Atmanand Prakash Pustak 059 Ank 12

Author(s): Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Publisher: Jain Atmanand Sabha Bhavnagar

Page 7

આત્મા સાથે કર્મ જોડવાનાં કારણે
લેખક-સાહિત્યચંદ્ર બાલચંદ હીરાચંદ, માલેગામ) આપણે જે સ્કૂલ શરીર જોઈએ છીએ, તેટલે આપણને સમજાશે. જ આ આત્મા છે એવું માનીએ છીએ. પણ તેની એક વ્યસનમાં આસક્ત થયેલ માણસ જયારે સાથે બીજા પાંચ કરો કે જે આવરણે આપ મરી જાય છે ત્યારે તેના આત્મા સાથે તેના વ્યસઆમા સાથે જોડાયેલા કે વીંટાએલા હોય છે એ નની આસક્તિ નષ્ટ થઈ જતી નથી. તે ભૂત, પિશાચ ભૂલી જઈએ છીએ. મન અને વાસનાઓ સાથે વ્યંતર વિગેરે નિઓમાં ઘણા કાળ સુધી ભટક્યા આપણા આત્માને સંબંધ ઓતપ્રત થયેલ છે. કરે છે. અને પિતાનું વ્યસન જ્યાં સેવાતું હોય તે આપણે જાણતા નથી. આપણે આપણું શરીર ત્યાં તે વ્યસનને ઉપભોગ લેવા તરફડિયા મારે છે. સંકેચી બેસી રહીએ ત્યારે પણ આપણું ચંચલ અને વ્યસની માણસની વાસના પ્રદીપ્ત કર્યું જાય મન તો કામ કરતું જ હોય છે. અને ગમે ત્યાં છે, પણ વ્યસનનો પૂરો ઉપભોગ લેવાનું જે સાધન ભટક્ત અને અથડાતું હોય છે જ.
તેને અભાવ હોવાથી અર્થાત સ્થલ શરીર નહીં શરીર છૂટી ગયા પછી પણ અર્થાત મૃત્યુ હોવાથી તેનું દુઃખ ખૂબ વધી પડે છે, અને તે પછી પણ આપણું શરીર દૂષિત મન આપણું પિતાની વાસનાઓનું દુ:ખ ભોગવતો હોય છે. આત્મા સાથે જાય છે જ. એ સમજવા માટે જ્ઞાની સાધકે સર્વ પ્રથમ પોતાના ચંચલ આ પણે એક દાખલો લઈએ, એટલે તેની કલ્પના મનને કબજે કરવાનો પ્રયત્ન કરે છે. મન તાબે
અંધ બની, વિવેકશન્ય બની જઈ સિદ્ધર્ષિએ ગુરુ કે મહર્ષિ હરિભદ્રસુરીએ એ મહાન ગ્રંથની રચના દેવને કહ્યું: આપ આટલા ઉંચા આસને બેઠા છો તેના આત્માના હિતાર્થે જ કરી હતી. કેવી અજબ તે આપને શેભતું નથી.
રીતે અને કેટલી ઝડપથી માનવીના અધ્યવસાય - ગુરુદેવ માનવ સ્વભાવના મહાન અભ્યાસી હતા. પરિવર્તન પામે છે, અને સાતમી નરકને લાયકને સિહર્ષિની સામે નજર નાખતાં જ તેના મનની બધી જ ક્ષણ માત્રમાં કઈ રીતે મુક્તિને અધિકારી બની વાતને દોહ પામી ગયા. ચર્ચા, વાદ વિવાદ કે ઉપદેશ જાય છે, તે હકિકત પ્રસન્નચંદ્ર રાજર્ષિના જીવન આપવાનો એ સમય ન હતું એમ સમજ ગુરૂદેવે પરની ભગવાન મહાવીર અને શ્રેણિકની ચર્ચામાંથી તેને મહર્ષિ હરિભદ્રસુરિજી રચિત “લલિત-વિસ્તરાની સમજી શકાય છે. સિહર્ષિનું પણ આમજ બન્યું, ચૈત્યવંદન વૃત્તિ વાંચવા આપી, અને તરતજ પિતાના કારણકે થોડી વારે જયારે ગુરુદેવ ઉપાશ્રયમાં પાછા શિષ્ય સમુદાય સાથે મંદિરમાં દર્શન અર્થે ચાલી આવ્યા ત્યારે સિદર્ષિ તેમના વંદન કરી, પિતાથી નીકળ્યા,
થયેલાં અપરાધે માટે પ્રાયશ્ચિત માગી રહ્યા હતા. ગુર્દેવ મંદિરમાં ગયા બાદ સિહર્ષિએ “લલિત
સિદ્ધષિમુનિએ ઉપમિતિ ભવપ્રપંચાઈની મહાન વિસ્તરાનું વાચન શરૂ કર્યું. ગુરુદેવનો અદ્ભુત પ્રયોગ
કથા લખી છે, અને આજે પણ જૈન સાહિત્યમાં સફળ થયે, કારણુ કે તેના વાચનથી તેના મન પરની
તેનું સ્થાન મોખરે છે. સત્તા, પ્રતિષ્ઠા અને કીર્તિની પકડનો ભાંગી ભૂકી થયે, એટલું જ નહીં, પણ તેને એ ભાસ થયો
મનસુખલાલ તારાચંદ મહેતા