Buddhiprabha 1965 08 SrNo 69

Author(s): Gunvant Shah
Publisher: Gunvant Shah
Catalog link: https://jainqq.org/explore/522169/1

Page #1

2 algas 6
ક
[[દij[LI
૧૯ ઓગષ્ટ
- પુરેડ -
જૈન ડાયજેસ્ટ
ક્ષમા ધરે ! અપરાધી ઉપર,
| સહુ જીવે છે ભૂલને પાત્ર; ફામાં થકી ટળે વેર વિરોધે,
- નિવરી થાવે જીવ માત્ર.
ખમા ખાવા જીવને,
ક્રોધાદિક કરી ત્યાગ; સિદ્ધ સમા સહુ જીબ છે,
નિમ લ મહા સભાગે. શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરસૂરિજી
બુદ્ધિપ્રક્ષાના આવા પાતળા
પયુષણ એ કે માટે વાંચા આ અંકમાં પાના ન', ૧-૨-૩-૪

Page #2

35 3

Page #3

मित्ती मे सव्व भूएषु वेरं मझ न केई । બધા જીવો સાથે મારે દોસ્તી છે; દુશ્મની મારે કઈ સાથે નથી. શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરસૂરિજી સાહિત્ય પ્રકાશન મંદિર સંચાલિત.
પ્રાતી
[[જૈન ડાયજેસ્ટ ]
સંપાદક ગુણવંત શાહ
રૂા. પ-૦૦ (ભારત) રૂા. ૭-૦૦ (પરદેશ)
0 C/o જે. એસ, તારા ૧૨/૧૬, ત્રીજે ભયવાડે
પહેલે માળે મુંબઈ ૨,
બુદ્ધિપ્રભાના સત્તાવાર કે બિનસત્તાવાર તમામ વાચકે, હિત ચિંતક, પ્રચારકા, પ્રેરક તેમજ દાતાઓ સૌનેઅમારાથી બુદ્ધિપ્રભાના કામના દબાણમાં કે– ઇતર પ્રવૃત્તિયોની આળમાં બેદરકારીમાં, આળસ કે ઉપેક્ષાથી જાણતાં કે અજાણતાં આ મન દુભાયું હોય તો તે પાપની આત્મસાક્ષીએ મનવચન-કાયાથી મિચ્છામિ દુકકડ દઇએ છીએ.
રૂબરૂ મળો : Cછે ભગવાન શાહ ૧૭૦ ૭ર, ગુલાલવાડી
પહેલે માળે મુંબઈ-૪.

Page #4

૨)
બુદ્ધિપ્રભા
[તા. ૧૦-૮-૧૯૬પ
8
સંપાદકીય
મી
થી
એ, તો ,
તેટલું સપડી. આથી અહી તમામ મા સ પણ
ગયા જુલાઈ માસના શરૂના જ દિવસોમાં હૃદયના હુમલાથી (હાર્ટ-એટેક) હું પથારીમાં પડ્યો. તબીબાએ સંપૂર્ણ આરામની કડક સૂચના કરી. આથી મારી તમામ પ્રવૃત્તિયોને મારે ન છૂટકે બંધ કરવી પડી. આથી પર્યુષણ અંક માટે જોઈએ તેવું, ને જોઈએ તેટલું સાહિત્ય હું તૈયાર ન કરી શકયો. મારા સાથી મિત્રો પણ મારી બિમારીથી બેચેન હતા.
આથી ન છૂટકે સંજોગે સામે હાર સ્વીકારીને, દુભાતે દિલે પણને દળદાર અંક ન કાઢતાં માત્ર આટલા જ પાનાનો અંક કાઢી મારે ચલાવવું પડયું છે.
અંક સમૂળગે બંધ ન રહે અને એવી કઈ હવા ન ફેલાય કે બુદ્ધિપ્રભા તે બંધ થયું છે. એ હેતુથી તેમજ શારીરિક અને માનસિક લાચારીના કારણે ચોપાનીયા' જેવો આ અંક આપના હસ્તકમળમાં ધ્રુજતા હાથે અને હૈયે મૂકુ છું.
આશા રાખું છું સંજોગોને લઈને કરવી પડેલી આ બાંધછોડ માટે આપ સૌ મને ઉદાર દિલે ક્ષમા આપશે જ,
લી. આપનો,
ગુણવંત શાહ, સંપાદક [તા, ક–મારી જીવલેણ ઘાત માટે જેઓએ પત્રથી તેમજ રૂબરૂ આવીને મારા પ્રત્યે જે મમતા અને લાગણી બતાવી મારી તંદુરસ્તીની પ્રાર્થના કરી છે તે સૌ શુભેચ્છકોને આભાર માનું છું. અને જે પૂજ્ય શ્રમણ ભગવંતોએ વાસક્ષેપ મોકલી શુભ આશીર્વાદ પાઠવ્યા છે તેઓને ઉપકાર પણ ભૂલ્યો ન
તે છે. સં]

Page #5

તા. ૧-૧-૧૯૫] જૈન ડાયજેસ્ટ
અધ્યાત્મ જ્ઞાન દિવાકર, યોગનિષ્ઠ, સ્વર્ગસ્થ આચાર્ય ભગવંત શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરસૂરીશ્વરજી મહારાજ સાહેબના સકલ સાધુ-સાદી સમુદાય જે એક
નમ્ર વિનંતી
પ્રાતઃસ્મરણીય અને પૂજનીય એવા સૌ આપને મારી ૧૦૦૮ વંદના .
આપ સૌ જાણે છે કે બુદ્ધિપ્રભા માસિક એ આપણા સૌના શ્રધેય અને આરાધ્ય ગુરુદેવ ભગવંત શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરસૂરિજી મહારાજ સાહેબના બહુમૂલ્ય સાહિત્યનું પ્રચાર કરતું માસિક છે. આજ આપ સૌના આશીર્વાદથી બુદ્ધિપ્રભાને પ્રતિષ્ઠા પણ મળી છે.
પરંતુ વ્યક્તિગત સાહસે એક સામુદાયિક માસિકને બધી જ રીતે સદ્ધર રાખવું તે એક મહાભારત કામ છે.
અમારાથી બનતા બધા જ પ્રયત્ન અમે બુદ્ધિપ્રભાને પગભર કરવા તેમજ તેના દ્વારા ગુરુદેવના સંદેશને ઘરે ઘરે ગૂંજતો કરવા પ્રયત્ન કરીએ છીએ. પરંતુ અમારી શકિત અને સાધનોને મર્યાદા હઈ “બુદ્ધિપ્રભા' હજી આર્થિક રીતે પગભર બની શકયું નથી.
શ્રી ઉપધાન પ્રસંગે મહુડીમાં આપ ર ' સમક્ષ આ અંગે આપ સૌને આ હકીકત સમજાવી હતી. ત્યા . . . દર મહિને એ બેટ મોટી મોટી થતી જાય છે.
તે આ પર્વાધિરાજ પર્યુષણ જેવા વિ આપ સૌને નમ્ર વિનંતી કરીએ છીએ કે—
આપ સૌ જ્યાં જ્યાં બિરાજમાન હોય ત્યાં ત્યાં
બુદ્ધિપ્રભાના ગ્રાહકે બનાવવા, પેટ્રન સભ્ય (રૂા. ૨૫૧) આજીવન સભ્ય (રૂ. ૧૫૧), સહાયક સભ્ય (રૂા. ૧૧),

Page #6

૪]
બુદ્ધિપ્રભા તા. ૧-૮-૧૯૬પ શુભેચ્છક સભ્ય (રૂા. ૫૧) બનાવવા સિંઘ કે સંસ્થા પણ આમાંથી કેઈપણ પ્રકારના સભ્ય તરીકે નામ નોંધાવી શકે છે.]
તેમજ અંક પ્રકાશને નિમિત્તે નાની મોટી ભેટ રમે. અપાવવા માટે પ્રેરણા કરી.
ગુરુભક્તિના આ માસિક પ્રકાશનમાં ઉમદા સહકાર અપાવશે.
અંતમાં જાણતા કે અજાણતાં અમારાથી આપનું મન દુભાયું હોય ને અમે કંઇ આપના કલેશ નિમિત્તનું કારણરૂપ બન્યા હોઈએ તે તે સર્વ સ્થળ અને સૂક્ષ્મ પાપોની આત્મ સાક્ષીએ આપ સૌની મન-વચન અને કાયાથી અંતઃકરણ પૂર્વક ક્ષમા માંગીએ છીએ.
KOTHAREE & SONS
Founder : SAGO INDUSTRY 62-B, Peria Eluthukara Street
Post Box No. 201. SHEVAPET, SALEM-2
(MADRAS)
Geam : KOHINOOR
Phone : 3227
319

Page #7

અહિંસા
મદ્રાસ રાજ્યના તજેર જિલ્લામાં આ ધનુર નામના ગામમાં નંદ નામના એક મોટા સંત થઈ ગયા.
તેમને જન્મ ચમાર જાતિમાં થયો હતે. અસપૃશ્યને તે તે વખતે મંદિરમાં કોણ પિસવા દે? '
એ લેકો-ચમારે પિતાનાં જુદા દેવદેવીની પૂજા કરતા અને તેમની આગળ બકરાં, પાડા કે મરઘાં બધેરતાં. આ ભેગ ચડાવવાથી દેવ-દેવી ખુશ થાય છે એમ તેઓ માનતા.
ભકતરાજ નંદને આ રીવાજ ગમતે નહિ તેથી તે એને સખ્ત વિરોધ કરતા.
એવામાં એક વખત નંદ ખૂબ બિમાર પડયા. ઘરડા લોકે આવી તેમને કહેવા લાગ્યા:
લેતે જા, તું આપણી દેવીને માનતો નથી ને? તે ભોગવ હવે તેનું ફળ. તારા બાપ પણ રેગમાં મરી ગયા અને હવે તું પણ મરીશ. માટે સમજીને દેવીની માફી માગ અને તેને બકરી ચડાવ.”
ભક્તરાજ નંદે મકકમતાથી કહ્યું –
“ભલે હું રોગમાં મરી જઉં પણ બારે મારીને મારે જીવવું નથી. હું તે માત્ર ભગવાનની પ્રાર્થના જ કરીશ.”

Page #8

મુહિમા
તા. ૧૦-૮-૧૯૬૫
તપ અને ત્યાગ
સંત રંગદાસ નાના હતા ત્યારની આ વાત છે. એક દિવસ તેમના બાપુજીએ તેમને બજારમાંથી ફળ લેવા મોકલ્યા.
બજરે જતાં રસ્તામાં તેમણે એક ગરીબ માણસને જોયો. તે ચીંથરેહાલ દશામાં હતા અને બે ત્રણ દિવસને ભૂખ્યો હતે.
બાળક રંગદાસનું હૃદય દયાથી ભરાઈ આવ્યું. તેમણે તરત જ પિતાની પાસે પૈસા હતા તે બધા એ ગરીબ માણસને આપી દીધા. પછી તે ફળ લીધા વિના જ સીધા ઘેર આવ્યા.
પિતાએ રંગદાસને પૂછ્યું: “બેટા ! ફળ લીધા વિના કેમ પાછો આવ્યો?”
“બાપુ! હું આપણે માટે અમરફળ લઈ આવ્યો છું.” રંગદાસે કહ્યું.
પિતાશ્રીએ નવાઈ પામી પૂછ્યું. “કયાં છે? બતાવ જોઉં.” ત્યારે રંગદાસે જવાબ આપ્યોઃ
બાપુ! આપણું જેવો કોઈ માણસ રસ્તામાં ચીંથરેહાલ. દશામાં ભૂખે ટળવળતો હતો. તેની એવી દશા જોઈ મેં એને બધા પૈસા આપી દીધા !!
બાપુ! જે એ પિતાના ફળ લઈને આવત તે છેડે વખત જ તેની મીઠાશ આપણને ચાખવા મળત, જ્યારે આ કાર્યના ફળની મીઠાશ તે હંમેશને માટે રહેશે, ખરું ને?

Page #9

તા. ૧૦–૮–૧૯૬૫ ]
જૈન ડાયજેસ્ટ
[ફ
રાત એળે ગ
એકવાર મહાત્મા ફજલનાં સાથે સુફિયાને આખી રાત ચ ચર્ચામાં પસાર કરી. બીજે દિવસે મહાત્મા ફજલની વિદાય લેતાં સુકિયાની મેલ્યાઃ
‘ગઈ રાત આપણે ઘણી સારી રીતે પસાર કરી. કેટલા ન દદાયક સત્સંગ થયો !”
એ સાંભળી મહાત્મા કુલ આલ્યાઃ
“ના, ભાઈ ! ના. આપણી આખી રાત નકામી જ ગઈ ! ” સુફિયાન જરા નવાઈ પામી પૂછવા લાગ્યાઃ “અરે! એવું તે કઈ ખને ? આપ આ શું કહેા છે ?”
મહાત્મા ફજલ ધીરે અવાજે મેલ્યાઃ
“આખી રાત તમે વાણી-વિલાસથી મને સંતુષ્ટ કરવામાં અને મે પશુ તમારા સવાલોના સારામાં સારા જવામ આપવામાં પસાર કરી. આમ કરવામાં આપણે ખૂંદાને તે ભૂલી જ ગયા હતા ! ! !
જ્યારે એક બીજાને પ્રસન્ન કરનારા સત્સંગ કરતાં પણ વધારે કલ્યાણકારી તે ખુદાની અંદગી કરવી એ જ છે.”

Page #10

૮)
બુદ્ધિપ્રભા
(તા. ૧-૮-૧૯૬૫
નોન સત્ય
એક દિવસ ચીનના મહાત્મા કફ્યુશિયસ અને તેને રાજ તેની સ્વરૂપવાન રાણી સાથે અલગ અલગ ગાડીમાં શહેરમાં ફરવા નીકળ્યા.
રાજાની સવારી પસાર થતી હતી આથી ઘણા લોકે શેરીએ શેરીએ ટોળે વળતાં હતાં.
કેયુશિયસે મેદનીના હાવ ભાવ જોઈને ગંભીરતાથી ગાડીવાનને કહ્યું –
લેકે સુંદર સ્ત્રીઓને જેવાને જેટલા તત્પર હોય છે તેટલા ચારિત્ર્યશીલ વિદ્વાનને જોવા આતુર હેય એવું મેં
સંસાર અને સંડાસ
શ્રીમદ્ રાજચંદ્રને કોઈકે પૂછયું: “સંસારમાં રહીને પણ આપ એક સાચા સન્યાસીની જેમ શી રીતે નિર્મોહી રહી સકે ?
“એમાં તે શું છે? એ તે સહજ છે. સંડાસમાં જાજરૂ જ્યાં આપણે તેના પર પ્રેમ રાખી બેસી નથી રહેતાં. તેવું કેઈ ઇચ્છતું પણ નથી. એ પ્રમાણે બધી પ્રવૃત્તિ કરીએ તે પછી કો મેહ રહેતો નથી.”

Page #11

ક્ષમાપના વિના કાર્ડની મુક્તિ થઈ નથી થતી નથી અને થવાની પણ નથી
Q.
મુક્તિની જનેતાને પરિચય આપતા સ્વ. શ્રીમદ્
બુદ્ધિસાગરસૂરિજીના યાદગાર
ಹ ಕನಕ ನಗ
ક્ષ
મા
૫
ના
પ
ત્ર
મુ મહેસાણા, સં ૧૯૫૮ ભાદરવા સુદ
શ્રી સાણુંદ તંત્ર સંધ સમરત સુશ્રાવક મહેતા ચતુરભાઇ કરસન તથા શાંતિભાઇ જેસીંગભાઇ, શેઠ ત્રિભોવનદાસ ઉમેદચંદ તથા શા. દલસુખભામાં ગાવિંદજી, ભાઈ ચુનીલાલ તથા શા. આત્મારામ પ્રેમચંદ, શેઠે રાયચંદભાઇ રવચંદ, શેઠે કાલીદાસ દેવકરણ, શેઠે મનસુખ હરીસીંગ, સોંધી કેશવલાલ નાગજી, શા. મણીલાલ વાડીલાલ, શા. પ્રેમાનંદ ચુનીલાલ, શા. મેઇનલાલ ખેમચંદ, શા. ત્રિકમલાલ લલ્લુભાષ, શા. વાડીલાલ રાઘવજી તથા શ્રી રાઘવજી હુકમ દ યાગ્ય.
ધર્મ લાભ, તમારા સાંવત્સરિક ક્ષમાપના પત્ર મળ્યો વાંચી સમાચાર જાણ્યા. ક્ષમાપના એ ભેરે છે. દ્રવ્યથી અને ભાવથી. ક્ષમાપના શબ્દના અ જાણે પણ જેની સાથે ક્ષમાપના કરવાની છે તેની સાથે ભાવથી ક્ષમાપના ન ચાય ત્યાંસુધી દ્રવ્ય ક્ષમાપના છે.
ખમવું—ખમાવવું; ઉપશમવુ અને ઉપશમાવું એ ચારિત્રને સાર છે.

Page #12

૧૦)
OHIBIIIIIIIIIMINGill
બુદ્ધિપ્રભા (તા. ૧૦--૧૯૬૫ આત્મજ્ઞાનના ઉપગે જે જે જીવોની સાથે વૈર વિરોધ થયા હોય તેઓને ખમાવા પરાધોની માફી માગવી અને બીજીવાર અપરાધ ન થાય એ ભાવ રાખી તે ભાવ ક્ષમાપના છે.
સમ્યગદષ્ટિ આત્મા ભાવ ક્ષમાપના કરી શકે છે. અજ્ઞાની મિાદષ્ટિ છવ ભાવ ક્ષમાપનાને પ્રાપ્ત કરી શકતો નથી.
છદ્મસ્થ દશામાં અનેક જીવોના અપરાધે તેમજ દે છે અને ભૂલ થાય છે. તેથી સર્વ જીવોની સાથે મિશ્યા દુષ્કૃત દેવાની જરૂર છે.
બીજા જીવોને કેઈપણ રીતે પીડા કરવાને પિતાને હક્ક નથી. આથી કે પણ જીવને નુકશાન ન પહોંચે તેવી રીતે જેમ બને તેમ વર્તવું જોઈએ.
અનુયોગ દશામાં થએલા દોષે તેમજ અપરાધોનો અંતઃકરણમાં પશ્ચાતાપ કરવાથી હૃદયની–આત્માની શુદ્ધિ થાય છે, આમ હૃદયમાં અત્યંત પશ્ચાતાપ થવાથી ક્ષમાપનાની ગ્યતા પ્રગટે છે. gIIIMoullioHIMATNIndillillaintill Outlandillinwillwo
મુંઝાવાની જરૂર નથી તમારી દરેક મનોકામના અમે પૂર્ણ કરી આપીએ છીએ
આ બધું અમે જ્યોતિષ, પ્રશ્ન, હસ્તરેખા, મુહૂર્ત આડી-અંતરી વગેરે અધ્યાત્મિક શકિતથી કરીએ છીએ.
–: મળો યા લખે :નવશકિત” મનમાહન શર્મા C/o મેષરાજ જન પુસ્તક ભંડાર,
ગાડી ચાલ, ગુલાલવાડી, મુબઈ નં. ૨ 3 ટે. નં. Co ૩૩૩ર૧૩
સમય : બપોરના બે થી સાત 4 ઘરનું સરનામું:-ઘરે સવારના ૮ થી ૧૨ * નવશક્તિ અનમોહન શર્મા
૧૪, એડનવાળા મેન્શન, પરસોતમ ખેરાજ રેડ, પાંચ રસ્તા, મુલુંડ મુબઈ ૮૦ વૈHIRONIIIIIIIIIIIIIIIIoOill illu TMIRINGIIIIIIIIIIIIMa
MULAI 14O MINIONSKO ULIO
illub_WIllegallyWolffillIWVillag
! OUMLQARO

Page #13

[tt
તા. ૧૦-૮-૧૯૬૫ જૈન ડાયજેસ્ટ
અનંતાનુબંધી કષાયોના ઉપશમાદિ ભાવથી ભાવ સમાપન પ્રગટે છે. સર્વ દેહધારીઓને સામાન્યતઃ આત્મસાક્ષીએ ખમાવવાથી અનંતભવનાં કૃતકર્મોની નિર્જ થાય છે.
ખામેમિ સવ્વજીવે, સવજીવા ખમંતુ મે; મિરીમે સર્વ ભૂષ વેર મજઝ ન કેણઈ...”—હું સર્વ જીવોને ખમાતું છું અને સર્વ જી અમે ખમા. સર્વ જીવોની સાથે મારે મૈત્રી છે, કેઈની પણ સાથે મારે વિર નથી.
મૈત્રીભાવથી વૈરની શાંતિ થાય છે. વરને વરરૂપ પ્રતિબદલાથી તો વૈરની વૃદ્ધિ જ થાય છે. શુદ્ધ પ્રેમથી વર શમે છે. ક્ષમાથી વૈર શમે છે.
પાક્ષિક ક્ષમાપનાથી સંજવલન ક્રોધ-માન-માયા અને લોભને ઉપશમ તથા ક્ષયપશમ થાય છે. દૈનિક ક્ષમાપનાથી કવાની ઘણી મંતા થાય છે અને આત્માની અતિ વિશુદ્ધિ થાય છે. ચાતુર્માસિક ક્ષમાપનાથી પ્રત્યાખ્યાની કષાયને અત્યંત ઉપશમ થાય છે. અને સાંવત્સરિક ક્ષમાપનાથી અપ્રત્યાખ્યાની કષાયનું ઘણું જોર ટળે છે તેમજ અનંતાનુબંધી કષાયને ઉદય થતો નથી, માટે સર્વાત્માઓને પિતાના આત્માની જેમ જાણવા અને ક્ષમાપના કરી અહર્નિશ વર્તવું.
સાધર્મિકેની સાથે ક્રોધાદિક કક્ષાએ ન થવા જોઈએ અને અનેક સુદ કારણેથી થયા હોય તો તુર્ત તેઓની માફી માંગી લેવી.
જે માફી માંગી ખમાવે છે તે આરાધક છે અને જે સહામો ખરા અને શુદ્ધ અંત:કરણથી ખમાવતા નથી તે વિરાધક છે.
પોતાના પાડેલા નામની અને દેહાદિરૂપની અહંવૃત્તિ ટળે તે જ ક્ષમાપનાની બુદ્ધિ પ્રગટે છે.
આત્માર્થી જીવને ખમતાં ખમાવતાં ચંદનબાળાની જેમ કેવળજ્ઞાન પ્રગટે છે.
ક્ષમાપનાથી આમાની અત્યતં વિશુદ્ધિ થાય છે અને તેથી અશુદ્ધ આચારો અને પાપમય વિચારો ટળી જાય છે અને તેથી ભભવની વૈર કર્મની પરંપરા રહેતી નથી.
કુળાચારે વા રૂઢ ધર્માચારે ગાડરીયા પ્રવાહ-મિચ્છામિ દુકકડએમ માત્ર કહેવાથી અને પશ્ચાતાપ નહિ થવાથી આત્માની શુદ્ધિ થતી નથી.
માટે જ –

Page #14

બુદ્ધિપ્રભા
[ તા. ૧૦-૮-૧૯૬૫
એની સાથે કલેશ થયા હોય તેઓને પ્રત્યક્ષ હોય તેા રૂબરૂમાં ખમાવેશ દૂર હાય તા પત્રથી વા સંદેશાથી અમાવા !
ર
અહંકારના ત્યાગ કરી લઘુતા નમ્રતા ધારણ કરી ખમાવે ! એકેન્દ્રિય, એઇન્દ્રિય, તેઇન્દ્રિય, ચતુરિન્દ્રિય અને પંચેન્દ્રિય સવ' જીવાને આત્નેપચેગે માવે !!
કાઇની નિંદા હૈલના કરી હોય તા તેની માફી માંગે !!
દુષ્ટ શત્રુઓનુ અશુભ ચિંતવ્યુ હોય, વાણીથી અશુભ ખેલાયું હોય તેમ જ કાયાથી જે કંઇ અશુભ કર્યુ હોય તે તેની
માફી માંગે! ! !
અને આ માફી આત્માની સાક્ષીએ માંગે! ! ! !
અશુદ્ધ બુદ્ધિને ત્યાગ કરી. તરવું અને મરવું તે શુદ્ધ અને અમ્રુદ્ધ બુદ્ધિ પર આધાર રાખે છે. રાગદ્વેષવાળી બુદ્ધિ તે અશુદ્ધ બુદ્ધિ છે. શુદ્ધ બુદ્ધિમાં વર વિરોધ પ્રગટતાં નથી.
તમેગુણી અને રભેગુણી બુદ્ધિથી કરેલી ક્ષમાપનાથી આત્માની શુદ્ધિ થતી નથી. જ્યારે સાત્ત્વિક બુદ્ધિથી પ્રગટેલી ક્ષમાપના અનેક પાપકર્માંને નાશ કરે છે અને ભવિષ્યકાળમાં તેથી કાં ખવાતા નથી.
જ્યારથી કાઇના ઉપર વર થયું હોય ત્યારથી એક વર્ષોમાં તેની સાથે ક્ષમાપના કરવી જોઇએ. અને જો એક વર્ષમાં ક્ષમાપના કરવામાં ન આવે તે સમ્યક્ત્વ ટળી જાય છે અને મિથ્યાત્વના ઉદય થાય છે. માટે સમ્યગ્દષ્ટિએ એ સાંવત્સરિક પ્રતિક્રમણ કરી સર્વ જીવાને ખમાવવા જે એ.
સર્વ જીવને આત્મ સરખા જાણીને તેએાની હિંસા તે સ્વામ હિંસા અને તેઓનું દુઃખ તે પાતાનું દુઃખ એમ માનીને સની સાથે આત્મભાવે સ્વવું તે જ મેાક્ષના મુખ્ય માર્ગ છે.
ભાવક્ષમાપના તે જૈન ધર્મ છે. સ` વિશ્વના લેાકેા ભાષ ક્ષમાપનાથી જીવે તે તે દુનિયામાં કોઈ દુષ્ટ યુદ્ધો કે મહાપાપા રહે નહિ.
ક્ષમાપનામાં અહિંસા છે. જેનામાં તે પ્રગટે તે જ ક્ષમાપના કરી શકે છે. અનેક પ્રકારના દુષ્ટ કામાદિ સ્વાર્થીને ટાળવાથી અહિંસા પ્રગટે છે. અને મેહને

Page #15

{૧૩
તા. ૧૦-૮-૧૯૬૫]. જેન ડાયજેસ્ટ ઉત્પન્ન થવાના જેટલા હેતુઓ છે તે સર્વે જ્યારે વૈરાગ્યરૂપે પરિણમે છે ત્યારે પૂર્ણ ક્ષમા પ્રગટે છે.
ઉપશમભાવે અને ક્ષ પશમભાવે ક્ષમાપના જાણીને સ્વાધિકાર ક્ષમાપના કરવી.
હું સર્વ જીવોની સાથે મૈત્રી ભાવના ઉપગથી વસ્તુ છું. પ્રાયઃ કેના ઉપર બ કે વૈરની વૃત્તિ થતી નથી. અને મને સર્વ જીવે મારા આત્મા સમાન જણાય છે.
આત્માના અસંખ્ય પ્રદેશ તે જ હું છું. સર્વ જીવોના અસંખ્યાત પ્રદેશો છે. તેઓની તિના ઉપયોગમાં રહું છું. શુભાશુભ કર્મના ઉદયે અન્ય જીવો તે નિમિત્ત-હેતુભૂત છે એમ જાણીને તેઓ પર હું રાગદ્વેષ કરતો નથી.
મારા આત્મા વિના મારું બૂરુ કે ભલું કરવા બીજા કોઈ સમર્થ નથી. મારા મનમાં અશુદ્ધ પરિણતિ ન પ્રગટવા દઉં તે તેથી મારું સારું કરનાર હું પિતે સિદ્ધ કરું છું. નિંદામાં અને સ્તુતિમાં અન્ય જીવે તે નિમિત્ત માત્ર છે. એવા ઉપયોગથી રહું છું.
અરૂપી છું તેથી મને નિંદા સ્તુતિની અસર થતી નથી અને સર્વ દશ્યમાં પ્રાયઃ સમભાવ રહે છે તેથી ક્ષણે ક્ષણે ભાવ ક્ષમાપનાની દશા રહે છે.
સર્વ જીવોની સાથે સમભાવથી વર્તાય છે. કદાપિ મેહને ભાવ પ્રગટવાની તૈયારી થાય છે તે તુર્ત તેનો ઉપશમભાવ થાય છે. નિંદા કરનાર ઉપર વૈર કે ઢષની લાગણી પ્રગટતી નથી. જેને. જે ચે તે બેલે તેથી ક્રોધ કરતાં આત્માની અશુદ્ધિ પ્રગટે છે.
માનવ માનવ વચ્ચે વિચાર અને આચારમાં મતભેદ હોય છે તેથી વૈર કે કલેશ કરતાં કંઈ તેઓનું ભલું કરી શકાય નહિ. એમ સમજીને પ્રવર્તે છું. અને તમે પણ પ્રવર્તશે..
વૈર કે વિરોધ કરવાની જરૂર જણાતી નથી. મૈત્રી, પ્રમેહ,.

Page #16

૧૪]
બુદ્ધિપ્રભા તા. ૧૮-૧૯૬૫ માયસ્થ અને કારણ્ય એ ચાર ભાવનાઓને વારંવાર ભાવવાથી ક્ષમાપનાની દશામાં શુદ્ધિ થાય છે.
આત્મા અને કર્મનું સ્વરૂપ વિચારતાં સર્વ જીવો કર્મના વરે શુભાશુભ પ્રવૃત્તિ કરે છે. તેમાં દોષ મૂળ છને નથી. પરંતુ તેઓના કર્મની પરિણતિને દે છે. આથી છો પર ધ કે વૈર કરવાથી શું ફાયદો ?
જીવો પર વિર ઝેર કરવાનું કેઈ કારણ નથી. કર્મ તો દારુની જેમ છે. તે છાની અવળી બુદ્ધિ કરે છે. તેમાં મને કંઈ વાંક નથી. ખરેખર છે તેમાં વાંક કર્મને જ છે. માટે સર્વ જી પર મિત્રીભાવ ધારણ કરીને સર્વ જીવોને ખમાવવા.
પ્રભુ મહાવીર દેવે જેવી ચંડકૌશિક પર તેમજ સંગમદેવ ઉપર ક્ષમા ધારણ કરી હતી તેવી ક્ષમા ધારણ કરીને અપરાધીઓનું શુભ ચિંતવવું. અને તેઓ પર સમભાવ ધારણ કર. તેઓ તે અજ્ઞાન, મેહરૂપ શત્રુઓથી સંસારમાં બંધાયેલા છે માટે તેઓ ઉપર તે ઉટી દયા ચિંતવવી.
પિતાના નિમિત્ત બીજાઓને કષાય થતાં તેઓ પર શુદ્ધ ને શુભ ભાવ ધારણ કરે અને શક્તિ હોય તો તેઓને અજ્ઞાન તેમજ મેહમાંથી ઉદ્ધાર કરો.
બીજ મનુ વગેરેના અપરાધે કર્યા હોય અને તેઓ જીવતા હોય તે છતી શક્તિએ તેઓ પાસે જઈને તેઓની અપરાધ માટે નમ્રતાથી માફી માંગવી આમ કરતાં કદાચ સામે મનુષ્ય ગુસ્સે થાય અને તેથી તમારે પણ ગુસ્સે થવાને પ્રસંગ ઊભો થાય તે પણ તેમ ગુસ્સે નહિ થતાં ઘણી જ નમ્રતાથી તેઓની ક્ષમા માંગવી.
ધર્મનું મૂળ ક્ષમા છે. ખમાવવા જતા બીજાઓના આત્માઓ ઉપશાંત થાય તેવી મન–વાણી અને કાયાની પ્રવૃત્તિ કરવી. તેઓ પોતાને ન ખમાવે અને વૈર રાખે તે તેઓનું તે જાણે પણ આપણે તે સાચા ભાવથી ખમાવી પાછું વેર ન રાખવું. અને પુનઃ અપરાધ ન કરવા–આમ વર્તવાથી અવશ્ય મુકિતની પ્રાપ્તિ થાય છે.
વરને બદલે વૈરથી લે એવી પરમેશ્વરની આજ્ઞા નથી. વિરનો બદલો તે શુદ્ધ પ્રેમથી વાળે અને ઉપકારથી વાળ એવી શ્રી મહાવીર પરમેશ્વરની આજ્ઞા છે.
આપણે ક્ષમાપના કરીએ પણ બીજા તેમ ન કરે તે શ્રદ્ધા ન ગુમાવે !! આત્માની શુદ્ધિ તે ક્ષમાપના કરવાથી જ છે એમ - શ્રદ્ધા રાખીને ક્ષમાપના કરે ! ! !

Page #17

તા. ૧૦-૮-૧૯૬૫ | જૈન ડાયજેસ્ટ
[૧૫ મન-વાણું અને કાયાની પ્રવૃત્તિથી વૈર-વિરોધ અને કલેશ ન વધે એ ક્ષણે ક્ષણે ઉપયોગ રાખવો. બને ત્યાં સુધી બીજાના અપરાધે જે જે કર્યા હોય તે તે તત્કાલે ખમાવવા.
અહમ અને મમતા જેમ જેમ ટળે છે તેમ તેમ વૈર વિરેજ શમે છે. દેહ-નામ અને કીર્તિ આદિ વાસનાઓથી રહિત એવા આત્માના ઉપયોગ વર્તવું. લેકવાસનાથી મુક્ત થતાં આત્માની શક્તિઓ ખીલે છે અને અનેક અશુભ પ્રવૃત્તિયા આપોઆપ બંધ પડે છે. જેમ જેમ દુનિયાની ઉપાધિથી મુક્ત થાય છે તેમ તેમ આત્મા સ્વયં વેર વિરોધ કશ તેમજ ફોધાદિક કષાયથી ધ મુક્ત થાય છે. અને તેથી આમસુખ તેમજ આત્માનું સ્વાભાવિક જ્ઞાન પ્રગટ થાય છે.
પોતાની ભૂલે અને પોતાના દોષને ત્યાગ કર્યા વિના પણ આત્માની મુકિા થતી નથી. જ્યાં સુધી દોને ટાળવાની ઇચ્છા નથી ત્યાં સુધી આત્માને પરમેશ્વર પણ તારવા સમર્થ થતા નથી.
મોહને ટાળવાને પરમેશ્વર ઉપદેશ આપી શકે પરંતુ મોહને તો તે પિતાના આત્માના પુરુષાર્થ ઉપર જ આધાર રાખે છે.
ક્ષમાપના કરવી તે પણ પુરુષાર્થ છે. ભવેક્ષમાપનાથી આત્મશુદ્ધિ થાય છે એમ સર્વ તીર્થંકર પરમાત્માઓએ ફરમાવ્યું છે.
ક્ષમાપના વિના કેઈની મુક્તિ થઈ નથી, થતી નથી અને થવાની નથી.
કઈ જીવને દુઃખ-પીડા કે સંતાપ આપો નહિ. અપાવ નહિ અને અપાવનારની અનુમોદના કરવી નહિ.
ક્ષમાપના મોક્ષની નિ:સરણિ છે. ક્ષમાપનામાં અમૃત છે. ક્ષમાપનામાં સ્વર્ગ અને મોક્ષ છે. ક્ષમાપનામાં આત્મ સ્વરાજ્ય છે.
અંતરાત્મ દશા પ્રગટવાથી ક્ષમાપને થાય છે. આરાધકને ક્ષમાપના કરવાની ઇચ્છા થાય છે. ભાવથી ક્ષમાપના કરનાર ઉત્કૃષ્ટભાવે તભાવે મુક્તિ પામે છે વા ત્રીજા ભવમાં મુકિત પામે છે છેવટે સાત આઠ ભવમાં તે અવશ્ય મુક્તિપદ પામે છે.
ક્ષમાપનામાં દૈવીબળ છે તેથી આત્માની શુદ્ધિ વીજળી વેગે માય છે. પિતાના હૃદયમાં વૈર ઠેષભાવ ન રહેવો જોઈએ. પશ્વાત પિતાના નિમિત્તે

Page #18

૧૬]
બુદ્ધિપ્રભા (તા. ૧૦--૧૯૬પ અવળી પરિણતિવાળા જીવો કર્મ બાંધે તેથી પિતાના આત્માની અશુદ્ધિ થતી નથી.
- આત્માના ઉપગે વર્તતાં સહેજે ક્ષણે ક્ષણે ક્ષમાપના થાય છે. બીજાઓ, માટે પોતાનો આત્મા ક્ષમાપને ભાવે નમી જવો જોઈએ.
પોતાના દેશે માટે જે પસ્તાય છે તે ભવ્ય જીવને ક્ષમાપનાની દશા પ્રગટે છે.
આત્મા પગે અમારે ક્ષમાપના થાય છે. પરમેશ્વરની જેવી વિશ્વ પર દષ્ટિ છે તેવી દષ્ટિના આરાધક બનવા અમે પ્રયત્ન કરીએ છીએ.
અમુક મારો નિંદક કે શત્રુ છે એવો ખ્યાલ હૃદયમાં આવતો નથી. સર્વ જ કર્મોથી ઘેરાયેલા છે તેમાં તેઓના કર્મોનો વાંક છે. આથી કર્મો પર અને અન્ય છ પર કષાય કરવાની જરૂર અંશમાત્ર પણ જણાતી નથી. તેમ જ કોઈ પણ જીવનું અશુભ ચિંતવાતું નથી. આ સર્વ પ્રતાપ ખરેખર પ્રભુ મહાવીર દેવને છે. તેમણે મારા આત્માને જાગૃત કર્યો છે.
તમે પ્રભુનું સમરણ ક્ષણે ક્ષણે કરો અને સર્વ જીવોની માફી માંગી કર્તવ્ય કર્મો કરે અને શુદ્ધ થાઓ.
એજ
લિ. બુદ્ધિસાગર
F
Grans : SUKESHI
Pho 38188 Please Contact For. ALLOY TOOL STEEL.
AND High Speed Steel
Carbon Steel - 0. H. N. s. Steel
Nickic Chrome Steel Stainless Steel
Hot Die Steel High Carbon High Chrome
UNITED STEEL AGENCY (India) 92, Nagdevi Street, BOMBAY-3.

Page #19

23. +
/ થા
p® bab} {
આથમતી સાંજ હતી. સૌ ક્ષમાપના કરતા હતા. ભાઈ, ભાઈ સાથે,
શેઠ, નીકર સાથે, પતિ, પત્ની સાથે.
હેતા કરતાં
માત્ર એક જ
પાકા શત્રુ ! મને થઈ ગયું. આ શું?
નાટક કે ચંદ્ર ?
ક્ષમાપના
ક્ષમા કાને ? મિત્રને કે શત્રુને ?
અપરાધીને કે નિપરાધિને આ સવાલાના
જવામ
શાશ્વતી અન આપતી
કોણ? તું કે એ?
મન દોડતું હતું
ક્ષમા આપવા.
નવતર શલીની ચિંતનમય વાર્તા.
કરવી છે.
ચેાગ્ય છે, એમ માનવુ પણ છે.
પરંતુ...
ચેગ્ય રીતે શાસ્ત્રાકત પતિએ... સાચા શત્રુઓ સાથે
ફરી નથી.
આમાં કાયરતા દેખાય ! અવિશ્વાસ દેખાયે!! ધર્મના ઉપહાસ દેખાયા.
પણ......
શત્રુને નહ મિત્રને !
અપરાધીને નીં
ખીનઅપરાધીને મનમાં વિચાર સ્ફુર્યાં...
શું બધે આવું જ હશે ? વર્ષોના વર્ષો થયાં... જન્મ જન્મ તાય ભવફેરા

Page #20

૧૮].
બુદ્ધિપ્રભા તા. ૧૦-૮-૧૯૬૫ ટળતો નથી.
રાજા ઉદાયનનો મહારાજ ! એઓને પણ એનું આજ કારણ? આજે એ કેદી હતા. આજે ઉપવાસ છે.
પર્યુષણાના દિવસ હતા ઉપવાસ ! વિજળી પડી ન હોય, જગલમાં પડાવ હતો. આંચ લાગ્યો ન હોય, આરાધના કરવી હતી. ધરતી સુજતી ન હોય, પણ......
શું એ આરાધક છે? તેમ...••• પ્રવાસમાં શું થાય ?
તે તે મારો સહધમાં ! વિચારના વમળમાં તો પણ...
મારે એ ભાઈ કહેવાય! કમળની જેમ
ઉપવાસ કરવો. પ્રતિક્રમણ સામાયિકાદિ
શત્રુને ન ખાવું નિર્મળ પ્રવાહ ફર્યો.
શત્રુને બંધનમુક્ત ન કરું ? આવશ્યક ક્રિયાઓ કરવી એ પ્રવાહમાં
એકને પણ ખમાવ્યા વિના મેં જોઈ ને.....
પ્રતિક્રમણ કેમ કરીશ? ચડપ્રદ્યોત ને જીવમાત્ર સાથે
કઈ બાકી કેમ રહે? ઉદાયનની ક્ષમાપના!
ખમાવવું !
મારા ધર્મની ચંદનબાળા ને સંવત્સરી પર્વ
મારી...હાંસી થશે. મૃગાવતીને પશ્ચાત્તાપ
ઉજવવું !
રાજાએ અંગરક્ષકોને એકના ત્યાગથી
ઉદાયન રાજાએ બીજાને આત્મા જાગે. રઇયાને આજ્ઞા કરી એકના પકાથી “મને ઉપવાસ છે.”
હુકમ આયો. આજે સંવત્સરી છે
જાઓ... બીને કેવી બન્ય જાઓ....
ચંડોતને બંધનમુi. એનું કારણ રાજા ચંડ પ્રદ્યોતને
કરો. સાચી ક્ષમાપના!
જે જોઇએ તે કરી આપને એ માટે સહધર્મી છે. અંતરની સાચી લાગણી
રસોઇ જાય છે. મારે ભાઈ છે. પાપ દુન ભગાડવાની
ચંડપ્રદ્યોત રાજાને પૂછે છે. આજે હું એને આતનાગૃતિ કરવાની.
રાજા શંકાથી ધ્રુજે છે. ધર્મના નામથી ક્ષમા શું ઝેર આપશે ?
આપી શ. વાત એવી બની હતી. શું મનમાં મેલ હશે ? ભલે એ શત્રુ છે. ઇતિહાસે સાક્ષી પૂરી હતી જવાબ આપ્યો..
પણ ધર્મનો સિદ્ધાંત રાજ ચંપ્રદ્યોત
મને પણું ઉપવાસ છે. શત્રને મિત્ર બનાવશે. લડાઈમાં હાર્યો હતે. રસોઈયાએ એટલે
આ વાત સ્વામીને કહી
બોલાવ્યા

Page #21

તા. ૧૦-૮-૧૯૬૫ ]
જૈન ડાયજેસ્ટ
(૧૯
“હે ભાગ્યવાન ! અરે..!
ગૂંચવાયેલા પ્રશ્નોત્તરે ઉત્તમ કુળવાનેને સર્વવ,,,
ચ દૂર કરી આવું ન શોભે” કેવળજ્ઞાનને
મુક્તિ નજીક ધરી સાધ્વી ચંદનાએ પ્રકાશ પૂજ પથરાય.
આમ મૃગાવતી સાધ્વીને
શિષ્યાને ઠપકે મધુર ને પ્રેમભર્યો
કેવળજ્ઞાન આપનાર બન્યા ટૂંકે પણ ઉપકાર ભર્યો હજી હમણાં જ......
જ્યારે... ને હિતશિક્ષા ભર્યો પશ્ચાત્તાપનું ઝરણું વહ્યું'તું
સપેઠપકાએ... ઠપકો આપે.
ગુરૂને કેવળજ્ઞાન આપ્યું. ત્યાં જ. .. સાધ્વી ચંદનાજી. કેવળજ્ઞાનને ચંદન જેવા ગુણવાન હતાં જ્ઞાનસાગર છલકા ત્યાગવાન ને ભાગ્યવાન હતાં એ જ્ઞાનના પ્રતાપે વિચારની ગતિ ગંભી. જ્યારે
એ આતમોતના કારણે સાધ્વી મૃગાવતીજી અચાનક, અકસ્માત
અટવાઈ ગયો. ગુરુ જેવીજ શિષ્યા હતી અંધકારમાં સર્પ જે. જયાં મને પ્રશ્ન થયે હતે... ખાનદાન ને કુળવાન સાધ્વી ચંદના પાસે જઈ ક્ષમા કેને? ઠપકાને સુવાસિત સર્પને જવા માટે મિત્ર કે શત્રને ? કુલ જેવા શબ્દ સમજ્યાં. ગુરુજીને હાથ ઉઠાવ્યો, અપરાધીને કે ભૂલને ફૂલ સમજ્યા અખલિત માર્ગ કર્યો.
નિરપરાધીને ? ને.....
પણ...... આત્માને જગાડે તેથી સાધ્વીજી જગ્યાં. ખૂબ ઢંઢે.
કારણ છગ્યું. સાગરમાંથી રત્ન જડે છાશ વલોવવાથી
+ ખભા પર હાથ પડયા, પશ્ચાત્તાપના ઝરણાએ
હું એનું મુખ જોઉં માખણ તરી આવે. વજ્ઞાન કર્યું
? જ તેમ... એમ સમજવું.
ડી.. ભૂલને સુધ રતાં.
હવે તે... આતમ .ગ્યા. ગુરુ શિષ્ય ન રહ્યા
અંતરને પીગળાવી... અટવાત બતમને.. કેવળીની આશાતના થઈ વરને વિસરાવી અજવાબ ન લાવવા એ
મનને મનાવી જ્ઞાનદીપ થમાં મળ્યું. ગૂઢ અર્થ ઉકેલાય. મારે શત્રુ
તે.•

Page #22

૨૦]
એક દિન વિધી મિત્ર થઈ આવ્યો હતો ક્ષમા માગવા, મારું હૃદય મને કહી રહ્યું હતું... અપરાધી કેણ?
બુદ્ધિપ્રભા ( તા. ૧૦-૮-૧૯૬૫ ક્ષમાપના માંગી લે.' એનું સ્વાગત કર. ઉદાર બની
બીજુ બધું જ ભૂલી જા અને ક્ષમા આપ.
અંતે અપૂર્વ આનંદ ક્ષમાના સરોવરમાં મે, મારા જીવે આતમને પાવન કરી લે. ક્ષમાના ઝરણામાંથી ક્ષમાં
બે અમૃત ઘુટડા તારે માટે ઔષધ છે. ઉન્નતિનું સાધન છે. મિત્રતાનું પ્રતિબિંબ છે.
ને સૌને ક્ષમા આપી. કર્મ નિવારણનું દ્વાર છે. ગુલાબ ના સૌજન્યથી
પીધા.
શત્રુ કોણ? કર્મ કે વ્યકિત? મુકત મને ખમી લે
ની બોડેલી તીર્થ
બોડેલી આસપાસ પરમાર ક્ષત્રિય ભાઇ-બહેન બાવન (પર) ગામમાં આશરે ૧૦૦૦૦ (દસ હજાર માણસે જૈનધર્મ અને ધર્મ પ્રતા થયા છે તેમને જૈન ધર્મનું શિક્ષણ સુસંસ્કાર ખાચાર વાર ઘરમાં સ્થિર કાસ્વા પંદર ગામે પાઠશાળા ચાલે છે બી° ૨, EાઠશT If જરૂર છે, બોડેલીમાં આમ ચાલે છે જેમાં વિદ્યાર્થી એને ખાવા, , તથા લણવાની સગવડતા અપાય છે.
આજુબાજુના પાંચ ગામોમાં ઉપાશ્રય ધા રાજી થયા છે. (ખીજ ત્રણ ગામમાં થાય છે તથા દેવદર્શન કરના ભાવના કરે ભકિન થાય છે. આ સુસંસ્કાર આપતું ક્ષેત્ર જેવા નવા ડેલી પંચ તીર્થના દર્શન કરવા જરૂર પધારો
આ ધર્મ પ્રચાર અને પ્રેમ બાવનના કાર્યને આયા તન મન, ધન સમર્પણ કરે અને એ ન બને તે વટે અમુક રકમ અવશ્ય મેકલી આપે. લી. પરમાર ક્ષત્રીય કાન, છ પ્રારક રાણા
૪૫૭, સરદાર વલભભાઈ પટેલ રોડ, મુંબઈ--૪ મદદ મેકલવાનું ઠેકાણું: : જેઠાલાલ લક્ષ્મીચંદ શાહ, શેઠ વાડીલાલ રાઘવજી લાલ કસ્તુરચંદ શાળવી ૬૧ તાંબા કાંટા, મુંબઈ-૩ ! ચીમનલાલ મગનલાલ વાસણવાળ ૬ ધર્મશાળા, ભજવશા., આયખલ શાળાની સગવડતા છે. ?

Page #23

–શ્રી વિજયગુપ્ત મૌર્ય
મદારી ડુગડુગીયું વગાડે છે અને રીંછ નાચવા માંડે છે તમાસો જોનારાઓ સૌ તાલીઓ પાડે છે. પણ એ નાચતા
રીંછની તાલીમ પાછળ એક લેહીચાળ કથા છુપાયેલી છે. જે જાણીને
તમે જ કહેશે માફ કરજે, મારાથી એ નહિ જવાય લેખકશ્રીએ જીત તપાસ પછી જ આ લેખ લખ્યું છે. આથી જ આ સત્ય ઘટના છે. રોમાચંક કથા છે.
અને દર્દીલી વાર્તા પણ છે. દાઝતા પગ થનગનતું રીંછ નાનપણમાં મેં પહેલું જંગલી નાનપણથી મારા મનમાં ધોળાયા પ્રાણી રીંછ જોયું. $સક પ્રાણીઓને કરતો હતો. ગમે એવા થાઓ, ગમે એવી તાલીમ રીંછમાં મને હજી ઘણે રસ છે. આપે, છતાં તેઓ જગલી જ હોય છે તેના વિશે ઘણું વાંચ્યું છે, ઘણું લખ્યું અને કયાં પિત પ્રકાશે તે કહેવાય છે. મદારી રીંછના ખેલ કરતો હોય નહિ. તેમ છતાં રી છે પિત પ્રકાશ્યાના ત્યારે હજી તે જોવા ઊભા રહી જવાની બનાવ બનતા નથી. આ એક જ ઈચછા થઈ આવે છે ! સરકસમાં હિંસક બનાવ મારા જાણવામાં છે. આવું ધૂની પ્રાણીઓને કેવી રીતે તાલીમ આપવામાં અને ખરાબ મિજાજનું પ્રાણી મદારી આવે છે તે મેં નજરે જોયેલ છે અને પાસે નચાઇને, દેરી વડે બધાને તાલીમ આપનારાઓની પાસેથી તેમના પાંજરા વિના વસતિની વચ્ચે મદારીના અનુભવ પણું સાંભળ્યા છે. પરંતુ મચાવ્યા પ્રમાણે કેમ નાચે છે એ પ્રશ્ન મદારીઓ રીંછને કેવી રીતે પકડી લાવે

Page #24

૨૨]
બુદ્ધિપ્રભા
તા. ૧-૮-૧૯૬પ
છે અને કેવી રીતે તાલીમ આપે છે તાલીમ આપી ખેલ કરાવે છે તેમ પૂર્વ એને ઉત્તર મને મળતું ન હતું. યુરોપમાં પણ જિસી મદારીઓ એ.
મદારીને રીંછ નાઘેલો હોય છે. પ્રમાણે ખેલ કરતા, પણ હવે કાયદા તેના માં ઉપર પણ ચામડામ એવો વડે મનાઈ કરવામાં આવી છે. કારણ પટે હોય છે કે તે બટકું ભરવા માં કે રીંછને તાલીમ આપવાની રીત બિલી શકે નહિ. પરંતુ તેના પંજાનું અત્યંત ક્રૂર હતી. શું? તે બે પગે ઊભા થઈને હાથ ખાસ કરીને બાલ્કન દેશોમાં મદારી, જેવા આગલા પગના પંજા વડે એક અને તેમનાં રીંછ દરેક મેળામાં જોવા પ્રહાર કરે તે માણસ જીવતો ન રહે.
મળતાં. મદારીને રીંછ કેમ કદી બેકાબુ બનીને તેને થપ્પડ નથી મારતે ?
ઠંડા પ્રદેશમાં રીંછ શિયાળામાં
હિમવર્ષા થાય ત્યારે ગુફામાં કે બોલમાં રીંછ ક્યારે શું કરી બેસશે તે
સુષુપ્ત દશામાં પડ્યાં રહે છે. રીંછડીને માણસ તે શું, રીંછ પોતે પણ નથી
ત્યારે બચ્ચાં આવે. રીંછ ઘોંઘાટિયું જાણુ. તેમ છતાં તે મદારી પર હુમલે
પ્રાણી છે અને લાંબી શિયાળુ નિદ્રામાં નથી કરતે, કે નથી કોઈ પ્રેક્ષક પર
પણ તેઓ પિતાના આગલા પગના આક્રમણ કરી બેસત.
પંજા અંદર (નીચેની બાજુથી ચૂસીને તેનું એક કારણ એ હોઈ શકે કે ઘોંધાટ કરે. જિસીઓ ગુફા પાસે કાન રીંછ સગપણમાં કૂતરા તરફ જાય છે. દઈને સાંભળે. જો તેમાંથી આ કૂતરા કરતાં પણ તે વધારે સ્વામીભકા અવાજ આવે તે જાણે કે ગુફામાં રીંછ છે. આથી તરાને પાળી શકાય તેમ અથવા રીંછડી છે. તેઓ એ ગુફા પર રીંછને પણ પાળી શકાય,
નિશાન કરી રાખે. બીજું કારણ તેની ઉપર જે પૂર જયારે વસંતઋતુ બેસે ત્યારે રીતે ધાક બેસાડી દેવામાં આવતી હોય જિપ્સીઓ ગુફા પર નજર રાખે. તેઓ તે છે. તેને ખાતરી થઈ જાય છે કે સામેના ઝાડ પર ચડી બેસ જેથી માણસ તેના કરતાં ઘણું બળવાન અને રીંછને તેમની ગંધ ન આવે. લાંબી ઘણું ભયંકર પ્રાણી છે!
શિયાળુ નિદ્રામાંથી જાગેલી રીંછડી આફ્રિકામાં રીંછ નથી. પણ પૂર્વ ગુફામાંથી બહાર નીકળીને ચારો ચરવા યુરોપ અને લગભગ આખા એશિયામાં જાય ત્યારે મદારી તક ઝડપી લે. ઝાડ અને અમેરિકામાં પણ રીંછ છે. આપણે પર બે જિસી બેઠા હોય. જેવી રીંછડી ત્યાં જેમ મદારીઓ રીંછને પાળી, ચારો ચરવા જાય કે તરત એક જિપ્સી

Page #25

તા. ૧૦--૧૯૬પ ] જૈન ડાયજેસ્ટ
[૨૩ કથા લઈને ગુફામાં જાય અને બચ્ચાને બચ્ચાં ચોરી લાવવામાં આવે તે વર્ષ કેથળામાં નાંખીને ભાગે. બીજે જિસી ડઝન-બે ડઝન બચ્યાં એક સાથે ચેરી રીંછડી પાછી આવવાની ચેતવણી લાવવામાં આવ્યાં હોય. એટવાં બચ્ચાં આપવા ઝાડ પરજ હૈય, તે પણ હવે સમૂહમાં કેટલે ઘોંઘાટ કરે ! કેટલી ભાગે. ઝડપથી ભાગવું જરૂરી હોય, ચીસો પાડે ! આ ચીસ જંગલ સુધી કારણ કે રીંછનાં બચ્ચાં એટલી ચીસો પહોંચે અને એટલી રીંછડીઓ બચ્ચાંની પાંડે કે રીંછડીના સાંભળવામાં આવે શોધમાં જિસીઓની છાવણી પર હુમલો તે ધસી આવે. પછી તેનો સામનો કરે તે જિસનું આવી બને! ન થઈ શકે. રીંછની કન્દ્રિય અને આથી જિપ્સીએ બચ્ચાંને બેઠા ધ્રાણેન્દ્રિય બહુજ તીવ્ર હોય છે. પણ (દારૂ) પાઈને ઘેનમાં રાખે ! પછી તો
તેજની નથી. વળી જંગલમાં ધીમે ધીમે તેઓ માને ભૂલી જાય. અવાજ માઇલે સુધી સંભળાય.
બચ્ચાં તાલીમ યોગ્ય મેટાં થાય હવે વણે કેટલાં બચ્ચાં પકડી એટલે તેમને તાલીમ આપવાનું શરૂ લાવવાં તે જિ.સીઓની જમાતના થાય. જિસીઓને માટે તે માટે ઉત્સવ મુખીએ નક્કી કરે. આમ જે વર્ષ હોય અને બચ્ચાંઓ માટે અસહ્ય
JAYANT Alcading name in Packaging One of the largest Manufacturers of Double wall heavy Duty Corrugated Shipping Containers for Export, Corrugated Paper Rolls, Boards and Other Packaging Requisites
Contact JAYANT PAPER BOX FACTORY
30, Western India House, Sir p. M. Road, Fort, BOMBAY-1. (B. R.)
- Phones :253145 : 252478 55237 -8 571396
Office Kurla Factory. Andheri Factory.

Page #26

બુદ્ધિપ્રભા
તા. ૧૦-૮-૧૯૬૫
યાતનાને પ્રસંગ છે. જિઓ જખમ થાય અને વેદનામાં વધારે નાચતા હોય, ગાતા હોય, વાજિંત્રો થાય. એક-બે દિવસના તરફડાટ પછી વગાડતા હેય, દારૂ પીતા હોય અને આખરે થાકી જાય અને પરિસ્થિતિને ઉગણી ઊજવતા હોય. હાડિયાને મન તાબે થઈ જાય. હસવું અને દેડકાને જીવ જાય છે તે પછી રિસીઓ કાંઈ વનરપતિને કહેવત અહી સાચી પડે છે.
ઉકાળો કરીને રીંછની આંખ પર રેડી જિસીએ દેવતા કરી, લે ટીપીને દે, તેથી રીંછની નજર ધુંધળી થઈ જાય. રીંછ માટે લોઢાના ગળપટા, સાંકળો. તેઓ એમ માને છે કે આ ઝાંખી નથડી અને માં બંધી બનાવે. પછી નજરવાળા રીંછ લઈને લોકો વચ્ચે રીંછને દોરડા વડે બાંધીને જમીન ખેલ કરવાથી તે જોખમી નથી. સરખો ચસચસતા દબાવી રાખી તેને આટલા સંસ્કાર વિત્યા પછી રીંછની આ બધા “દાગીના પહેરાવી દેવામાં ઇરછાશકિત નાશ પામે છે. પછી તે આવે ગળાની આસપાસ લોઢાના માલિકના હુકમ પ્રમાણે યંત્રવત કામ ગળપટો અને સાંકળ આવે નાકના
કરે છે. પરંતુ એ પૂરતું નથી. કામ કૃણા સોંસરવી લેઢાની નથડી નાખ
કરવા માટે તાલીમ લેવી જોઈએ, અને વામાં આવે અને તેને જરા ઝીણી
એ તાલીમ હજી એથીય વધુ ઘાતકી છે. ચળ બાંધવામાં આવે. આ સાજની સતત રીબામણીથી
વળ માલિક દેલ પર દાંડી મારે કે સુન યુવા રીંછ ઝનૂનમાં આવીને તર. તરત રીછે બે પગે ઊભા થઈ જવું ફડાટ કરે, ચીસો પાડે તેથી તેને ઘણા જોઇએ અને પછી ખૂલતાં ખૂલતાં
L. કેમરસીયલ અને આર્ટીસ્ટીક
પ્રિન્ટર્સ
પ્રિન્ટીંગના તમામ પ્રકારના કામ માટે
મળો યા લખા:
શીપા પ્રિન્ટરી
૧૭૦ / ૭ર, ગુલાલવાડી, મુંબઈ-૪. - www wwww

Page #27

[ ૨૫
તા. ૧૦–૮–૧૯૬૫] જૈન ડાયજેસ્ટ નાચવું જોઈએ. મદારી તેના નાકમાં અને ઢેલના તાલ પર નાચ જોઇએ પરોવેલી નડી (કડી) માં બાંધેલી તે પ્રેક્ષકો ખુશ થાય, સાંકળ ઊંચી કરતાં જ રીંછ બે પગે તે માટે બે થાળીએ તપાવવામાં ઊભો થઈ જ જાય, કારણ કે નાકના આવે છે. પછી રીંછ ને નથડીવાળી કમળ ફણ ખેંચાતાં દુઃખે અને રીંછને સાંકળના આંચકા મારી ઊભો કરવામાં બે પગે ઊભા થવું ફાવે છે. પણ એમ આવે છે. તે પછી તે પાછે આગલા નહિ. સાંકળ ખેંચવાથી રીંછ ઉભે પગ ત્યાં ધરતી પર મૂકવાને હેય થાય એમાં આકર્ષણ શું? અહીં તે ત્યાં જ પેલી ધગધગતી થાળીઓ ઢેલ પર દાંડી પડે ને રીંછ એ સાંભળીને મૂકવામાં આવે છે. જે રીંછ નીચે આપમેળે ઊભો થઈ જવો જોઈએ પણ ઍક કે તરત ગરમ થાળી પર
| અહિંસા જીવનનો પરમ ધર્મ છે. તે દસાવાડા-ચારૂપ અને મેત્રાણા તીર્થ વચ્ચે આવેલું
છે છે. પૂ૦ મહારાજશ્રીને સદુપદેશથી જીદયા મંડળની સ્થાપવામાં આવી છે. તે મંડળીના કાર્યવાહી આજુ બાજુના ગામોમાંથી જીવોને છોડાવી અહીં લાવે છે. પાંજરાપોળ માટે જગ્યા મળી છે પણ મકાન ખર્ચ માટે તેમજ જીવ છોડાવવામાં ખર્ચ પણ ઠીક-ઠીક થાય છે તો જીવ દયાપ્રેમી ગૃહસ્થને વિનતિ કરવામાં આવે છે, કે યથાશક્તિ રકમ મેકલી જીવદયાના પુણય કાર્યમાં સહકાર આપશે
આપની એક એક પાઈને સદુપયોગ થશે. ૨૫) ૩આપનારનું નામ બોર્ડ ઉપર કાયમી લખવામાં આવશે.
મદદ મોકલવાનું ઠેકાણું :– 1 શ્રી જેરાભાઇ કરણસિહ દેસાઈ શ્રી જીવદયા મંડળી દશાવાડા, મંત્રી,
વાયા પાટણ જિ. મહેસાણા (ઉ. ગુ.
લી. સેવકે, શાહ બાબુલાલ મેહનલાલ કલાણાવાળા શાહ કબીચંદ અમીચંદજી 1 શાહ નેમચંદ જેચંદભાઈ પાટણ
વાગડાવાળા ઠા. ભગવાનજી ભેમાજી હશાવાડા (સરપંચ) શેઠ કિશનચંદ ભોજરાજ
ટસ્ટ્રી, દશાવાડા

Page #28

બુદ્ધિપ્રભા
૨૬ ]
તેના પગ દાઝે અને તેજ વખતે ઢેલ પર દાંડી પડે. દાઝી જવાથી રીંછ એ પગે ઊભું થઈ જાય. આમ વારં વાર કરવામાં આવે. દરેક વખતે રીંછ જેવા દાઝ કે તેજ ક્ષણે દાલ પર દાંડી પડે અને રીંછ દાઝેલા આગલા પગ થાળી પરથી ઊઁચી લેવા બે પગે ઊભા થઈ જાય. આમ વારંવાર કરવાથી તેના મનમાં એવું ઠસી જાય છે કે પેલા ઢોલના અવાજ તેને દઝાડે છે માટે જેવા એ અવાજ થાય એટલે તેણે એ પગે ઊભા થઈ જવું!
રીંછને આમ ઊભા થઇ જતાં તે શીખવ્યું. હવે તેને નાચતાં શીખવવું નેઇએ. આથી રીંછની અંતે બાજુ અકેક માણસ લાંખી લાકડી વડે તેની ડાકમાં ધાંચપરાણા કરીને તેને ધુણાવે છે, કાવે છે. રીંછ આ યાતનામ સહન કરીને એવા રાંક થઇ ગયે! હાય છે કે મદારીએ તેને જેમ નચાવે તેમ તે નાચે છે.
આશિક્ષણ દિવસે સુધી ચાલે છે.
પછી ઝાઝા માણુસેની જરૂર નથી પડતી. એક જ મદારી એકલે હાથે અધી ઈશારત કરે છે અને રીંછ તે
| તા. ૧૦-૮-૧૯૬૫
આ બધા સાંસ્કારની
પ્રમાણે વતે છે. અસર રીંછના મનમાં એવી ઘર કરી જાય છે કે પછી ગરમ થાળીની લાકડાના ઘાંચપરાણાની જરૂર નથી રહેતી. પછી ઢેલ પર જેવી દાંડી પડે કે રીંછ તરત ઊભા થઈ જાય છે અને તાલના તાલ પ્રમાણે તે કેટગુ અને હાસ્યાસ્પદ નૃત્ય કરવા માંડે છે.
આ તે યુરાપના બાલ્કન રાજ્યાના મદારી અને રીંછની વાત થઈ. આપણા મદારીએ! કેવી રીતે તાલીમ આપે છે તે જાણવામાં નથી. પરંતુ એટલી ખાતરી રાખી શકાય કે એ તાલીમ
પ્રેમ અને સમજણથી નહિં અપાતી હોય. આપણા મદારી પાસે આપણા રીંછને નાચતાં અને જાતજાતના ડૅાલન વધુ મદારીના રમુજી સવાલાના જવાબ આપતાં મેં ોયા છે. એ દૃશ્ય ખરેખર રમુજી હેાય છે. પરંતુ એની પાછળ કેટલી કરૂણતા હરો !
માણસ પેાતાનું પેટ ભરવા માટે પ્રાણીઓ પર કેટલું ધાતકીપણું ગુજારે છે ! મે' રિંગમાસ્તરને નર્યાં ઘાતકીપણા વધુ સિંહવાધ પર ત્રાસ ગુજારી વાક બેસાડી દઈ તાલીમ આપતાં જોયેલ,

Page #29

તા. ૧૦-૮-૧૯૬૫] જૈન ડાયજેસ્ટ
[૨૭ છે, અને જગતના એક સર્વશ્રેષ્ઠ ભારતી આ દી વાત કહી હતી એ તે . રિંગમાસ્તર દામુ ઘાએ માત્ર હિંમત, ખરેખર નિર્દયતાને કમકમાટી ભર્યો ચતુરાઇ, ચપળતા અને બુદ્ધિથી હિંસક નમૂને છે. ત્યાંની સરકારે આ ઘાતકીપ્રાણીઓ પર પ્રભાવ પાડીને તેમને પણા પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો : પ્રેમ અને વિશ્વાસ જીતી લીધો હતો
બતાવે છે કે આ જિપ્સીઓ પિતાના એ પણ હું જાણું છું. પરંતુ દામુના
પેટ માટે કેવા નિર્દય થઈ શકતા જર્મન મિત્ર પ્રેકેએ દામુને બાલ્કનના હતા. મદારીઓના રણ ઘાતકીપણાની જે [ ‘સમર્પણ” ના સૌજન્યથી]
શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરસૂરિજી સાહિત્ય પ્રકાશન ગ્રંથમાળા તરફથી પ્રગટ થઈ ચૂક્યાં છે
પ્રેરણું ભર્યા પ્રાણવાન પ્રકાશને – આ ભજનપદ ભાવાર્થ સંગ્રહ
શિષ્યોપનિષદ્ર Sલ રત્નદીપ યાને ગુરુબાધ
- જૈન પ્રોફેટ (અંગ્રેજી) અને હવે ટુંક સમયમાં જ પ્રગટ થાય છે.
જેનોપનિષદ
લેખક : શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરસૂરિજી કિંમત એક રૂપિયે.
– લખે વા મળો – ભગવાન શાહ
શ્રી ચીમનલાલ જેચંદભાઈ ૧૭૦ કર ગુલાલવાડી,
શેઠ મનસુખભાઇની પોળ, મુંબઈ-૪.
કાળુપુર, અમદાવાદ.
=

Page #30

સત્ય ઘટના
સંવત્સરી પ્રતિક્રમણ તે
આનું
નામ
–શા નિર્મળ (ખંભાત) પૂ. શ્રી ધર્મ સાગરજી મ. તે મહા- પૂજ્યશ્રીની સાથે સામાન્ય બાબતમાં પુરુષનું નામ,
મનમાં વિરોધ ઉત્પન થયા. એક વખત એઓ વિહાર કરતા આ ધર્માત્મા દેખીતી રીતે હતા અને ધર્મોપદેશ આપતા એક નગરમાં
તે મહાશ્રદ્ધાળુ. સાધુ મુનિરાજના પરમ પધાર્યા
ભક્ત પણ હતા. ક્રિયાશીલ પણ ઘણું નગરમાં એક સુત્રાવક ઉપાશ્રયની હતા. અને આખા ય ઉપાશ્રયના બધી જ દેખરેખ રાખે. ઉપાશ્રયમાં જે વાતાવરણને ભર્યું ભર્યું રાખનાર કંઈ કરવાનું હોય, સાધુ મહારાજને હતા પણ માન એ એવો કરડે કપર જે કંઈ જરૂરીયાત હોય, સુચના- દુર્ગણ છે. માનવ બધું કરે છતાં ભલામણ છે. જે કંઈ કરવું હોય તે માનને છતો આ મહામુસ્કલ કપડું આ ભાઈને જણાવ્યા સિવાય કંઈ જ કામ છે. ન થાય. આવી હતી એ નગરના જન
આ આગેવાનભાઈને તેવું જ કંઈક સમાજની પરિરિથતિ.
બન્યું, પૂજ્યશ્રીની બાબતમાં મનમાં પૂ. ધર્મસાગરજી મ. તે તે સુબ્રા
સામાન્ય વિરોધની કલ્પના કરીને વકભાઈની અપેક્ષા રાખ્યા સિવાય જ સાધુધર્મમાં તલ્લીન રહ્યા.
તેમણે તે ઉપાશ્રયે આવવાનું જ તે આગેવાનભાઈને લાગ્યું કે બડી દીધું. મહારાજ તે બધું પિતાનું ધાર્યું જ પૂ. ધર્મસાગરજી મહારાજે પહેલાં કર્યું જાય છે. એટલે તેમને એક વખત તે ૫-૭ દિવસ વિચાર્યું કે કંઇક
તેરમીના
જોવા

Page #31

તા. ૧૦-૮-૧૯૬૫
કામ પ્રસ ગને લીધે અગર બહારગામ ગયા હશે. તેથી હું આવતા હેય.
મહારાજશ્રીને તો કલ્પના સરખી ચે હિં કે આ મુદ્રાવકને મનદુ:ખ થયું છે. રેાજ આવનાર વ્યક્તિ ન આવે તે તેને લગતા અનેક તર્ક વિતર થાય તે પણ અતિ સ્વાભાવિક છે.
ન
પુજ્યશ્રીએ તેમના સંબધમાં પૃષ્ઠ પર્ણ કરી ત્યારે સાંભળવા મળ્યુ કે, ‘છે તે ગામમાં જ પશુ આપની સાથે કંઈક મનદુઃખ થયુ... હાય તેમ લાગે
છે તેથી આવતા નથી,'
કાઉન
RE
ડાયજેસ્ટ
[૨૯
મહારાજશ્રીએ વિચાયું કે, રીક, નહિં આવતા હોય પણ આગેવાન શ્રાવક હોવાથી આતુર્માસિક પ્રતિક્રમણમાં તે જરૂર આવશે. એકલા કરે જ નિહ. તેથી આવશે એટલે જે ક મનદુ:ખ થવા પાત્રુ હાય તેની ક્ષમા
માગી લશ’
આકર્ષક અને લાપ્રિય...............
THE
શ્રાવકજી તે ચાતુર્માસી પ્રતિક્રમ ણમાં ન આવ્યા. મહારાજશ્રીએ વિચાર્યું કે ઉપાશ્રયમાં એસનાર આગેવાન શ્રાવક થઇને પર્યુષણ તે એમને એમ નહિ જ કરે, પષણમાં
TRACION
બ્રાન્ચ
એલ્યુમિનિયમનાં વાસણા તથા અને ડાઈઝડ એલ્યુમિનિયમની વસ્તુઓ સૌ કોઈના અભિપ્રાય છે કે બ્રાઉન’ બ્રાન્ડની વસ્તુઓ દેખાવે સુ’દર, આધુનિક ઘાટવાળી, ટકાઉ અને ખેંચેલા નાંણાનુ વળતર આપી રહે તેવી હોય છે.
NM
CROWN
ઘર, હેટલ, હોસ્પીટલ તથા કેઈપણુ ઉદ્યોગની એલ્યુમિનિયમની જરૂરિયાત અમે પૂરી પાડીએ છીએ.
જીવનલાલ (૧૯૨૯) લિમિટેડ
ક્રાઉન એલ્યુમિનિયમ હાઉસ : ૨૩, પ્રેમાન રોડ ઃ કલકત્તા-૧ મુખર્જી છે. મદ્રાસ ઝૂ દિલ્હી * રાજમહેન્દી * એન

Page #32

બુદ્ધિપ્રભા
•à૦ ]
તે આવશે જ તે વખતે ક્ષમા માંગી લઈશ.
બાળક ય
ચેડા જ
મહાનુભાવ તે પ પણના દિવસામાં ન આવ્યા, ત્રણ દિવસ ન આવ્યા ત્યાં સુધી મહારાજશ્રીના મનમાં કે, 'કલ્પસૂત્ર શરૂ થતાં તેા આવશે. અરે, મહાવીર જન્મ વાંચન વખતે આવો જ. જેમાં એક નાનું બાકી ન રહે તેા શેર તેા આવ્યા સિવાય રહેવાના છે પણ તે તે। ન જ આવ્યા. છેલ્લે મુનિરાજે વિચાર્યું કે, કલ્પસૂત્ર-બારસા સાંભળવા તે અવશ્ય આવશે પણ શેઠે તે ન આવ્યા તે ન જ આવ્યા.' લાકામાં પણ ચર્ચાના વિષય બન્યો. પણ માન કષાય કયાં ચકચારથી હારી જાય તેમ હતા. મુનિરાજે વિચાયું કે, હવે છેલ્લે ટાઇમ સંવ′′રી પ્રતિક્રમણુને છે, તેમાં તે આવ્યા વિના રહે જ નહિં. વચ્છરી પ્રતિક્રમણ તા સંધ સમક્ષ જ કરે, અને એ આવે કે મારે તેમને મન-વચન-કાયાથી ખમાવી જ લેવા તે મારા માટે હિતાવટ્ટુ છે, ખમાવનાર આરાધક છે. તે તેમને પણ મારા તરફને દુર્ભાવ રળે તે લાભ છે’
અપરાધ કે પાપ થયા હોય તેની તરત જ ક્ષમા માંગી લેવી જોઇએ, કદાચ તે જ વખતે ન માંગી તા પ્રતિ
[તા. ૧૦-૮-૧૯૬૫
ક્રમણ વખતે ક્ષમા માંગી લેવી જોઇએ, તેમ ન બને તેા પંદર દિવસે પખ્ખિ પ્રતિક્રમણુમાં, તેમ પણ ન બને તા ચાર મહિને ચામાસી પ્રતિક્રમણમાં અને તેમ પણ ન બને તે સબુરી પ્રતિક્રમણમાં તો અવશ્ય દરેક જ્વાની સાથે પ્રત્યેક જૈન ક્ષમાપના કરી જ લેવી જોઇએ.
પંદર દિવસે ક્ષમાપના ન થાય તા પ્રત્યાખ્યાનાવરણ ખાય આવે છે અને તે સર્વવિરતિ-સાધુપણાને ખાધક છે. ચાર માંહેને ક્ષમાપના ન થાય તા અપ્રત્યાખ્યાની કપાય આવે છે. અને તે દેશવિરતિશ્રાવકપણાને બાધક છે. અને બાર મહિને પણ ક્ષમાપના ન થાય તે અનંતાનુબંધી કષાય આવ છે. અને તે સમકિતને બાધક થાય છે. આથી સંવચ્છરી પ્રતિક્રમણમાં તા અવસ્ય ક્ષમા માંગી આત્માદ્ધિ કરવી તેમાં જ જૈનદર્શન પામેલા આત્માઆની જૈન દર્શનની પિછાણ છે.
તેમાંય જેની સાથે મનદુઃખ થવા પામ્યુ હેાય તેની સાથે તે તેની પાસે જશ્રુને પણ ખાસ ક્ષમાપના કરવી જ જોઇએ. ક્ષમાપના આપવામાં ઉદારતા અને માંગવામાં નતા રૂપ મેટા ગુણે સમાયેલા છે.
મહારાજશ્રીએ તા પ્રતિક્રમણુ વખતે ચારે બાજુ નજર ફેરવી પણ તે શ્રાવક

Page #33

[an
તા. ૧૦-૮-૧૯૫] જૈન ડાયજેસ્ટ તે આગલી હરોળમાં બેસનારા હવા “તેમાં જ ખરી શોભા છે અકકડ રહેછતાં કયાંય દેખાય જ નહિ. વામાં શોભા નથી. મારા નિમિત્તે
તેઓ ધર્મસ્થાન મૂકી દે, ધર્મની મહારાજશ્રીએ વિચાર્યું કે,--- જ્યાં
આરાધના ચૂકે તે ઠીક નહિ તે તે સુધી પરસ્પર ક્ષમાપના ન થઈ જાય પોતાના એક શિષ્યને લઈ શ્રાવકને તેવા કરી લીધેલા સાંવત્સરિક પ્રતિ- ઘેર ગયા. કમણને કોઈ અર્થ નથી. તેમના હૃદયમાં ઉદારતા અને નમ્રતા છલેલ તે આગેવાન શ્રાવક તે પહેલેથી જ ભર્યા હતા. છેવટે તેમણે તે જાતે સમજેલા હતાં કે, આ “ ગુરુ મહારાજ સુશ્રાવકને ત્યાં ક્ષમાપના માગવા જવાની સંવછરી પ્રતિક્રમણ એમને એમ તે તૈયારી કરી. સંધ પ્રતિક્રમણ માટે નહિ જ કરે એટલે સામસામા મળવાને મળેલ. તેણે કહ્યું કે, “ન આવ્યા તે પ્રસંગ જ નહિ આવવા દેવા બારણાને કંઈ નહિ. આપને જવાનું કેવું હોય ? અંદરથી સાંકળ વાસીને પ્રતિક્રમણ એમાં આપની અને સંઘની શોભા શી કરવા બેસી ગયા. મહારાજશ્રીએ ઉઘા
ગુરુ મહારાજે જણાવ્યું કે, ડવા કહ્યું પણ બારણું ઉઘાડે તે ને !
અરવિંદ સી. શાહ
[ ફોટે આરટ]. ઓથોરાઈઝડ ડીલર્સ
ઈલફર્ડ અને યુજી જેના તમામ તીર્થો અને તીર્થકર ભગવંતેના સાદા તેમ જ ટેકનીકલરમાં દરેક સાઈઝના ફોટાઓ સિમ જ ટેકનીકલર સ્લાઇડે
અમારે ત્યાંથી મળશે. તેમ જ લગ્ન સમારંભ, મિજબાનીઓ, સભાઓ, ઉત્સવો તેમ જ ધાર્મિક અનુદાન પ્રસંગમાં કફાયત ભાવે ફેટા પાડી આપીશું.
– મળે યા લખે – ૪૯, જવાહરનગર, માજ, ગોરેગાંવ, મુબઈ ૬ર.

Page #34

૩૨]
બુદ્ધિપ્રભા તા. ૧૦-૮-૧૯૬૫ છેવટે મહારાજશ્રીએ કહ્યું કે, સૂછ્યું કે આપની સાથે મેં આમ “તમને જેમ ઠીક લાગે તે રીતે હું કર્યું. હું આજ સુધી જૈનધર્મને પામ્યો જ ખમાવવા તૈયાર છું. બારણું ઉધાડે નહીં. મહારાજશ્રી શેઠને પૂબ આશ્વાપણ ખમાવ્યા સિવાય મારું કે તમારું રન આપે છે અને પરસ્પર ક્ષમાપના પ્રતિક્રમણ સારું થશે નહિ, એમ ઘણી કરે છે. અને મહારાજશ્રીની સાથે કાકલૂદી કરતાં ઉઘાડે છે પણ ઉઘાડ. ઉપાશ્રયે આવી સંધની પણ ક્ષમા તાની સાથે જ ચાર આંખ ભેગી થતા માંગે છે. અમ સંઘ સાથે શ૯ રહિત રોને ગવ અગ્નિમાં ઘી ઓગળે તેમ શુદ્ધ પ્રતિક્રમણ કરે છે. ઓગળી ગયો. અને મહાશ્રાવક :- વંદન છે એ ઉદાર મહાત્માને ! રાજના પગમાં પડી ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડા ધે આવા સંવર લાગ્યા અને ક્ષમા માંગવા લાગ્યા. પ્રતિ મણને ! અને કહેવા લાગ્યા કે મને આ શું [ “ કલ્યાણ” ના સૌજન્યથી !
Grarao2000annompanatoo wronacooracayanata બુધ્ધિપ્રભા ને લગતા તમામ કામ માટે
આ સરનામે મળે–
{ssastrow To
બુદ્ધિપ્રભા”
asળ:
C. ભગવન શાહ
૧૭ ગુલાલવા, ૧ ( માળે,
o
B
o
y
, th.
. .
:
4

Page #35


Page #36
AUGUST 1965) BUDDHIPRABHA ( Jain Digest ) [ Regd. No. G. 472 બુદ્ધિ પ્રભાનો સપ્ટેમ્બર માસના અક બંધ રહેશે. અને હવે પછી ચરમ તીથ કર ભગવાન મહાવીર સ્વામીના નિર્વાણ કલ્યાણક પ્રસંગે દવાળી અંક 18 એક ટેમર '65 ના 1 પ્રગટ | તુ’ત્રી, માલિક, મુદ્રક અને પ્રકાશક : ઇંદિરા ગુણ્યવંતલાલ શાહ મુશુલિય: " જૈન વિજય " પ્રિન્ટિંગ પ્રેસ, ગાંધીચેક-સુરત,