________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
દશ અવતાર,
૧૪૭
કીડા વિનોદ તથા પરસ્પર વિરોધ વાક્યાદિથી અપ્રમાણિક રીતે જાય છે. આપણે અહીંઆ દશાવતારનું સંક્ષિપ્ત રીતે અવલોકન કરીએ, જેથી વાંચકવર્ગ સમજી શકશે કે પૂર્વોક્ત વાકય મનઃકલ્પિત નથી.
वेदानुदरते जगन्निवहते भूगोलमुविभ्रते दैत्यं दारगते बलिं छलयते क्षत्रक्षयं कुर्वते । पौलस्त्यं जयते हलं कलयते कारुण्यमातन्वते म्लेच्लान् मूर्छयते दशाकृतिकृते कृष्णाय तुभ्यं नमः ।। मत्स्पः कूर्मो वराहश्च नारसिंहोऽथ वामनः ।
રામ રામ ચ યુદ્ધ છે જે તે શ ! પ્રથમ કેક દેવે ગીતગોવિન્દમાં આપેલ છે, તેમાં દશ અવતારનું પ્રોજન બતાવેલ છે. પરંતુ જ્યાંસુધી પ્રત્યેક અવતારનું ટુંક વૃત્તાંત ન અપાય ત્યાંસુધી વાંચકવર્ગને સ્પષ્ટ રીતે સમજણ પડે નહિ.
નદ્રા એ વાકય અભ્યાવતારનું વૃત્તાના સૂચવે છે. શંખ નામે દૈત્ય ચારે વેદને લઈ રસાતલમાં પૈઠે, ત્યારે પૃથ્વી નિર્વેદ થઈ. હવે દેવે વિચાર્યું જે દુઇ દૈત્યે અનર્થ કર્યો. માટે શંખને નાશ કરે; તથા વેદોને પાછા પૃથ્વીતલ ઉપર લાવવા. એમ વિચારી મલ્યાવતાર ધારણ કરી રસાતલમાં જઈ, દૈત્યને મારી, વેદને પાછા પૃથ્વી પર લાવ્યા, એ પહેલે અવતાર.
એક વાર પૃથ્વી પાતાલમાં જવા લાગી ત્યારે ભગવાને કુર્મ અવતાર ધારણ કરી તેને પીઠ પર ધારણ કરી, અને વરાહ રૂપ ધારણ કરી બે દાઢથી પકડી રાખી. તે કારણથી કૂર્મ અને વરાહ અવતાર લીધે. એ બી અને ત્રીજો અવતાર.
હિરણ્યકશિપુ દંત્ય નાશ કરવા નારસિંહનો અવતાર, તેનું વૃત્તાન્ત આ પ્રમાણે પ્રાયઃ શિવભક્ત હોય છે, તેઓ શિવની આરાધના કરે છે. કઈ વાર હિરણ્યકશિપુ દૈત્યે શિવની સંપૂર્ણ રીતે ભક્તિ કરી. તેથી શિવે પ્રસન્ન થઈ વર આપે કે તારૂં મૃત્યુ સુકાથી યા લીલાથી, અગ્નિથી યા પાણીથી, અથવા તે દેવ દાનવ યા તિર્યંચ કેઈથી પણ થઈ શકશે નહિ. હવે હિરણ્યકશિપુનો પ્ર-લાદ નામને પુત્ર વિષ્ણુભકત થયો. તે વાત હિરણ્યકશિપુના જાણવામાં આવવાથી પિતાના દેવ શિવનો લોપ કરવાના અપરાધમાં તેણે પ્રહલાદને ખૂબ માર્યો, બળે તેમજ ફટયો. પરંતુ તે તે વિષ્ણુ વિષ્ણુ” એમજ બેલત હોવાથી તેના
For Private And Personal Use Only
