________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
પ્રશ્નોત્તરી પ્રશ્ન ૫ મે --શ્રી ભગવતીજીમાં ગોશાળાના અધિકારમાં વનસ્પતિકાય જીવો માટે પરિત્ય પરિહાર કહેલ છે તે શું સમજવું ? વનસ્પતિકાય જો વારંવાર તેમાં ને તેમાં ઉપજે એમ સમજવું ?
ઉત્તર-એમાં પરિહાર શબ્દ ઉત્પાદ વાચક ટીકાકારે કહેલ છે, એટલે કેટલાક વનસ્પતિકાયના જી મરણ પામીને પાછા તેમને તેમાં પણ ઉપજે છે-ઉપજી શકે છે. તેને પરિવૃત્ય પરિહાર કહેલ છે. સર્વ વનસ્પતિકાય જીવો માટે અને નિરંતરને માટે એમ સમજવું નહીં, કારણ કે છેવટ ઉત્કૃષ્ટ વનસ્પતિ કાચમાં રહેવાને કાળ વ્યતીત થયે તે તે જીવને તે સ્થાનમાંથી અન્યત્ર ઉપજવું જ પડે, એ વાત કાયસ્થિતિ પ્રકરણમાં પણ કહેલ છે.
પ્રશ્ન હૂ! -એક શરીરમાં અનંતા જી નિગોદના હોય છે. તેના પ્રાણને પર્યામિ વિગેરે જુદા જુદા હોય કે એક હોય ? લેશ્યા ને અધ્યવસાય શી રીતે હોય ? અને ઓજઆહાર શી રીતે કરે ?
ઉત્તર-નિગેદના અનંતા જો એક શરીરમાં હોય છે. તેમના જ પ્રાણ પિકી કાયદળ, સ્પર્શ ઈદ્રિ અને શ્વાસોશ્વાસ ભેળા હોય છે; આયુ દરેક જીવ
નું જુદું જુદું હોય છે. કર્મબંધના અધ્યવસાય સ્થાન ને લેશ્યાઓ પણ દરેકની જુદી હોય છે. એ જ આહાર ઉત્પન્ન થતી વખતે દરેક જીવ ગ્રહણ કરે છે પણ તેનીવડે શરીર જુદું જુદુ ન બાંધતાં એકજ બાંધે છે. એટલું જ નહીં પણ પૂર્વના શરીરમાં જે અનંતા છો રહેલા છે તે શરીરને જ પિતાનું કરે છે. આમાં વિચિત્રતા બહ પ્રકારની છે તે સર્વે જ્ઞાનીગમ્ય છે, તેની વધારે ૨પષ્ટતા થઈ શકે તેમ નથી.
પ્રશ્ન છ મ–જીત ત્રણ દિશાન, ચાર દિશાને, પાંચ દિશાને અને છેવટ છ દિશાને આહાર ગ્રહણ કરે એમ કહ્યું છે તે ક્યાં આહાર સમજ? ; ઉત્તર—એ જાહાર ન સમજે, કારણ કે તે તે ઉત્પત્તિવાળા આકાશપ્રદેશ ઉપર રહેલા પુગળને જ લેવામાં આવે છે. ત્રણ દિશિ વિગેરેનો આહાર માહાર સમજવો. કવળાહારવાળા છો તો ત્રણ દિશિ વિગેરેવાળા સ્થાનોએ હતાજ નથી, તે તે છ દિશીના આહારવાળા સ્થાને જ હોય છે. -
પ્રશ્ન ૮ મ–ઉપશમ સમકિત જીવથાન બે હોય કે એક હેય અર્થાત્ સંજ્ઞી પંચે દ્રિયજીની અપર્યાપ્ત અવસ્થામાં ઉપશમ સમકિત હોય
ઉડર–ઉપશમ સમકિત પરભવમાં પણ સંજ્ઞી પંચેંદ્રિય જીવોને કહ્યું અપર્યાપ્ત અવસ્થામાં હોય એમ કેટલાક આચાર્યનો મત છે, અને કેટલાક
For Private And Personal Use Only
