________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
રસ્તે જનાર સાથે પ્રેમ કેળવવો પડે છે અને પ્રેમ પાપમય વિચાર કરે, તો પણ તેનું ફળ તેને વહેલે-મોડે કરનારને અન્યના અન્યાય, અને અણુધડ ઉપાલંભને મળ્યા વિના રહેતું નથી. પાપ પાછળ પશ્ચાત્તાપ સહન કરવાની શક્તિ પણ કેળવવી પડે છે. “અનિષ્ટને આવે એ કુદરતને અવિચળ નિયમ છે. કોઈ લાકે પ્રતિકાર ન કરો પણ તેને સાચા માર્ગે લાવવામાં આને કુદરતને કાયદે કહે, કોઇ કમને વિપાક કહે, મદદ કરો” એ તેનો સિદ્ધાંત હતે.
કોઈ ઈશ્વરને ન્યાય કહે અને કોઈ પ્રકૃતિને નિયમ આ વાત બન્યાને પાંચ-સાત દિવસ થયા, છતાં કહે પણ આ બધાને તાત્વિક અર્થ એકસરખો છે. કોઈ ઊડાહ, નિંદા કે ઠપકાની વાત મુનિ પાસે આવી માણસ કદાચ સકળ જગતને છેતરવાની કળામાં પારંગત નહિ. માનવસ્વભાવ કેટલાક બાબતમાં એવો વિચિત્ર છે થઈ શકે, પણ તે પોતાના કર્મફળમાંથી બચી શકવાની કે તે ઝેર પચાવી જાય, પણ અન્યના દેશોને ગળી શક્તિ પ્રાપ્ત કરી શકતો નથી, પછી ભલેને એ વ્યક્તિ જવાનું તેના માટે શકય હોતું નથી. અન્યના દેષ ચક્રવર્તી હોય કે તીર્થકર હાય. જેવા, તેની નિંદા કરવી, અતિશયોક્તિ કરી નાના ચોમાસું પૂર્ણ થતાં ચયવામી મુનિએ વિહાર કર્યો. દોષને મોટા સ્વરૂપમાં વર્ણવી બતાવવા, ન હોય તેવા મંત્રી દૂર સુધી તેને વળાવવા ગયા. સુબાહુએ ચ્છી દેષનું અન્યમાં આરોપણ કરવું વગેરે બાબતમાં પડતી વખતે નહિ સમજાતા એવા એક લેકને અર્થ માનવજાતને મોટો ભાગ ભારે કાબેલ અને હોશિયાર સમજાવવા મુનિરાજને વિનંતી કરી. તે ક આમ હતઃ હોય છે. પર તુ આવી પદ્ધતિના કારણે દોષયુક્ત વ્યક્તિ
संसारोदधिनिस्तारपदवी न दवीयसी । કે દોષ તેનાર વ્યક્તિને કશે ફાયદો થતો નથી. જે મનુષ્ય કેવળ દોષ જુએ છે તે નીચ છે. જે ગુણ અને પ્રતા સુતરા ન થુરિ રે મક્ષિણ છે” દોષ બંને જુએ છે તે મધ્યમ છે અને જે કેવલ ગુણ મુનિ સંપૂર્ણાનંદે મંત્રીને લેકને અર્થ સમજાવતાં જુએ છે તે ઉત્તમ છે. કુટુંબ, સમાજ અને જીવનના કહ્યું : “સંસાર સમુદ્રમાં દુસ્તર એ છે મદિરેક્ષણ વિવિધ ક્ષેત્રે જ્યાં જ્યાં દોષો અને સ્કૂલનાઓના અર્થાત સ્ત્રીઓ ન હોય તો તેને તરવાનો માર્ગ કાંઈ કિરસાઓ જોવામાં આવે, ત્યાં ત્યાં ધિક્કાર અને દર નથી.' તિરસ્કારની દૃષ્ટિના બદલે દયા અને અનુકંપાની દૃષ્ટિ અપનાવવામાં આવે તે સંસારનાં મોટા ભાગનાં
આ લેક અર્થ પૂછવા પાછળ મંત્રીને આ શય દુઃખને અંત આવી જાય. પરંતુ માનવરવભાવ એવો મુનિરાજથી છૂપ ન રહ્યો. કાગુને મેં એ કાણે કથા તે અવળચડે છે કે સુખ પ્રાપ્ત કરવાની ઇચ્છા હોવા સિવાય મંત્રી સુબાહુએ સાધુમાં કયાં કાણું હતું, તે છતાં, મોટા ભાગના માનવી દુઃખ ઉત્પન્ન થાય એ આ લાક દ્વારા આડકતરી રીતે સમજાવી દીધું હતું. રીતે જ જીવનવ્યવહારમાં વર્તે છે. ઝેરને પચાવવાની શક્તિ પ્રાપ્ત કર્યા વિના અમૃતરસનો સ્વાદ માણી
આ વાત બની ગયા બાદ લગભગ દશેક વર્ષ પછી શકાતું નથી, એ સરળ વાત અનેક યુગે પસાર થવા સુબાહુ મંત્રી એક વખત ગિરનારજીની યાત્રાએ ગયા. છતાં માનવજાત હજુ સમજી શકી નથી.
મધ્યાહનો સમય હતે. મંત્રી ગિરનાર પરથી ડાળીમાં મુનિરાજના દેષિત વર્તન બાબતમાં મંત્રીએ જ્યારે બેસી તળેટીમાં આવી રહ્યા હતા. માળીની પરબની કોઈને કશી વાત ન કરી. તેમજ કોઈ પ્રકારનું પગલું જગ્યાએ મંત્રી વિસામો લેવા બેઠા હતા. એવામાં પણ ન લીધું, ત્યારે મુનિરાજના મનમાં પોતાના પાપ- નીચેથી ઉપર જતા એક મુનિરાજ ત્યાં આવ્યા મુનિકૃત્ય માટે પસ્તાવાને પાર ન રહ્યો. પ્રકૃતિને એક નિયમ રાજનું શરીર આમ તે હાડપિંજર જેવું હતું, પણ છે કે, કોઈ પણ માનવી દુષ્ટકમ કરે અગર તેના માં પર તપ અને ત્યાગનું દિવ્ય તેજ ચમકી રહ્યું
પ્રેમનું પરિબળ
For Private And Personal Use Only
