________________ જૈન યુગ તા. 15-12-35 વિદ્યાર્થીઓ સાંભળો છો કે? એજ્યુકેશન બોર્ડ તરફથી ડીસેમ્બર માસના છેલ્લા તે એટલું તે સુચવે છે કે એનાથી માત્ર જૈન દર્શનનું જ રવીવારે ધાર્મિક ઈનામી હરિkઇની પરિક્ષા લેવામાં આવશે, નહિં પણ એ ઉપરાંત પ્રાકૃત સંસ્કૃત તેમજ સંસારો પગી એમાં અભ્યાસ કરનાર વ્યકિત ચાહે તો તે પુર હોય Êવા કેટલીક બાબતેનું પણ જ્ઞાન થઈ શકે છે. આવી સુંદર નારી હોય ચાહે તો તે છેક હોય કે છોકરી હોય એ યેજનાનો લાભ ઉગતી પ્રજાએ તે જરૂર લેવા જેવો છે. સ કોઈ એમાં ભાગ લઈ શકે છે. પાઠશાળા, કન્યાશાળા ગુકુળ બાલાશ્રમ અને વિધાલયના વિધાર્થીઓને પણ શ્રાવિકાશાળા તે પિતાને ત્યાં અધ્યયન કરતાં સૌ કોઈને અનુકુળ આવે તે આ અભ્યાસક્રમ છે. એમાં અભ્યાસનાં ધારણ અનુસાર બેસાડી શકે છે પણ જન ધર્મનું તાત્વિક સ્વરૂપ સમજવા સારુ નવતત્વ જેમણે એ રીતે શાળાઓમાં રહીને નહિં પણ ઘેર બેઠાં અને જીવ વિચારનું જ્ઞાન એ આવશ્યક ચાવીરૂપ છે. જે સ્વતંત્ર રીતે અભ્યાસ કર્યો હોય છે તેમને પણ આ પરી- એમાં બરાબર રીતે નિષ્ણાત થાય તેને માટે તાધિગમ ક્ષામાં સ્થાન છે. ડિસેમ્બરની શરૂઆતમાં પોતાને જે ધોર- પ્રશમરતિ આદિ ગ્રંથ સમજવા મુશ્કેલ નથી. વળી ણુની પરિક્ષા આપવી હોય તેને ઉલ્લેખ કરી જલ્દી ફોર્મ જેઓ ગોખણપટ્ટીને વિરોધ કરે છે અને જેઓ અર્થ ભરી મલે. સહિત સત્ર શિખવવાના હિમાયતી છે તેઓ વિના સંકોચે અભ્યાસક્રમમાં ઉચિત ફેરફારો થયા છતાં હજુ સુધા- કબુલ કરશે કે અભ્યાસક્રમની ગોઠવણું તેમની હિમાયતને રણાને અવકાશ છે. પંડિતને વિદ્વાનની દ્રષ્ટિએ કદાચ અનુરૂપ છે. પૂર્ણતાની છાપ પાડી હોય તે પણ એમાં પરિક્ષાના - પરિક્ષાના મથકે અને એમાં ભાગ લેનાર સમૂહ અનુભવની માત્રા ઉમેરવાની જરૂર છે. પરીક્ષા આપનાર તરફ દ્રષ્ટિ ફેંકતા જણાઈ આવે છે કે એમાં ઇગ્લીશ કેળવર્ગનું એ સંબંધમાં કેવું મંતવ્ય છે એ જાણવું પણ વણીમાં આગળ વધતા કે યુનીવરસીટીની ઉંચી કેળવણી જરૂરી છે. સાથોસાથ અભ્યાસક્રમમાં સંચિત થયેલા લેતા વિધાથી ગણુની સંખ્યા ઘણી ઓછી છે! આમ પુસ્તક કિંવા ગ્રંથે પુરતા પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ થતાં નથી કેમ બને છે તે વિચારવાનું રહે છે. આમાં સમયની અથવા તે એની ભાષા એવી હોય છે કે અભ્યાસક તંગીને પ્રશ્ન સંભવતેજ નથી. એ વર્ગનું ક્યાં તે ધાર્મિક વર્ગ એમાં સરળતાથી ચાંચ બેલી શકતા નથી. એ વાત અભ્યાસ પ્રતિ દુર્લક્ષ સંભવે અથવા તે આ જાતની પણ વિચારણીય છે. આ સર્વ વિચારણીય મુદાઓ બોર્ડની પરિક્ષાથી તેઓ અજ્ઞાન હોય એમ માનવું પડે! એજયુસમિતિ સામે છે. આમ છતાં આજે જયારે એ પરીક્ષાના કેશન બેડ જેવી સંસ્થાને જેની કાર્યવાહીમાં મોટે ભાગે દુદુભિ વગડી રહયા છે ત્યારે તે વિદ્યાર્થી આલમને એકજ એજયુકેટેડ બંધુઓ છે તેવી સંસ્થાથી કે અજ્ઞાન હોય પડકાર કરવાનો કે એમાં વિશાળ સંખ્યા રૂપે ભાગ , એ માનવું અસંભવિત છે. દુર્લય કે બેદરકારી અવશ્ય અને હરિફાઇમાં પિતામાં રહેલ શકિતનું દર્શન કરાવો. ક૯પી શકાય! આ પરિક્ષાની પદ્ધતિ યુનીવર્સીટીની પરિક્ષાઓના તેથીજ આજે હાકલ પાડવી પડે છે કે જેઓ આજે ધોરણ જેવી છે. એક જ દિવસે એક સાથે બપોરના લગ- ઉંચી કેળવણીમાં અાગામી બની રહયા છે તેમને એટલી . ભગ ત્રણ કલાકમાં આ કાર્ય ઉકેલાય છે. પરિક્ષાના સમ- વાત યાદ આપીએ કે જ્યાં સુધી જૈન ધર્મના મૂળભૂત યેજ પ્રશ્નપત્રના કવરપરના સીલ ઉખડે છે અને પ્રત્યેક તેના સંબંધમાં એમાં દર્શાવેલ નયવાદ અને સમભંગી પ્રવેશકને અપાય છે. સુપરવાઈઝરની નજર સામે ત્રણ સ્વરૂપ અથવા તે દ્રવ્ય આત્મા અને કર્મ આદિ વિવાના કલાકના નિયન કાળમાં એના જવાબો લેખીત આપી સંબંધમાં અંધારામાં રહેશે ત્યાં સુધી તમે જૈન ધર્મનું બુકે હવાલે કરવી પડે છે. એ સર્વ બરાબર રીતે પેક થઈ સાચું રહસ્ય નથી જ જાણી શકવાના કદાચ શેકસપીયર કે બઈની એફિરી આવે છે અને ત્યાંથી પરિક્ષકોને ઘેર મિલ્ટન અથવા તો ટેનીસન આદિના સાહિત્યમાં ઉંડા પહોંચે છે. તપાસાયા બાદ ટુંક સમયમાં એનું પરિણામ ઉતરી દક્ષતા પ્રાપ્ત કરી હશે અગર તે ડાવિન કે મીલની તેમજ ઇનામ જાહેર થાય છે. આ બધુ લંબાણ કરવાનું થીયરીઓ વાંચી મગજને ભર્યું હશે તેથી સર્વ કંઈ સમકારણું એજ કે તે પરિક્ષાની પદ્ધતિને અભ્યાસક ગણુને જવાને દા નહીં કરી શકાય એ બધી થીયરીને ટપી ખ્યાલ આવે. જાય તેવું વિશાળ જ્ઞાન જૈન દર્શનમાં ભર્યું છે. જરૂર વળી એ પણ કહેવું જોઈએ કે ભાગ્યે જ કોઈ જૈન છે ફકતું એને યથાર્થ સ્વરૂપમાં સમજવાની અને પચાવસંતાન એવું હશે કે જેણે અત્યારની પ્રચલીત પદ્ધતિ વની માટેજ ઉંચી કેળવણી લેનારને આ તરફ નજર કર. પ્રમાણે એકાદવાર પણુ પરિક્ષા નહીં આપી હોય જે વાને વધુ આગ્રહ છે. કેમકે જવાહર નને કિંમતી છે છતાં પરિક્ષાની આ રીત હાજર છતાં એને યથાર્થ પ્રમાણમાં એ જે સાચા ઝવેરીને હાથે ચઢે તે એની કિંમત બરાબર લાભ લેવામાં ન આવે તે એને દો સમાજને શારે છે. અંકાયા વગર નજ રહે. પહેલાં કરતાં પરિક્ષાના સેંટરે જરૂર વધ્યા છે. છતાં એને અભ્યાસને કંઈ દુષ્કાર નથી અને સાચી નિષ્ણાતા વિસ્તાર હજુ પણ વધવાથી જરુર છે અભ્યાસક્રમ જોતાં સ્વધર્મનું સ્વરૂપ સમજવો વગર શક્ય પણું નથી. એમાં જે જાતના પુસ્તકોને સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે ચોકસી.
