Atmanand Prakash Pustak 057 Ank 09

Author(s): Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Publisher: Jain Atmanand Sabha Bhavnagar

Page 5

સ્વપ્ન અને જાગૃતિ
( લેખકશ્રી ખાલચંદ હીરાચંદ, સાહિત્યચંદ્ર )
સ્વમાવસ્યા એ દરેક માણુસના અનુભવની વસ્તુ છે. દરેક માણસને અનેક જાતના સ્વમો આવે છે. અને તેમાંનાં ઘણાંખરાં સ્વમો તરત ભૂલી પણ જવાય છે. કેટલાએક સ્વમો એવા હોય છે કે, તેવુ સ્વ. અખંડ રીતે સ્મરણુમાં રહે છે અને પ્રસ ંગેાપાત તેવુ સ્મરણુ થઈ આવતા આશ્રય લાગે છે. સ્વમના કારણો કે તેના સારાભાા પરિણામેાની ચિકિત્સા કરવાનું આ સ્થાન નથી. અમે તા સ્વમ અને જાગૃતિ એ અવસ્થાનો ભેદ ઓળખી આપણે સાવચેતી શંખવાની કેટલી જરૂર છે એતા વિચાર કરીએ, એટલું જ કાર્ય અત્રે પ્રસ્તુત છે.
જ્યારે
એક ઠેકાણે જણાવવામાં આવ્યું છે કે, આખું જગત પર નિદ્રામાં તદ્દન સ્થિર અને સ્વસ્થ પડેલું હોય છે, ત્યારે યાગી સંત મહાત્મા જાગતા હોય છે. એટલે શું ? જગત દિવસે જાગતું હોય ત્યારે યાગી પથારીમાં પેાઢી રહે છે ? અને જ્યારે જગત ઊંધેલુ હોય ત્યારે યાગિ હરતાકરતા હોય ! આ અર્થ તે। તદ્દન અસંગત જ કહેવાય. વાસ્તવિક અથ એવા થાય છે કે, જે જગતની ઘટનામાં, ઉપભાગમાં, સ્વાદમાં અને મોજશોખમાં આપણે આન–સુખ અનુભવીએ છીએ, ખૂબ ઉત્સાહ બતાવીએ છીએ અને પોતાના જન્મનુ' જાણે સાÖક થયુ. હાય, આપણે કૃતકૃત્ય થઈ ગયા, આપણું ઇષ્ટ સાધ્ય થયું, એવું માનતા હોઇએ એ જ અવસ્થામાં યાગિને જરા
જેવા પણ આનંદ આવતા નથી, અર્થાત્ જ્યાં આપણે રસ કે સ્વાદ અનુભવીએ ત્યાં યાગીજનાને જરાપણુ આનંદ આવતો નથી. વ્યસની મા જીસ પાતાના વ્યસનને આનંદ માનતા હોય ત્યાં નિ`સનીને ઊલટ તિરસ્કાર છૂટ છે, ખીડી અને તમાકુનું સેવન કરનારને એના સેવનમાં સુખસમાધાન થયું. એમ લાગે છે. જ્યારે તેની દુ ધથી ધણુાઓને એકારી આવે છે, એવા એ પ્રકાર છે. ધનના લાલુપ માણુસ તે મેળવવા માટે ગમે તેવા નીચ કામે કરે છે, ૧ાસ્પદ આચરણા કરે છે. સ્નેહી કે સગાની પશુ એને ઓળખ હોતી નથી. અને બજા કેટલાએક એવા હોય છે કે, ગમે તેટલા દ્રવ્યને પણ એ પોતાની ટેક અને સચ્ચાઇ માટે ઠોકરે મારે છે. કહેવુ પડશે કે એ લેખને છતી જાણું છે. એને મન સત્ય એ સર્વોપરી છે અને તુ સ્વા` એ ગાવી દેવા જેવી વસ્તુ છે.
સંતમહાત્માઓની આવી જ અવસ્થા હોય છે, એટલે જે વસ્તુમાં કે કાયમાં આપણે સાષ અને આનંદ માનીએ છીએ તે જ કામાં સતાને દુઃખ જાય છે. અર્થાત્ સતાનો આનંદ અને સામાન્ય માણુસના આનંદ એમાં । ફેર હોય છે. સાંતા તા પોતાના જ્ઞાનધ્યાનમાં અને પ્રભુભક્તિમાં એટલા ભત હોય છે કે, એ પોતાને પશુ ભૂલી જાય છે. એમને ખાવાપીવાનુ પણુ સ્મરણ રહેતુ નથી અને જમવા છતાં આપણે શું જમ્યા તેનું ભાન હેતુ નથી, અર્થાત