________________
જૈન યુગ
તા. ૧૬-૭-૩૫.
શાય અને અભિમાન જાગૃત થયાં કે એવા મહાન આત્માના જયંતિઓની મહત્તા.
અનુયાયી હવામાં ગર્વ માનવા લાગ્યા. પરંતુ વખત વીતતા
તેમાં પલટો થવા લાગે, અને ત્યાર પછી અનેક આચાર્યો ભૂતકાળમાં થઈ ગયેલા મહાપુરુષોના ગુણનું સ્મરણ
અને મુનિરાજોની જયંતિ ઉજવવાનું શરૂ થયું અને કરવ એમાં જરાયે ખાટું નથી, અને એ ગુણનું સ્મરણ પર આપણે જોઈએ છીએ કે ઘણાખરા મુનિએ પોતાના ક્યારે થઈ શકે કે જ્યારે તે મહાપુરૂષના જન્મ યા તે
ગુરૂની જયંતિ ઉજવાવવા પ્રયત્ન કરે છે, અને એ રીતે મૃત્યુની તીથી આપણને સ્મૃતિમાં આવે ત્યારે. આ દિવસને
એટલી બધી જયંતિ વર્ષ દિવસમાં ઉજવવાની આવે છે આપણે જયંતિ તરીકે ઓળખાવીએ છીએ. અને આમ ઘણાએ મહાન પુરૂષની જયંતિઓ દર વરસે ઘણું સ્થળોએ
કે એ વસ્તુનું મહાત્મ્ય લોકષ્ટિએ ઘટી જાય છે. વળી
વિશેષ આશ્ચર્ય પામવા જેવું એ છે કે જ્યારે પિતાના પિતા પોતાના મત પ્રમાણે તે તે મહાપુરુષોના અનુયાયીઓ ઉજવે
ગુરૂઓની સ્મૃતિઓ કાયમ રાખવા જયંતિ ઉજવવાના છે. પરંતુ આજે બીજી વસ્તુઓને વિચાર કરતાં પહેલાં
મયને કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે સર્વથી શ્રેટ અનંત એક વસ્તુ પ્રથમથી નક્કી થવાની જરૂર છે. જયંતિને દિવસ
લબ્ધિને ભંડાર પ્રભુ ગોતમવામીની જયંતિ ઉજવવાનું કેાઈ કોને કહેવો ? તે મહાપુરૂષના જન્મદિવસને કે તે મહાપુરૂષના ગમન દિવસને! આ વસ્તુસ્થિતિમાં હમણાં હમણ ૧ ૨
મન ઉપર લેતું નથી. આ ઉપરથી કહેવાનું તાત્પર્વ એ છે
જાતમાં સર્વશ્રેષ્ટ આત્મા તરીકે ગણુયા દેય ગોટાળે થઈ ગયેલું દેખાય છે. કારણ કે શ્રી વીર પરમાત્માને
એવા મહાપુની જ જયંતિએ જે ઉજવવામાં આવે તે જન્મદિવસ ચૈત્ર સુદ ૧૩ ને હોઈ તે દિવસે આપણે જયંતિ
તેનું મહા વધારે રહે. દિવસે તેઓ મેક્ષ પામ્યા છે. આજ રીતિએ અન્ય મતાવ- ૨ જયંતિ કેવા પ્રકારે ઉજવાવી જોઈએ? લંબીઓ પણ શ્રી કૃષ્ણ જયંતિ, રામજયંતિ આદિ મહાપુની જયંતિ ઉજવવાનો મુખ્ય ઉદેશ તે એજ હોય છે કે જયંતિએ તેમના જન્મદિવસેએ ઉજવે છે. ત્યારે હાલમાં તે મહાપુરૂષના ગુણોનું સ્મરણ કરી તેના ગુણે આપણામાં આપણું ધર્મમાં કેટલાક આચાર્યોની જયંતિએ તેમના જેટલે અંશે ઉતારી શકાય તેટલે અંશે ઉતારવા પ્રયત્ન વર્ગારોહણ તિથિને અવલંબીને ઉજવવામાં આવે છે. આ કર. આજે જે રીતિએ જયંતિ ઉજવાઈ રહી છે તેમાંથી બન્નેમાંથી જયંતિ ખરી કેને કહેવાય એ પ્રથમ નક્કી કરી ઉપર દર્શાવેલ તાત્પર્ય બહુજ અ૫ અંશે પ્રાપ્ત કરી શકાય લેવાની જરૂર છે.
છે. કારણ કે એ પ્રસંગમાં જે આડંબર અને ધમાલ તેમના પ્રસ્તુત દિવસને અંગે અટલું કહ્યા પછી હવે આપણે કાર્યકર્તાઓ તરફથી વધારી દેવામાં આવેલી દેખાય છે તે મૂળ વિષય ઉપર આવીએ, જયંતિઓ કેની ઉજવાવી જોઇએ? ધમાલમાં અને આડંબરમાં મૂળભૂત વસ્તુ ભૂલી જવાય છે, કેવા પ્રકારે ઉજવાવી જોઈએ ? તેની કેટલી મહત્તા હોવી જોઈએ ? અને લગભગ ઘણોખરે સમય આડંબર પાછળજ ચાલ્યો અને તે ઉપરથી શું શીખવું જોઈએ ? આ ચાર વસ્તુઓને વિચાર જાય છે. આથી આ બાબતમાં ખાસ કાર્ય કરનારાઓએ અને કરો ઘણાજ અગત્યને છે. કારણ કે હમણાં હમણાં જયંતિ ઉપદેશક મુનિરાજોએ લક્ષ આપી એવા પ્રકારના કાર્યક્રમ ઉજવવાની પ્રથા દિવસાનદિવસ એટલી બધી વધતી ચાલી છે જે જોઈએ કે એ જયંતિ મહોત્સવમાંથી દરેક મનુષ્ય તે કે જે આ વિષય ઉપર પુરતું ધ્યાન આપી તેના ઉપર મહાપરૂપના ગુનું ચિંતવન શાંત ચિતે કરી તેમાંથી અંકુશ મૂકવામાં નહિ આવે તે એક વખત એવો આવશે કે અપાંશે પણ પિતે પિતાના જીવનમાં ઉતારી શકે. અને જયંતિના દિવસનું મૃય બીલકુલ રહેશે નહિ અને એનું ત્યારે એ રીતિએ જયંતિ ઉજવાય ત્યારેજ તે કાર્ય સાધક અને હળદર એકજ કોટે તેલાતા આપણે જોઇશું.
થઈ શકે. ૧ જયંતિઓ ની ઉજવાવી જોઈએ?
૩ જયંતિની મહત્તા કેટલી? આ વિષયજ વધારે મહત્વ છે. જગતના જ આજે જયંતિ ઉજવવાની મહત્તા એટલી બધી વધારી ઉપર જેમણે સ્વામિત્વ મેળવ્યું હોય, જેમણે જગતના નું દેવામાં આવી છે કે જેમાં અતિપણું થઈ ગયેલ માલુમ ભલું કર્યું હોય, અને જેમણે પુરુષાર્થ કરી પોતે સંસારસાગર પડયા વિના રહેતું નથી અને તેમાં પણ જ્યારે એક આચાર્યું તરી અન્ય જેને તે રસ્તે વાળવા મહાન પ્રયત્ન કર્યો હોય, મહારાજની જયંતિને વીર ભગવાનની જયંતિ કરતાં પણ અને જેમણે પિતાના પ્રભાવશાળી જીવન દરમ્યાન અનેક મહદ વરૂપ આપવામાં આવે છે ત્યારે ખરેખર ક્ષોભ થયા મહત્વના કાર્યો કર્યા હોય, એવા પ્રતિભાસંપન્ન મહાપુરૂનીજ વિના રહેતું નથી. આજે લગભગ એવી સ્થિતિ ઉભી કરવામાં જયંતિ ઉજવાવી જોઈએ. અને નહિ કે મારી મરજી આવે આવે છે કે તીર્થકર ભગવાન અને આચાર્ય મહારાજાઓમાં તેની જયંતિ હું ઉજવું અને અન્યની મરજી આવે તેની જયં*િ જાણે કશે કરકજ હોય નહિ. તેમ આવી જયંતિ પ્રસંગે અને ઉજવે. આપણે અન્ય ધર્મની વાત બાજુએ મુકી આપણે જ્યારે વડે કાઢવામાં આવે છે, ત્યારે મહારાજની છબીને ત્યાં શું ચાલે છે તે બાબત વિચાર કરીએ. પ્રભુ શ્રી મહાવીરની મોટરમાં બેસાડવામાં આવે છે, અને પાછળ પ્રભુને ય જયંતિ ઉજવવાનું ક્યારથી આ ણામાં શરૂ થયું ત્યારે એ ચલાવવામાં આવે છે, એ બધું અધટતું અને આડંબરપૂર્ણ ચીજની મહત્તા એટલી બધી લાગતી હતી કે એ મહત્સવ છે, એનાથી કંઈપણ અર્થ સ નથી, ઉલટું ધણુ લાકે આબાલવૃદ્ધ સર્વેએ વધાવી લીધું અને એક એવા પ્રકારનું હાંસીના સ્વરૂપથી તે જુએ છે અને વળી જ્યારે પ્રભના
