Pratima Shatak Granth

Author(s): Pratapvijay,
Publisher: Muktikamal Jain Mohan Mala

Page 291

प्रतिमा शतकम्.
॥२६७॥
तव व्याघेरेव पर्यवसन्न इति जानीहि, अत्रेयमुक्तमहाभाष्यवाणी कुमतपाशकृपाणी, प्रगल्भते - " नय साहारणरूवं कम्मं तक्कारणाभावा " । न च साधारणरूपं पुण्यपापात्मकमेकं कर्मास्ति तस्यैवंभूतस्य कर्मणः कारणाभावात् । अत्र प्रयोगः - नास्ति सङ्कीर्णोभयरूपं कर्म असंभाव्यमानैवंविधकारणत्वाद्वन्ध्यापुत्रवदिति हेतोरसिद्धतां परिहरन्नाह - “ कम्मं जोगणिमित्तं सुभोसुभो वा सचेग समयंमि । होज्ज णउ उभयरूत्रो कम्मंपि तओतयणुरूवं " ॥ ' मिथ्यात्वाविरतिप्रमादकषाययोगा बन्धहेतव ' इति पर्यन्ते योगाभिधानात् सर्वत्र कर्मबन्धहेतुत्वस्य योगाविनाभावात्, योगानामेव बन्धहेतुत्वमिति कर्मयोगनिमित्तमित्युच्यते, स च मनोवाक्कायात्मको योग एकस्मिन् समये शुभोऽशुभो वा भवेन्नतूभयरूपोऽतः कारणानुरूपत्वात् कार्यस्य कर्मापि तदनुरूपं शुभं पुण्यरूपं अशुभं वा पापरूपं बध्यते, नतु सङ्कीर्णस्वभावमुभयरूपमेकदैव बध्यत इति । प्रेरकः प्राह - " नणुमण वह काय जोगा सुभासुभावि समयम्मि दीसंति । दबंमि मीसभावो हवेज्ज नउ भावकरणंमि " ॥ ननु मनोवाक्काययोगाः शुभा अशुभाच मिश्रा इत्यर्थः, एकस्मिन् समये दृश्यन्ते तत्कथमुच्यते ? “ सुहो असुहो वा एगसमयम्मि "त्ति, तथाहि किञ्चिदविधिना दानादिकं वितरणं चिन्तयतः शुभाशुभो मनोयोगः, तथा किमप्यविधिनैव दानादिधर्ममुपदिशतः शुभाशुभो वाग्योगः, तथा किमयविधिनैव जिनपूजावन्दनादिकामचेष्टां कुर्वतः शुभाशुभः काययोगः इति । तदेतदयुक्तं, कुत इत्याह- ' दहंमी ' त्यादि, इदमुक्तं भवति - इह द्विविधो योगो द्रव्यतो भावतश्च तत्र मनोवाक्काययोगप्रवर्त्तकानि द्रव्याणि मनोवाक्कायपरिस्पन्दात्मको योगश्च द्रव्ययोगः, यस्त्वेतदुभयरूपयोगहेतुरध्यवसायः स भावयोगः, तत्र शुभाशुभरूपाणां यथोक्तचिन्तादेशनाकायचेष्टानां प्रवर्त्तके द्रव्ययोगे द्विविधेऽपि व्यवहारनयदर्शनविवक्षामात्रेण भवेदपि शुभाशुभत्वोपलक्षणो मिश्रभावः । ननु मनोवाक्कायनिबन्धनाध्यव
स्वोपज्ञ वृत्तिः
श्लो. ९०
||२६७॥