________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
ચેાગ્યાયેાગ્ય શિષ્ય પરીક્ષા.
बोचूण दर्द दोसे गुरुणाणुवउत्त भासियाई पि । गिves गुणाइ जो सो पावइ समयत्यसारस्स ॥ २ ॥
૧૯
“હુંસની છઠ્ઠામાં ખટાશપણ્ ાવાથી જળમાં રહેલુ ધ કુચારૂપ એટલે દહીંના ફાદારૂપ થાય છે, એટલે હુસ જળને મૂકીને કેવળ દૂધને જ પીએ છે, તેમ સુશિષ્ય પણ ગુરૂએ અનુપયેાગપણે કહેલા દોષો છેડીને સૂત્રાના સારભૂત ગુણાને જ ગ્રહણ કરે છે. મહિષ દૃષ્ટાંત. (૬)
હવે છઠ્ઠું મહિષનું દૃષ્ટાંત કહે છે–જેમ મહિષ (પાડેા) જળાશયને પામીને જ ળમાં પ્રવેશ કરી તે જળને વારવાર શીંગડાવડે તાડન કરતા કરતા આગળ ચાલે છે, અને સઘળાં જળને કષ્ટ ( ડે” ) કરી નાંખે છે; પછી પોતે તે જળ પી શકતા નથી, તેમજ યૂથ ( પશુને સમૂહ ) પણ તે પાણી પી શકતું નથી; તેજ પ્રમાણે ક્રુશિષ્ય પણ વ્યાખ્યાનના અવસરે અકસ્માત કુતર્ક યુક્ત પ્રનાવડે અથવા કલ અને વિકથાર્દિકવડે પેાતાને તથા બીજાને પણ અનુયાગ શ્રવણુ કરવામાં વિઘાત કરે છે, તે મહિષ સમાન છે, અને તે એકાંતે અયેાગ્ય છે. કહ્યું છે કે
“ सयमविन पियह महिसो न य जूहं पिवति लोडियं उदयं । विगह विकाहि तहाँ अत्थ कुपुच्छाहि य कुसीसो ॥ १ ॥
“પાતે ડાળી નાંખેલા પાણીને પાડા પોતે પી શકતા નથી, અને યૂથ ણુ ધી શકતુ નથી. તેજ પ્રમાણે કુશિષ્ય પણ કલહુ અને વિકથાર્દિકે કરીને અથવા કુપ્ર નાએ કરીને પોતે પણ સૂત્રાનું પાન કરી શકતા નથી તથા બીજાએ પણ તેનું પાન કરી શકતા નથી,’
એપ દૃષ્ટાંત. (૭)
હવે સાતમું મેષ દષ્ટાંત આ પ્રમાણે છે.—મેષ ( ઘેટા ) નું મુખ નાતુ હાવાથી અને પાતે સ્વભાવે શાંત હોવાથી ગાયની ખરી જેટલી ભૂમિમાં પણ રહેલા જળને કલુષ ( રાળુ' ) કર્યા વિના જ પીએ છે. તેજ રીતે એવા શિષ્ય પણ એક પદ ( શબ્દ ) માત્રને પણ વિનય પૂર્વક આચાર્યના ચિત્તને પ્રસન્ન કરતા સતા જ પૂછે છે, તેવા શિષ્યને મેષ સમાન જાણવા. તે એકાંતે ચેાગ્ય છે.
For Private And Personal Use Only
મસક દૃષ્ટાંત. (૮)
ડબુ' મસક ( મચ્છર ) નું દૃષ્ટાંત આ રીતે છે—જે શિષ્ય મસકની જેમ તૃતિ વિગેરેના દાહને પ્રગટ કરીને ગુરૂના મનમાં વ્યથા ઉપજાવે છે, તેને મસફ સમાન જાણવા. તેવા શિષ્ય અાગ્ય છે.
