________________
૧૮ ]
ગરી માટે વાપરવાના માર્ગ તેને વધારે સારા દેખાયા. પેાતાની બધી કળાણીના ગાઈ ત્રણ ભાગ પાડતા, નાનામાં નાના ભાગ પેાતાને માટે, સહુથી મોટા એક ભાગ સખાવત માટે અને એથી નાના એક સાધારણ ભાગ ધંધામાં રોકવા માટે.
આશીર્વાદ
'
એ જમાનામાં સાઉથ સી કંપની ' નામનું એક મોટુ વેપારી તૂત ઊભું થયેલું. તેના શૅર શરૂઆતમાં તે બહુ સાંઘી કિંમતે વેચાતા, પણ વખત જતાં ૧૦૦ પાઉંડન! શૅરની કિંમત વધીને ૩૦૦ થી ૬૦૦ પાઉંડ જેટલી થઈ ગયેલી. ગાઈ એ આ શૈા સસ્તી કિંમતે ખરીદ કરેલા ને ભાવ વધતાં એકદમ વેચી નાખ્યા,
તેમાંથી તેને ચાખે ૨૦ લાખ પાઉડ જેટલા નકા થયા. પાછળથી આ કાંપની દેવાળામાં જવાથી સંખ્યાબંધ કુટુ। પાયમાલ થઈ ગયાં હતાં, પણ નસીબદાર ગાઈ ને તેા તેમાંથી અઢળક ધન પેદા કરી લીધું હતું
આ રીતે એક તરફથી બ્ય રળવાના તે એકઠું કરવાના લાભ, અને બીજી તરફથી તે દ્રવ્ય ગરીખા માટે ખČવાની મગજમાં રમી રહેલી અનેક ચેાજ
ના વચ્ચે ગાઈ તે ખીજા કામળ આવેશ માટે વખત ખચતા નહાતા : છતાં એક વાર તેના જીવનમાં એક નાનકડા પ્રેમપ્રસંગ બની ગયા.
ડિસેમ્બર ૧૯૬૬
રહેતા અને તેના ચહેરા કાયમ વિષાદયેર્યાં લાગતા. એક દહાડા ટેમ્સ નદીના પુલ ઉપર એક કરેડામાં એ ખેડેલા. તે વખતે તેની કંગાલ આકૃતિ અને દીદાર જોઈ ને કાઈ તે જરૂર એમ લાગે કે, દુઃખથી કંટાળેલા કાઈ માણસ બિચારા આપધાત કરવા ખેડા છે.
પેાતાના ધરમાં કામ કરતી ચાકરડી સાથે તે પ્રેમમાં પડયો, અને તેને પણવાનું પોતે વચન આપ્યું. એક દિવસ પાતે ધર ફરસબંદીનું સમારકામ કરવા માટે મજૂરાને શ્વાવવા કહેલું. ઘેરથી બહાર જતી વખતે ચાકરડીને એ કહી ગયા કે માણસા કામ કરવા આવે તે તેને અમુક પથ્થર સુધી જ કામ કરવા દેજે, એથી આગળ નહિ. બાઈ એ મજૂરા પાસેથી થેાડું વધારે કામ લેવા ખાતર માલિકે બતાવેલા ઠેકાણા કરતાં એક જ પથ્થર વધારે કરવા દીધા. સાંજે ઘેર આવતાં આ બનાવ જોઈ ટામસ ગાઈ એ પેાતાની પ્રયતમાને સ ંભળાવી દીધું કે “હું તને હવે પરણી શકીશ નહિ. ” બસ, આખા જીવનમાં આ એક કાળ પ્રસંગ.
દેખાવ અને પહેરવેશમાં તે છેક લફંગાલ
રસ્તે ચાલતા એક ભલા રાહદારીએ તેની પાસે આવી તેને દિલાસા આપ્યા અને યા લાવી તેના હાથમાં એક અડધી ગીનીના સિક્કો મૂકી ચાલવા માંડયું’. ટામસે તેની પાછળ દોડી તે ભલા માણસનું નામ અને ઠેકાણું પૂછી લીધું. ઘેાડાંક વરસ પછી એક વાર એ સજ્જનનું નામ નાદાર દેવાદારાની યાદીમાં ગાઈના વાંચવામાં આવ્યું. એકદમ ગાઈ તેની મદદે ગયા. તેના બધા લેણદારાને તેમનું લેણુ' ચૂકવી માપ્યું. પેલા માણસના વેપારધંધા ચાલુ કરાવી દીધા અને તેના દુઃખી કુટુ'બમાં સુખ વસાવી દીધું.
શહેરના લેાકેા જ્યારે તેને ક ંજૂસ, કંગાલ વગેરે કહી તેની નિંદા કરતા હતા, ત્યારે ગાઈ પેાતાના વતનમાં ગરીબીમાં સડતાં પેાતાનાં દૂરદૂરનાં સર્વાંઆને વર્ષાંસના બાંધી આપતા હતા. આ વર્ષાસના ૫૦ પાઉન્ડથી માંડીને ૧૫૦ પાઉંડ સુધીનાં હતાં. કેટલાક બેકાર માણસાને ખેથી અઢી હજાર પાઉડ જેટલી રકમ આપીઆપીને તે વેપારધંધે વળગાડી દેતા. આબદાર કુટુંબો કાઈ વાર નાણાભીડમાં આવી પડતાં ત્યારે કંજૂસ ગાઈ તેમની મદદે ધાતાતેમનાં કરજ ચૂકવી આપતા, નાદારીને કારણે કુદ પડેલા આબરૂદાર માણસાને કેદમાંથી છેડાવતા અને તેમને ફરી ધધારોજગાર શરૂ કરાવી દેતેા. પરદેશથી રળી ખાવા આવનાર નિરાશ્રિતાને સૌ પહેલાં ગાઈ તરફથી સહાય મળવા માંડતી. રાગ અને માંદગીમાં ગરીબ કુટુ। પાયમાલ થઈ રહ્યાં હોય તેવે વખતે ગાઈ પેાતાને ખર્ચે તેમને ઇસ્પિતાલમાં માકલી આપતા. ધણીવાર આ એક જ ઇસ્પિતાલમાં બહુ માસા સમાઈ શકતા નહિ, તેથી ગાઈ એ કેવળ ગરીબ માણસોને માટે એક નવી જ મેટી સ્પિતાલ અધાવી દીધી.
આજે એ સ્પિતાલ તેના ઉજ્જ્વળ સ્મારકરૂપે હજી ઊભી છે. તે આંધવાની શરૂ થઈ ત્યારેગાઈની
