Book Title: Aashirwad 1969 07 Varsh 03 Ank 09
Author(s): M J Gordhandas, Kanaiyalal Dave
Publisher: Aashirwad Prakashan
Catalog link: https://jainqq.org/explore/537033/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sAzIpaMdha eka me saLaMga aMka 33 varSa 3 julAi 1969 zrI bhAgavata vidyApITha ane mAnavamaMdiranA saujanya thI Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ -: 51 uparAMta grAhaka banAvanAra sevAbhAvI pratinidhio : amadAvAda kehApura naDiyAda zrI harivadana esa. bhaTTa zrI haMsarAja go. veda zrI zAMtAbena trIbhovanadAsa mIstrI, 32, zrI gaMgAmayA hA. so. 1784, rAjArAmapUrI, viThThala kanyAvidyAlaya reDa. khokharA mahemadAvAda 8 kalakattA zrI rajanIkAnta cokasI zrI cImanalAla choTAlAla ka cavAlA zrI caMdrikAbena vI. rAvala siduza pALa, pUlanIce, rIcI roDa, 22, kula roDa bhavAnIpura muMbaI gediyA zrI bAlagovidabhAI chaganalAla paTela zrI bhagavAnadAsa ke. kApaDIyA gaLanArAnI pALa, zAhapura zrI joitArAmabhAI mAnava maMdira, mAnava navInacaMdra je rAvala C. 0 mohanalAla haragoviMdadAsanI ku. maMdira roDa, Do.nIcAlI kharA mahemadAvAda 8 gAMDala, zrI amaratalAla dave zrI govidabhAI caturabhAI paTela zrI kAMtilAla chaganalAla zeTha mAnava maMdira mAnava maMdira reDa (prAMtiyAvAlA) khArIkuI, nAnI bajAra bA zaMkaralAla haragoviMdadAsa paMDayA khAkharA mahemadAvAda 8 gaNadevI annapUrNA nivAsa, 29, kosa; zrI mukundarAya je jAnI zrI chaganalAla gAMDAlAla bhaTTa | roDa naM. 2 vilepArlA pAvarahAusa, sAbaramatI, dave mahelA zrI uSAbahena ma. bhUkhaNavAlA zrI bhAlacaMda dazarathalAla ba roTa zrI manubhAI mathurAdAsa bhadra -39, bajAja roDa, vilepArlA havelI sTrITa 302, haripurA, asAravA pAse zrI rAmazaMkara TI. jAnI zrI ghanazyAmacaMdra badInAtha paMDayA godharA jAnI vilA eraTeTa, neharU reDa. delatakhAnA, moDhavADo, sAraMgapura zrI ratilAla dvArakAdAsa desAI vilepArlA zrI prabodha sI. mahetA "bhagavada" parabhAreDa mINakaccha lAkhiyAnI poLa, khADiyA jabusara jI mAdhavabhAI valabhAI paTela zrI kezavalAla kALIdAsa paTela zrI jayaMtilAla choTAlAla cokasI bharUca 4, rAmadhara, baMdhu samAja sosAyaTI hazIkhuzI sTorsa, zrI valabhadAsa choTAlAla cekasI umAnapurA DabhoI sI/11 zeTha phaLIyA zrI naMdubhAi bhAIzaMkara ThAkara zrI bipinacaMdra goviMdalAla solA [dasakroI ] 944, TokarazAnI piALa, jamAlapura vasAIvALA, punita mRti zrI DAhyAbhAI jagannAtha purANI zrI dhanabhAI DAhyAbhAI dalavADI dhoLakA suta darajInI vADIpAse, dolatakhAnA zrI nAraNadAsa premacaMda gAMdhI zrI mohanalAla maganalAla jarIvAlA sAraMgapura dhamaka vADI. dhIA zerI, mahidharapura- surata zrI viThThalabhAI nA. paTela jAmanagara zrI raNachoDadAsa vanamALIdAsa [ gRhapAla] zrI kRguvaMtaprasAda 5. parIkha baraphIvAlA, barAnapurI bhAgoLa zrI kaDavA pATIdAra vidyArthI bhavana raNajIta mArga zrI manubhAI jI. yAjJika elIsabrIja bilimo DAMgazerI, dirahIgeTa zrI rasikalAla somanAtha bhaTTa zrI ramaNalAla choTAlAla cokasI valasADa sITIsivila korTa, bhadra zrImahAdevanagara, lokhaMDavALAnI upara zrI jItena hIrAlAla desAI zrI hirAlAla AzAbhAI amIna zrI bhagavAnadAsa gulAbabhAi paMcAla kavATara na. 4- 1 vesTa yADa hindu vyAyAma maMdira sAme zrI kAntilAla rAvala 21 vijaya kolenI, zrI kzanalAla paMDayA rameza enDa kaMpanI usmAna purA-13 bizanapura, jamazedapura samarthezvara mahAdeva pAse Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sarve ni: sA varSa : 3''* ] saMsthApaka vendravijaya de jaya bhagavAna adhyakSa kRSNAkara zAstrI sapAdanasamiti ema. je. gAyanadAsa kanaiyAlAla dave kAryAlaya bhAunI peALanI bArI pAse, rAyapura, amadAvAda-1 phona naM. 53475 vArSika lavAjama bhAratamAM 3. 5-00 videzamAM 3. 12-00 satyaM zivaM sundaram 3mAMzIrvAta saMvata 2025 adhika ASADha : 15 julAI 1969 anivArya AdhArabhUmi karmaNyevAdhikAraste mA phaleSu kadAcana / IzvaranI icchA athavA jagatanI ceAjanA prANIonA jIvanane vikAsa thAya ema karavAnI che. mANasane iMdriyAnA sukhabhAge ane dhana prApta thAya e ja kaI jIvananI sArthakatA nathI ane emAM ja kaMI jIvananA vikAsanA IMDA nathI. jIvanamAM jJAna, prakAza, AnaM utpanna thAya ane vRddhi pAme tathA mANasa chevaTe paramAtmAnA svarUpane samajI zake ane prApta karI zake e ja jIvananA vikAsa che, jIvananuM kalyANa athavA sArthakatA che. [ aMka : 9mA Ane mATe manuSya kama karavAM joI e. jJAna, prakAza, vikAsa, prema, kalyANa arthAt jIvananI sAkatA A darekanI siddhi kama dvArA ja che. buddhi kamane anusare che. arthAt jJAna athavA prakAza e kaMma dvArA prakaTe che. kama hIna manuSyamAM jJAna, prakAza, anubhava ke ceAgyatA kaI prakaTatuM nathI. jIvananI sa Msiddhine arthAt parama sthitine janaka vagere kama dvArA ja prApta thayA che. jaDa athavA sthUla dekhAtuM kama e jIvanamAM jJAnanuM, lAgaNInuM, AnaMdanuM, prakAzanuM sUkSma athavA divya svarUpa prakaTavA mATenI ani vA AdhArabhUmi che. jIvananAM athavA jagatanAM dareka jAtanAM phaLA ane pariNAmeA karmAMthI ja utpanna thanArAM che. Ama chatAM phaLanI pasaMdagI mANuse karavAnI nathI. mANusanuM tenA jIvananI cAlu sthitimAM je prakAranA phaLathI vadhAremAM vadhAre kalyANu athavA vikAsa thAya e bhagavAna jANe che. ethI tenA kanuM te prakAranuM phaLa teo Ape che. athavA bhagavAnanI prakRtirUpa kudaratamAMthI te prakAranuM phaLa maLe che. mANasanA adhikAra tA peAtAnI zaktinA jagata mATe sArAmAM sArA upayAga thAya e rIte kama karavAnA ja che. Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - 13. 14 15. 17 2 anukrama 1 anivArya AdhArabhUmi akhalita AnaMdadhArA zrI vinobA bhAve pati ane patnI zrI kezavacaMdrasena bhakti ane mAyAnuM svarUpa zrI DAMgare mahArAja phasI zrI ravIndranAtha TAgora bApu sAthenA pAvana prasaMgo zrI puruSottama lAlajI bAvIzI jAgiye raghunAtha tulasIdAsajI gAmaDAnA dharamarAjA zrI babalabhAI mahetA 19 bALake ane sinemA zrI jIvarAma joSI saMka95nuM baLa zrI ravizaMkara mahArAja kaIka hanumAna bhaktakavi zrI dulA bhAyA 'kAga' mANasanI vAta - zrI harizcaMdra 27 praNAma kanA zrI devendravijaya "jaya bhagavAna" . bhagavAnane bhakta kaNa? zrI "madhyabiMdu" ra9 kamaLo Aryavagha 5. milinda gItagaMgA (kAvyo) zrI kRSNazaMkara zAstrI, maMgaLadAsa ja. goradhanadAsa kSamAM zrI paramAnaMda 32 18 jIvana eTale zuM ? zrI mukulabhAI 33 A zarIra paNa samAjanuM zrI sAne gurujI 33 bhakta dAmodara ane temanAM Adarza patnI 34 samAcAra samIkSA 22 sasthA samAcAra - 40 jIvanamAM prakAza ane preraNA ApI navIna prANasaMcAra karanAra AzIrvAda" mAsika A mAsika tenI sAmagrInI daSTie khAsa viziSTatA dharAvatuM mAsika che tenI sAmagrInI utkRSTatA mANasane vicAra karavA prere che. sAcI zraddhA ane sAcA kartavyane mArga darzAve che. manuSyane aMdhazraddhA ane gADariyA pravAhamAMthI sAvadhAna kare che. satya ane asatyanA vivekanI daSTi Ape che. ethI suzikSita, vicArazIla, samaju varga "AzIrvAda"ne khAsa pasaMda kare che. "AzIrvAda'nA vAcelA eka ja aMkamAMthI paNa cirakALaparyata presa maLatI rahe che. eka vAra "AzIrvAda" vAMcyA pachI haMmeza mATe tene Apa pitAnA kuTuMbanuM mAsika banAvo. grAhaka banavA mATe amadAvAda kAryAlayane lakhe athavA ejanTane tyAM lavAjama bharI pahoMca meLa. vArSika lavAjama bhAratamAM mAtra rU. 5/- paradezamAM ziliMga 10/AzIrvAda' kAryAlaya, bhAunI piLanI bArI pAse, rAyapura, amadAvAda-1 2 4 Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ akhalita AnaMdadhArA gurudeva ravIndranAtha TAgoranuM eka gIta che. temAM emaNe kahyuM che ke duniyAmAM sarvatra AnaMdadhArA vahI rahI che. A bAbatamAM gurudeva sAthe ghaNuM lekene matabheda che. joke evo anubhava nathI karatA ke duniyAmAM AnaMdadhArA vahI rahI che. benke emane te evo anubhava thAya che ke duniyA duHkhathI bharI che. saMtoe ne moTA moTA graMthAe paNa ema kahyuM che ke duniyA duHkhamaya che. have, A gaMbhIra matabhedane ukela kema thAya? samajavAnI vAta e che ke vizvabhuvanamAM to AnaMdadhArA ja vahI rahI che. vizvamAM to sarvatra AnaMda ja bharyuM che. kema ke vizvamAM badhI cIje badhA mATe che. hara koI tyAgaparAyaNa che. paNa mAnavasamAjanI hAlata judI che tyAM atyAre niraMtara AnaMdadhArA vahI rahI nathI. vizvabhuvanamAM ApaNe zuM joIe chIe? sAme A vRkSa che. te potAne mATe kAMI nahIM rAkhe. pAMdaDAM, phaLa, phUla, chAyA, badhuM ja lekene daI deze. te atyaMta udAra ne sahanazIla che. koI tene kApaze, toye kAMI nahIM kahe. babbe tene te lAkaDuM Apaze. tulasIdAsajIe kahyuM che ke hAthamAM kuhADI laIne koI caMdanavRkSane kApaze, to caMdana tene sugaMdha Apaze. sAme A nadI vahI rahI che. te bIjAone ApatI ja jAya che. tenuM ApavAnuM akhaMDa cAle che. sAme sUryanArAyaNa pragaTa thayA che. emanI niraMtara sevA cAle che. keInuM bAraNuM baMdha thAya che, to saumyatAthI bahAra UbhA rahI jAya che. dhakko mArIne aMdara nathI jatA; kema ke sevakanI eka maryAdA che. paraMtu daravAje jarA khUlya ke ekadama aMdara praveze che. eTalA badhA sevAmaya che. Ama, AkhI sRSTi paropakAramAM magna che. temAM dareka cIja bIjAonA upakAra mATe che. eTalA mATe ahIM AnaMdadhArA vahI rahI che, bIjAo mATe jIvaze, te AnaMdano anubhava karaze. sRSTimAM badho parArtha ja parArtha che, jyAre mANasamAM svArtha ja svArtha che. eTale mAnavajIvana duHkhamaya che. mANasa svArtha magna rahe che, eTale tenA jIvanamAM duHkhadhArA vahe che. zrI vinobA bhAve tethI gurudeva kahe che ke svArtha choDaze, to AnaMdadhArA vaheze. cArekera je sRSTi che, tene jozo to tamane darzana thaze ke badhAM kevA bIjAone mATe jIvI rahyAM che. hRdaya prasArIne jozo, hRdaya vikasita karIne jaze, to duniyAmAM je AnaMdadhArA vahI rahI che, tene anubhava Avaze, tenuM rahasya tamArI samakSa khUlaze. mATe hRdaya prasAre, hadaya vistAre. pitAnA hRdayamAM bIjAono samAveza karo, kSudra sukha pAchaLa paDyA raheze, te jIvanamAM duHkha ja pAmazo mATe e sukhane tuccha mAne, ane paropakAramaya jIvana banAve, hRdaya vizALa banAvo, ema gurudeva kahe che. upaniSadamAM Ave che ke guru ne ziSya nadIkinAre khullI havAmAM beThA che. sAme vizALa AkAza che. guru kahe che ke A sAme jeTaluM moTuM, vyApaka ane vizALa AkAza che, eTaluM ja vizALa AkAza tArA hRdayamAM che. tAvAn : antarahRthe sArA dekhAvamAM to hRdaya bAra agaLIo jevaDuM dekhAya che. paNa A samasta AkAza, jemAM svargane pRthvI na AkhuM hRdayamAM che. je bahAra che ane je bahAra nathI, te paNa hRdayamAM che. evaDuM vizALa hRdaya che. tethI kavi kalpanA karI zake che. je kalpanA sRSTimAM nathI maLatI, te hRdayamAM che. hRdaya prasArIne jozo, to AnaMdadhArAnI kuMjI hAthamAM Avaze. sevAnimagna banazo, ane kSudra sukha choDaze, to je mahAna AnaMdarAzi che, tene mATe daravAjo khUlI jaze. varasothI huM A ja samajAvato Avyo chuM. sRSTimAMthI bodha grahaNa karo. gAmamAM je zrama che, dhana che, zakti che, buddhi che, jamIna che, te sahune mATe che. sahunA bhalA mATe che. te sahu sAthe bhogavo. vaheMcIne bhagavo. gurudeva kahe che ke mane samajAtuM nathI ke lekemAM ATalI svArthabhagnatA kema che. AnaMdadhArAnuM pAna karavAno meke choDIne ApaNe je paraspara virodhI chavana vitAvIzuM, to parasparanA sukha vacce Takkara thatI raheze, ane tene pariNAme du:khadhArA vaheze. Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pati ane patnI lagna athavA vivAha e daivI saMbaMdha che; eTalA mATe saghaLAoe tene pavitra gaNavo joIe. jeo A gaMbhIra saMbaMdhane kevaLa sthUla mAnI laI mAtra aihika vyavahAra pUrato ja gaNe che, teo tenuM pUrNa mahattva samajatA nathI. pati athavA to patnI, e zuM bajAramAM vecAtI cIja che ke te game tevI rIte kharIda karI ke vecI zakAya? rAjadarabAramAM ke sarakAranA adhikArIonA copaDAmAM lagnanI noMdha karavAmAM Ave che, teTalAthI ja zuM te Izvarane ghera paNa maMjUra thaI zake che? lagna e kaMI mAtra zArIrika saMbaMdha ja nathI, paNa Atmika saMbaMdha che. larAmAMnI premagAMTha sAkSAta paramezvara pitAne hAthe ja badhei che; ane eka AtmAne bIjA AtmAnI sAthe premasaMbaMdha joDe che. - je vivAha saMbaMdha pratyakSa paramezvaranI sAkSIthI thato nathI te lagna e nAmane pAtra thaI zakatA ja nathI. eTalA mATe jeone lagna karavuM hoya temaNe sarakArI adhikArIonI saphAyatAthI ekabIjAne kharIdI levAM nahi, paraMtu sarva rAjAono rAjAdhirAja evo je paramezvara tenI ja sAkSIthI ane tenA ja hAthathI lagnanI pavitra gaThi ba dhavI, ane tenA upara te dayALa prabhunA ja maMgalamaya AzIrvAdano sikko mArI levo. kAraNa ke prabhunA AzIrvAda vinA ane anugraha vinA lagna jevI atyaMta mahattvanI javAbadArI vahorI laIne, saMsArI gRhasthanAM kartavyo kevaLa pitAnA ekalAnA ja baLa upara karI zakavAne mATe kaNa zaktimAna che? koI nathI. eTalA mATe lagnadevatAnI sAme mastaka namAvI namra bano. tene AzIrvAda meLavo, tenI kRpA ane zakti aMtaHkaraNamAM saMgrahe, ane tyAra bAda saMsArarU5 maMdiramAM praveza karo. nahi to pachI saMsAramAMnAM aneka saMkaTonuM nivAraNa karavA mATe ane bhayaMkara mohapAza teDavA mATe tame kadI paNa zaktimAna thaze nahi. - tamArA zarIramAM jIva che tyAM sudhI hamezAM zrI kezavacaMdrasena paramAtmA pAse e ja mAgo ke, "he prabho ! amAre A Atmika saMbaMdha dinapratidina vadhAre ne vadhAre daDha thato jaI ne Akhare ame baMne niraMtara aikyAvasthAmAM rahIe evI kRpA karo." lagnasaMbaMdha thayo eTale vivAhita avasthAmAMnA sukhanI sImA AvI rahI ema kAMI nathI. prema ane pavitratA e AtmAnA be guNo je avasthAmAM satata vRddhi pAmyA ja kare evI je lagnAvasthA, tene A lagnathI kevaLa prAraMbha thAya che, ema ja samajavAnuM che. A sthUla lekamAM strIpuruSono vivAhalagnasaMbaMdha kadI paNa pUrNa thaI zakato nathI. Akhare maraNa pachI paNa patipatnInA AtmAonuM zAzvata akya banIne, baMnene ekabIjAnA samAgamanuM avicchinna sukha prApta thavAnuM che. lagna e te mAtra te sukhanuM paheluM pagathiyuM che. eTalA mATe patipatnIe A Atmika akaya vadhAravAne satata prayatna karavo. A lokamAM pati ane patnI e baMne judI judI vyaktio dekhAya che, te paNa mRtyu pachI ekabIjAnA AtmAonuM aikya thayA pachI temanI vaccene tamAma bheda nAza pAmaze. teo baMne pUrNa rIte eka banaze. temanI vacce koI paNa prakArane viyega ke aMtarAya raheze nahi. e ja kharuM lagna che. matalaba ke lagnasaMskAra e Atmika vivAhanuM uttama ghotaka che; eTalA mATe pati patnIe ekabIjAM upara pUrNa vizvAsa rAkhavo, zuddha prema karavo, ane aihika tathA pAralaukika viSayomAM aikyabhAvathI haLImaLIne rahevuM; ema thayA vinA lagna saphaLa thatuM nathI. patie patnIne athavA patnIe patine tiraskAra karIne pitAnAmAM uccapaNuM che, ema mAnI laI ekabIjA upara koI paNa prakAranA moTApaNAnI chApa besADavAno prayatna karavo nahi. prabhunA gharamAM baMnene adhikAra sarakho ja che, e hamezAM dhyAnamAM rAkhIne saMsAramAM vartavuM." je puruSe potAnI strIne kevaLa gulAmanI peThe rAkhe che, ane temane gharanI aMdara kedInI mAphaka rAkhyA sivAya temanuM pativrata kadI paNa sacavAvAnuM Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ julAI 1969 ] pati ane patnI [ 5 nathI, ema jeone lAge che, tema ja jeo temanI nathI, ane strIe potAnuM pativratya ane puruSe sudhAraNuM nahi karatAM temane haMmezAM kevaLa gulAma. pitAnuM patnIvrata bhaMga thavA devuM enA jevo mahAna gIrImAM rAkhavA Icache che, teo khacIta mAnaje ke vizvAsaghAta bIjo koI nathI; eTalA mATe e vrata pati' kahevaDAvavAne jarA paNa gya nathI. bahu kuzaLatAthI sAvadha rahIne pALavuM joIe. e tema ja patine aneka prakAre chaLa karIne vizvAsaghAta karavAnA vicAramAtrathI ke tenI chAyAthI athavA mohapAzathI bAMdhI laIne tenI upara potAnuM paNa aMtaHkaraNa abhaDAI jAya che. uccapaNuM rAkhavA IcchanArI strI "patnI" kahevaDA je pativratya saMbhALI rAkhavAne mATe mahAna vavAne jarA paNa yogya nathI. ' prayAsa karavA paDe che, nirbhaya sthaLamAM ja jenuM saMsAramAM patie patnI upara ane patnIe rakSaNa thaI zake che eTale ke cheka najIvA mohathI pati upara kaI paNa prakArane julama karavo nahi, paNa jene nAza thAya che-te kaMI kharuM pAtivatya baMnee eka matathI saMsAra calAvavo. nathI. strIpuruSamAM parasparano prema eTale majabUta strIpuruSanI gyatA ane adhikAra sarakhAM . hovo joIe ke game tevo baLavAna moha utpanna che, topaNa puruSa ane strIe paNa potapotAnAM thAya, topaNu jethI karIne A premano vinAza thavAne kartavyamAM dakSa-khabaradAra rahevuM. ekabIjAne adhi saMbhava che, evI jAtanA vicAra paNa manamAM AvI zake nahi. kAra pacAvI pADavAno prayatna karavo nahi, pAtivatyanI sAthe potAnAmAM aDaga prema paNa - kaTaMbamAMnA dareka jaNane eka eka kArya soMpI hovo joIe. temAM pativratanA sadaguNathI strIonI dIdheluM che. te kArya keIe paNa mUkI devuM nahi. yogyatA kAyama rahe che. ane premanA sadaguNathI teo puruSa strIpaNuM svIkArIne gharanI aMdaranAM bIjAMnI paNa cagyatA vadhAre che. pativratya e nahi gharakAma karavAnI IcchA kadI paNa karavI nahi; tema UghaDeluM phUla ke kaLI che, ema kahIe, to premane ja strIe paNa potAnAmAM puruSapaNe lAvIne puruSAnuM praphulita thayeluM puSpa che, ema kahevAmAM koI paNa kAma karavAnI lAlasA rAkhavI nahi. jAtanI harakta nathI. paramAtmAe dareka jaNane je kaMI kartavya eTalA mATe patipatnIe ekabIjAM upara sepyuM che te strIe ke puruSe saMtoSathI karavuM. nirbhara prema kare, ane ekabIjAnAM aMtaHkaraNamAM baMnee ekabIjAne potAnAM sahAyaka tarIke samajavAM; prema vaDe niraMtara nivAsa karavo. paNu pratispadhI samajavAM nahi. baMne jaNa ekabIjAnI sahAyathI jevI rIte je strI prabhunA hukamanI avajJA karIne potAno gRhasaMsAra calAve che, tema teo baMnee maLIne kamaLa evo deha svabhAva bhUlI jAya che, ane pitAne haMmezAM IzvaranI upAsanA karavI. tema ja kaI kaI vAstavika kAryabhAga tajIne atizaya kaSTasAdhya, eTaluM prasaMge pAramArthika viSayo upara vAtacIta karIne ja nahi paNa strI jAtine ayogya evA puruSonAM potAnA vicAro ekabIjAne nivedita karavA. kAryo kare che, tene dhikkAra che! evI strIne sarva patipatnI ekAnta sthaLamAM besIne AnaMdaprada rIte vinAza thaze. Akhare tene lajajA tathA apratiSThA aMtaHkaraNathI je samaye prabhunuM dhyAna, bhajata tathA prApta thaze. cinana kare che te samayanA dekhAva atya ta ramaNIya garvathI kuTuMbane vinAza thAya che, tema ja ane suMdara hoya che. te dazya joIne aMtaryAmI ISyi athavA matsarathI paNa saMsAra kathaLI jaIne jagadAtmA prabhune parama saMtoSa thAya che. kahebasukhano sarvathA vinAza thAya che; eTalA mATe AvI rIte saMsAramAM vartanAra strIpuruSanAM 'IrSyA karavI e mahAna pApa che, ema samajI tethI svargIya sukhane prAraMbha A lokamAM ja thAya che dUra rahevuM. ane maraNa pachI teo zAzvata sukhanA AnaMdamAM vizvAsaghAta samAna bIjuM kaI mahAna pApa sadA mATe nivAsa kare che. Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhakti ane mAyAnuM svarUpa IzvarathI vibhakta ( jurda ) na thAya tenuM nAma bhakti. satya zuM ane asatya zu, nyAya zuM ane anyAya zu', dharma zuM ane adhama' zu', nIti zu' ane anIti zuM, enA dareka bAbatamAM satata vicAra karatA rahevuM joI e. te bhagavAnanI mAnasika bhakti che. satya zuM ane asatya zuM e vicAratAM je satya, nyAya, dharma ane nItiyukta jaNAya tenA pratye prema e hArdika bhakti che. ane e prema athavA hArdika bhakti anusAra krama karavuM, AcaraNa karavuM te zArIrika ( arthAt kAyika) bhakti che. mAnasika, hArdika ( arthAt bhAvapUrNAMka ) ane zArIrika traNe rIte niSkapaTa bhAve, daMbha tathA dekhAvanA hetu vinA satyanuM AcaraNa karavuM emAM bhaktinI saMpUrNa tA che. sa sAdhatemAM bhakti zreSTha che. bhaktizUnya manuSyAnI sarva sAdhanAe niSphaLa jAya che. bhaktibhAva jAgRta karanArI kathA e jIva ane IzvaranuM milana karavAnuM sAdhana che. bhAgavatamAM jyAM jyAM bhakti zabda vaparAye che, tyAM tyAM tIvra zabda paNa sAthe vAparelA che. bhakti tIvra joI e. tIvratA vagaranI sAdhAraNu bhakti na cAle. satya, ahiMsA ane janatAnI sevA mATe gAMdhIjImAM keTalIka tIvra bhakti hatI ? tIvrena mattiyonena caneta puruSa pam // tIvra bhakticeAgathI ( lAgaNIthI ) janatArUpI janArdananI sevA karavI joI e. pUrve tti vizcaM maLavAnivRttaraH A AkhuM vizva ' khIja' jevuM dekhAya che, paNa te bhagavAna ja che. bhagavAnathI khInne ( bhinna ) kAI padArtha ja nathI. khAkhA vizvamAM bhagavAna eka . ja padArtho che. ane e ja bhagavAna ApaNuM sAcu svarUpa che. / zukadevajI vana kare cheH he rAjana, krAI paNa prakAre mukti meLavavI hAya tA bhAgatA tyAga karavA paDaze. bhegI mANasa jJAnamArgImAM AgaLa vadhI zakatA nathI. bhAga jJAnamAM paNa bAdhaka che ane bhaktimAM paNa bAdhaka che. he rAjana, bhAga bheAgavavA karatAM bhAganA tyAgamAM anatagaNuM sukha che. zrI DAMgare mahArAja A vAta anubhava karI jovAthI ja samajAya che, je mANasa aMdarathI bharelA che, 'tarathI garIba nathI, paNa saMtuSTa che, svAbhAvika tRptivALA che, tene bhAgatravA karatAM tyAgamAM ja vadhu sukha jaNAya che. iMdriyAthI utpanna thatuM sukha sarvAM prANIonu sarakhu ja haiAya che. cendriya( cAmaDI )nuM spa`sukha ane jidvendriyanuM rasasukha pazunu, manuSyanu ane devA tathA ganuM sarakhuM che. manuSyane iMdriyasukha bhAgavatAM je AnaMda maLe che, te ja mAnada pazune paNa maLe che. chappana maNa rUnI taLAImAM ALeATatAM zeThiyAne je sukha maLe che tevuM ja sukha, gadheDAne ukaraDA para ALeATavAmAM maLe che. mATe manuSya buddhithI vicAra karIne bhAgA cheDavA joI e. bhAgAmAM kSaNika sukha che ane tyAgamAM ha Mmezanu anaMta sukha che. bhAgathI zAnti maLatI nathI, tyAgathI zAnti maLe che. iMdriyajanya sukha pazu, pakSI ane manuSyanuM sarakhuM che. bhUMDane vidyA khAvAmAM je sukha maLe che tevu' sukha manuSyane zikhaDa khAvAmAM maLe che. huM rAjan, Aja sudhI te aneka bhegA bheAgavyA che. have tArI pratyeka iMdriyane tuM bhaktirasanuM dAna phara. iMdriyArUpI puSpA bhagavAnane arpaNa karo. zarIrarUpI sAdhana vizvarUpa bhagavAnanI sevAmAM samarpita karo. bhAgAnA tyAga karI dhIme dhIme saMyamane vadhArave ane pratyeka bAbatamAM satya-asatyane viveka karI satya ane nItine utkaTa premathI AcaraNamAM mUkavAM AmAM ja Izvara sAthenI tanmayatA che. eNe ja peAtAnI jAtane kRSNANu athavA bhagavAnane arpaNu karI che. bhAgavAsanArahita AvuM jIvana e ja mAkSa che. je manuSya kama ane vAsanAne laIne janme che, tene gavAsa e narakavAsa che. eka vAra zukadevajI janaka rAjAnA darabAramAM rAjA pAse vidyA zIkhavA gayA che. vidyAbhyAsa pUro thayA. zukadevajIe kahyuM ke mAre gurudakSiNA ApavI che. janakarAjAe kahyuM: mAre gurudakSiNA joItI udyamI ane niSpApa manuSya nidhana sthitimAM paNa IzvarI AnaMdane bhAgavatA hAya che. Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ julAi 1969 ] bhakti ane mAyAnuM svarUpa nathI. tuM bahu Agraha kare che, te jagatamAM je nirastasAmyAtizayena rAghasA nirupayogI vastu hoya te mane Apa. svadhAmani brahmaNi raMsyate namaH // janake nirupayogI vastu mAgI che. gurudakSiNA | (2-4-14) ApavAnI che. zukadevajI nirupayogI vastunI zodhamAM je mahAna bhaktavatsala che, jagata pratye niSkAma nIkaLyA che. prathama temaNe mATI UMcakI. bhATI kahe, bhaktivALAone je potAnuM saMpUrNa svarUpa arpaNa mArA ghaNA upayoga che. paththara lIdho. paththara kahe, karI de che, ane kAmanAne laIne bhego sAthe mArA ghaNuM upayoga che. A pramANe zukadevajI je joDAyelA tathA bhogo mATe mathI rahelA leke mATe vastu upADe te upayogI ja jaNAya. aMte thAkIne jemanI dizA (mArga) ghaNI dUra che. jemanA ezvarya. vikA upADI. vijhA kahe, mAro paNa upayoga che. nI samAna koInuM aizvarya nathI to pachI temanAthI vicAra karatAM zukadevajIne lAgyuM ke A dehA adhika aizvarya to hoI ja kevI rIte zake? evA bhimAna ja nirupayogI che. azvaryavALA jeo niraMtara pitAnA brahmasvarUpa vizvarUpI bhagavAnanI sevA karatAM karatAM dehA dhAmamAM vihAra karI rahyA che, te bhagavAna zrIkRSNane bhimAna jAya ane bhege bhegavavAnI tRSNA maTI huM vAraMvAra namaskAra karuM chuM. jAya tathA janatA-janArdananI sevAmAM ja parama premamAM pakSapAta AvI jAya che. zukadevajI AnaMda Ave tyAre gopIbhAva siddha thayo ema rAdhAkRSNane be vAra namaskAra kare che. kAraNa ke rAdhAjI samajavuM. AvA dehAbhimAnarahita sevakane jagatamAM zrI zukadevajInAM guru che. rAdhAjIe zukadevajIne brahmaparamAtmAnI nitya lIlAne anubhava maLe che. saMbaMdha karAvI Ape che. A zlokamAMnA nANA - zukadevajIe janakarAjAne kahyuM ke mAruM dehA zabdano artha mahAbhAe "rAdhAjI" evo paNa bhimAna gurudakSiNAmAM arpaNa karuM chuM. janakarAjAe kahyuM : have tuM kRtArtha thayo che. zukadevajIe devAbhiAna choDayuM che. prathama dehA zukadevajI pUrvajanmamAM popaTa hatA ane rAdhA bhimAna hatuM nahi eTale maMgaLAcaraNa karyuM na hatuM. ane kRSNanA lIlAnikuMjamAM "he rAdhe, he rAdhe' bIjA skaMdhanA cethA adhyAyanA 12 mA zlokamAM ema rAtadivasa satata raDyA karatA hatA. zukadevajI maMgaLAcaraNa karyuM che te te viSayanA nirUpaNa mATe zrI rAdhAjInA ziSya che. AthI to bhAgavatamAM tathA zrotAonA dehAbhimAnanI nivRtti mATe che. rAdhAjInA nAmane prakaTa ullekha nathI. kAraNa ke A kathA sAdhakane mArgadarzana kare che. eTaluM ja gurunuM nAma prakaTarUpe levAnI zAstranI maryAdA nathI. nathI, siddha puruSone paNa kathA sAMbhaLavavAnI jarUra bhAgavatanA TIkAkAra zrIdhara svAmI A pAMcane paDe che. zukadevajInI kathAmAM temanA pitA vyAsajI nitya mAne che. bhagavAnanuM svarUpa nitya, bhagavAnanI ane temanA pitA parAzarajI vagere beThA hatA. lIlA nitya, bhagavAnanuM nAma nitya, dhAma nitya ane bIjA dhanA 1-2-3 adhyAyamAM bhAgavatano parikara nitya che. badhe badha AvI gayo. rAjAne je upadeza karavAne parIkSita rAjAe prazna karyo che. bhagavAna hato te A traNa adhyAyamAM karyo che. te pachI to pitAnI mAyAthI A sRSTinI racanA kevI rIte kare parIkSita rAjAnuM dhyAna pharIthI viSaya tarapha na jAya che? zukadevajI kahe che: brahmAe nAradajIne sRSTinA te mATe badhAM caritro kahyAM che. AraMbhanI kathA kahI che, te tuM sAMbhaLa. zukadevajI stuti kare che: eka ja nirAkAra svarUpamAM rahela bhagavAnane namo namaste'mvatvRSabhAya sAtvatAM ekamAMthI aneka thavAnI IcchA thaI. ethI temaNe vidUrakASThAya muhuH kuyoginAm / covIsa tattvone utpanna karyA. e to chUTA chUTI rahI sAcA AnaMdano anubhava pUrve karelA pramANika prayatnane lIdhe ja thAya che. Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AzIrvAda [ julAI 1969 koI kArya karI zakyAM nahi, tethI jema chUTA chUTA eka ja sonuM raheluM che, dAgInAne vecavA jatAM tenI paDelA maNakAomAM eka derAne praveza thAya tema kiMmata paNa sonAnI ja maLe che, dAgInAnA AkAranI eka caitanyasvarUpa prabhue te tatvomAM praveza karyo nahi, tema Izvara sivAya bIjuM je kaMI dekhAya che tyAre e tomAM cetanazakti prakaTa thaI. te satya nathI. Izvara vinA bIju dekhAya che e ja zukadevajI kahe che: nirguNa-nirvikalpa paramA- IzvaranI mAyA che. mAyA na hovA chatAM dekhAya che tyAmAM sRSTi racavAnI IcchA thaI e ichA e ja ane Izvara sarvamAM hovA chatAM dekhAtA nathI, e ja brahmAjI che. paramAtmAnI nAbhi( icchAzaktinI mAyAnuM kArya che. tene ja mahApuruSa AvaraNa ane utpattinuM mULa sthAna)mAMthI utpanna thayela brahmANDa- vikSepa kahe che. rUpa kamaLa upara besI brahmAjI sRSTi racavAno vicAra jemAMthI A sarva jagata utpanna thAya che, te karI rahyA hatA. paNa je jJAnadaSTithI sRSTinI racanA mULa kAraNarUpa prabhu satya che ane prabhumAM bhAse che thaI zake te emanAmAM na hatI. (IcchAzaktimAM te saMsAra satya nathI, paraMtu mAyAthI bhAse che. jJAnadaSTi hetI nathI.) tevAmAM brahmAjIne AkAzavANuM | mAyAnI be zaktio cheH 1-AvaraNazakti. (pitAnA hRdayamAMthI Avato paramAtmAne avAja te paramAtmAne DhAMkI rAkhe che. 2-vikSepazakti. te athavA preraNA ) saMbhaLAI. (hRdaya e ja viSNupada IzvaranI aMdara je nathI te jagatano bhAsa karAve che. athavA AkAza che.) brahmAjIne "tapa" tapa" evo aMdhakAranA daSTAntathI A siddhAnta samajAvyo che. zabda saMbhaLAyo. temaNe mAnyuM ke mane tapa karavAno bhUlathI arthAta ajJAnathI je na hoya te dekhAya ane Adeza thayo che. brahmAjIe se varSa tapa karyuM ane hoya te na dekhAya. * temane nArAyaNanAM darzana thayAM. AtmasvarUpanuM vismaraNae mAyA che. potAnA tapa karyA vagara keIne siddhi maLatI nathI. svarUpanuM vismaraNa e svapna che. svapna jene dekhAya tapa karyA vinA koInI paNa pragati thatI nathI. tapa che, te jonAre sAce che ane je dekhAya che te na kare tenI pragatine badale adhogati (arthAta "tapa" svapna mithyA che. svapnamAM eka ja puruSa che, paNa zabdane UlaTAvavAthI "pata') eTale patana thAya che. aneka dekhAya che. tattvadRSTie joIe to svapnamAM - nArAyaNa bhagavAne brahmAjIne cU kI bhAga- svapna jonAro (svapnane sAkSI) e eka ja vatane upadeza karyo. bIja skaMdhanA navamA adhyAyanA sAce che. te jAgI jAya che tyAre svapna lopa pAmI 32 thI 35 zloka e catukI bhAgavata. jAya che ane tene khAtarI thAya che ke huM gharamAM bhagavAna saMtAkukaDInI ramata rame che. AraMbhamAM pathArImAM sUto chuM. tema A jagatamAM brahma e eka tamAma jIvo bhagavAnanA peTamAM hatA. bhagavAna pratyeka ja tattva che. paNa mAyAne lIdhe te anekarUpe bhAse jIvane tenA karma pramANe zarIra Ape che ane pachI che. mAyA jIvane vaLagelI che. A mAyA jIvane kahe che, beTA, have huM saMtAI jAuM chuM. have tuM kyAre vaLagI? mAyA anAdi che. tenuM mULa mane zodhavA Avaje. zodhavAnI jarU nathI. mAyA eTale ajJAna. ca kI bhAgavatano bhAva A pramANe che: ajJAna kyArathI zarU thayuM te zodhavAnI zI jarUra ' jagata na hatuM tyAre huM ja hato. jagata raheze che? mAyA jIvane kyArathI vaLagI teno vicAra karavo nahi tyAre paNa huM ja rahIza jema svapnamAM eka ja nahi. tene pAra pAmI zakAya tema nathI. jema jIva svapnanA badhA padArthorUpe ane svapnamAM dekhAtA ApaNane amuka bAbatanuM vismaraNa kyAre thayuM e prANIo rUpe thAya che, tema jAgratanA jagatamAM paNa kahI zakAtuM nathI, tema ajJAnano AraMbha kyAre thayo anekamAM eka ja che, evo jJAnI puruSono anubhava e kahI zakAya nahi. ajJAnamAMthI jAgI javuM e ja che. dAgInAnA AkAra judA judA hovA chatAM sarvamAM ajJAnanA nAzano tAtkAlika upAya che. e ja tapa, parizrama, prayatna, puruSArtha, sAdhanA athavA kriyA e AnaMdanAM ja pUrvarUpa che. Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zakti ane mAyAnuM svarUpa julAI 1969 ] jarUranuM che. kapaDA upara DAdha paDayo hAya tA te zAthI pAtho, kayAre paDayo vagere vicAra karavAne badale paDelA DAdha turata dUra karavA e ja hitAvaha che. sudAmAe eka vakhata zrIkRSNa pAse mAgaNI karI ke mAre tamArI mAyAnAM da na karavAM che. tamArI mAyA devI DhAya ? zrIkRSNe kahyuM: samaya Avye tenAM dana karAvIza. cAlA, pahelAM gAmatImAM snAna karavA jaI e. bhagavAna snAna karI pItAmbara pahere che. sudAmAe gAmatInA jaLamAM DUbakI mArI, tyAre prabhue peAtAnI mAyA batAvI, sudAmAne lAgyuM ke gAmatImAM pUra Avyu che ane pe|te temAM taNAtA jAya che. te pachI taNAtAM tArtA eka dhATa AvyA. te dhATa upara temaNe Azraya lIdhA. tyAMthI krUratA krUratA sudAmA eka gAma pAse AvyA che. tyAM eka hAthaNIe temanA gaLAmAM phUlanI mALA paherAvI. lokoe sudAmAne kahyuMH amArA dezanA rAjA maraNuM pAmelA che, A gAmanA evA phAyadA che ke rAjAnA maraNa bAda A hAthI jene mALA paherAve te rAjA thAya. tethI tame amArA dezanA rAjA thayA. sudAmA rAjA banyA. eka rAjakanyA sAthe temanuM lagna thayuM. bAra varSa saMsArI cAlye. khAra putrA thayA. tevAmAM eka divasa rANI mAMdI paDI ane maraNu pAmI. sudAmA raDavA lAgyA. te bahu suMdara hatI, suzIla hatI. leAkeA kaheH tame raDDA nahi. amArI mAyApurInA kAyadA che ke tamArI patnI jyAM gaI che tyAM tamane paNa meAkalavAmAM Avaze. eTale ke patnI sAthe tamane paNa tenI citAmAM khALavAmAM Avaze, A sAMbhaLI sudAmA patnI mATe ravAnu bhUlI gayA ane peAtAne mATe raDavA lAgyA. hAya, have mAruM zuM thaze ? mAre jIvatAM agnimAM khaLavuM paDaze. sudAmA leAkeAne kahe che ke huM te paragAmanA chuM. mane tamArA gAmane kAyadA lAgu na kareA. gAmalekA kahe cheH tame A gAmamAM AAvyA ane ahIM dharasaMsAra mAMDyo eTale tamane A gAmanA kAyadA lAgu paDaze. sudAmAne thayuM ke have patnInA zaba sAthe aLavA sivAya chUTakA nathI, eTale temaNe gAmalAkAte [ a hyu` ke mane eka vakhata nadImAM snAnasadhyA karI levA de, pachI mane khALajo. tee snAna karavA gayA. temanI krUratA cAra mANasA temane gherIne UbhA che, ke jethI teo nAsI na jAya. sudAmA khUba gabharAyA. gabharATamAM te prabhune yAda kare che. raDatA raDatA teo nadImAMthI bahAra AvyA. te vakhate bhagavAna snAna karI pItAMbara paherI rahyA hatA. bhagavAna pUche che ke tame kema raDe che? sudAmA kahe cheH hamaNAM dekhAtu hatuM te badhu karyAM gayuM? te badhuM karyAMthI dekhAtuM hatuM. ane have karyAM gayuM ? kaI samajAtuM nathI. bhagavAna kahe che, beTA, A mArI mAyA che. mArA vinA je bhAse che te ja mArI mAyA che. mAyA eTale satya vastunuM vismaraNu. te ja AvaraNa che. satyanuM vismaraNa thAya eTale asatyanA vikSepa arthAt phelAvA thavA lAge che. satyanA vismaraNa pAchaLa asatyanuM sphuraNa thavA lAge che. mAnuM nAma ja mAyA che. mA e niSedhAtmaka che. yA eTale je. arthAt je na hAra chatAM bhAse, bhramamAM nAkhe te mAyA. je satata ya--asatyanA viveka karatA rahe, tene mAyA pakaDI zake nahi, mAyA jIvane vaLagI che te tattvadRSTithI sAcuM nathI. kAraNa ke vAstavika dRSTie ( tattvadRSTine) mAyAnuM astitva che ja niha. mAyA e nakI che. te badhAne nacAve che. mAyAne taravA mAyA jemanI dAsI che, te mAyApati paramAtmAne ja pAmavA prayatna karavA joI e. mAmeva ye prapadyanme mAyAmetAM paranti te / he arjuna, jeo satyarUpa, dharmarUpa, nItirUpa evA mane nirantara bhaje che, teo A dustara mAyAne athavA sa MsArane tarI jAya che. satya ane asatyane viveka, tenuM ciMtana arthAt satyAsatyanA vicAra, satya pratye prema ane jIvananAM badhAM kSetrAmAM satya, prema ane paropakAranuM AcaraNa e mArI sarvAMgI zreSTha bhakti che. AvI saMpUrNa bhakti dvArA manuSyA mArI agamya, agAdha ane dustara mAyAnA svarUpane paNa sArI rIte jANI laI te temAM meAha pAmatA nathI, paNa tene tarI jAma che, tenAthI para thAya che. Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ka phAMsI zrI ravIndranAtha TAgora dukhirAma rUI ane chidAma rUI baMne bhAI choDyA ane ghAsa atizaya UMcuM vadhI gayuM che, savAramAM UThI, hAthamAM dAtaraDuM laI jArI karavA tyAMthI ane pANImAM DUbelA zaNanAM khetaromAMthI, jatA hatA, tyAre teonI strIo vacce bhAre kakaLATa palaLelI vanaspati parathI AvatI UnI varALa comera cAlato hato. paraMtu bIjA nAnA prakAranA nitya ekAda asala dIvAlanI jema gherI vaLI hatI. gAyo kalaravanI peThe A kelAhala paNa pADozIne sadI gaye bAMdhavAnI keDa pAchaLa khAbociyAmAthI deDakAne hatA. UMce sAde bolavAnuM zarU thatAM ja leke avAja Avato hato ane tamarAMnA avAjathI paraspara kahetA ke "e juo to kharA, khAje vaLI saMdhyAkALanuM niHstabdha AkAza taddana paripUrNa banI macI che" arthAta jevI AzA rAkhI hatI barAbara gayuM hatuM. tema ja banyuM che. Aje paNa svAbhAvika niyamanuM thoDe dUra comAsAnI padmA navIna vAdaLAnI ulaMdhana thayuM nathI. savAramAM pUrva dizAmAM sUryodaya chAyAmAM atizaya sthira, bhayaMkara bhAva dhAraNa karI thAya che tyAre jema keI tenuM kAraNa pUchatuM nathI vahe che. khetaranA meTo bhAga teDIkeDI te vastInI tema A kALIonA gharamAM baMne derANI jeThANu pAse AvI rahI che. eTaluM ja nahi paNa kinArAnI vacce jyAre kaMI kajiyo sage tyAre koI enuM , pAse AvelA becAra AMbAnA jhADanAM mULiyAM paNa kAraNa jANavAnI paravA karatuM nahi. bahAra dekhA daI rahyAM che, jANe teonI nirupAya eTaluM to nakakI ke A kaMkAsa paDozIo mukonA pahoLA thayelAM AMgaLI zunyamAM ekAda kaMI karatAM baMne patidevone vadhAre sparza karato hato. chatAM chevaTanuM avalaMbane pakaDI rAkhavAno prayatna kare che. teo tene potAnA kAmamAM vidanakartA gaNatA nahi. - dukhirAma ane chidAma te divase jamInadAranI teo baMne bhAIo ema mAnatA hatA ke jANe ophisamAM kAma karavA gayA hatA. nadInA pravAhanI A lAMbo saMsAramArga eka rekaDI para caDhI pasAra pele pAra bhAThAmAM anAja pADyuM che e pravAhamAM thAya che ane baMne bAjue be kamAna vagaranAM paiDAne ghasaDAI jAya te pahelAM kApI levAne mATe dezanA avizrAma kicuDa kicuDa avAja jIvanarathayAtrAno garIba mANasamAtra koI potAnA khetaramAM to koI eka vidhivihita niyama che. zaNu kApavAmAM joDAI gayA che. kevaLa krisamAMthI - UlaTuM gharamAM je divase cuMcAM thatuM nahatuM, sipAI AvI e be bhAIone jabarajastIthI badhuM gupacupa sUnakAra jaNAtuM te divase ekAda AvI pakaDI gayo hato. oNphisanA oraDAmAM cu thayo paDanArA anasagika upadravanI zaMkA pedA thatI te hato. te samAravAmAM ane thoDAka navA jhapA banAdivase zuM banavAnuM hatuM e vAta koI kahI zakatuM vavAmAM teoe tyAM Akho divasa gALyo hato. ghera nahi. jamavA paNa AvI zakyA nahotA. ophisamAMthI thoDo amArI vArtAne banAva je divase zarU thayo, te nAsto maLyo hato. vakhatovakhata varasAdamAM bhIMjAvuM divase saMdhyAkALanI zarUAtamAM ja baMne bhAI Akho paNa paDayuM hatuM. chatAM joIe teTalI majUrI maLI divasa majUrI karI thAkyApA kyA ghera AvyA hatA. nahatI. UlaTuM thoDIka rUDha vAta sAMbhaLavI paDI hatI. teoe ghera AvatAM ja joyuM ke AkhuM ghara e temanI majUrI uparAMtanI hatI. sUnakAra che. rastA para kAdava ane pANI khUMdatA khUdatA bahAra paNa atyaMta ni:stabdhatA phelAI rahI baMne bhAIo ghera AvI pahoMcyA, tyAre nAnI vahu hatI, bapore varasAdanuM ekAda jhApaTuM paDI gayuM che. caMdarA jamIna para che! vALI cupa thaI paDI hatI. haju mera vAdaLAMne jamAva thaI rahyo che. pavana AjanA A vAdaLAMvALA divasanI peThe te paNa bapore jarA paNa vAta nathI, comAsAne lIdhe gharanI cemera puSkaLa pramANamAM AMsu varasAvI saMdhyAkALa vakhate je niyamathI AkhuM vizva cAle che, te ja niyamamAM ApaNuM jIvana paNa parovAyeluM che. Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ julAI 1969 ] phAMsI [ 11 zAMta thaI atyaMta gumarAtI beThI che. ane moTI vahu cakravartInA gharanA rAmalocana kAkA posTa ophisamAM rAdhA meTuM bhArekhama karI vaMDAmAM beThI hatI. tene kAgaLa nAkhI AvI nizciMta citte tamAku pIe che. deDha varSane chokarI raDato hato. baMne bhAIoe ekAeka tene yAda AvyuM ke dukhirAma pAse ghaNA jyAre gharamAM paga mUkyo tyAre teoe joyuM ke nagna paisA bAkI rahyA che; Aje tenA thoDo bhAga maLabALaka gaNanA eka khUNAmAM catto sUto sUto vAnuM vacana maLyuM che. atyAra sudhImAM teo ghera , U de che. AvI gayA haze ema mAnI te khAMdha para cAdara bhUkhyo dukhirAma kaMI paNa rAha joyA vinA nAkhI, hAthamAM chatrI laI bahAra cAlyA. bolI UThyo, "bhAta lAva." kALInA makAnamAM pesatAM ja tenuM zarIra camakavA moTI vahu dArUnI kothaLImAM taNakho paDe tema lAgyuM. teNe joyuM ke dIvo nathI. aMdhArAmAM becAra eka kSaNamAM tIvra kaMThasvara AkAza jevaDo meTa karI jaNA ubhelA jaNAya che. thoDI thoDI vAre te taraphathI bolI, "bhAta kyAM che te bhAta ApuM? te zuM thoDo thoDo raDavAne avAja Ave che ane chokaro mane cekhA ApyA che? huM zuM tAre mATe kamANu jema mA mA kahI ravA jAya che tema tema chidAma karI lAvuM?" tenuM meM dAbI rAkhe che. : AkhA divasano thAka ane apamAna pachI anna rAmalecane kaMIka bIkathI pUchayuM, "dukhi ghera vinAnA dilagIrI pUrNa aMdhArA gharamAM saLagatA jaTharAgnimAM gRhiNInAM rUkSa vacana, temAM paNa chellA dukhi atyAra sudhI paththaranI mUrtinI mAphaka vacanamAM chUpe kutsita bhAva dukhirAmane mATe ekA- nizcala thaI beTho hato. tenuM nAma laI belAvatAM ja eka asahya thaI paDyo. * te bALakanI mAphaka raDI paDyo. gussAmAM AvelA vAghanI mAphaka dukharAma chidAma. ekadama cakravartI pAse Avyo. cakragarjanA karI bolyo, "zuM kahyuM?" eTaluM kahetAM ja vatIe pUchayuM, "raDe Aje vaLI kajiyo karI beThI eka kSaNamAM hAthamAMnuM jabara dAtaraDuM strInA mAthA lAge che. Aja to Akho divasa temanA barADA para bhAyuM. rAdhA tenI derANInA khoLA pAse paDI ja sAMbhaLyA che.' gaI ane eka kSaNamAM maraNa pAmI. atyAra sudhI chidAma zuM karavuM e nakkI karI caMdarA lohIthI taraboLa thaI gayelAM vastro sAthe karI zakyo nahote. nAnA prakAranI asaMbhavita vAto "zuM thayuM re mADI' kahetI barADo pADI UThI. chidAme tenA magajamAM UbharAtI hatI. hamaNAM to teNe eTaluM tenuM meM dAbI rAkhyuM. dukhirAma dAtaraDuM pheMkI meM nakkI karyuM hatuM ke rAta thoDI vIte eTale muDaduM ? para hAtha mUkI hatabuddhanI jema jamIna para besI kyAMka ThekANe pADavuM. paraMtu e daramyAna Ama cakragayo, chokaro jAgI jaI bIkano mAryo barADA pADI vastI AvI pahoMcaze e kalpanA tene AvI nahotI, raDavA lAgyo. teNe tarata to kaMI javAba vALyo nahi. chatAM eTaluM bahAra te vakhate saMpUrNa zAMti virAjatI hatI. te kahevuM paDayuM ke "hA, Aje bahu kajiyo thayo hato. . bharavADanAM bALake gAyo sAthe gAmamAM pAchA phare cakravatI vaMDA tarapha AgaLa vadhI bolyo, che. sAmI pAse AvelA bhAThAmAM dhAnya laNavA gayelA "paraMtu te mATe dukhi raDe che kema ?' kemAMnA pAMcasAta jaNa eka nAnI naukA dvArA chidAme joyuM ke have bacAva thAya tema nathI. A kinAre Ave che. mahenatANA tarIke maLelA ekAeka te bolI UThyo, "kajiyo karatAM karatAM dhAnyanA bhArA mAthA para laI potapotAne ghera * derANI jeThANI para dAtaraDAne ghA karyo che.' jAya che. * cAlu vipatti sivAya bIjI koI vipatti hoI mANasamAM rahelI duSTatA ja duniyAmAM tenuM sauthI vadhu ahita karanArI vastu che. * Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 12 1 zake e vAta sahejamAM mana kalpI zakatuM nathI. diAma te vakhate vicAratA hatA ke bhayaMkara satyanA hAcamAMthI kai rIte chUTavu, paraMtu jUTha te te karatAM paNa bhayaMkara hAi zake te tenA magajamAM Utayu nahi. rAmalAcananA prazna sAMbhaLatAM ja tenI buddhie je eka tAtkAlika javAba sujhAyote tarata ja e kheAlI cUkayo. ANaMda rAmalAyane camakI jaI kahyuM, 'are zuM kahe che! marI gai tA nathI?' diAme kahyuM. 'marI gaI che!' ema kahI te cakravartInA paga pakaDI beThA. ' cakravatIne nAsavAnA rastA rahyo nahi. teNe vicAra karyAM ke are rAma, sadhyAkALa vakhate A vaLI kaMi khalAnA pUjAmAM sapaDAye? adAlatamAM sAkSI ApatAM jIva javA mesaze. Aime tenA paga aevA nahi. teNe kahyuM, dAdA ThAkura, have mArI vahune bacAvavA mATe zuM karavuM?' [ julAI 1969 jotajotAmAM gAmamAM jAhera thaI gayuM ke kALInA gharamAM caMdarAe gusse thai tenI jeThANInA mAthA para dAtaraDu mAryu. mukaddamAmAM salAhakAra tarIke rAmaleAcana mAkhA gAmanA murabbI gaNAtA. teNe cADA vicAra karI kahyu, 'jo, ene eka upAya che. tuM hamaNAM ja cANAmAM jaI jAhera kara ke mArA moTA bhAI dukhi saMdhyAkALa vakhate dhera ALye, teNe khAvAnuM mAgyuM. khAvAnuM taiyAra nahatuM. tethI teNe dAtaraDA vaDe peAtAnI strI para humaleA kayeryAM. huM nakkI kahu" " ke Ama jAhera karavAthI tArI vahu khacI jaze.' aMdha tUTatAM jema pANI dhasI Ave che tema dhasArAbaMdha huMkAra karatI peAlIsa gAmamAM dhasI AvI. gAmanA aparAdhI ane niraparAdhI aMdhA uddegavaza banI gayA. chidAme vicAryuM ke je rastA kApI kADhayo che te ja raste cAlyA sivAya chUTako nathI. te cakravattI pAse svamukhe A vAta khAlI cUkayo che, e vAta AkhA gAmamAM jAhera thai cUkI che. have khIjuM ka' pragaTa karavAne prayatna kare teA kANu jANe zuM Anu cADa vetarAi jAya, e viSe te kaMye vicAra karI zakayo nahi. teNe dhAyuM. ke kAi paNa rIte e vAta cAlu rAkhI tenI sAthe bIjI cArapAMca vAtA bheLavI patnInA bacAva karavA sivAya bIjo rasta rahyo nathI. chidAme peAtAnI strI caMdarAne gune mAthe caDhAvI levAnI vinaMti karI. te te| A sAMbhaLI * digmUDha anI gai. chidAme tene sAttvana ApI kahyuM, huM je karavAnu kahu chuM tethI khIza nahi, ame tane game te rIte bacAvI laizuM.' sAtvana Apata tA apAi gayuM paraMtu gaLuM sukAi gayuM, mAM phIku phreMca paDI gayuM. kA cadarAnI u Mmara sattara aDhAra varSathI moTI naheAtI. me haSTapuSTa paNu geALamaTeALa hatuM. zarIra samadhAraNuM, ghATIlu'. svastha sabaLa aMgapratyaMgamAM evuM sauSThava hatuM ke cAlatAM zarIrane paNa bhAga kadarUpA lAgatA nahAtA. ekAda navI banAvelI naukAnI mAphaka nAjuka, suDALa, atyaMta sahelAthI sarI jAya evI enI dehalatA hatI. tenA zarIranI kAi paNa bhAganI granthi zithila thaI gaI naheAtI. pRthvInI badhI vastu viSe tenuM kautaka haju jemanuM tema hatuM; zerImAM vAteA karatAM karatAM e thAkatI naheAtI ane mAthe kheDu lai cAlatAM khe AMgaLI vaDe ghUmaTA jarA U'cA karI peAtAnI caMcaLa kALI AMkhA vaDe rastAmAMthI jovAnI kAi paNa vastu e joyA sivAya rahetI nahi. chidAmanu' gaLuM sukAvA lAgyuM. te kheAlI UThayo, ThAkura, vahu jaze teA khIjI maLaze, paraMtu mArA bhAi phAMsIe caDhaze te kai bIjo nahi maLe.' paraMtu jyAre teNe peAtAnI strI para gune caDhAvyo tyAre A vAta tenA khyAlamAM AvI nahAtI. utAvaLamAM eka kA karI cUkayo hateA, have e kArTInI tarapheNunI lIlA ApI manane zAMta karavA mathatA hatA. cakravatI ne paNa vAta kharI lAgI. teNe kahyuM, * tyAre jema banyuM che tema jAhera kara. badhI bAjuthI rakSaNa thavu muzkela che.' ema kahI rAmaleAcana tatkALa cAlyA gaye. ApaNAM duHkhA ApaNI peAtAnI ja ajJAnatA, doSa ane kukamanAM pariNAma che. Page #15 -------------------------------------------------------------------------- ________________ julAI 1969 ] phasI ( 13 dukhirAmanI vahu enAthI taddana UlaTI hatI, chidAma mAnatA ke aMdarA jevI caMcala yuvatI para atyaMta kadarUpI, DhIlI ane avyavasthita. mAthA paranuM bahu vizvAsa rAkhavo nahi. ane caMdarA mAnatI ke kapaDuM, kheALAmAMnuM bALa, gharanuM kAma emanuM kaMI e mArA patinI najara comera che. tenI sAthe je huM saMbhALI zakatI nahotI. gharamAM kAmakAja to kaMI pAke prema nahi badhuM to te koI divasa hAthamAMthI jaze. bahu nahatuM chatAM te bicArIne avakAza maLato ja upasthita banAva banyA pahelAM thoDA rojathI nahi. caMdarA enI sAthe bahu bolatI nahi. keI e baMne strIpuruSa vacce eka prakArane bhAre avivakhate dhImAzathI ekAda be to tIkhA tamatamatAM zvAsa pedA thayo hato. caMdarA tI ke teno pati vacano kahI nAkhatI ane te sAMbhaLatAM ja jeThANIne kAmanuM bahAnuM kADhI vakhatovakhata dUra cAlyo jAya mijAja jato. te garjanA karI UThatI ane AkhI che, eTaluM ja nahi paNa eka dahADA vItyA bAda ghera zerIne gajAvI mUkatI. Ave che. chatAM kaMI kamAI lAvatA nathI. A lakSaNa A baMne joDI vacce svabhAvamAM paNa Azcarya jaI teNe paNa kaMIka uda mAMDyAM hatAM. vAraMvAra kAraka meLa hato. dukhirAma kadAvara hatuM. tenAM hADakAM ghATa para jatI ane zerImAM pharI AvI kAzI bhajakhUba lAMbAM pahoLAM hatAM. nAka cIbuM hatuM. baMne mudAranA vaceTa dIkarAnAM bhAre vakhANu karatI hatI. AMkho jANe dazyamAna saMsArane barAbara samajatI chidAmanA jIvataramAM koIe jhera bheLavI dIdhuM. na hoya evI hatI. chatAM ene koI paNa prakArano kAmakAjamAM cena pavA na lAgyuM. eka divasa bhAbhI prazna pUchavo gamato nahi! A nirdoSa chatAM bhISaNa, pAse AvI bhAre phariyAda karI. bhAbhI hAtha halAvI Avo sabala chatAM nirUpAya mAnavI saMsAramAM ati garjanA karI UThayAM. mRta pitAne saMbodhI belI, durlabha gaNAya evuM hatuM. e chokarI vAyu karatAM paNa vadhAre caMcaLa che. ane chidAmane ekAda cakacakita kALA paththara tene kaI rIte sAcavuM; huM jANuM chuM ke e keka divasa mAMthI koIe bahu kuzaLatAthI ghaDI kADhyo hoya evuM satyAnAza vALI besaze!" jatuM hatuM. jarA paNa bAhubaLa vinAne, jarA caMdarA pAsenA oraDAmAMthI AvI Aste asta paNa karALI vinAne eno deha atizaya Apato belI, kema bahena, tamane ATalo badho bhaya kene hatA. pratyeka aMgamAM baLa sAthe nipuNatA maLI atyaMta lAge che?" thayuM, baMne derANI jeThANI vacce jhaDa macI. saMpUrNatA AvI rahI hatI. nadInA UMcA kinArA ' chidAma AkhA lAlacoLa karI bolyo, "have parathI nIce kUdI paDavuM, halesAM mAravAM, vAsanA jhADa kadI mArA sAMbhaLavAmAM Avaze ke tuM ghATa para ekalI para caDhI vaNI vINIne kheMcI kApavI vagere badhA kAryamAM * gaI che to tArAM hADakAM bhAMgI nAkhIza." tenI kuzaLatA, sahajatA pragaTa thatI. moTA moTA kALA - caMdarAe kahyuM, "ema bane to ja mArAM hADakAM vALa tela pUrI kapALa parathI khAMdha para paDatA hatA. TADhAM thaze!" ema kahI te tarata ja bahAra javA taiyAra varaNAgImAM paNa tenI vilakSaNatA jaNAI AvatI hatI. thaI. bIjI grAmavadhUonA sauMdarya pratye ke tenI chidAme eka kUdako mArI tene pakaDI, coTalo dRSTi udAsIna nahotI ane teonI AgaLa pitAne jhAlI ghasaDI oraDAmAM pUrI bahArathI sAMkaLa caDAvI. manarama banAvavAnI IcchA paNa tenAmAM yatheSTa hatI kAmathI pAchA AvatAM joyuM ke oraDo ughADo chatAM chidAma tenI yuvAna patnIne jarA vadhAre cAhato che. aMdara koI nathI. caMdarA traNa gAu para AvelA hato. baMne vacce kajiye thato tema prema paNa jAmate tenA mAmAne ghera jaI pahoMcI hatI. hato. keI keAIne harAvI zakatuM nahi. ane ekabIjA chidAme tyAMthI mahAmahenate aneka vinavaNI kAraNane lIdhe baMne vacce saMbaMdha daDha banyo hato. karI tene ghera ApyuM. paraMtu A vakhate teNe hAra mANasamAM game teTalA de, nIcatA ke adhamatA hoya, paNa ethI sajajana dvArA kadI te apamAna athavA tiraskArane pAtra banato nathI, paNa kevaLa te dayA khAvAne pAtra hoya che. Page #16 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 14 ] AzIrvAda " [ julAI 1968 svIkArI lIdhI. teNe joI lIdhuM ke eka aMjali paraMtu evAmAM mAruM dAtaraDuM ene lAgI gayuM. A pArAne muThImAM dabAvI rAkha asAdhya che tema A badhI vAta rAmalocane banAvI kADhI hatI. A vAtanA nAjukaDI bairIne paNa e rIte baMdhanamAM rAkhavAnuM peTAmAM je kaMI anukaLa sAbitIonI jarUra paDe kAma kaThaNa che. ema karatAM te daze AMgaLAnI vacamAM tema hatI e paNa teNe chidAmane barAbara zIkhavI thaI bahAra nIkaLI jAya evI che. dIdhI hatI. - tyAra bAda teNe jabarajastI karI nahi, paraMtu polIse AvI tapAsa mAMDI. caMdarAe ja tenA hRdayamAM azAMtinI Aga saLagI rahI. tenI pitAnI jeThANInuM khUna karyuM hatuM e vAta AkhA A caMcaLa juvAna strI pratye sadA zaMkita prema gAmamAM jAhera thaI hatI. badhA sAkSIoe A ugra vedanAnI peThe khaTakavA lAgyo. tene koI kAI vAta jaNAvI hatI. vakhate ema lAgatuM ke e je mare to ja huM zAMti piolIse caMdarAne pUchayuM. caMdarAe kahyuM " hA, meLavI zakuM ! manuSyane manuSya para jeTalI IrSyA thAya che teTalI yama para paNa bhAgye ja thAya che. zA mATe khUna karyuM che?' , barAbara A ja vakhate A vipatti AvI paDI.. huM tene najare joI zakatI nahotI." caMdarAne jayAre tenA patie khUnane gune "kaMI takarAra thaI hatI?" svIkArI levAnI salAha ApI tyAre te dimUDha banI "nA.' tenA sAmuM joI rahI. tenI kALI akho aminI te prathama tane mAravA AvI hatI?" mAphaka nIravapaNe tenA patine saLagAvI mUkavA lAgI. "nA." tenuM AkhuM zarIra ane mana dhIme dhIme saMkoca tArA tarapha teNe kaMI julama gujAryo hato?' pAmI svAmI rAkSasanA hAthamAMthI bahAra nIkaLavAno nA.' prayatna karavA lAgyAM. teno aMtarAtmA taddana vimukha A javAbo sAMbhaLI badhA mUMgAmatara banI banI beThe. * gayo. chidAne AzvAsana ApyuM: "tuM bIza nahi." chidAma te badhuM sAMbhaLI zAMta rahI zako ema kahI teNe polIsa tathA mejisTreTa pAse zuM nahi. teNe kahyuM, "e barAbara kahetI nathI. tenI bolavuM te vAraMvAra zIkhavI mUkavuM. caMdasa e badhI jeThANI prathama tene lAMbI kathAmAM zabda paNa na sAMbhaLatAM pUtaLAnI gharogAe eka pracaMDa dhamakI ApI tene cUpa mAphaka UbhI rahI. ' karI dIdho. vAraMvAra pUchagyA chatAM caMdarAnI jubAA badhA kAryamAM dukhirAmane AdhAra chidAma nImAM phera paDyo nahi. teNe eka ne eka javAba para ja hato. chidAme jyAre caMdarA upara badhe gune Apyo. jeThANI taraphathI pitAnA para humalo thayAnI DhaLI pADavAnuM jaNAvyuM tyAre dukhirAme kahyuM, "to vAta caMdarAe koI paNa rIte svIkArI nahi. pachI vahunuM zuM thaze!" chidAme kahyuM, "huM ene evI haThIlI chokarI te bhAgye ja jAya, bacAvI laIza' kadAvara dukhirAma A zabda para ekI sAthe tanatoDa mahenate phAMsIne lAkaDe mUlavA saMtoSa pakaDI beThe. mAge che, koI paNa rIte pAchI vALI vaLatI nathI. A kevI sakhata rIsa! caMdarA manamAM manamAM kahe chidAme tenI strIne zIkhavI rAkhyuM hatuM ke che, huM tamane cheDI mArA A navayauvana sAthe phAMsInA tuM kaheje ke mArI jeThANI mane charI laI mAravA lAkaDAne paraNavA jAuM chuM. mAruM A janmanuM AvI eTale meM tene ghA dAtaraDA vatI aTakAvyuM. chelle baMdhana tenI sAthe che. je mANasa namra, kSamAzIla, premI ane saMtoSI thavAnuM zIkhe nathI, te kaMI ja zIkhe nathI. Page #17 -------------------------------------------------------------------------- ________________ julAI 1969 ] baMdIvAna banI ca darA, eka nirdoSa, nAnI, caMcaLa, kautukapriya grAmavadhU, ciraparicita gAmanA rastA para thaI, majumadAranA dhara pAse thai, pesTa oNphisa ane skUlanI pAse thaI, badhA. eALakhItA leAkeAnI dRSTi samIpa thaI kalaMkanI chApa laI, huM mezana maTe dhara cheADI, gAma cheADI cAlI gai. chekarAnu TALuM pAchaLa pAchaLa cAlyu. ane gAmanI chekarIo, sahiyarA kAI ghUmaTA UMcA karI, kAI bAraNA vacce UbhI, kAI jhADa pAchaLa chupAI peAlIsa vaDe dArAtI caMdarAne joI zarama, anAdara ane bhayanI mArI kamakramATI darzAvavA lAgI. DepyuTI maeNjisTreTa pAse pazu caMdarAe gu svIkArI lIdhA. ane khuna vakhate jeThANI peAtAnA pratye kaI paNa atyAcAra gujAratI hatI e vAta tenI jIbhamAMthI pragaTa na thaI. phAMsI paraMtu je divase chidAme sAkSInA pAMjarAmAM AvI jhArabejhAra raDatAM hAtha joDI kahyuM, dADAI hajUra, mArI neA kaMI vAMka nathI.' tyAre hAme dhamakI ApI tene raDatA aTakAvyA ane pakSapar parA dvArA badhI satya ghaTanA bahAra kaDhAvI lIdhI. * paraMtu hAkramane tenAM vacanA para vizvAsa na AvyA; kAraNa ke mukhya vizvAsu sagRhastha sAkSI * rAmaleAcane kahyuM ke khUna thayA bAda tarata huM ghaTanAsthaLe jaI pahecyA hatA. sAkSI diAme te vakhate badhI hakIkata mane jaNAvI hatI ane mArA paga pakaDI vinaMti karI hatI ke 'vahune kaI rIte khacAvavI tenI yukti mane batAvA.' me tene e viSe kaMI ja kahyuM nahi. sAkSIe mane ema paNa kahyuM hatuM ke... 'huM jo ema kahuM ke mArA meTA bhAie khAvAnuM mAgyu. paNa mArI bhAbhIe na Apyu. eTale teNe hAtha-nuM dAtaraDu mAryuM; te Ama kaheva thI mArI patnI bacaze kharI ? ' me tene te ja vakhate kahyuM hatuM ke khabaradAra harAmajAdA, ahAlatamAM jaI eka zabda paNa jUDo kheAlIza nahi; ema karavA jevuM mahApApa A duniyAmAM khIjuM ekeya nathI. ityAdi. [ 15 rAmaleAcane prathama caMdarAne acAvavA mATe aneka vAtA joDI kADhI hatI. para Mtu jyAre teNe joyuM ke caMdarA jAte va kAI kheThI che, tyAre vicAyu. ke e bApare, chevaTe zu khATI jubAnInI javAbadArI vaheArI levI! jeTaluM jANu chuM teTaluM ja kahevu' e ThIka che ema dhArI te peAte jeTaluM jANutA hatA teTaluM khAyeA ! eTalu ja nahi paNa UlaTA tethI vadhAre khelatAM acakAyA nahi. DepyuTI maeNjisTreTa sa sezanamAM dhyiA. e daramiyAna khetI, bajAra, hAsya, rudana vagere pRthvInAM badhAM kAryo / jemanAM tema cAlavA lAgyAM. ane agAunI mAphaka navIna dhAnyakSetro para zrAvaNunI avirata vRSTivArA varasavA lAgI. peAlIsa gunegAra ane sAkSIe sAthe adAlatamAM hAjara thaI, pAsenI munsapha kArTomAM puSkaLa mANasA peAtapeAtAnA mudbhAnI rAha joI beThA che, rasADAnI pAchaLa AvelI eka talAvaDInA A bhAganI takarAra sakSama kalakattAthI eka vAla AvyA che ane te munAmAM sAkSI pUravA AgaNacALIsa leAkA hAjara thayA che. keTalAya leAkeA pAtapeAtAnA leNadeNunA hisAbanI pUrepUrI tapAsa karAvavA mATe utAvaLA banI hAjara thayA che. jagatamAM tAtkAlika teA e karatAM bhAremAM bhAre khIjuM ka MI nathI evI teeAnI dhAraNA jaNAya che. Aima khArImathI atyaMta vyasta A dararAjanI pRthvI tarapha ekI najare joI rahyo che. badhuM tene svapna jevuM jaNAya che. kampAunDanA vizALa vaDa parathI eka kAyala kuhurava karI rahI che. teone mATe kAI kAyadAnI adAlata nathI. cadarAe jajanI pAse kahyuM, * A sAheba, eka ja vAta huM vAraMvAra te karyAM sudhI kahuM !' jaja sAhekhe tene samajAvI kahyuM, 'tuM je aparAdha kabUla kare che tenI zI sA thavAnI che e jANe che?' . caMdarAe kahyuM, 'nA.' jaja sAhebe kahyuM, ' tenI zikSA phrAMsI che.' nAnAM nAnAM kAma paNa ghaNAM agatyanAM athavA mATAM kAmeAnA jevAM ja che, ema samajIne karavAthI mANasamAM cAkasAI Ave che. Page #18 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 16] caMdarAe kahyuM, "o sAheba, tamAre page paDuM chuM. mane e ja sajA pharamAvo! tamane phAve te kare, have mArAthI sahana thatuM nathI." - jyAre chidAmane adAlatamAM ANavAmAM Avyo tyAre caMdarAe meM pheravI nAkhyuM. jaje kahyuM, "sAkSInA tarapha joI kahe ke e tAre zuM thAya che." caMdarA baMne hAtha mAM para DhAMkI kahevA lAgI, e mArA pati thAya che." prazna puchAyo, "e tane cAhe che?" javAba : "oha! bahu ja cAhe che." prazna : "tuM tene cAhatI nathI ?' javAba : "bahu ja cAhuM chuM.' chidAmane jyAre prazna pUchavAmAM Avyo tyAre teNe kahyuM, "meM khUna karyuM che.' prazna : 'kema ?' chidAma "bhAta bhAge paNa teNe na Ape [ julAI 1949 . tapAsyA bAda jajane spaSTa jaNAyuM ke gharanAM barAMnI AbarU bacAvavA mATe ja A baMne bhAIo pita nA para badhe gune oDhI levA mAge che. vaLI caMdarA polIsathI mAMDIne sezana korTa sudhI barAbara eka ja vacana bolatI Ave che. tenA vacanamAM talabhAra phera paDato nathI. be vakIloe svecchApUrvaka tene phAMsInI sajAmAMthI mukta karavA mATe prayatna karyo paraMtu chevaTe teone tenI AgaLa hAra sahana karavI paDI. ' ' je divasa nAnI uMmaramAM eka kALI nAjukaDI chokarI tenuM goLamaToLa mukhaDuM laI DhIMgalInA khela mUkI bApane gherathI sasarAne ghera AvI, te divasa rAtre zubhalagna vakhate AjanA divasanI vAta koNa kapanAmAM utArI zake tema hatuM. tene bApa bharatI vakhate eTaluM beDalI nizciMta thayo hato ke game te he paNa huM mArI dIkarInI sagati karato jauM chuM. kedakhAnAmAM phAMsI pahelAM dayALu sivila sarjane caMdarAne pUchyuM "tuM koIne maLavA mAge che?' caMdarAe kahyuM, "eka vAra huM mArI mAne maLavA icchuM chuM.' dAktare kahyuM, "tAre pati tane maLavA icche che. tene belAvuM !" caMdarAe kahyuM, "maraNa..." mATe.' dukhirAma sAkSI ApavA AvatAM mUcha khAI paDyo. mUI vaLyA bAda teNe javAba Ape, "sAheba, khUna meM karyuM che.' kema !' khAvAnuM mAthuM paNa na ApyuM mATe!" puSkaLa jubAnI lIdhA bAda ane bIjA sAkSIo AzIrvAda'nA premI sevAbhAvI sajajanene sa-sAhityanA pracAra mATe ApanA gAmamAM "AzIrvAda'nA ejanTanuM kAma Apa ja upADI le. eka posTakArDa lakhavAthI grAhako nedhavAnI chApelI pAvatI buka mokalI ApavAmAM Ave che. grAhakonAM saranAmAM tathA temanAM lIdhelAM lavAjamanI rakama dara mAsanI Akhara tArIkha pahelAM "AzIrvAda'- kAryAlayane manIorDarathI mokalI ApavAM. lavAjamanI rakama kAryAlayamAM jamA thayA pachI ja grAhakone aMke ravAnA karavAmAM Ave che. - ejanTone kAryAlaya sAthenuM TapAlakharca, manIorDarakharca vagere majare ApavAmAM Ave che. Page #19 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bApu sAthenA pAvana prasaMgA bApu te vakhate indara mukAme hatA. huM, mArAM patnI kaMcanalatA ane sahakA kara zrI vallabhaMdAsa vakIla bApu pAse pahecyiA. meM bApu pAse mArA manamAM dheALAtI ceAjanA rajU karIH bhAratamAM sAta lAkha gAmaDAM che. temAM dezanI 80 TakA vastI vase che. eTale jyAM sudhI A lokeAnI hAlata sudhare nahIM tyAM sudhI bhAratanuM citra kaMgALa ja rahe. bhAratanI samRddhi ke barabAdInI pArAzIzI gAmaDuM che. A gAmarjhAee vijJAnanA upayega karIne svAvalaMbI thavuM joI e. A mATe ApaNI pAse sAta hajAra sevAdhArI kuTuMkhA joI e. dareka kuTuMba sA gAmaDAM vacce besI jAya, ane peAtAnA krA` dvArA, jIvana dvArA, leAkAne dhaDArUpa thAya. gAmaDAnA uddAranI vArtA karanArAoe gAmaDAmAM ja rahevuM joI e. A badhuM meM bahu vigate kahyuM te bApu sAMbhaLI rahyA. pachI eka cabarakhI upara lakhyuM': 'teA tA mAre maganavADI cheADI gAmaDAmAM javu joI e, ema ne ?' bApune DAyamaMDa kalamamAM javAnu` hatu`. eTale te divasa vAta tyAM ja pUrI karI mane ciThThImAM lakhyuM, 'tame mArI sAthe thADA samaya TrenamAM gALA ane khecAra divasa varSA paNa rahI jAe. ghaNe bhAge kAla sAMjanI TrenamAM javAnu thaze.' amArA mATe te A eka mATA lahAvA hatA. 23 tArIkhe bApu sAthe ame varSA javA UpaDayAM. gADImAM aneka jAtanI vAteA thaI. rAte bhusAvaLa mAvyuM. amAre gADI badalavAnI hatI. bApu ekadama peAtAnI bagalathelI sAthe UtarI trIjA vargInA utArue mATe rAkhelA bAMkaDA upara sUI gayA. sTezana mAstara AvyA ane kahyuM ke Apane mATe veTiMga rUmamAM vyavasthA karI che. paNa bApue turata ja kahyu, huM trIjA varganA utAru chuM. vaiTiMga rUmanA upayoga mArAthI na thAya. ane teo te bAMkaDA upara ja UMghI gayA. zrI puruSAttama lAlajI mAvIzI savAre sADApAMca vAgye gADI pakaDavAnI hatI. bApu ekadama pAMca vAge UThayA. mane pUche ke kAMcanabahena kaoNphI pIze ke cA? AvI jhINI jhINI bAbata paNa emanA khyAla bahAra na jatI. vacce eka sTezane eka bhAI khimAM bALaka ane saMtarAnA khe karaDiyA sAthe amArA bbAmAM AvI. gAMdhIjInA paga AgaLa bALakane ramatu... mUkI page lAgI ane karaDiyA ApI cAlavA mAMDI. mahAdevabhAI e vAta karI ke A bAI e khAdhA rAkhelI ke jo mane dIkarA thaze te ene gAMdhIjInAM dana karAvIza ane meTApalA saMtarAMnA sUkIza. meM joyuM ke A sAMbhaLI gAMdhIjInA moM para viSAdanI chAyA phrI vaLI. dhImA du:khI svare teo khAlAH je dezamAM mANasane deva tarIke leAkeA pUje, te deza kayAre AgaLa Avaze? ' khIjA eka sTezane gADI UbhI ke eka musalamAna hAMtA hAMkatA cItharehAla hAlatamAM ekadama DabbA AgaLa AvyA. mahAdevabhAI kahe ke harijanakALAmAM paisA Ape|. musalamAna kahevA lAgyA H * dasa sAlase khApu ke darzana kA iMtajAra thA. Aja maukA milA. kyA na TM liye bhI paisA denA paDatA hai! kyA khata hai?" A sAMbhaLI gAMdhIjI jarA UMcA thayA. musalamAna tA mahAdevabhAI ne haThAvI gAMdhIjInA pagamAM pASA, ane jyAre gAMdhIjIe enA mAthA upara hAtha mUkayo, tyAre melye, '* merA jIvana dhanya ho gayA !' varSAmAM eka savAre vALaMda hajAmata karavA AvyA. junA dezI stareA. mAthAnI pachavADenA vALa kADhavA vALa ke khApunuM mAthuM nIce namAvyu. bApue majAka karI: ' briTiza saltanatane mAthuM nahIM nabhAvanAra Aje tamArI pAse mAthuM namAve che. tame tA.briTiza sarakArathIye mATA, kharuM ne!' vALaMda bicAre digmUDha thaI gayA. ame sau khaDakha'DATa hasI paDyA. bhAjananAM vAsaNA dareke jAte mAMjavAnAM hoya. kharAba Adatane vaza thavAthI mANusa pAtAnI jAta upara- pAtAnA mana upara kAbU rAkhI zakatA nathI. 3 Page #20 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 18] AzIvala. [ julAI 1969 mArA eka divasa rasoDAne vAsaNa mAMjavAno vAro gAMdhIjI A joI gayA. mIrAMbahenane kahevA lAgyA, Avyo. huM moTI tapelI mAM jatA hatA. bApunI "tamane strI jAta upara paNa dayA AvatI nathI, te najara paDI. mArI patnIne kahe, "ahIM patnIdharma . amArI pratye te kayAMthI Ave !' mIrAbahene ekadama bajAvavAno nathI. tame juo to kharA ke emane deDIne Dela laI lIdhI ane snAnagRhamAM mUkI AvyAM. kevuM AvaDe che. tamane koka divasa upayogI thaze." bApunA sAnnidhyane jeTale lAbha maLyo che - tyAranA ane keTalAka prasaMgo Aje akha sAme tare. eka divasa mArI patnI pANInI Dola laI che. paLepaLa sajAga evA mahAtmAnAM tmAM darzana snAnagRhamAM jatAM hatAM. Dola moTI ane nAjuka deha, thAya che. jAgiye, raghunAtha jAgirI, raghunAtha kuMvara, pachI bana bole, jAgiye raghunAtha kuMvara caMdra-kiraNa sItA bhaI, cakaI piya milana gaI trividha maMda calata pavana, pallavadyuma Dela-jAgiyeka prAta bhAnu pragaTa bhaye, '' rajanIka timira gaye vyaMga karata guMjagAna, - kamalana dala belenjAmice brahmAdika dharata dhyAna, sura-nara-muni karata gAna; jAganakI bera laI | nayana palaka khole-jAgiye. tulasIdAsa ati AnaMda, A nirakhi ke mukhAravinda; dInanake deta dAna, : : bhUSana bahu bhale jAgiye. _-glasIdAsa Page #21 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jevuM prANI che. gAmaDAnA dharamarAjA zrI babalabhAI mahetA tame gAmaDuM joyuM haze, gAmaDAnI gaMdakI joI Ama traNa vakhata karyuMAne "pAle karyo " ema haze, gAmaDAnI garIbAI paNa joI haze. paNa kahevAya che. pachI mukhIne sUvAnuM kahI enI DozInA gAmaDAne bhUvo je che ? e paNa eka jANavA kAnamAM kaIka kahyuM. DozI kahe, "sAruM bhAI e sAjo thaI jatuM hoya te enI bhArebhAra goLa amArA gAmanA mukhIne gAle gAlapacoLuM thayuM mahArAje jaIne vaheMcIza." pachI bhUvAe calamanA hatuM. enI pIDAne lIdhe tAva paNa Avyo hato. meM dama tANyA. jUnA vaLagADanA becAra gappAM mAryA emane julAba levAnuM kahyuM ane cAlavA mAMDayuM. ane badhA verAyA. tyAM te pAMceka jaNanuM eka ToLuM AvatuM jaNAyuM.. e badhA gayA pachI meM daradInuM zarIra tapAsyuM ekanA hAthamAM calama che, bIjAnA hAthamAM hukko to tAva pahelAM karatAM vadhAre hato ane ATalA ane cIpiye che ane trIjAnA hAthamAM kAMIka paDIka vakhata sudhI besavAthI zarIramAM khUba azakti AvI jevuM che. huM to A laMgarane AveluM che tyAM gaI hatI. ' ja thobhI gayo. , bIje divase to mukhIne bIje gAla phUlyo. pachI to AvelamAMthI eke gajavAmAMthI eka meM kahyuM, "bAI ADuMavaLuM kazuM karavA karatAM - cIMtharuM kADhayuM ane ene cheDe bAMdhelA theDA ghauMnA emane julAba Apo ane gAle kALIjIrI ne mIThuM dANA chaDI jamIna upara nAkhyA. badhA ekITase vATIne copaDe.' enA sAmuM joI rahyA. pelAe jerA hoTha phaphaDAvyA. * "paNa davA na apAya. nahi to A te pachI dANAnI eka capaTI bharI te gayA ane mAthuM mahArAjanuM kahevAya.' dhuNAvyuM. bIjA be vacce bolI UThyA, "kema koI "are bhAI, A kayAM davA pivaDAvavI che! Ave che?" pelAe pharIthI capaTI bharI dANuM gaNyA, A te thoDuM divela pIvAnuM ane davA bahAra mAne na mAno paNa jhapaTamAM AMvI gayela che." gAle cepaDavAnI. emAM zuM mahArAjane thaI gharanI DozI bolI UThI: 'tyAre zuM karazuM, bhayA? javAnuM hatuM!' kahe e bAdhA rAkhuM, paNa mAre to e sAjo thaI chevaTe ema karyuM. cothe divase kAMIka ArAma jAya evuM karo. be dI ne be rAtathI Akhe UMdha thayo. paNa mahArAjanI derIe savA traNa maNa goLa nathI bhALI." bhUvo kahe che, "eka ghIno dIvo kare, to vaheMcAyo je, peluM paDIkuM choDe." paDIkuM choDanArAe le-pArlo koIne tAva Avyo heya, keIne gaThinIkaLI maMgAvyAM, pyAlAmAM pANI sAthe khAMDa bheLavI. mukhya hoya ke koIne kamaLo thaye heya, te e badhA bhUvAe nALa uparanA devatA upara kAMIka bhabharAvyuM bhUvAne bolAvavAnA ane bhU emane ekAda doSa ane dhUNI karI. dhUpanI vAsa AvavA lAgI. pachI to kADhavAne ja ane badalAmAM mAtA ke mahArAjanI, thoDI khAMDa paNa nAkhI ane taDataDATI bolAvI. melaDI ke jogaNInI kaIka te bAdhA rakhAvavAne | mukhIne tAva 104 DigrI lagabhaga hatA. emane ja. Ama zaheranA leke jema dAktara ane davAdArUnA khATalA parathI nIce utArIne besADyA. daradImAM vahema pAchaLa paisA vere che, ema A leke bhUtabesavAnA paNa hoMza nahatA. bhUvAe pele mIThA bhUvAnA vahema pAchaLa pitAne roTalo veDaphI mAre pANIno pyAlo laI ene daradInI keDathI mAthA sudhI che. eTaluM ja nahi, paNa paccIsa varSanA juvAnajodhane dhIme dhIme pheravyo, pachI cAre dizAmAM thoDuM thoDuM paNa eka kalpanAnI bIkathI phaphaDato banAve che. pANI chAMTavuM. A badho vakhata bhUvAnA heTha phaphaDA * A bhUvAonI eka khUbI e che ke koIpaNa karatA hatA. chevaTe bAkI vadheluM pANI pote pI gayo. jagyAe e ekalo nahi javAne. sAthe bIjA be nAnAmAM nAnuM kAma paNa pAkuM ane saMpUrNa rIte karavI lakSa ApavuM joIe. Page #22 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AzIvAda ra0.]. [ julAI 1969 traNa TApazI pUravAvALA to hoya ja. ' koI dI nahi thAya. paNa keka e guno kare emAM gAmanA cArAmAM lokenI haTha jAmI che. eka ame zuM karIe? amane kema karIne khabara paDe? tuM . vAgharI DAkaluM vagADatA vagADate moDhethI mAtAnAM to aMtarajAmI che. je evuM karo heya ene ja aneka sAcuM jUThAM vakhANa gAI rahyo che. paNa bhUvAne UMdhe pADI de ne!' mAtA AvatI nathI. paNa kalAka Ama cAlyuM, ' "huuuu huuuu huuuu huM to Aja cetavaNI paNa traNacAra bhUvAmAMthI koI dhUNatuM nathI. ekAde ApuM chuM. mane mArAM chokarAMne dUbhavavAM gamatAM nathI. huuuu avAja kADhe che, paNa 5 che ThaMDo paDI jAya mAre to tame badhA sarakhAM che. juo, A samalo. che. betraNa jaNa ekabIjAne khAMDanA phAphaDA bharAve mArI sAme najara rAkhe che, ema kahI gAmanA che. eka jaNa dhUpa kare che ane vAgharI vadhu ne vadhu vANiyAnI pITha piThiyAe (bhUvAe) thAbaDI ane josathI kAkaluM DugaDugAve che. eTalAmAM mAtA AvI. kahyuM, "jA, vaizAkha mahinA sudhImAM tamArA be huuuu huuuu huuuu ! mukhya bhUvo be hAthanAM bhAImAMthI ekAdanuM ghara baMdhAze. mArA kela che. ' AMgaLAM ekabIjAmAM bharAvI krUjato jAya che, dhUNato pachI tane ThIka lAge e karaje.'' jAya che, ane huuuu huuuu karato jAya che. vANi TopI utArIne bhUvAne page lAgyo, tamane badhAne huM oLakhI gaI chuM. tame mane "mAjI, tamArI AziSa joIe. tamAre kela bahu pajavI che. mArI marajAda toDI nAkhI che. dIvA- phaLaze te huM mArI zakti jeguM karIza.' diveTamAMthI mane kADhI nAkhI che. tame mane chetaravA (paNa eka vaizAkhane badale bIjo vaizAkha paNa bhegA thayA che, kharuM ne? cAlI gayo, chatAM haju baMne bhAI vAMDhA ja che.) bhUvAnA ToLAmAMthI ja eka jaNa bole che: ATaluM thayA pachI badhA pharI karagaryA ane "nA re mA! AvuM zuM belo che! tamane chetarIne kahyuM, bhAjI, "tuM Aja sudhI amAruM rakSaNa karatI amAre kayAM jaIne rahevuM che! dIva diveTa rahI gaI AvI chuM, evuM ja haMmeza karaje heya to emAM amArI bhUla thaI haze. mA, AjanI , "are, kono bhAra che ke huM beThI chuM tyAM phere mApha kara. have tuM kahe ema karIzuM. tArI amI sudhI mArA chokarAMmAMthI koIne vAMko vALa paNuM najara amArA tarapha rAkha.' karI zake! gAmanA jhAMpAthI AgaLa koI eka DagaluM badhA bhegA thayelAmAM khaLabhaLATa thAya che, paNa bhare to ene tyAM ne tyAM pADI dauM. meM tamArI "mAtAbAI rihAyAM che.' cakI lIdhI che tyArathI, belo, keInI AMkha paNa eTalAmAM to kaI ghI laI AvyuM ane pAMca rAtI thavA dIdhI che!' keDiyAmAM pAMca dIvA pragaTAvyA. keI ghaDiyA phALiyuM " "nA mAbAI, nA; tArI sAme koNa jhUjhI zake ? utArI utArIne, "mAbAI, ATalo bane ja kara, evuM che?' Ama kahI badhA mAthAM namAvavA lAgyA. have bhUla nahi thAya,' ema vInavavA lAgyA. A prasaMga yojAyo hato gAmamAMthI pAchA 5NuM to vadhu ne vadhu barADA pADIne ane bakarAMno vadha aTakAvavA mATe, eTale mAbAIne bolavA lAgyo, "tame mArI AmanyA toDavA lAgyA AkhA gAmanA paMca taraphathI kahevAmAM AvyuM ke, cho. gAmane pAdhara bAMdhelA mArA nALiyeranAM tAraNa "mAbAI tamane bhAdaravAnI ujANInA bhAgamAM be upara tame najara bagADe che. huM koIne sAjA nathI pADA ane eka bakaro vadherIe chIe, ene badale rahevA devAnI. mArA vAmAM AvelA bhalabhalAnA meM havethI kAMIka brAhmaNa jamADavAnuM ke evuM rAkho to bhukkA uDAvI dIdhA che." ame tamAre pADa mAnIe. paMca taraphathI amArI - pharI badhA karagaravA lAgyA, "mAjI, have evuM ' ATalI vinaMtI che.' svAthI vicAre ane duSTa kAma karanAra mANasa pavitra, vizALa ane suMdara jIvana prApta karavAne mahAna lAbha gumAve che. Page #23 -------------------------------------------------------------------------- ________________ julAI 1969] gAmaDAnA dharamarAjA [ 21 mukhya bhUvo kahe, "juo, mAre lehI harAma keIe pheMkI dIdheluM khAsaDuM ane enA hAtha pAchaLa che.' paNa eTalAmAM bIjo bhUvA dhUNavA lAgyo, bAMdhelA. sAthe sAthe ene nAno bhAI cAlato nahi, nahi, evuM nahi cAle, mAre te lehI ane hato. enA hAthamAM eka nAnakaDuM maraghInuM baccuM dArU pahelAM jaIza. nahi te UdhA pADI devAnI.' hatuM. A badhuM saraghasa mArA ghara pAchaLathI kUvA leke mukhya bhUvAne karagaravA lAgyA, "bhAjI, tarapha gayuM. meM koIne pUchayuM, "alyA, A zuM?" tame to choDyuM, paNa A tamArI nAnI bUna kayAM to kahe che, "caturInA DabAne mahArAja (zItaLA) mAne che? tame ene manAvo te meTe pADa. e nIkaLyA'tA ne te mahArAje jAya che. huM to vicAra tamArA to hAthanI vAta che. karato Ubho ja thaI rahyo. hA-nA karatAM moTI mAtAe nAnI bahenane rAtanA sADAbAra vAgyA hatA. lekenuM eka samajAvavAnuM mAthe lIdhuM ane chevaTe beya mAtA pAse moTuM ToLuM raMge caDeluM hatuM. chokarAne ramavAnuM pAMca pAMca brAhmaNa jamADavAnuM nakkI thayuM. mAtAe nAnuM lAkaDAnuM gADuM hoya che evo eka ratha. enA bIjI paNa keTalIka nAnI moTI AjJAo saMbhaLAvI. upara cUMdaDI, kaMku, gulAla, ema aneka rIte zaNagAra badhAe sAMbhaLI. khAMDanA phAkaDA bharAyA ane peThiyA sajelA hatA. mukhya bhUvAnA hAthamAM e rathanI doraDI haLavA paDyA. eka cheDe hato. e huuuu huuuu karato ratha kheMcato gAmamAM plega thayo te A bhUvAe kaheze, jato hato. sAthe bIjA bhUvAo paNa bUmo pADI tame mAtAnI ujANI barAbara nathI UjavI, tethI nAcatA hatA ane AkhuM ToLuM dekAre belAvatuM A mAtAne paraha thaye che. badhA sAthe ujANI pAchaLa pAchaLa jatuM hatuM. karo ane ratha kADho.' eTale enI pAchaLa 50-60 nuM gAmanI pazcime jaI ratha Ubhe rAkhe. bhUvAe "pANI thAya. rathanI derI bIjA bhUvAnA hAthamAM ApI ane pote gAmanAM heramAM kharavAro ke evI kaI bImArI khUba dhUNya ne khUba nA. pachI betraNa lAkaDAM AvI to kaheze, "gAmanI bAI e comAsAnA goThavI havana karatA hoya evuM tApaNuM karyuM. emAM divasomAM zerIomAMthI DhAranA podaLA UMcakyA hatA cokhA, nALiyera tathA cheDe dArU re. pachI badhA . mATe rogacALo Avyo che. badhA ja mahArAja pAse ' bhUvAoe ekabIjAnA moDhAmAM cAMgaLuM cAMgaLuM nALiyera vadherIne babbe dIvA karI Avo." dArU reDo. keIe vadhAre paNa DhIM. AvI te aneka mAgaNIo Ave. varasAdamAM ekAeka rathanuM moTuM karyuM ane AkhuM saracAra pAMca vakhata sAda paDAvIne AkhA gAma pAse ghasa gAma soMsaruM thaI pUrva dizAe AvelI kALakA lApasInI ke goLabhAtanI ujavaNI karAvarAve. eTaluM mAtA tarapha cAlyuM. gAmanI bahene madharAte raste ja nahi, paNa kaMI ekAda bahu pIDAyele daradI . darzana karavA AvI. kALakA mAtAe jaI badhA bhUvA hAthamAM Avyo to enI pAse mAtAnuM senAnuM khUba khUba nAcyA ane huuuu huuuu karyuM. chevaTe chattara ke derInAM pagathiyAM paNa karAvI le ane keIna dIvA karI nALiyera vadheryA ane dara vakhate eka pAse maravuM ke bakaruM paNa vadherAve. bakaruM vadheratA tene badale kAMTALuM vadheluM. badhAne eka divasa huM gharamAMthI bahAra nIkaLyo te sukhaDI vaheMcI. tyAra bAda rathane dUra dUra eka khetarane zuM joyuM ? chokarAonuM eka moTuM ToLuM. enI zeDhe mUkI AvI badhA pAchA pharyA. Ane ratha kADho AgaLa amArA pADozI motIbhAInI vIsa varSanI kahevAya. eTale have AkhA varSa sudhI amAruM gAma dIkarI. enA mAthA upara eka phUTeluM kALuM hAMlluM. sahIsalAmata ! emAM kUtarAnI hagAra vagere bhareluM. cheDInA moDhAmAM gAmanA lekemAMthI ghaNuyane bAvaTAnA leTa dareka kSaNa kevI gALavI e ApaNI munasaphI upara che. ApaNA vicAra ane vartana pramANe ApaNuM bhAvi baMdhAya che. Page #24 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 22] AzIrvAda [ julAI 1969 mATe AmathI tema AMTApherA mAravA paDe che. ghaNayane khADAmAM Utare. vANiyAo aneka rIte cUsI khAya che ane avAra- gAmamAM roja ekAda be pyAlA karavAnA . navAra keTalAkane polIsacAkIe jaI jhUDiyAM khAvAM heya ja ane paragAmanuM kaI vahemI prANI sapaDAI paDe che. gAmamAM mahine dahADe ekAda jAsAciThThI te paDe to ene te bhUvA mahArAja bAra ja vagADI baMdhAya ja. kUvAmAM ghAsaleTa reDAya, lekenI ghAsanI : de. e pahelAM ene zikotaru vaLagyuM che ke jogaNI gaMjIo ke chAparIo bALI mUkvAmAM Ave, UbhA enI khabara zAnI paDe!. pAka ke lIlAchama aAMbA vADhI nAkhavAmAM Ave, amAre keTalIka vakhata rAtre jAgavuM na hoya ane AjubAjunA gAmamAM lUMTa ke corI thAya. toya teya paroDhiyAnA traNa cAra vAgyA sudhI DAkalAnI amArA gAma upara lekene vahema na Ave evuM ramajhaTa ane huuuu huuuunA avAje amane amAruM gAma sahIsalAmata 11! jAgaraNa karAve. amArA bhUvAo hukkA pIe, calama pIe, bhavAnI saMsthAnuM amAre tyAM AvuM sAmrAjya bIDI pIe, cA pIe, kasuMbA pIe, ne je hAtha jAmyuM che. chatAM A badhA aMdhArAmAMya ekAda Ave te badhuM emane khape; eTaluM ja nahi paNa e be kiraNa evAM che ke je A aMdhArAne bhedIneya jyAM jAya tyAM A badhAne pracAra paNa kare. aphINa e badhA tarapha pitAnI azraddhA batAve che. paNa AvA virahanI vAta kare to tame emanA duzmana, vaida lokene kaI kaI vakhate A saMsthAnI avagaNanA dAktaranI davAnI vAta karo te tame emanA duzmana. karyA badala daMDa bharavo paDe che. kAraNa, A saMsthA bhatabhUvAo choDI rAmanuM nAma levAnuM kahe te tame mAraphata gAmanA nAgA lokonuM nAnuM rAjakAraNa paNa emanA duzmana ! cAlatuM hoya che. ane lake paNa emanAthI evA phaphaDe ke bhUvA A saMsthAnA pAyAne saDe je ApaNe kene. sAthe banatuM na hoya chatAM kaMI mAMdu sAju thAya batAvI zakIzuM to mane lAge che ke thoDA vakhatamAM tyAre enA ja paga ALasatA e jAya ane e je enI AkhI ImArata khakhaDI paDaze, ane dharmane kaI bAdhA mAnatA rakhAve e rAkhIne pAMca dasanA nAme je dhatiMga cAlI rahyuM che ene aMta AvI jaze. - AzIrvAdanA pratinidhi bano 10 grAhako banAvI ApanArane 1 varSa sudhI "AzIrvAda' vinAmUlya mokalAze. ra5 grAhake banAvI ApanArane zrI kRSNazaMkara zAstrIjInuM "bhaktinikuMja' pustaka (650 pAnanuM) bheTa maLaze ane temanA nAma "AzIrvAda'nA aMkamAM jAhera karavAmAM Avaze. 50 ke tethI vadhu grAhake banAvanArane zrI DoMgare mahArAjanuM "bhAgavata rahasya pustaka (700 pAnanuM) bheTa maLaze ane temanAM nAma "AzIrvAda'mAM TAITala pRSTha upara jAhera karavAmAM Avaze. ' je bhAI e dhaMdhAnI daSTie kamizanathI AzIrvAdanA ejanTa (pratinidhi) tarIke kAma karavA mAgatA hoya temaNe kAryAlaya sAthe patravyavahAra karavo. Page #25 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bALakA ane sinemA tamArA gAmamAM sinemA che? sinemAM joI zake evA tamAre lakhANu tame dhyAnathI vAMco. kadAca tamArA bALakanI ja A vAta haze. amadAvAdanA kRSNa sinemA pAse thaI ne huM jatA hatA. cAra vAgyAnA prakhara tAmAM zekAtA kAmaLa chekarAo hAramAM bhI'sAI te UbhA hatA. A durdazA dezanI UgatI prajAnI TaLavI joI e evA baLApAnI lAgaNI anubhavatA huM dhIme pagale cAlatA hatA, tyAM bAjumAMthI jatA kAInA khAla sitamAe bALakeAnA jIvana upara mATI mAyAjALa pAtharI dIdhI che. tenA prabhAvathI bALaka ekadama dAravAI jAya che, tenu pariNAma kayAreka bhayaMkara banI jAya che. tethI amerikA ane iMglaeNnDanI sarakAroe te mATe khAsa khAtAM kheAlIne, tenA niSNAtane e kAma soMpyu che. sinemAnAM dUSaNAthI bALakA bagaDe nahi, tenI e khAtuM sabhALa rAkhe che. kharekhara, sabhALa rAkhe che. kevaLa khAtuM cAlu rahevA pUratuM ja nathI hatuM. mAbApe paNa peAtAnAM bALakA mATe e viSe ka MI na kare teA bALakAnu` bhAvi jokhamAya che. sabhaLAyA : " jAjA sAlA...! parama divase pAMca AnA mApyA hatA. uparathI AIsakrIma khAI gayA hatA. jA khe...! - meM joyuM: bhAmaTA jevA eka mANasa khAle che. khAreka varSanA kizAra AjIjIbharyAM moDhe hAtha pakaDatA cArlse| jAya che. me' tenI bAju pakaDI. evI rIte cAlyA ke jANe temanA bhaNI mAru' kaMzu dhyAna ja nathI. chekarA kahe cheH pelA kahe che: chokarI kahe: te| kahIne cheAkarAe pAchuM mAM vALyu. pelA UbhA rahI gayA: karaDAkIbharyAM khAle teNe kahyuM H jAya che ema ne? beTA, aDDI karI che te! khera samajyA ne! nathI, eka sigareTa te| pA e... jAya che ke nahi ? A cAlyA. ! chekarA UbhA rahI gayA. hasatA hasatA pA pelAnI pAse gayA. zrI jIvarAma joSI pelAe tenA gAla pakaDIne . hetanI cUMTalI lIdhI. e UbhA ane huM cAlatA. mAre joDAmAMthI dhULa kha MkheravAnuM bahAnuM karavuM paDyuM. khaLakA che? te A pelAe kahyuMH UbhA rahe, AvuM chuM. karI UbhA rahI gayA. peAA gayA. nAkA uparathI rikSA DhAMkIne tarata ja pAchA AvyeA. chekarA rikSAmAM beThA lAla daravAjA bhaNI rikSA doDI gaI. e rikSA hAMkanAra hatA. jyAre jyAre kRSNa sinemA pAsethI 'huM' nIkaLu chuM tyAre dhyAnathI jouM chuM. pelA krizAra dekhAta nathI. madhyama varganA paNa sArA kuTuMbanA e cheAkarA parakhAI AvatA hatA. enA kapaDAMnI svacchatA enA gharanI sukhaDa raheNIkaraNInA bhAsa ApatI hatI. aThavADiyA pachI ratanapeALanA nAkA pAse thaI ne kALupura bhaNI jatA e cheka dekhAyA. me'enA pIche! pakaDyo. jaina derAsara pAse thaI ne te hAjA paTelanI pALamAM cAlyeA. vaccenI eka bIjI pALamAM te vaLI gayA. adha pALamAM pAchaLa javu' ucita na samajI huM peALane sIdhe mArge cAlyA gayA. jaina kuTuMbanA haze ema mane samajAyuM. have ' krUra khAI te paNa kRSNa sinemA pAse thaI ne javA lAgyA. eka divase meM chArAne joyA. AvatA ravivAre savAramAM cAlanArA a MgrejI citranuM vijJApana te jotA hatA. TikiTabArI UpaDI gaI hatI. bhAgyajoge bhIDa ochI hatI. me sADA dasa AnAvALI eka TikiTa lIdhI. chekarA pAse jaI ne ya mAryAM. chekare pATiyuM vAMcI lIdhuM. temAMnAM citro AMkha bharIne joI lIdhAM. teNe ya have AMTA mAravA mAMDayA. pAse caDIne me dhImethI tene pUchyuM : A khela sa pUrNa nirdoSa jIvana prApta karavA mATe utkaTa bhAvanA rAkheA. Page #26 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 24] AzIvAda [ julAI 1969 keTalA vAgye chUTaze? pAna khAdhAM. ame hoTalamAMthI UtarIne cAlyA ke chokare kaheH sAta vAgye. pela. rikSAvALa joI gayo. teNe bUma pADIne meM kahyuM tyAre to mAre moDuM thaI jAya. chokarAne belA. sAthe chuM ema jANatAM te bhAre thaITikiTa laI lIdhI che. have zuM thAya? aTakI gaye. - chokare kaheH pAchI nahi le. kaI levA chokarAne sinemAnA paisA ane kaI pAna ke Ave ne, tene ApI deje. sigareTapUratuM joIe. e pUruM pADanArane saMga sinemA prakaraNanI badhI lIla no pote jANakAra eNe pacAva paDato. che, evI adAthI teNe mane mAhitI ApI. meM ene kahyuM: tuM kAle maLaje. ApaNe bIjI meM kahyuM? le ne dosta, te ja vecI kADha, eka philma jovA jaIzuM. Ane tAro. have enI AvazyakatA pUranAra huM maLe, - hoMzabhera TikiTa laIne chokarI bArInI pAse, mArA jevo sAro mANasa maLe tyAre rikSAvALA Ubho rahyo. ekabe TikiTa lena rA AvyA paNa jevA mavAlIno saMga ene zA kAmane? rikSAvALAnuM chokarA pAsethI temaNe TikiTa lIdhI nahIM, ene kazuM AkarSaNa nahatuM. ene sinemAnA ja - " yAra, kaMIka cAle ke na : le. evI paMcA paisAnuM kheMcANa hatuM. yatamAM koNa paDe." kahIne eka ja TikiTa levA meM kahyuM? hA, have mane yAda AvyuM. mane nA pADI. ema thayA karatuM hatuM ke, meM tane kyAMka joyo che. ke chokaro kahe che have. huM Ubho chuM. tame pele bUma pADato hato te rikSA hAke che ne? aMdara jA, nA cAle to pAchA " chokare kaheH hA, sAle badamAsa che. nA re bhAI, evuM amAre nathI karavuM.", meM kahyuMtenI sAthe meM tane jAtAM joyele. me chokarAne bolAvIne kahyuM: jave re bhAI, tuM ja enI bhAIbaMdhI kyArathI thaI che? jaI Ava. chokaro kahe: evAnI bhAIbaMdhI koNa kare? che karo kahe nA nA, ema phAya! ' meM kahyuM? tAre enI bhAIbaMdhI hoya to jA. meM kahyuM : hA hA, teM henata karI che? tane belAvato hato. te mAre sAta vAgyAnA khelamAM javuM che. tyAre chokaro kahe: e to sAlo nAlAyaka. tuM ahI maLaje. ane bhIDa hoya te mane eka TikiTa hAjA paTelanI poLamAM javA e rIlIpha roDa lAvI Apaje. upara cAlyo. mAre to citrapaTa jevuM ja nahotuM. chokarA prasannatAthI kaheH hA huM khelamAMthI - tyAra pachI becAra vAra chokarA sAthe huM citrachUTIne ahIM Ubhe rahIza. TikiTa te game tema karIne paTa jevA gayo. tene barAbara samajI lIdhuM. meM lAvI ApuM. ' tenuM mAnasa pArakhI lIdhuM. sabhya ane mobhAdAra A che karo doDato thiyeTaramAM gaye huM mAre mArge kuTuMbanA bALakane niMdita mArgethI vALatAM bahu vAra po. sAMje sAta vAgye huM tyAM ja te Ubho rahyo. nathI lAgatI. ene e gamatuM ya nathI hotuM. kevaLa khela chUTatAM ja choko mane maLyo. tenA utsAhane tenI koI lAlasA tyAM dorI jAya che. meM chokarAne pAra nahato. samajAvyo ke tAre aThavADiyAmAM eka vAra citra jevuM. meM kahyuM? bahu bhIDa nathI. ( kiTa to maLI karo kahe: paisA maLe nahi ne! jaze. cAla ApaNe hoTalamAM jaI AvIe. meM kahyuM? tArA bApA pAse mAgavA. kahevuM ame hoTalamAM gayA. AI kriIma khAdhe, ke dara ravivAre cha AnA Ape. tamArA dareka vicAra, vANI tathA karma dayA ane premathI bharelAM, vivekayukta ane niSpApa bane. Page #27 -------------------------------------------------------------------------- ________________ julAI 1969] bALako ane sinemA [ 25 chokaro kaheH huM mAgatA nathI. nathI. huM te eTale sudhI kahuM chuM ke deza bhale be meM kahyuMH tuM mAgaje. jarUra Apaze. tuM bIDI varasa bhUkhe mare, paMcavarSI yojanA pAchaLanA karaDe nA pIza, bahu kharAba kahevAya. rUpiyA veDaphAtA baMdha karI de ane keLavaNI mATe chokare kaheH bIDI huM nathI pIto, sigareTa dasa varSane kAryakrama banAvIne te pAchaLa tenA aradhA kayAreka pIuM. paisA kharo. juo, dasa varSamAM A dezanI prajA meM kahyuM? teya khoTuM. koI jue to kevA amerikAnI prajAnI barAbarI karatI haze. paNa Aje gaNe. ane pelA rikSAvALA ke evA sAthe saMbaMdha to hInamAM hIna sthitimAM vadhu ne vadhu ApaNI prajA rAkhIza te pastAIza. laI jaIne kyAMya vecI deze. mukAtI jAya che. keLavaNI vinA prajA kadI ucca eTalA ja mATe evA leke tArA jevA chokarAne kakSAe jaI zake nahi. e keLavaNI meLavavAnI ekephasAve che. tuM jANato nathI. eka dezavAsIne mAna taka maLe evI vyavasthA banAvI chokare kaheH hA hA! mane te kaheto hato ke devI joIe. bIjI bAju bALaprajAnA saMskAranuM cAla, ApaNe muMbaI jaIe. paNa huM ema chetarAuM ghaDatara thAya evA kAryakrama yojavA joIe. jethI bALakone navarA no samaya jyAMtyAM bhaTakavAmAM ane chokarAne meM sArI rIte pAMkhamAM laI lIdho. kusaMge caDavAmAM sahAya bane che te aTakI jAya. bIje aThavADiye enA bApe ene cha AnA Apa- mAbApo thoDuM vicAre. potAnA bALaka mATe vAnuM cAlu karyuM. covIsa kalAkane kAryakrama hevo joIe. bALaka game ' bALakanA ghaDatara prazna mAbApa ane sarakAra tema samaya pasAra karatuM hoya te samajavuM ke tenuM benA hAthamAM che. Aje ApaNe tyAM A baMne bhaviSya ghaDAtuM nathI paNa veDaphAya che. mAbApa pivaDIlo naphakarAM che. bALakanA ghaDatarano prazna kaMI ja tAnAM bALakone kAma Ape. bALakomAM kAryazakti nahi; evI naphaTAIthI bALakanI durdazAne vadhavA de chale chala bharI hoya che. ene kAma joIe. ene che. je bALake AvatI kAlano nAgarika banavAnAM jarA sarakhI ja varAza maLe to UlaTI dizAnA guNa che, emane mATe sarakAranI pAse samaya ane paisA kAma karI jAya che. nahIM. saMpanuM baLa eka ThAkara hatA. eka vakhata mAre temanI sAthe aphINa saMbaMdhI vAto thaI. vaLI mane bhASaNu karavAnI kuTeva, eTale meM tenA para thoDuM bhASaNa karyuM. temaNe te dahADAthI aphINa levAnuM choDI dIdhuM. paNa paMdara vIsa dahADA thayA pachI temanA tarapha gayo, tyAre temaNe kahyuM, "jeje, havethI koIne Avo upadeza tA . koIne mArI nAkhaze !" ane pachI temaNe ApavItI saMbhaLAvavA mAMDI: tamo gayA pachI mane to jhADA thaI gayA, ane bolavAcAlavAnA hoza paNa rahyA nahIM. lagabhaga bebhAna thaI gayo. pachI to meM IzAro karIne berAne bolAvyAM ane izArAthI samajAvyuM ke mane aphINa khavaDAvo. meM aphINa khAdhuM, tyAre mAMDa jarA heza AvyA.' zrI ravizaMkara mahArAja paNa meM to ThAkarane jhATakyAH "bhUpatasiMha ThAkara, aphINa khAdhA vinA marI gayA hota to duniyAmAM tamArA vinA zuM khATumeLuM thaI javAnuM hatuM ? kSatriya baccA thaIne eka paNa na pALI zakyA, tyAre kSatriya zAnA ? aphINa jevI cIja paNa tamane harAvI gaI? tenA vinA tame maravA paDyA? tame to tamAruM kSatriyapaNuM paNa gumAvyuM. tyAre. have tame jIvatA ho ke marelA, baMne sarakhuM ja che. jo tame vIra heta te chatata. paNa tame hAryA ane aphINa jItyuM ! ATaluM sAMbhaLatAM ja temane to eTaluM pANI caDyuM ke aDIne dAbaDo pheMkI dIdho. ane thayuM paNa ema ke na to temane jhADA thayA ke na bebhAna thaI gayA. kAraNa ke A vakhate saMkalpanuM baLa hatuM. Page #28 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kAIka hanumAna (kara mana bhajananA vepAra-e rAga) Ave jyAre vipattinA varasAda jI; vipattinA varasAda- pachI enA kAI na sAMbhaLe sA.........Ave-- Teka. rAmaviyeAge dazaratharAje, rathru rAmanu nAma jI (2); Atama 5 khI UDI gayA tAya [2], chevaTe na maLyA rAma. Ave0 1. rAghava mAthe duHkha paDayAM te dI', mAnavI nAnAM kAma jI (2); prabhu mAnIne pUje have pachI [2], raTe duniyA rAma. Ave0 2. vasiSTha jevA kuLaguru jene, janaka jevA tAta jI (2); jAnakIne vanamAM jAtAM [2], koI e na lyeA hAtha. Ave0 3. kaikeyI mAtAne saMkaTa samaye, bheTyA jema bhagavAna jI (2); 'kAga' kahe ke duHkhane TANe [2], koI maLe hanumAna. Ave0 4. samajUtI : mANasanAM peAtAnAM phaLarUpI duHkhanA varasAda ja jyAre varasavA lAge che, tyAre ene kAI aTakAvI zakatuM nathI; eTaluM ja nahi paNa phakta chatrI banI varasAdanA chAMTA na paDavA devA, ATaluM rakSaNa paNa kAI karI zakatuM nathI. mahArAja dazarathanA maraNa samaye cAra putromAMthI eka paNa tyAM hAjara na hatA. uparAMta zravaNanAM mAtApitAnA zApane TALavA bhagavAna rAma paNa samatha na hatA. prArabdha karmanA phaLanA jyAre bhAgavaTA karavAno samaya AvI paheAMce che, tyAre enuM nivAraNa kAI paNa karI zakatuM nathI. peAtAne ja bhAgavye chUTakA. thApaNanA tharane, paramezvara pahoMcyA nahi, dazaratha dIkarAnI kAMdhe na caDayo kAgaDA. ApaNe navAM kapaDAM sa'gharI rAkhIe chIe, te thApaNanAM kapaDAM kahevAya che. e kapaDAM ApaNe ja paherI phADavAnAM heAya che. mahArAja dazarathe paNa thApaNamAM zApa sa`gharI rAkhela, te temaNe pAte ja bhAgavyo. bhagavAna rAmane vanavAsa maLyeA. bharata jevA bhakta maMdhu hatA, aAdhyAnA rAjanI mATI phoja taiyAra hatI; deza khadhA zUra, tejasvI mAnavIethI bharapUra hatA, paNa zrIrAme jyAre laMkA para caDAI karI, tyAre emAMthI eke emanI madadamAM gayela hAya ema rAmanI kathA kahetI nathI. siSTha jevA RSi jyAM salAhakAra hatA, jemanI pAse RSie upadeza grahaNa karatA evA mahArAjA janaka jevA pitA hatA, chatAM sItAjIne jyAre vanamAM meAkalyAM tyAre kAI kaMI khelyuM ja nahi. e tA ThIka, paNa pitA, bhAI ke apeAdhyAnuM eka paNa mANasa jAnakIjInA khabara kADhavA vanamAM gayuM na hatuM. sItAjI vanamAM gayAM, eTale gujarI gayAM, evuM mAnI badhA saune ghera lahera karatA hatA. du:khanA samaye kANu AzvAsanarUpa ane che? bhagavAna rAma jevA ja mAtA kaikeyIne sau prathama page paDe ane emane zAka TALe, emanA aparAdhane varadAna banAvI de. evA mahApuruSo bhagavAna tarIke pUjAya che. rAmane saMkaTa samaye maLelA hanumAna paNa e ja ucca keATinA che. bhaktakavi zrI dulA bhAyA 'kAga' Page #29 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mANasanI vAta zrI harizcaMdra A che rAmakahANI. paNa rAma jeTalI jUnI jato joIne ene maravuM paDyuM, paNa mAre rAma! nathI. rAma pachI cAra varSe lakSmaNane janma thayo. ...leke ene have zeTha kahe che...mAro lakSmaNa! rAma zAmaLA hatA, lakSmaNa goro goro dUdha. dhIme vidvAna prAdhyApaka. enA lekha chApAmAM chapAya. have dhIme badhAne ja jANa thaI ke rAma karatAM lakSmaNa lakSmaNane hAtha pILo karI AnaMdathI IhalekanI vadhAre hoziyAra che. yAtrA pUrI karIza. rAmanA manamAM UbhI thayelI IrSA judI judI paNa thoDA divasa pachI ja thoDI ja mAMdagImAM.. rIte dekhA devA lAgI. ramADavA mATe sAthe rAkhela pachI baMdhu preme dekhA dIdhI. "tane ema lAge lakSmaNane chAnAmAnA cUMTI khaNavI, ramakaDAM teDI che lakSmaNa, ke paisA jhADa para Uge che? ahIM to nAkhavAM, mATImAM ragadeLavo, vagere. dhaMdho karatAM nAke dama Ave che napho badho vepAramAM lakSmaNane pahelavahelo nizALamAM dAkhala karatAM nAkhuM chuM tethI dhaMdhAne ATalo vyApa dekhAya che. bApue ANI Apela sarasa majAne pAkITane paTTo vaLI, bA-bApune tArA tarapha vadhAre kheMcANuM...." rAme toDI nAkhyo. lakhame khUba raDyo. bApAe raDatAM raDatAM bA bolI, "tuM A zuM bole samajAvyo ke bIjuM lAvIzuM. lAva ne, eneya che, rAma?" pado toDI na nAkhuM to mAruM nAma rAma nahIM. game te he, huM kaI lagna mATe ene be rAma babaDyo. hajAra rUpiyA ApavAno nathI, joIe to gharanA mAne ciMtA thatI, A bannenuM nabhaze kema? bhAga pADI vacce bhIMta caNAvI le. potAnA bhAgane bApu samajAvatA, thoDAM varasa pachI banne samajaze. vecI paisA ubhA kare." keTalAMka varSa pachI bannene samajAvA mAMDyuM. ane dhaMdhAnA naphAnuM zuM?' rAma eka copaDImAM betraNa varSa kADhato. "naphe? ...are traNa varSathI naphe thAya che kone?" maeNTrikamAM banne sAthe thayA. vargazikSaka hasatAM belyA, lakSmaNa be , "mA, huM muMbaI jAuM chuM. rAma, A varSa te tuM pAsa thavAnuM nakkI ja karI varSe eka divasa tAruM meM javA Avato rahIza.' leje. nahIM to tAre bhAI chaTakIne AgaLa nIkaLI | mA raDI, paNa rAma makkamapaNe bolyo, "bA, jaze." rAmane thayuM, lakhAne hamaNuM ne hamaNuM ja gaLI tAre duHkha lagADavAnI jarUra nathI. bApue khAsso jAuM. daza hajArane vIme enA nAmane.." Akhare bApe rAmane eka dukAna kholI ApI. - "tAro paNa, ane torA haptA badhA gharethI ja varSa pachI hisAba karatI vakhate bApe lakSmaNane sAthe bharAyA che. mArA cAra varSathI huM pote ja bharuM chuM." besADatAM kahyuM, "tuM bhale moTe prephesara thaje. paNa be varSa pachI jematema samajAvIne mAe lakSmanaphAno bhAga barAbara maLe che ke nahIM teTaluM jANavA Nane lagna mATe taiyAra karyo. vaLI jhaghaDe jAmyo. pUrato vahevArakazaLa raheje.' "10 tolA karatAM ratIbhAra senuM huM vadhAre ApavAne rAme bApa bhaNI joyuM. bApA hasIne bolyA, nathI.' rAme dhaMdhavAtAM kahyuM. "paNa 50 tolA upara to "are gAMDA, tu bhAIne chetarIza evuM meM kAMI mAre nyAyI hakka che', lakSmaNa bolyA. thoDuM ja kahyuM ?" e badhuM huM kAMI na samajuM.' varase varase naphe vadhate cAle. bApA kahetA, "to mAre damaDIye nathI joItI. dazaratha karatAM huM keTalo bhAgyazALI ! rAmane vanamAM "tuM kahIza tethI zuM? huM thaDa ApyA vinA ApaNuM AkhuM jIvana sukhaduHkharUpI mALAnA maNakAthI varovAyeluM che. tenuM kAraNa ApaNA potAnA ja vicAra che. Page #30 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 28 ] rahevAnA chu? tAruM che te tane ApavAnuM che.' Akhare mAnA segane kAraNe 10 teAlA laI e muMbaI gayA. jatAM khelyA, ArA patra maLe ke tarata ja khA-bhAbhIne laine tuM muMbaI AvI raheje.' te tAre kAMI kahevAnI jarUra nathI. tu vyavahAru thaze teA tArA bhAI kAMI paththara nathI.' pachI tAra Avye--lagnane nahIM, gaMbhIra mAMdagInA. mA ne rAma muMbaI gayAM, khIje divase ardhuM ja khATApAI gayu.. e divasa khIjA vItyA. bhA eraDInA khUNe esI kalpAMta karatI rahI. rAme halacala zarU karI. AATanAM khAnAM kAsyAM, TebalanAM khAnAM khAlyAM. sArAMza ! rAma mAne lane nAsikanI pavitra geAdAvarImAM padharAvavA bhAInA asthi laI nIkaLyA, tyAre tenI TrakamAM daza teAlAnA lakSmaNunI navavadhU mATe taiyAra karelA dAgInA, seviMgsa sarTikrikeTa, vImA polisInuM klema saTi krikeTa, traNase cAraseAnI rokaDa rakama, vagere hatuM. hA, mAtra nahAtA lakSmaNu agara rAdhe kumajAme AzIrvAda pA kA nizadina praNAma hunA are e udheA, na haiAnA kheAhI. jarA 2 jA ke unakA tamAma kahenA mile vA zyAma suMdara unakA merA praNAma kahanA. hamArA nAma kahenA geAkula tumhArA dhAma kaca adanAma kahenA Akhira merA ma rAma kahanAM....unakA. durasa * pukAratI mile ge dilakA [ julAI 1969 gra Mthasa Mgraha. kAraNa rAme te peAtAnA priya baMdhunA smaraNAthe lakSmaNa je kAlejamAM kAma karatA hateA tyAM bheTa tarIke ApI dIdhA hatA. rAme gAma AvI peAtAnA priya badhu mATe khIju eka kAma karyu. lakSmaNanA eka meTA bhavya phATA taiyAra karAvI dukAnanI vacceAvaca khApAnA phATAnI barAbara bAjumAM ene laTakAvyA. bApAnA phATAne paherAvyeA hateA tevA ja sarasa hArI tene paherAvyeA. ane eka vAta rAma bhUlyA vagara grAhakAne karatA. Ama teA grAhakAnuM dhyAna pelA phATA bhaNI jatuM, paNa darekane kAMI kutUhala hAya ja evuM nahIM. tyAre paracUraNa gaNatAM rAma acUka kahetA, * pelA bIjo phATA mArA nAnA bhAI che. khUba hAziyAra hatA. atyaMta vidvAna prephesara hatA. lekhaka tarIke pazu pakAyA hatA. paNa ekAeka......nasIbamAM bhAInuM sukha nahIM, khIjuM zuM?' grAhaka pathiyAM pUrAM na Utare tyAM sudhI ene niHzvAsa cAlu rahetA, ane AMkhA luchAtI. * kahenA sUnA geAkulace sArA hai yamunAkI dhArA mAhana pyArA caha payagAma kahanA....unakA AMsu bahAtI akhiyAM murajhA rahI haya bhAganakI kaliyAM khinA nahi ArAma kahanA....unakA zrI devendravijaya jaya 4 bhagavAna " Page #31 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhagavAnanA bhakta kANu ? je peAtAnA dhaMdhA nItithI kare che, je vadhu paDatI kAmanAo ke leAla rAkhatA nathI, nItivAnane haMmezAM prabhu ApatA ja rahe che ema samajI je vadhAre saMgraha rAkhatA nathI ane nitya peAtAnAM kAryAMthI jagatane ane teTalA vadhu upayAgI banavAnA prayatna kare che te bhagavAnanA bhakta che. je peAtAnAM kamek dvArA dha` upara-nIti upara zraddhA rAkhIne varte che, je nyAya--anyAyanA vicAra * karIne nyAya upara zraDhA rAkhIne cAle che, je asatyane, malinane pasaMda karatA nathI, je peAtAne sAcuM jaNAya tenuM niCyatAthI AcaraNa kare che te bhagavAnane bhakta che. je anyAya karatA nathI, je cArI karatA nathI, je peAtAnA peTa mATe khIjA prANIonI hiMsA karatA nathI, je peAtAnA vyavahArAmAM jUThA calAvatA nathI, je IrSyA ane dveSa rAkhatA nathI, je nikhAlasa che, je niSkapaTa che, je saraLa che te bhagavAnanA bhakta che. nathI, je nathI paNu je parastrI para kharAba dRSTi karatA mAna RtA nathI, je kIti RtA je sa` kai mAtra anyanA hitanI khucchAthI ja kare che, je khIjAne sukhI karI sukhI thAya che, je khIjAte du:khI joi duHkhI thAya che ane tenuM duHkha dUra kare che. tene mada, mAdana, AzvAsana ke yathAzakti sahAya kare che te bhagavAnanA bhakta che. je vadhu AhAra karatA nathI tema je bhUkha veThIne Ne Ache. AhAra paNa karatA nathI, je kevaLa jIbha mATe svAda karatA nathI, je dArU pItA nathI, je cA pItA'nathI, je puNyanI cchAthI dAna karatA nathI paNa je mAtra khIjAnA hitanI icchAthI dAna kare che, je mAtra puNyanI pRcchAthI mUrti pUjA karatA nathI paNa sarvAM prANIone bhagavAnanI mUrti samajI temanI sevA ( hita) karatA rahe che, temanA upara prema kare che, temanAmAM paNa peAtAne ja joI ne temanI sAthe AtmIyanI peThe vate che te bhagavAnanA bhakta che. jenAmAM satya upara dRDha vizvAsa che, jenAmAM satya upara zraddA che, je asatyathI Dare che, je lAbha zrI madhyAmadu' karatAM dharmane pasaMda kare che, je anItinA sukha karatAM takalIpha ane nirdhanatA pasaMda kare che, je kapaTane khucchatA nathI, jenAmAM sadA namratA, sahRdayatA, nikhAlasatA che, te bhagavAnaneA bhakta che. jenAmAM upara jaNAvelA guNA hAya te bhagavAnanA bhakta na kahevAtA hAya chatAM bhagavAnanA bhakta che. jenAmAM upara jaNAvelA guNAna hAya te bhagavAnane bhakta kahevAtA hAya chatAM bhagavAnanA bhakta nathI, te daMbhI che, pAkhaDI che. jenAM vrata, japa, tapa, niyama, upavAsa, kathAzravaNu, dAna, jJAna, bhakti vagere puNyanI, kArtinI ke sthULa lAbhanI cchAthI thatAM nathI paNa zarIra ane mananI zuddhinI icchAthI thAya che ane pariNAme jenAmAM upara jaNAvelA guNAsvabhAva prakaTe che te ja bhagavAnane sAceA bhakta che, je kevaLa sthULa pATha-pUjAne laI te esI jAya che ane temAM ja paramAtmAneM pUrepUrA AvI gayelA samajIne mUDhatA pUrvaka temAM lAgyA rahe che ane paramAbhAnA svarUpane anubhava thavA yAgya upara jaNAvelA gu| dhAraNa karIne peAtAnA svabhAvane sudhAratA nathI ane vanamAM e guNAthI viruddha AcaraNa kare che te paramAtmAne bhakta nathI paNa mUDhatAnA bhakta che. bhagavAnane ApaNe joyA nathI, bhagavAnuM svarUpa ApaNe hamaNAM agAuthI jANI, nakkI karI ke TharAvI zakatA nathI, upara pramANenA guNA dhAraNa karIne cAlavAthI ApaNA svabhAvamAM je svacchatA, vikAsa, sa MteASa, samAdhAna anubhavAya che temAMthI ja paramAbhAnA svarUpane prakAza thAya che, e parama svarUpanI krizA samajAya che, temAM nitya navA vikAsa thatA jAya che ane hRdayanI gAMTho khUlatI jAya che. Ave manuSya ja paranAtmAne sAcA bhakta che. hita je kevaLa peAtAnuM hita icche che paNa bIjAnuM tA nathI tenu hita kadI thatuM nathI. kAraNu ke jIva pAtAmAM teA peAtAne jue che parantu jyAre te khIjA sarvAMmAM peAtAne jue ane sanuM hita khucche, hita kare tyAre ja tenuM hita kalyANu thAya che, te ja bhagavAnaneA bhakta che. Page #32 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kamaLa roganA kAraNe ane upacAre ati pittakAraka padArtho khAvAthI pitta, lehI ane mAMsa e dUSita thavAthI cAmaDI, nakha ane moTuM e pILA haLadara jevA thAya che. maLa-mUtra raktavarNa ane pittavarNa thAya che ane baLatarA, apaco, dUbaLApaNuM vagere thAya te kamaLAnAM lakSaNo che. A roga ghaNe ja jANIto thai gayo che. kamaLo ane pAMDu sAthe ja hoya che. lIvara (yakRta) jyAre bagaDI jaI potAnuM kArya karatuM aTake tyAre A darda dekhA de che. pitta raMge pILAza paDatuM ane svAde kaDavuM hoya che. ane ApaNuM zarIramAM 24 kalAkamAM 80 thI 100 tolA jeTaluM taiyAra thAya che. khAsa karIne bhojana bAda tenuM pramANa vadhI jAya che. pittAzayamAM vadhI paDeluM pitta, pittAzaya saMkucita thatAM nIce AMtaraDAmAM jAya che. je A kriyA na thAya te AMtaraDAmAM carabInuM pAcana vagere kriyA barAbara thaI zake nahi. ane AMtaraDAnI maLa AgaLa dhakelavAnI kriyAmAM paNa khalela pahoMce che. A rIte nIrogI yakRtamAMthI nIkaLanArI pittavAhinIo dvArA pitta aMtaraDAmAM jAya che, paraMtu jyAre A mArgamAM kAMI aDacaNa ubhI thAya tyAre pitta AMtaraDAmAM na jatA raktamAM maLI jAya che athavA te yakRta ane pittAzayamAMthI nIkaLatI pittavAhinI jyAM bhegI thAya che, tyAM je kaMI avarAdha Ubho thAya te 5Nu pitta aMtaraDAmAM na jatAM raktamAM maLI jAya che, ane rakta sAthe maLI gayela pittanA prabhAvathI kamaLAno vyAdhi thaI Ave che. mukhya vAhinImAM avarodha thatAM badhuM ja pitta lohImAM bhaLI jAya che, tethI kamaLo ravIsa kalAkamAM ja dekhAya che. - A rIte utpanna thayela kamaLo tyAre ghaNo ja jAno banI jAya che, tyAre "kumbhakAmalA' nAmathI oLakhAya che. jemAM peTa eTale ke "ghaDA" jevuM moTuM ane kamaLAnAM sAdhAraNu badhAM cidana sAthe hAtha, paga, gAla ane AkhA zarIre sojo Ave che. ane sAthe ja zarIramAM rUkSatA, dAha, vamana, bakArI, hAthapaganI trADa, atisAra vagere dara UbhAM thAya che. A rogI bhAgye ja bace che. - have ApaNe tenA upacAro vize vicArIe. AyurvedazAstra kahe che ke : Arya vaidya paM. milinda kamaLAne dardI phakta ghI, dUdha ane bhAtanuM sevana kare ane mIThAno saMpUrNa paNe tyAga kare to jema vAyu vAdaLane vikherI nAkhe tema kamaLAno nAza thAya che. A sAthe jUnA cokhA, java, ghauM, tuvera, maga, paravaLa, masUra, mosa bI, khATAM lIbu, pAlakha, dUdhI, dADama, tAMdaLajAnI bhAjI, zekelA caNa vagere khAvAthI ane halakI kasarata tathA khullI havAmAM vihAra karavAthI A dardamAM phAyado thAya che. apathya : cA, pAna, bIDI, tamAku, gAMjo, bhAMga, bhAjIpAlo, hiMga, tIkhuM, khATuM, uSNa anna, barapha ane bIjA pittavardhaka padArtho na khAvA tathA taDakAmAM haravuM pharavuM nahi. (1) AMkhomAM kubAna (kukarapADAnAM) pAMdaDAno svarasa aja ane te ja rasa gALI traNeka TIpAM nAkamAM nAkho, jethI nAka vATe pitta nIkaLI thoDA divasamAM ja phAyado thAya che. (2) gaLAnAM pAnane rasa chAzamAM meLavI temA thoDI sAkara nAkhI pIvo. (3) phulAvelI phaTakaDI 4 thI 5 ratI thoDI sAkara sAthe savAra-bapora-sAMja pANI sAthe phAkavAthI kamaLo maTI jAya che. (4) rasavaMtI pANImAM 6 ratIbhAra ogALI, thoDuM madha nAkhI cATavAthI kamaLo maTe che. (5) tAMdaLajAne rasa zera , sAkara zera 01, bane ekarasa karI pIvAthI paNa kamaLe dUra thAya che. A badhA sAmAnya tAtkAlika ajamAvavAnA upacAro thayA. tenAthI zarUAtane roga maTI jAya che. paNa jyAre rAtre ghara ghAlyuM hoya tyAre lohayukta davAo ApavI vadhu hitAvaha che, jethI rAga paNa dUra thAya che, ane vaLI gumAvelI zakti paNa maLe che. AvI davAomAM tApyAdi leha, navAyasa loha ke lakSmIvilAsa rasa ane ArogyavardhinI jevI davAo mukhya che. kumbhakAmalAnA dardIe 10 thI 12 ratI zilAjita gAyanA mUtramAM savAra-sAMja levAthI sAro phAyado thAya che. ghaNI vakhata sAmAnya upacArothI paNa AvA dardIone sAro phAyado thAya che. naM. 3 no prayoga kamaLAnA ghaNA dardIone hitAvaha siddha thayo che. vaLI te prayoga game tyAre yojI zakAya che. Page #33 -------------------------------------------------------------------------- ________________ gItagaMgA yugalagIta jhukAvIne vAma kare birAje, mukhAraviMde madhu veNu bAje, avAjamAM eka ja vAta kahe, je Avaze te rahuM vATa jotI; utAravA AratI Aza mAre, mAne yadA citta jarAya tyAre. ughADatAM dvAra navAra lAge, khulle sadA rAkhIza A5 kAje. na AvavuM, AvavuM vRtti tArI, ne vATa jevI dinarAta sArI, chatAM na AvuM na kahuM abhAgI, mAnIza pUrNa huM tathA abhAgI; mUkI badhAM kAma samIpa deDI Ave, Ave che tuM veNa kadI bajAve, bajAramAM huM pharatI rahuM chuM, bajAvaje tuM veNu dhArI. racIpacI A jagamAM rahuM chuM, bhUlI gaI seva pAda tArA, na sevatI tenI ciMtA che, na yAda AvuM barabAda thAuM; belAvavI eka prabhu vRtti tArI, bolAvaje prema karI murAri, bolAvatA nA tuja kaSTa bhAse, te eka nAde sahu siddha thAze. tyajI daI kAma samasta mArAM, sajI laI vastra samasta pyArA, AvIza pAse prabhupAda tArA, pUrIza mArA mananA minArA. vAryA prabhu je vrajanAM pazuo, gopALa ne sahu gopanArI, vArI kaho nAtha Avaze mArI? vAri vinA anya na hoya bArI. zrI kRSNazaMkara zAstrI ApyAthI vadhu lIdhuM AkhI jiMdagI laI zuM karIza? lIdhuM che te bhegava ne. tujane zuM kahuM mAnavI, tAre saMcayanI laganI che. tuM ja asaMtoSI jIvaDo che, prabhune hAtha hajAre ! vibhu Icche te eka ja paLamAM bhare khajAne tAre. divya zaktimAM AsthA tujane, prabhu che evo dAne. te Ape te ApyAM karaze, bharaze tuja khajAne UDatI vAta suNI ke harine hAtha thayA che kare! de hAthe lenArA have sau dhana levAne deDe ! sau doDyA ne tuM paNa de, denAre nahi thAke lUMTa calAvI lenArAe - dhanane Dhagale jhaMkhe. lakSaNa lenArAnAM evAM levAthI nahi thAke. lAva, lAva ne" kahIne lIdhuM che denAro thAke. Dhagale Dhagale sonuM lete jIbhathI "basa nahi kahete. denAra vaLIvaLIne bole ? bhogava ne je lIdhuM." paNa lenAre thAkyo nahi, ke lobha ene nA khUTyo. ne lAkha hAthathI denArAe kareDa hAthathI lIdhuM. eka palakamAM DuMgara DolyA, dIdhAthI vadhu lIdhuM. zrI maMgaLadAsa ja. geradhanadAsa Page #34 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrI paramAnaMda? kSamAne guNa Avaze. je sahana karIne dIna bane che te mahAna che. je dIna ane dayALu che te ja kSamA ApI zake che. jeNe sahana karyuM che ene bIjAne zuM kaSTa paDaze enI khabara paDe che. jeNe gALa khAdhI che te goLa nathI detA, sahana karatAM te zIkhyo mATe ja kSamA ApI che. sAmagrena sarvatra...te samaje che ke huM Ane gALa daIza to ene duHkha thaze. je kahIza ke huM tane kSamA ApuM to tene nIcuM jovA jevuM thaze. je pote sahana karIne bIjAne sukha Ape che te ja kharo yogI che. have jo ApaNe A guNa keLavavAno prayatna karIe to janmojanmanI rAmAyaNa jAya ane prema pragaTa thaI jAya. kSamAM kSamA e to bhagavAnanA guNa che, daivI guNa che. je bhagavAnanuM zaraNa le tenAmAM A guNa pragaTa thAya che. jJAnIo ane bhaktonAM A guNa sAhajika hoya che. kSamAno pATha temane gAkhavo paDato nathI. maha bhAo kevI rIte kSamA Ape che te juo. | tukArAmanA gAmamAM eka mAjI buvA rahetA. ma bAjI kathA-kIrtanano dhaMdho karatA. dehu gAmamAM tukArAmanA bhajana-kIrtanamAM loko vadhavA lAgyA. A bAju mAjIne dAna-dakSiNa ApavAnuM lAkee baMdha karyuM . leko samajI gayA hatA ke buvA to paisA laIne kathA kare che. DhoMgI guru hoya ane DhoMgI celA hoya tyAM buvA jevA pravacanakAra hoya. tukArAmanA bhajanamAM je Ave tene tukArAma kharo prasAda ApatA. je prasAdathI sarva duHkhono nAza thAya evo bhajanAnaMdano prasAda tukArAma pAsethI maLatAM mane jInI kathA baMdha thaI gaI. tukArAma jyAM kathA-kIrnAna karatA hoya, tyAM mu bAjI AvI tukArAmane gALo detA. tukArAma tene ha tha joDIne kahetA ke "mI asA ja Ahe." keTalAka vakhata Ama cAlyuM. aMbAjInA manamAM vicAra AvyA ke tukaDo Ama mAnaze nahI. eka vAra tukArAma savAramAM kayAMka bahAra bhaMDArA upara jatA haze tyAM mu bAjIe temane UbhA rAkhyA ane kahyuM ke " he tukaDayA, te mAruM makAna bhraSTa karyuM. tane kathAno adhikAra nathI ane tuM kathA kare che. brAhmaNane ja kathAno adhikAra che." ATaluM belIne maMjIe eka kAMTAvALuM jhADu laIne tukArAmane khUba mAryA. tukArAme pAMDuraMga ema bolyA karyuM. temaNe to sahana ja karyuM. tukArAmanuM beThA ghATanuM majabUta zarIra ane mAjI to zarIre nabaLA ja hatA. bhAjIe khUba mAra mAryo. mAjI mAra mAratAM mAratAM thAkIne paDI gayo. tukArAme kahyuM : " A zarIra mAra khAvAne lAyaka ja che. aMbAjIe to mAjhathA vara phAra upakAra kelI...e. mArathI to mArAM pApa ochAM thayAM che." keTalI kSamA ! jo mahAna tattvane pAtAmAM levuM hoya to je sadA dAsa ane tene ja bhagavAna sahAya kare che e khyAlamAM rAkhavuM. ApaNe to dIna thavAnuM che. dIna thaze to zrI becaradAsa aMbAlAla paMDyA jemanA dAnazIla tathA sevAparAyaNa jIvanane lIdhe aneka mAnavane sahAyatA maLI che. pitAnA samRddha tathA umadA guNAthI teo adhikAdhika suvAsa prasarAvI rahyA che. Page #35 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jIvana eTale zuM? zrI mukulabhAI eka vAra eka mANase AvIne mahAtmA thoDI vAra pachI te mANase kUvAmAM DokiyuM Ta yane pUchyuM: "jIvana eTale zuM?" karyuM to e parANe kuvAnA pANImAMthI bhagare thoDI vAra zAMta rahIne TosTeya belyAH bahAra nIkaLIne meM phADI UbhA hatA ! kayAre te eka vakhate eka mANasa jaMgalamAMthI pasAra thato mANasa nIce paDe ane gaLI jAuM, enI ja te rAha hato. evAmAM eka jaMgalI hAthInI najara tenA upara jetA hatA. uparanI bAjue pele mAtele hAthI e paDI ane e tene pakaDavA doDyo. mANasa kayAre bahAra nIkaLe enI rAha joto Ubho hato. pelo mANasa to AvI paDelA A saMkaTane "have je jagyAe pelo mANasa laTakyo hato joIne gabharAI gayo. zuM karavuM ane zuM nahIM, enI uparanI bAjue madhapUDo hato ane temAMthI enI tene samaja paDI nahi. jhADa para paNa zI rIte ? madha TapakyA karatuM hatuM. e madhanAM TIpAM meMmAM jhIlI caDI zakAya ? hAthI to khUba najIka AvI gayo hato ! laIne pelo mANasa nabhI rahyo hato. tethI teNe hiMmatabhera jhaDapathI doDatA mAMDayuM. pAchaLathI "paraMtu A zuM! je mULane pakaDIne te laTakI hAthI paNa doDato AvI rahyo hato. rahyo hato ane eka kALo ane eka sapheda uMdara eTalAmAM rastA upara eka kUvo najare paDyo. niraMtara kApI rahyA hatA!" | hAthInA sakaMjAmAMthI bacavAno bIjo mArga na ATaluM kahIne mahAtmA TesTaeNya jarA aTakayA hovAthI te mANase e kUvAmAM jhaMpalAvyuM! kUvAmAM ane pachI bolyA: "pele hAthI e kALa hatA; vaDalAnAM keTalAMka mULiyAM bahAra nIkaLelAM hatAM. emAMnA magara mRtyu hatuM. madha e jIvanarasa hato, ane kALo eka mULiyAnI jaDa tenA hAthamAM acAnaka AvI tathA sapheda uMdara e rAta-divasa hatA. A badhuM maLIgaI. eTale teNe e pakaDI lIdhI. ne je thAya enuM nAma jIvana!" A zarIra paNa samAjanuM zrI sAne gurujI mahAtmAjI nirbhaya hatA. pracaMDa hiMsAne bA vineTamAM bolyAM : "maravAnI bIka emaNe AtmabaLa vaDe sAmano karyo. mRtyu te ane duHkha tamane nathI ema kahetA ho cho ne? temane kadI bhayabhIta karI zakatuM nahotuM. ane pachI jarA amathI Thesa vAgI, ne jarA lohI tema chatAM gAMdhIjI pitAnI tabiyatanI atyaMta nIkaLyuM eTalA mAM ATaluM gabharAvAnuM zuM?" kALajI letA. zarIranI avagaNanAne teo pApa bApu gaMbhIratAthI belyA : "bA, A mAnatA. A zarIranI mAlikI samAjanI che. zarIranI mAlikI janatAnI che. mArI bedarakArIne samAjanI e thApaNa che, e thApaNane durUpayega kAraNe aMgUThAmAM je pANI pese ane e vadhAre karavAne mane adhikAra nathI, evI emanI bagaDe te huM sAta-ATha divasa kAma na karI zakuM. bhAvanA hatI. AnAthI lokonuM bhalA, keTaluM nukasAna thAya? lekae ApaNAmAM mUkela vizvAsane e te eka divasa emane Thesa vAgI ane aMgUThA- ghAta ja karyo kahevAya." mAMthI lehI vahevA lAgyuM. pAse kasturabA hatAM, ' bA zaramAyAM. emaNe tarata ja gyAsaemane kahyuM, "jaladI gyAsaleTanuM pituM lAva, ne leTanuM potuM ANI bApujInA aMgUThAe bAMdhyuM. mArA aMgUThAe bAMdha." rASTranA hitanI bApune keTalI ciMtA hatI ! Page #36 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhakta dAmodara ane temanAM Adarza patnI [ kaThora haiyaone mATe AvI vArtAonI asara thavI asaMbhavita hoya che. bhagavAne Apela dhana, mAna, moTAI ane strI-putrAdinA sukhamAM jeo cakacUra che ane potAnI cAlAkIthI ja pote te badhuM meLavyuM che ema mAne che, evA mANasane AvA tyAgane ane AvI lAgaNIno sparza thaI zakato nathI. joke dhana vagere te kudaratanI ejanA pramANe te mANasone potAnI lAgaNI vyAkhaNa jevI sukomaLa ane zuddha banAvavA mATenI taka rUpe sadupayoga mATe maLyuM hoya che. paraMtu temane AvuM bhAna che tyAre ja thAya che ke jyAre kudarata temanI te kaThoratAne ogaLI javA mATe temane dayAjanaka sthitimAM saMjogomAM-janmamAM mUke che. ane tyAM sudhI bhagavAna temane mATe atyaMta dUra ja che. jenI lAgaNI, jenuM hRdaya gaMgA samAna nirmaLa che, jene bhagavAnane-satyane-nyAyane bharoso che ane ene AdhAre je jIvanamAM cAle che tene mATe pUrNa jIvana, Atmadarzana, yukti, vaikuMTha athavA bhagavAnanI prApti tenA hAthamAM ja rahelI che. veda kahe che: "tat je tarka anitA "] dAmodara kAMcI nagarImAM rahetA hatA, jAte deze, tyAre teo hAtha joDIne prArthanA karatAM ke- brAhmaNa hatA, kaMI saMtAna nahotuM, gharamAM kevaLa "he maMgalamaya! jagatanA chae to ekalI brAhmaNI hatI. bhIkha e ja temanuM jIvikAnuM - tamArI maMgalamaya mUrti nathI joI teo te sAdhana hatuM. samasta saMsAra zodhavA chatAMye dAmodara amaMgalane ja maMgala samajIne bheTI rahyA che, jevo bIje daridra bhikhArI maLe muzkela hato. nAtha! temanA upara dayA kare, temane bhrama dAmodara dararoja prAtakALe UThI snAna-saMdhyA dUra kare, tamArI AnaMdanI maMdAkinInA vagere nityakarma karatA ane mastaka upara caMdana tathA pavitra pravAhathI temanA hRdayane siMcI de, prasAdI, tulasIpatra dhAraNa karIne rAma-kRSNa-harinuM jethI hiMsA-dveSa bhUlIne badhA paraspara prema kIrtana karatA karatA bhIkha mAgavA mATe nagaramAM cAlyA rAkhe, tamArI sarvanuM kalyANa karanArI mUrti jatA. bhikSAmAM kaMI maLI gayuM to sArI vAta, ne saunA hRdayamAM jAgrata rahe. na maLyuM to kaMI asaMtoSa nathI ! roja je kaMI cAmaDAthI DhaMkAyelI hovA chatAM paNa kastUrInI maLatuM te lAvIne brAhmaNIne Apa detA. patibhakta sugaMdhI bahAra nIkaLyA vinA rahetI nathI. A ja brAhmaNI khUba AnaMdathI raseI bAvatI. bhagavAnane pramANe dAmodaranA yazanI sugaMdhI paNa tenAM phATelAM bhoga dharAvIne baMne jIva e ja prasAda jamIne prasanna * cIMtharAM-kapaDAM ane tUTIphaTI jhuMpaDInA paDadAne bhedIne rahetA. te divase je koI bhUkhyA-tarasyo atithi AkhA dezamAM phelAI gaI. krame krame te pelA parama AvI jato, to pahelAM tene je jana karAvatAM ne deza sudhI paNa jaI pahoMcI! te dezanA rasika nareza pachI kaMI bacatuM to khAI letAM nahi to te divase mahAmahezvara e ja gaMdhane lIdhe eka divasa kAMcInagaupavAsa thato. teo AthI kaMIHkha lagADatAM nahi rImAM AvIne hAjara thayA. uddezya hato sAcA-khoTAnI paraMtu parama AnaMdathI upavAsa ka tAM. parIkSA karavAno. A nareza che mahA mAyAvI ! AvatAMbannenuM mukhya kAma hatuM zrI neviMdajInuM bhajana. veMta vRddha saMnyAsI banI gayA. zarIra eTaluM durbaLa teo rAtri-divasa temAM ja masta rahetAM. na bIjAnI ane vRddha ke jANe pagaluM paNa cAlavAnI zakti nathI. carcA karavI ke na koInI niMdA karI. hRdaya jIvadayAthI lAkaDIne AdhAre dhIre dhIre cAlatAM teo daridra hamezAM bharapUra rahetuM. gharamAM kaM paNa hatuM nahi; dAmodarane bAraNe AvI pahoMcyA ! paraMtu teo potAne mATe bhagavAna pAse kazuM mAgatAM bhagavAnanI mAyA hatI, dAmodarane te divase na hatAM. bhagavAna pAse je teo kaMI paNa IcchatAM eka mUThI cekhA paNa na maLyA. te khAlI hAthe ja to te jIvanuM kalyANa IcchatAM hatAM. bhajana karatAM ghera pAchA pharyA. pati-patnI bane bhUkhyAM ja jamIna karatAM jyAre e bhAva thato ke have bhagavAna darzana upara suIne ciMtAmaNinAM suMdara caraNanuM ciMtana Page #37 -------------------------------------------------------------------------- ________________ julAI 1969 ] bhakta dAmodara ane temanA Adarza patnI [ 35 karavA lAgyAM. mAgIne khAI lauM chuM. atithi sevakenI yAdImAM teo manomana kahevA lAgyAM, "prabho! tame tamAruM nAma meM ghaNI vAra sAMbhaLyuM che, tethI svAmI che, nigraha-anugraha (kRpA-avakRpA) je tamArA annane mATe mAruM mana khUba lalacAyuM che. Iccho te karI zake tema che, paraMtu dIna janone Aje vicAryuM ke cAle ekavAra dAmodaradAsane ghera tamArA sivAya bIjA kAno Azaro che? temanA to ja bhajana karI AvuM. tethI Avyo chuM. bhAI eka mAtra baMdhu tame ja che. AthI loke tamane vRddha zarIra che, haravApharavAnuM mahAmuzkelIthI bane apAra karuNAsAgara ane dInabaMdhu kahe che. jenI rakSA che. tamAruM anuM jamavAno lobhathI ahIM cAlyo karanAruM bIjuM koI nathI, tenI rakSA karanAra tame Avyo chuM. kaho, mane eka mUThI anna maLaze ke nahi ?' vajakavacanI peThe tamArA sevakanA zarIra upara rahIne dAmodaradAra je vAtathI DaratA hatA, te ja tenA badhA doSa dUra karI de che. prabho! tame durjana- AgaLa AvIne bhI rahI ! atithinI vAta sAMbhaLIne rUpI deDakAMne mATe kALasarpa cho, jagatanA lokone mATe bhAre ciMtA thaI. Akhare "jema rAme dhAryuM haze tema thaze' ema samajIne dAmodare ThaMDA pANIthI mATe sAkSAta siMha cho, samasta jIvonA svAmI che, yogInA paga dhone madhura svarathI kahyuM; "mahArAja ! ethI A kSudrathI paNa kSudra adhama jIva tamAre zaraNe tamane atyanta thAkelA jouM chuM. Apa A darbhanA Avelo che. ene eka bhayathI bacAve. prabho ! Asana upara be ne thoDIvAra ArAma karo. huM jaladI jaladI bacAve ! bhaya bIje kaMI paNa nathI. hamaNuM ja AvuM chuM.' ema kahIne dAmodare brAhmaNInI mahAmahimAvALA nAmanA apAra mahimAthI A dAsa, pAse jaIne dhIrethI kahyuM, "sati ! bAraNe atithi jagatanA tuccha bhayanI to vAta ja zI che, mahAna AvelA che, bhoda na Icche che, gharamAM to kaMI nathI. mRtyunA bhayathI paNa nathI Darato. te kAI evA bhayanA have zuM karavuM? brAhmaNa bolI"svAmin ! huM nAzane mATe prArthanA paNa nathI karato. ene to bhaya zuM batAvuM, tamArAthI to kaMI chUpuM nathI. gharabAra e ja che ke A vakhate jo koI atithi AvI vecavA chatAMye e paNa koDI maLavI kaThaNa che. gharamAM pahoMcyA, to temane bhojana kyAMthI ApI zakAze ?' eka kapaDuM hota, te te vecIne paNa kaMIka lAvata, jyAM vAghano Dara hatA, tyAM ja sAMja paDI." mArI pAse to te paNa nathI. phATeluM cIMtharuM ane dAmodara ane temanI patnI A ciMtA karatAM hatAM, mATInI A phUTe nI hAMlI, e to ApaNuM gharanI tevAmAM ja temanA kAnamAM atithinA A karaNa kula saMpatti che. enA badalAmAM koI zuM Ape ? varoe praveza karyo ke "gharamAM keNu che? atithi ema kahIne atithisakAramAM potAnI aAgyatA tamAre bAraNe Ubho chuM.' atithine ati karaNa samajIne satInI AMkhomAM AMsu AvI gayAM. patnInI avAja kAne paDatAM ja dAmodara gabharAtA gabharAtA A hAlata joIne dAmodaranI akho paNa bhIMjAvA bahAra AvyA. joyuM to eka thAkyApADyA vRddhA- lAgI. temaNe eka UMDe nisAso nAkhIne kahyuM, vasthAthI jIrNa thayelA zarIravALA tejasvI yogI tyAre zuM thaze sati ! zuM atithisevA nahi thAya? mahApuruSa UbhA che. dAmodare bhaktibhAvathI sASTAMga atithi bhUkhyo pAchA phare to pachI ApaNuM jIvananuM daMDavata praNAma karyA ane atyaMta vinayI bhAvathI zuM prayojana che! goviMda! ATalI badhI kaThora hAtha joDIne temane pUchyuM, "svAmina ! dAsane zI parIkSA zA mATe ? AjJA che?" sAdhue kahyuM; "bhAI! tAruM nAma khUba brAhmaNa ciMtAtura thaIne vyAkuLa hRdayathI sAMbhaLyuM che ke tuM atithi-abhyAgatane khUba svAgata zrIharine pokAravA lAgI. kSaNavAra pachI te potAnA satkArapUrvaka bhojana karAve che. huM game tenA gharamAM hAsyathI dAmodarane Azcaryacakita karatI bolI; "nAtha! bhajana karato nathI, atithisevAmAM jene zraddhA nathI, ATalA badhA bhayabhIta zA mATe thayA cho? ApaNuM evo manuSya ne page paDe toye huM tene ghera bhojana prabhu to jagannAtha che. teo avazya atithine mATe mATe jato nathI, paraMtu zraddhALu bhaktonuM ane anna Apaze. Apa eka kAma kare, hajAmane gherathI Page #38 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 36 ] AzIrvAda [ julAI 1968 eka kAtara mAgI Avo, pachI huM 9 pAya batAvIza." besADyA. keLanA pattA upara bhojana pIrasavAmAM dAmodara zuM kare, jaladIthI doDIne kAra mAgI lAvyA AvyuM. brAhmaNa pIrasavA lAgI, dAmodara paMkho. ane brAhmaNIne kahevA lAgyA; "kahe, have zuM karavAnuM nAkhavA lAgyA ane lIlAmaya zrIgoviMda mahAna che?' teNe hasIne potAnA lAMbA vALa batAvatAM AnaMdathI bhojana karavA lAgyA. "sAdhu atyaMta vRddha kahyuM; "juo, mArA A suMdara vALane kAtarathI kApI che, vadhAre nahi khAI zake ema vicArI brAhmaNIe nAkhe. pachI ApaNe baMne maLIne enI veNI thoDuM pIrasyuM hatuM, te mAyAthI vRddha thayelA zrI hari bAMdhavAnI dorIo vaNI laIzuM. Apa te vecIne tarata ja badhuM khAI gayA ane bolyA; ghaNI sarasa paisA laI Avaje. ATalo AdhAra che to atithi- rasoI banI che, theDuM hoya te kaMIka vadhAre Apo. sevAnI zI ciMtA che?" Aje bhojana karavAthI atyaMta tRpti thaI rahI che.' . dAmodara brAhmaNInI A asAdhAraNa akkala brAhmaNIe je kaMI vadhyuM hatuM, te lAvIne tarata ja ane manahara tyAgavRtti upara mugdha thaIne pitAne temanA patrALAmAM pIrasI dIdhuM. aMtaryAmI jANI gayA hAthe tenA vALa kApavA lAgyA. cAre bAju thoDA ke AmanA gharamAM bIjuM khAvAnuM kaMI ja nathI, thaDA vALa choDIne vacce vaccenA badhA vALa eka tethI cATI cATIne badhuM ja khAI gayA. pachI hAthaja sapATe kApI nAkhyA. bannee maLIne tarata suMdara meM dhoIne ArAmathI beThA beThA pAna cAvatAM derIo vaNI lIdhI. dAdara tene vecavA mATe vicAravA lAgyA; "aho ! AmanuM jIvana dhanya che, bajAramAM gayA. sadbhAgyavazAta eka grAhaka paNa maLI gharamAM kaMI paNa nathI, sAmAnamAM eka phATeluM cIMtharuM gayo. teNe kaMIka paisA ApIne te derIo kharIdI ane phUTelI hAMllI ja che, paraMtu atithisevAmAM emane lIdhI. dAmodara te paisAthI atithisatkAra mATe dALa, keTalo badho apUrva prema che. mane sarva kaMI khavarAvIne cokhA, ghI, dUdha, dahIM, zAkabhAjI vagere badhI cIjo baMne bhUkhyAM rahyAM, paraMtu emanA caherA upara thaye kharIdI ane atyaMta AnaMdathI hasatA hasatA dharma + jarA paNa asaMtoSa nathI. je mAthAnA vALa mATe zIla patnI pAse AvyA ane temaNe badhI cIjo strIo keNa jANe zuMnuM zuM karI nAkhe che, te vALa tenI AgaLa mUkI. brAhmaNI rasoI banAvavAmAM ghaNI Aje atithisevAne mATe kApavAmAM brAhmaNIne saheja catura hatI. jotajotAmAM teNe rasoI banAvI dIdhI. paNa Asakti jaNAI nahi. AmanI sarakhAmaNI dAmodare bahAra jaIne atithidevane bhojana karavA jagatamAM konI sAthe thaI zake? prArthanA karI. atithi gharanI aMdara AvyA. baMne bhAvanA bhUkhyA bhaktapriya mAdhavapriya bhaktanA strI-puruSe ghaNuM bhAvathI Aje temanA caraNo dheyA. premabhAvamAM DUbI jaIne koNa jANe zuM vicAravA zraddhAbhaktithI caraNodaka lIdhuM ane potAnA mastaka " lAgyA. thoDI vAra pachI dAmodaradAsane potAnI pAse upara chAMTayuM. Aje daMpatInA Anadano pAra nathI. bolAvIne temaNe kahyuMkharekhara Aje emane bhAgyano mahimA kANuM "bhakta ! tamArI sevAthI mane atyaMta saMtoSa gAI zake tema che? brahmA pitAnA kamaMDaLamAM hovA thayo che. bhAI! juo cho, have rAta paDI gaI che, chatAM paNa je jaLanuM eka TIpuM paNa pAmI zakatA vRddha zarIra che. jaNAya che ke Aje A rAtane vakhate nathI, te pavitra caraNodakanuM pAna Aje temaNe ghera huM cAlI zakIza nahi. mATe rAta ahIM ja gALIne beThAM anAyAse ja karI lIdhuM ! bhagavAna bhAvane vaza . savAre jaIza. sAMjanA bhajana sAru mArA mATe che, jyAM bhaktakamaLa khIle che, tyAM e madhalobhI vadhAre sAmAna lAvavAnI jarUra nathI. eka hAMllI bhamarAnI peThe AvIne hAjara thAya che, paraMtu bhAva cokhA ja cAlaze !" hIna manuSya kaI paNa prakAre temane maLI zakato dAmodare "jevI AjJA' kahIne patnI pAse nathI. astu.. jaIne ciMtAgrasta manathI kahyuM; "sati atithimAM brAhmaNane ghera eka tUTITI mAMcI hatI, tenA Aje cAlavAnI zakti nathI; teo rAtre ahIM ja upara khUba AdarabhAvathI pati-patnIe sAdhune raheze. have bhajana mATe zo upAya karavo?" pativratA Page #39 -------------------------------------------------------------------------- ________________ julAI 1969] bhakta dAdara ane temanA Adarza patnI [ 37 brAhmaNIne to upAyanI khabara hatI. teNe hasatAM kahyuM; "hA, hA, e vAta barAbara ja che." hasatAM kahyuM; "e vAtanI zI ciMtA che? A bAkI je jAgrata, svama ane suSupti traNethI atIta che, rahelA vALa kApI nAkho. hamaNuM ja tenI dAmaNI temanuM sUvAnuM ne jAgavAnuM kevuM ? bhagavAna AMkho vaNI laIzuM, tame te vecIne sAmAna laI Avaje. mIMcIne badhuM sAMbhaLI rahyA che. pati-patnInI madhura ATalA badhA gabharAo che zA mATe ?" patnInI vANI ane temanI atithivatsalatA joIne bhagavAnanI vAta sAMbhaLIne dAmodaranuM hRdaya bharAI AvyuM. temaNe AMkho bhInI thaI. aho ! akhanA eka khUNAmAMthI mAthAnA badhA vALa kApI nAkhyA. baMnee te ja karuNAnI dhArA paNa vahevA lAgI, have bhagavAna rahI vakhate dAmaNI vaNI lIdhI. pahelAMnI peThe te vecIne zakyA nahi. tarata mAyA-nidrAthI brAhmaNadaMpatIne brAhmaNa sAmAna laI AvyA. brAhmaNI praphula cittathI UMdhADI daIne teo UThIne beThA thayA. joyuM te rasoI banAvavA lAgI. brAhmaNIe vALarahita mastakane pati-patnI ane potAnAM caraNomAM paDelAM che. eka kapaDuM lapeTIne DhAMkI lIdhuM! puNyazALI satInA bhagavAne tarata pativratAnA maMDAyelA mastaka upara abhuta tyAgathI atithisevA thaI zakI e joIne hAtha mUkyo ane te pheravatAM teo bolyA; "pativratA! dAmodarane atizaya AnaMda che. paraMtu jyAre brAhma- mAtA ! aho A "mAtA" zabdamAM keTalI mIThAza NInA mastaka tarapha dRSTi jAya che, tyAre tene mATe che, to jarA pharI kahuM, mAtA! mAtA! tAruM mastaka AMsu rokavA kaThaNa thaI paDe che. - suMdara vALathI hamaNu ja bharapUra banI jAo. mA! - rasoI thaI, atithi jamavA beThA. "thoDuMka tAruM mastaka vividha prakAranAM maNiratnonAM AbhUSaNothI vadhAre' kahetAM kahetAM temaNe badhI rasoI pharIthI camakavA lAge ! mAtA ! tArAM badhAM aMgo saundaryanI pUrI karI dIdhI. kIDI dharAya teTaluM anna paNa baccuM zobhAthI jhagamagI UTho !' bhagavAna jema jema nahIM. atithie hAtha-me dhoyAM, dAmodare temane bolatA gayA tema tema e pramANe thatuM gayuM. bhagavAna mATe ghAsa-pAnanuM bhAMgyuMtUTayuM Asana bichAvI dIdhuM. UThIne UbhA thayA. cAre bAjue joyuM, pachI karuNasAdhu tenA upara prasannatAthI sUI gayA! bharyA avAje kahevA lAgyA; jhUMpaDI ! tuM rAjamahela je nArAyaNa zeSanAganI zayyA upara, garuDanI thaI jA ! tarata e pramANe ja thaI gayuM. prabhu pharIthI pITha upara, munionA hRdayamAM athavA bhoLAnAtha bolyA; gharabAra ! tame dhana-ratnothI bharAI jAo!". za karanA aMtastalamAM virAje che, teo ja bAje e pramANe ja banI gayuM. have bhagavAne bannenA bhaktanA premane vaza thaIne "darbhAsana'nA bichAnA mastaka upara hAtha mUkIne amRtavRSTi karatAM karatAM upara ArAmathI sUI rahyA che. dhanya che bhaktanA kahyuM; "are, tame bane jyAM sudhI jIvo tyAM sudhI vitha premane ane dhanya che te premAdhIna paramAtmAne! sukhethI che ane jIvana pUruM thatAM sIdhA vaikuMThamAM dAmodara dhIre dhIre caraNa dabAvavA lAgyA ane cAlyAM jAo.' tamAro jIvanamaraNane sAthI temanI patnI sADInA phATelA cheDAthI dhIre dhIre havA haMmezAM tamArI sAthe rahIza!" dhanya che. nAkhavA lAgI. ane premamAM potAnI jAtanuM bhAna bhaktane durlabha AzIrvAda ApIne bhagavAna bhUlI gayelA prabhu vaikuMThanA sukhane atyaMta tuccha aMtardhAna thaI gayA. savAra thayuM. brAhmaNI jAgI. samajI jANe sukhanI nidrA levA lAgyA. AMkho kholatAM ja te AzcaryamAM lIna thaI gaI.vicAravA atithine sUtelA joIne brAhmaNIe patine lAgI, "are, huM zuM e ja chuM. mAruM sADInuM kahyuM "ahA! sAdhu mahArAja atyaMta vRddha che, kamajora phATeluM vastra kayAM gayuM? A ghaNuM kImatI vastro zarIrathI teo savAre paNa kevI rIte cAlI zakaze? AvI gayAM ? mAruM zarIra ghareNAMthI kayAMthI ladAI kAle savAre tame bhIkha mAgavA zaheramAM jajo. gayuM !' te mastaka upara hAtha mUkIne vicAravA lAgI. bhAgyavaza je kaMI maLaze, tenAthI temanI sevA thaze. hAthane vALane sparza thatAM ja tenA Azcaryane pAra ApaNe AjanI peThe kAle paNa bhUkhyAM ja rahI rahyo nahi. are ! vALarahita mAthA upara rAtanI jaIzuM.' jevI brAhmaNa tevo ja brAhmaNa hatA. teNe rAtamAM ATalA badhA suMdara vALa kayAMthI pedA thaI Page #40 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 38 ]. gayA ! are ! A dharA zarIramAM ATaluM badhuM saundaryAM kayAMthI AvI gayu` ? huM svaptA nathI joi rahI ? pelA vRddha sAdhu kayAM gayA ? brAhmI, gabharAi UThI. have teA tenA AzcaryA kai pAr ja rahyo nahi. nathI te| e jhUMpaDI ke nathI dhrAsa-pAnanuM bichAnuM, nathI tUTIphUTI hAMllI ke nathI cItharu brAhmaNI paNa sudAmAnI peThe AbhI tIne kahevA lAgI ke-- AzIrvAda : hA, AvaDA moTA mahela, DATalA badhA meATA oraDA maNi-ratna, dhana-dhAnya, ate dhareNAM -kapaDAMthI bharapUra che. are, svAmInuM rUpa paNa badalAi gayu'! tee kAmadetranA jevA kAMthI banI gayA ? zI AzcaryanI vAta! brAhmaNIe vyagra thaIne cheDA khecIne patine jamADayA ane meATe avAje kahevA lAgI; 'nAtha ! juo teA kharA, kevI navAInI vAta che.' dAmeAdara AkhA ceALatA zuM-zu" kahIne UThIne beThA thayA ane cAre bAju Azcaya'thI tevA lAgyA. satI have vilaMba karI zakI nahi. patinA hAtha pakaDIne bahAra laI gaI ane melI; nAtha! A badhuM pachI jojo, pahelAM cAlA atithi te zeAdhIe te karyAM cAlyA gayA? te samAnya sAdhu nahAtA !' dAmeAdare joyuM ke pahelAMna kAI paNa vastu nathI. sa`ka MI badalAI gayuM che. du:kha ane daridratAne badale devadurlabha aizvaryAMnA zItaLa prakAzanAM matAhara kiraNA cAre bAju phelAI rahyAM che. brAhmaNu AgaLa vadhI zakayA nahi. premamagna avasthAmAM ja teo tyAM UbhA rahI gayA ! zarIra pulakita thaI gayuM. AMkhAmAMthI azrudhArA vahevA lAgI! dAmAdare gadgada svare kahyuM; ' priye ! UbhI rahe, te vRddha atithi zu kAI manuSya hatA, ke mane zeAdhavA bahAra jAuM? teo jyAre yA karI darzana devA Icche che tyAre aMdara ja temane me5 thaI jAya che. jyAM sudhI temanI icchA thatI nathI tyAM sudhI aMdara -bahAra game teTaluM bhaTakavA chatAM paNa temane patto lAgatA nathI. batAvA! e sanAtana parama puruSane [ julAI 1969 zeAdhavA karyAM jAuM? teo che tA badhI jagAe che, nahIM tA kayAMye nathI ! darzana devA icche teA ema ja daI de che, nahi teA kaMI ja nathI detA. zu hajI paNa tuM emane eLakhI na zakI? jenA nAmathI pANI upara paththara tarI gayA, jenA caraNupathI paththara ahalyA suMdarI munipatnI banI gaI, jenA a Mgaspa`thI kukhta parama rUpavatI banI gaI, e bhaktavatsala bhagavAna sivAya Avu kAma krANu karI zake che? tArA caherA tarapha teA jo! je A vizva--brahmAMDanuM sRjana, pAlana ane saMhAra kare che, te ja purANupuruSa vRddha atithinA rUpamAM ApaNuM ghara pavitra karavA padhAryA hatA. sati ! daivi ! Ave, ApaNe temane zaraNe jaI e, karuNa svarathI kSamA mAgIe. are, ApaNe te emane sAmAnya mANasa ja mAnyA hatA. khabara nathI ke temanI sevAmAM keTalIye khAmIA rahI gaI haze. hAya ! ApaNe hAtha AveluM ratna gumAvI dIdhuM ! A pramANe kahIne tee anne pastAvA karavA lAgyAM. * prabhe| ! karuNAsindhA ! amArA aparAdha kSamA karA, amArAthI bhUla thaI gaI che. paraMtu tame teA nAtha ! karuNAnA apAra sAgara che. deva ! tame A brahmAMDanA ekamAtra svAmI che, pratyeka jIvanA hRdayamAM nitya vihAra kareA cheA, tamArAthI kaI paNa chUpuM nathI. AthI e prArthanA che ke he nAtha ! ame ajJAnathI karelA aparAdhAne mATe kSamA karo !' dAmeAdaradAsa ane temanI patnIe premAvezamAM ghaNI vAra sudhI bhagavAnanI stuti karI. banne rayAM, jamIna upara ALeATayAM ane ebhAna thaI gayAM. te caitanya prApta thatAM mahAmahAtsavanI taiyArI karavA lAgyAM. temanuM samasta jIvana bhagavAnanI sevAnA bhAvathI ja bhagavat-rUpa bhaktonI sevA ane satpuruSA tathA dIna-duHkhIonI sevAmAM ja vItyuM. dehAvasAna thayA pachI banne divya deha dhAraNa karIne vaikuMThamAM zrIvaikuMThanAthanA svarUpane prApta thayAM. * jee parama kRpAnidhinI zeAdhamAM che, jee bhagavatparAyaNa che, temanA satkAryoMmAM sa vastue madadagAra thAya che. Page #41 -------------------------------------------------------------------------- ________________ samAcAra samIkSA mahAsattAonuM valaNa raziyA ane amerikA jevI mahAsattA pAki. stAna taraphI che ane bhArata kazI rAjadvArI madada ke Take meLavavAnI sthitimAM nathI. amerikA pAkistAna uparAMta cIna sAthe potAnA saMbaMdho sudhAravA mAMge che eTale bhArata pratye tenI sahAnubhUti pragaTa thavAnI nathI. cIne bhUtakALamAM akasAI cIna mArga bAMdho tyAre judI vAta hatI. tyAre amerikAe sahAnubhUti darzAvI hatI. 196ramAM cInI AkramaNa vakhate amerikAe bhAratane lazkarI madada karI hatI. paNa atyAre bhArata be moTI sattAo pAsethI kazoTake meLavI zake tema nathI kema ke temanuM valaNa bhAratavirodhI ke pAkistAnataraphI che. kAzmIramAM gaMbhIra paristhiti pArlAmenTanA kendrIya khaMDanI vAtacIta mujaba ema lAge che ke kAzmIramAM gaMbhIra paristhiti AkAra * laI rahI che. zrI. sAdIka ane zrI. mIra kAsImanAM ja vaccenI taDa tAjetaramAM vistRta banI che ane te eTalI hade vikasI rahI che ke have sAthe maLavuM kadAca zakaya nathI. tenuM pariNAma spaSTa che. zekha abdullA ane tenA lokamata moracAne leke taraphathI vadhu Take maLI rahyo che, teo vadhu majabUta banI rahyA che. zekha abdulA ane tenA TekedAroe kAzmIramAM badhI cUMTaNI laDavAno nirNaya karyo che, ane teoe zarUAta paMcAyatanI cUMTaNIothI karI che. paMcAyatanI cUMTaNIo mAtra be ja vistAramAM yojAI che paraMtu pariNAme koMgresa mATe AghAtajanaka che. tAjetaramAM lekamata maracAnA netA zrI. aphajhala bege eka mahattvanuM nivedana karyuM che. temaNe eka sabhAmAM jaNAvyuM hatuM ke, eka vakhata ame kAzmIramAM cUMTaNIo jItIzuM. tyAre ame kAzmIramAMthI badhA videzI sainike pAchA kheMcI levAnI mAMgaNI karIzuM. zrI. bega videzI sainikone artha bhAratanA sainike navI dilhI mAne ke na mAne paNa eka bAbata khUba spaSTa che ke je zekha abdullA ane tenA lekamata moracAne cUMTaNIomAM saphaLatA maLaze to teo navI dilhI mATe muzkelI UbhI karaze. zrI. sAdIka ane zrI. mIrakAsIma jUtha vacceno AMtarika jhaghaDo bIjAM rA.conA kAMgresI jUtha vaccenA jhaghaDA karatAM navI dilhI mATe vadhu gaMbhIra prazno UbhA karaze. A jhaghaDAthI 'mIrano kesa nabaLo banI jaze. sarahada para rasto bhArata sarakAranA videza khAtAe uttara kAzmIramAM merakhunathI kAzamIra-siMkIyAMga sarahada paranA khunajerA ghATa sudhIno rasto bAMdhavA sAme pAkistAna ane cInane virodha yAdI pAThavI che. A rastAthI pAkistAna ane cIna I che tyAre bhAratanI salAmatI jokhamamAM mUkI zake che. A rasto je cIna sAthenA saMbaMdho bagaDe to khuda pAkistAnane mATe jokhamI nIvaDe tema che. pAkistAna karatAM A mArga cInane vadhu upayogI ane anukULa thaI paDe tema che. bAMdhavAmAM 12 hajAra cInI lazkarI mANaso rokavAmAM AvyA che. AvI gaMbhIra bAbata chatAM videza khAtAe be dezanA rAjadUtone bolAvIne gaMbhIra vetavaNI paNa ApI nahi. rAbetA mujabanI virodha yAdI koI asara karatI nathI. hakIkate cInI ane pAkistAnI sarakAranI kAle bhAratanI AvI virodha vAdIothI UbharAI paDI che. telaMgaNanI samasyA : rAdhinI ukaLatI samasyAono koMgresa saMsadIya borDanA chelA nirNayathI aMta Ave tevuM lAgatuM lAgatuM nathI adranuM navuM vibhAjana na thavA devA AgevAno kRtanizcaya hoya toye e telaMgaNunI prajAnA mananuM samAdhAna thAya evuM kaI pagaluM bharavA tatpara thaI nathI. ane UlaTuM zrI brahmAnaMda reDDInA rAjInAmAne kAraNe meLanI ane carcA vicAraNAnI je bhUmikA UbhI thaI hatI, tene rASTrapatinA TUMkamudatI zAsana dvArA daDha karavAne badale tene vaMsa thAya evuM valaNa teNe akhatyAra karyuM che. Page #42 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AzIvAda [ julAI 1969 - zrI raDInA rAjInAmA pAchaLano Azaya telaM- telaMgaNanA AgevAno sAthe maMtraNAonI anukuLa gaNanI prajAnI eka mAMga pUrI karavAno hato. samagra bhUmikA UbhI thAya, e ja A nirNayanA hitamAM addhinI prajAnA vidhAnasabhAnA pratiniviono temane che, e vAta tene kema nahi samajAI hoya? Take che ke nahi, te A carcAmAM gauNa prazna che. - bihAramAM rAjakIya asthiratAne kAraNe rASTrapati vidhAnasabhAnA koMgresa pakSanA sabhyo temane bahumatIe zAsana anivArya lekhatI AgevAnIne AMdhamAM AvI pAchA mukhya maMtrI banAvatA hoya, tethI A prazna asthiratAnAM darzana nathI thatAM, te navAI jevuM lAge Ukale che kharo? adhinI vartamAna netAgIrImAM . che. baMne rAjyomAM paristhitinuM svarUpa juduM heya telaMgaNanI prajAne vizvAsa rahyo nathI. A vistAranA toye tenuM hArda eka ja che. baMne rAjyamAM zAsana maMtrIoe potAnA hevAna rAjInAmAM ApyAM che. asthira che, UlaTuM AMdhamAM eka AkhA vistAre telaMgaNano koI pratinidhi A javAbadArI svIkAravA lagabhaga baLavo pokArI vyApaka asalAmatI janmAvI che. tatpara nathI. te saMjogomAM tenI mAgaNI anusAra kendranI AgevAnI anirNayanI baMdIvAna banI TUMka samaya mATe rASTrapati zAsana sthApavAno nirNaya praznone haDasele mAre che, paraMtu temAM dezane nabaLo levAyo hota to te vadhu ucita thAta. koMgresanI pADe che. A javAbadArImAMthI te kevI rIte chaTakI AgevAnI je adhinA bhAgalA na IcchatI heya, te zakaze? saMsthA samAcAra mAnava maMdira-muMbaI ane zAkhA-surendranagara vividha kSetre mAnavatAnI sevA mATe mathI rahela A saMsthAnI sthApanA muMbaImAM sana 156 mAM thayelI che. | bhAratanA prasiddha lokasaMta ane saMkIrtanAcArya zrI devendravijayanA adhyakSapaNuM nIce A saMsthAnI pravRtti muMbaImAM vividha kSetramAM vistaratI rahI che. A saMsthA rajisTarDa pablika TrasTa che. tenA suvyavasthita vahIvaTa nIce surendranagaramAM cAlu varSe tenI zAkhAnI sthApanA thaI che. zAkhAnI sthApanAne surendranagaranI janatAne paNa sAro sahakAra maLyo che. saMsthAnuM mukhya bhavana "zrI gAyatrI kRpA" taiyAra thaI gayuM che. gata citra navarAtramAM tene bhavya udghATana samAroha ane pratiSThAmahotsava 2jAyA hatA. A saMsthAnA prANa samA zeThazrI pI. pI. saMghavI saMsthA sarvAgI rIte jaladI vikAsa sAdhe te mATe khUba utsAha pUrvaka prayAsa karI rahyA che. saMthAmAM "mAtuzrI sUrajabA prabhAzaMkara saMghavI-chAtrAlayanI sthApanA thaI che. tema ja zeThazrI vrajalAla durlabhajI pArekhe potAnAM mAtuzrI amRtabAInA puNyasmaraNArthe rU. 51000- nI sakhAvata karI che temAMthI mAtRvRddhAzramanI saMsthA AkAra laI rahI che. zrI amRtabAI durlabhajI pArekha-mAtRvRddhAzramamAM vRddha vayanI mAtAone Azraya maLI raheze. saMsthAnA mukhya bhavana gAyatrIkRpAnI AjubAju bhagavAnanA vIsa avatAranI pratimAonAM maMdira nirmANa karavAnI yojanA vicArAI che. saMsthA ane tenI zAkhAnI pragati onI vigate vakhatovakhata "AzIrvAda" mAsikamAM prasiddha thatI rahe che. mAlikaH zrI bhAgavata vidyApITha ane mAnava maMdira vatI prakAzaka : zrI devendravijaya vijayazaMkara dave, rAyapura, bhAunI paLanI bArI pAse, amadAvAda. mudraka : zrI jagadIzacaMdra aMbAlAla paTela, ena. ema. prinTiMga presa, dariyApura, DabagaravADa, amadAvAda-1.