________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
૧૦૨
જૈનધર્મ પ્રકાશ.
अनधिक-हीनाक्षर श्रुत.
ગત અંકમાં આપેલા દ્રવ્યાવશ્યકના લેખમાં બતાવ્યા પ્રમાણે અભ્યાસ કરેલું શન કાંઇ પણ અધિક કે હિન અક્ષરવાળું ન હોવું જોઈએ. જે અધિક કે હીન અક્ષરવાળું હોય છે તે તેથી અર્થનો અનર્થ થાય છે, સ્તુતિની નિંદા થાય છે, લાભને બદ્દલ નુકશાન થાય છે અને બીજી અનેક પ્રકારની હાનિ થાય છે. તેની ઉપર શાસ્ત્રમાં અનેક દષ્ટાંતો આપેલા છે. બિંદુ માત્ર અધિક થવાથી કુણાલનામના રાજપુત્રને હાનિ થયાનું દષ્ટાંત છે. હીનાક્ષર પાઠથી વિદ્યાધરાદિને હાનિ થયાનાં દષ્ટાંત છે, ભાવાધિયથી વાનરને હાનિ થયાનું દૃષ્ટાંત છે, તેમજ હીના માત્ર કે અતિ માત્ર ભેજનથી બાળક મૃત્યુવશ થાય છે અને હીન માત્ર કે અતિ માત્ર ઔષધથી રોગી મૃત્યુવશ થાય છે. માટે સર્વ કાર્યમાં જેમ અધિક કે હન હાનિકર્તા છે તેમજ શ્રતાભ્યાસમાં પણ અધિક કે હન અક્ષર કે કાને, અને માત્ર બિંદુ (અનુસ્વાર) પણ હાનિકર્તા છે. અથૉત્ જે તેમ કરવામાં આવે તે તેથી અત્યંત હાનિ થાય છે.
આ હકીકતને પુષ્ટ કરવા માટે ઉપર જણાવેલા ત્રણ દષ્ટાંત શ્રી વિશેષાવશ્યક સૂત્રમાંથી અહીં બતાવવામાં આવે છે.
કુણાલ રાજપુત્રનું ઉદાહરણ પાટલીપુત્ર નગરમાં મૅર્યવંશમાં અશકશ્રી નામે રાજ થઈ ગયા છે. તેને એક રાણીથી કુણાલ નામે પુત્ર થયે હતો. તેને આજીવિકા તરીકે રાજએ ઉજયિની નગરી આપી હતી. કુણાલ કુંવર ત્યાં જ રહેતું હતું. તે આઠ વર્ષને થયે ત્યારે તેની સાથે રાખેલા અમાત્યે અશકશ્રી રાજાને લેખવાહક સાથે પત્રમાં તે હકીકત નિવેદન કરી કે આપને પુત્ર આઠ વર્ષનો થયેલ છે. તે પત્ર વાંચીને રાજાએ અંતઃપુરમાં બેઠા બેઠાજ પિતાને હાથે કુમારની ઉપર પત્ર લખે. તેમાં એમ લખ્યું કે “ નાથપતાં માર: ” હવે કુમારે ભણવું. આ પ્રમાણે લખી લેખને ત્યાંજ મુકીને રાજા દેહશિતા માટે ઉડયા. તેમના ગયા પછી એક રાણીએ તે લેખ હાથમાં લઈને વાં. તેણે ચિંતવ્યું કે-“મારે પણ પુત્ર તો છે, પણ તે નાનો છે ને આ કુણાલ મટે છે; એટલે રાજને ચે તે છે, મારે પુત્ર નથી. તેથી એવું કરું કે જેથી કુણાલ રાજ્યને અગ્ય થાય. તેને માટે અત્યારેજ અવસર છે.” આ પ્રમાણે વિચારીને તેણે તરતજ શંકવડે આ
For Private And Personal Use Only
