________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
માહરાજનાપરાજય.
૧૭૩
મોહરાજ-પરાજય, નાટકનો પરિચય.
સાશે ,
(ગતાંક પૃષ્ટ–૧૪૫ થી ) રૂષભદેવ, પાર્શ્વનાથ અને મહાવીરસ્વામી એ ત્રણ તીર્થકરેની સ્તુતિ કરવા
સાથે નાટકને પ્રારંભ થાય છે. તે પછી સૂત્રધાર અને નટી
વચ્ચે પરસ્પર નાટકને ભજવવા અને નાટ્યકાર સંબંધી વાત પૃથકરણ. ચીત થાય છે. તે પછી કુમારપાળ અને વિષક પ્રવેશ કરે છે.
કુમારપાલ શ્રી હેમચંદ્રના ઉપકાર સાથે તેમને યાદ કરે છે કે – श्री हेमचन्द्रप्रभुपादपद्मं वन्दे भवाब्धेस्तरणैकपोतम।
ललाटपट्टानरकान्तराज्याक्षरावली येन मम व्यलोपि ।
જેણે મારા લલાટમાં લખાયેલ નરકાન્ત રાજ્યરૂપ અક્ષરાવલીને ભૂંસાવી તથા જે ભવાબ્ધિ તરવામાં નાવ સમાન છે એવા શ્રી હેમચંદ્રપ્રભુના પાદપક્વને હું વંદન કરૂં છું ” આ ગુરૂ-સ્તુતિ સાંભળતાંજ વિદૂષક વિચારે છે કે:-આ રાજા ધર્મગ્રહવડે ગ્રસિત થયેલ છે, તેથી તે ગુરૂ ગુરૂ એમ બકયા કરે છે માટે તેને અન્ય માગે દોરો જોઈએ. આમ વિચારી રાજાને કહે છે કે “હે રાજન્ ! જે જે મન્મથ મહારાજને પ્રિય મિત્ર વસન્ત પધારેલ છે. ” આમ કહ્યા છતાં પણ રાજા કાંઈ સાંભળતું ન હોય, તેમ ગુરૂ-ભક્તિમાં લીન થયેલ નિહાળી વિદુષક રૂણ થઈ તેને જેને ધર્મમાં આટલે બધે આસક્ત રહેવા માટે સખ્ત ઉપાલંભ આપે છે. જ્યારે કુમા. રપાળ જણાવે છે કે “હે મૂર્ખ ! તું પ્રશમરસને આસ્વાદ શું જાણું શકે?” ત્યાર બાદ કેટલાક કે બેલી તેને નિરૂત્તર કરે છે. તેમને એકલેક નમુના ખાતર આપું છું જેથી વાંચકને ખાત્રી થશે કે કુમારપાળ કેટલે ધર્માસક્ત હત– कि राज्येन गुरोरुपास्तिरनिशं चेल्लभ्यते निर्भरा
किं शुद्धान्तपुरन्ध्रिभितिवधूसङ्गो यदि प्राप्यते । कि सङ्गीतरसेन चेजिनवचःपीयूषमापीयते
मोहाब्रूहि यथा तथा मम पुनर्लीनं मनो ब्रह्मणि ॥ જે પ્રતિદિન ગુરૂની નિતાન્ત ઉપાસના મેળવી શકું તો રાજ્યથી શું ? જે તિવધુને સંગ પ્રાપ્ત થઈ શકે, તે અંત:પુરની કુટુમ્બીનીઓથી શું? જે જિનવાણું રૂપ અમૃતનું આસ્વાદન થઈ શકે તેના આગળ સંગીતરસથી શું ? ખરેખર તું મેહથી જ યદ્વાતા બક્યા કરે છે. મારું મન તો આત્મસ્વરૂપમાં જ લીન છે. આ પ્રમાણે બને પરસ્પર સંવાદ કરે છે, તેવામાં કુમારપાળે પહેલાં મુનિવેશમાં પોતા
For Private And Personal Use Only
