________________
માર્ચ ૨૦૧૬
પ્રબુદ્ધ જીવન
-
૧૧
અષ્ટપ્રકારી પૂજાની કથાઓ
'T ૫. પૂ. આચાર્ય વાત્સલ્યદીપસુરીશ્વરજી [ ભૂમિકા : આજથી ૧૫૦ વર્ષ પૂર્વે ૫. શ્રી વીરવિજયજી મહારાજે ચોસઠ પ્રકારી પૂજાઓ લખેલી છે, તેમાં છેલ્લી અંતરાય કર્મ નિવારણની પૂજા છે. આ પૂજામાં અષ્ટપ્રકારી પૂજાની કથાઓનો ઉલ્લેખ થયો છે. આ કથાઓ ‘શ્રી વિજયચંદ્ર કેવળી ચરિત્ર'માં લખાયેલી જોવા મળે છે. તેનું ભાષાંતર શ્રી જૈન ધર્મ પ્રસારક સભા, ભાવનગર તરફથી ઘણાં વર્ષો પૂર્વે પ્રગટ થયેલું. અષ્ટપ્રકારી પૂજાનો મહિમા સમજવા માટે આ કથાઓ ખૂબ ઉપયોગી છે. આ કથાઓની નોંધ શ્રી ગુણવંત અ. શાહે મને વર્ષો પૂર્વે લખી આપેલી તેના આધારે લખી છે. -લેખક ]
|જળપૂજા કથા પુરાણકાળની વાત છે.
સોમશ્રી ઘડા વિના અને પાણી વિના ઘરે પહોંચી. ઘરના બ્રહ્મપુર નામનું નગર, એ નગરમાં સૌમિલ નામે બ્રાહ્મણ રહે. આંગણામાં સાસુ ઊભેલી. સાસુ તીખાતમતમતા સ્વભાવવાળી હતી. તેની પુત્રવધૂનું નામ સોમશ્રી.
કોઈ પણ નિમિત્ત પકડીને સોમશ્રીને કડવાં વેણ કહ્યા કરતી. સોમશ્રી સોમશ્રી સરળ હતી અને ભોળી હતી. હંમેશાં સારા વિચારો સાસુની વાત મનમાં ન લેતી. એ સમજતી હતી કે સાસુનો સ્વભાવ કરતી. સોમશ્રી કોઈનું પણ કામ કરીને રાજી થતી. તેનું સખીવૃંદ જ આવો છે. એ બદલાવાનો નથી. જો એવું જ છે તો પોતે જ થોડી પણ મોટું હતું.
શાંતિ રાખે અને સહન કરી લે તો ઘરમાં કલેશ તો ન થાય! સોમશ્રી રોજ સવારમાં નદીએ પાણી ભરવા જતી. તેની સાસુ તાડૂકી: સખીઓનું મંડળ પણ ભેગું જતું. સખીઓ રોજ અવનવી વાતો કરતી. “કેમ વહુજી, ખાલી હાથે ચાલી આવ્યાં?' સોમશ્રી તે સાંભળતી અને આનંદ પામતી.
સોમશ્રીએ સહેજ પણ અકળાયા વિના કહ્યું, “મા, આજે હું પ્રભુની સોમશ્રીની સખીઓમાં કેટલીક શ્રાવિકાઓ પણ હતી. આ ભક્તિ કરીને આવી.” શ્રાવિકાઓ ધર્મની વાત કરતી. એ દિવસે વાતમાંથી વાત નીકળી સાસુ વધારે ભડકી. કહે, “સીધી વાત કરને, ઘરનો ઘડો ક્યાં અને એક શ્રાવિકા બોલી, ‘જે જ સોમ શ્રી સરળ હતી અને તેને જળપૂજા ગમતી હતી , જિનમંદિરમાં જઈને જિને ૨ ઝી
- સોમશ્રી કહે, “મા, મેં ઘડો ફોડ્યો પરમાત્માની જળપૂજા કરે તેને ઘણો લાભ થાય, બુદ્ધિ નિર્મળ થાય, નથી. એ ઘડો તો હું જિનમંદિરમાં પ્રભુના અભિષેક માટે પૂજારીને આત્મા વિશુદ્ધ બને, અશુભ કર્મો ચાલ્યા જાય.”
આપીને આવી.' સોમશ્રી આ સાંભળીને ખુશ થઈ ગઈ.
આ સાંભળીને સાસુના ગુસ્સાનો પાર ન રહ્યો. તેની આંખો લાલ સોમશ્રીને ભગવાનની પૂજાની વાત ખૂબ ગમી. એને મનમાં લાલ થઈ ગઈ. સાસુ કહે, “હું બીજું કંઈ ન જાણું. વહુ, તું પાછી જા. થયું કે મારે રોજ જિનમંદિરમાં જઈને ભગવાનની જળપૂજા કરવી પાણી ભરેલો ઘડો લઈને આવ, પછી જ ઘરમાં પગ મૂકજે.” જોઈએ. જો હું ભગવાનની જળપૂજા કરીશ તો મારા અશુભ કર્મો સોમશ્રી શાંતિથી પાછી વળી ગઈ. ચાલ્યા જશે. મારું પુણ્ય વધશે. મને સુખ મળશે.
એને ભગવાનની પૂજા માટે જળ ભરેલો ઘડો અર્પણ કર્યાનું કોઈ સોમશ્રી સખીઓની સાથે નદીએથી પાછી વળી અને સીધી મોટા દુ:ખ નહોતું. સોમશ્રીને મનમાં થતું હતું કે મારી સાસુમા નાહક બજામાં આવેલા જિનમંદિર તરફ ચાલી.
ગુસ્સો કરે છે. તેમને એમ કેમ નહીં થતું હોય કે મારી પુત્રવધૂ સારું એક સખીએ પૂછયું, “અરે! તું આમ ક્યાં જાય છે?'
કામ કરીને આવી છે, તો ધન્યવાદ આપું. પણ ખેર, એ તો જેનો સોમશ્રી કહે, “તેં હમણાં જ ના કહ્યું કે જિનમંદિરમાં જઈને સ્વભાવ. તે ચૂપચાપ ઘરની નજીક રહેતા કુંભારને ત્યાં પહોંચી. જળપૂજા કરવાથી આપણને સુખ મળે! હું જિનમંદિરમાં જિનેશ્વર જઈને કહ્યું, “ભાઈ, મારું આ સોનાનું બલૈયું રાખ અને મને એક ઘડો ભગવાનની જળપૂજા કરવા જાઉં છું.”
આપ.' સખીઓ સોમશ્રીની ભક્તિભાવના જોઈને ધર્મના વિચાર કરવા કુંભાર સોમશ્રીને રસ્તા પરથી ઘણી વખત જતીઆવતી જોતો માંડી.
હતો. કુંભાર જાણતો હતો કે આ કોઈ ખાનદાન ઘરની સ્ત્રી છે. એક સોમશ્રી સીધી દેરાસર ગઈ. એણે જળ ભરેલો ઘડો પૂજારીને ઘડા માટે પોતાનું સોનાનું બલૈયું આપતી સોમશ્રીને જોઈને કુંભાર આપી દીધો. કહ્યું કે મારા વતી જળપૂજા કરજો ભાઈ.
વિચારમાં પડી ગયો. એને થયું કે આ સ્ત્રી કોઈ સંકટમાં છે. તેણે
