________________
' ૧૨ મા]
સમુદ્રતીરે ચર્ચા
૨૯૭
દુલ ભજી—‘ તમારા જેવા ભણેલા માણસે। આવે સવાલ પૂછે એ તેા નવાઇની વાત લાગે. આપણું કામ તેા સેવા કરવાનું છે; આપણે અને તે કરી છૂટવું. પરિણામ તા વર્ષો પછી જણાય. આંબા દશ વર્ષે પાકે અને રાયણ તેા સે। વર્ષે` પાર્ક. તમે સમાજ– સેવામાં શા ફાળા આપે! છે ?'
ધીમાન—અમે તે। તારા જેવા કામ કરનારાની વાતા વાંચીએ છીએ, તેની કાઈ કાઇ વાર ચર્ચા કરીએ છીએ, પણ અમે સીધું કાયાઁ હજી સુધી કાંઇ કરતા નથી. ’
દુર્લભજી— એ તા આશ્ચર્યોંકારક વાત કહેવાય. તમારા જેવા ભણેલા માણસા તા સમાજને દારવણી આપી શકે, સમાજને આખા એક ફેરવી શકે અને તમે તે કહે છે. કે તમે માત્ર ચર્ચા જ કરા છે ! કાઈ ભણેલા શીખેલા માણસેાને માત્ર ટીકા કે ચર્ચા કરવાના અધિકાર હોઇ શકે ? ’
પ્રબુદ્ધ — નાટક ભજવાય તેને જોનારા પણ હેાવા જોઇએ, તાળીઓ પાડનારા પણુ હાવા જોઇએ, ટીકાકારા પણુ જોઇએ, કામ કરનારની મુઝે જાણનારા પણુ જોઇએ-અને અત્યાર સુધી અમે તેા નાટક જોનાર વર્ગના સભ્ય બન્યા છીએ, નાટક ભજવવામાં પડ્યા નથી એ હકીકત છે. '
દુર્લભજી—' નાટકમાં જોયા કરવાને અને તાળીએ પાડવાનેા અને નાટકમાં ભાગ જરા પણુ ન લેવાના જવાબદાર માણસાના અધિકાર ખરા ? '
શ્રીમાન ( જરા કરડાકીથી )~~~ જો જોનારા ન હોય તે ખેલ કરનારને મજા શી આવે ? નાટકની ક્રૂત્તેહના આધાર જોનારની પસંદગી અને અભિપ્રાય ઉપર અવલંબે છે. નાટકની કિમત જોનારા જ કરાવે છે. જોનારા વગર ખાલી બાંકડા પાસે નાટક કરવામાં મેાજ પણ શી આવે? અને કાને આવે ?
>
દુર્લભજી— પણ ભાઇ ! આવી રીતે નાટક જોવા અને ટીકા કરવી એ કામ જવાબદાર માણસનું ન હેાય, એ તે કાઇ દેવદૂત કે મહાન નિરીક્ષકને જ શાલે. આપણે પ્રાકૃત જનતાના પાત્રાએ તે આપણને નાને મેાટા જે પાઠ ભજવવાના સાંપડે તેમાં ઊતરી સક્રિય ફાળા આપવા જ ધરે !'
પ્રયુદ્ધ — પણ આપણને પાઠ સેાંપવામાં જ ન આવે અથવા પાઠે બગાડી નાખીએ તેના કરતાં દૂરથી જોયા કરીએ તે તેમાં ખાટું શુ' ? દરેક નાટક કરનાર હાય તે જોનાર કાણુ બાકી રહે ? '
દુર્લભજી—‘ તમે તેા મેાટા ભણેલા રહ્યા. મને
તે નાની બુદ્ધિએ સૂઝે છે કે આપણે ધારીએ તા નાનેા પાઠ પણ ભજવી શકીએ, થાડુ બને તે કરી છૂટીએ અને તનથી, મનથી કે ધનથી પાઠ ભજવીએ-એ વાત ઉચિત છે. આપણા બીજાના પાઠો માત્ર જોવાના અને તે પર ટીકા કરવાને અધિકાર નથી.
પ્રમુદ્ધ— પણ તે માઁરા સવાલને ઉડાવી દીધા. આપણને પાઠ સોંપવામાં ન આવે તા શું થાય ? તેના જવાબ તે ન આપ્યા. બરાબર સમજીને જવાબ આપ. ’
