________________
10
-
અ
.
...
C
'
/ મારા
| અધ્યાત્મ શ્રીપાળચરિત્ર
S
નામના
9 -
( ગતાંક પણ ૧૯૭ થી શરૂ ). પ્રસંગ-૧૩.
_ધવળશેઠના અવસાન પછી એક રીતે કહીએ તો શ્રીપાળકુમારની સામે કર્મરાજ જે વિવિધ તમાશાના સર્જન કરતો હતો તે પૂરા થાય છે, કારણ કે એ સર્વમાં નિમિત્તભૂત બનનાર પાત્ર-ધવળશેઠ અદ્રશ્ય થાય છે. રાસકારે ત્યારપછીના જે રાધાવેધ, વીણાવાદન આદિના પ્રસંગે વર્ણવ્યાં છે એ મનહર અને પગલે પગલે પુન્યનો પર દાખવનારા હોવા છતાં પૂવે જે પ્રસંગે અવલોકી ગયાં એની માફક કાયમી છાપ પાડનારા નથી. એમાં શ્રીપાળકુમાર બુદ્ધિબળના-વિદ્યાબળના અને ચતુરાઈના દર્શન કરાવે છે એ ઊઘાડી વાત છે છતાં સાહસ અને પરાક્રમગાથા તો કંકણુ કાંઠે મધ્યાહે પહોંચી ગઈ હોવાથી એમાં નવા ઉમેરાને અવકાશ રહેતું નથી. તેથી આપણે એ સર્વને વિહંગાવલોકનના પ્રદેશમાં રાખી પુનઃ અવંતિનગરી તરફ પાછા વળીએ. રાસકારને ચેાથો ખંડ ત્યાંથી જ શરૂ થાય છે.
અવંતી યાને ઉજજોયનીને પિતાના અતિવિશાળ લશ્કરવડે ઘેરીને રિદ્ધિસિદ્ધિ તેમજ સંદરીઓના વિવિધ પરિવારવાળા રાજવી શ્રીપાળે પિતાને ઉતારા નગરીની બહાર નવા ઊભા શોભિતા શમીઆણામાં રખાવ્યા. રાત્રિના આરંભકાળે તે એકાકી વિદ્યાબળે ત્યાંથી નીકળી આવી પોતાના આવાસે-જયાં માતા અને મયણાસુંદરીને મૂકી ગયેલ છે તે સ્થાને–આવી કમાડ આગળ ખડે થયે. એ વેળા સાસુ વહુ વચ્ચે જે વાર્તાલાપ ચાલી રહ્યો છે એ છે તો પ્રસ્તુત–સંકટ સમયે હરકોઈ વ્યક્તિને સહજ ઉદ્દભવે તેવો છતાં કવિએ મયણાસુંદરીના વચનામાં જે દઢતા અને પૂર્ણ શ્રદ્ધાના, નવપદજીના ધ્યાનમાં લયલીનતા અને સંધ્યાપૂજા વેળા આવેલ ભાવના જે સચોટ દર્શન કરાવ્યા છે અને એ દ્વારા “ અમૃત ક્રિયા ”નું સ્વરૂપ દાખવ્યું છે તે અજોડ છે.
પુત્રવત્સલ માતા કમલપ્રભાને પુત્ર શ્રીપાલ માટે ચિંતા થાય છે અને એ મયણને ઉદ્દેશી કહે છે. ઘણા રે દિવસ થયા તાસ, વાલિમ તુજ જે ગયે દેશાંતરે છે, હજીય ન આવી કાંઈ શુદ્ધિ, જીવે રે માતા દુઃખણી કિમ નવિ મરે જી.
પણ મયણાસુંદરી એ પાછળને વલેપાત સમજ્યા છતાં ધીરજ આપતાં, ખેદ ન કરવાની વાત કરે છે અને “નવપદ” ઉપર પૂર્ણ શ્રદ્ધા રાખવાનું સૂચવે છે. વિશેષમાં જણાવે છે કે
માતાજી, આજ સાંજના પ્રભુની પૂજા કરતી વેળા કઈ પ્રકારની ઉપમા
