Book Title: Samaysar
Author(s): Kundkundacharya, 
Publisher: Bharat Varshiya Varni Jain Sahitya Prakashan Mandir

View full book text
Previous | Next

Page 649
________________ समयसार १६८ द्विषयेषु न संति, प्रज्ञानाभावारसम्यग्दृशौ तु न भवति । एवं ते विषयेष्वसंतः सम्यम्हण्टेनं भवंतो न भवत्येव ।। रागद्वेषाविह हि भवति ज्ञानमज्ञानभावात् तो वस्तुत्वप्रणिहितशा दृश्य। भानो न किंचित् । सम्यग्दृष्टिः क्षपयतु ततस्तत्त्वदृष्ट्या स्फुट तो ज्ञानज्योतिर्बलति सहज येन पूर्णाचसाधिः ॥२१८।। रागद्वेषोत्पादकं तत्त्वदृष्टया नान्यद द्रव्यं वीक्ष्यते किंचनापि । सर्वद्रव्योत्पत्तिरंतश्चकास्ति व्यक्तात्यंतं स्वस्वभावेन यस्मात् ॥२१६॥ ॥ ३६६-३७१ ।। एक० । भणिओ भणितः घाओ घातः-प्रथमा एकः । चरित्तस्स चरित्रस्य-षष्ठी एक० । तहिं तत्र-मयय । पुग्गलदव्यस्स पुद्गलद्रव्यस्य-षष्ठी एक० । णिहिट्ठो निदिष्ट:-प्र० एक० । जीवस्स जीवस्य-पष्ठी एक० । जे ये-प्रथमा बहुगुणा गुणाः-प्रथमा बहु०। ण न-अव्यय । संति-वर्तमान लट् अन्य पुरुष बहु० किया। खलु-अव्यय । परेसु दवेसु परेषु द्रव्येषु-सप्तमी बहु । तम्हा तस्मात्-पंचमी एक० । सम्माइटिस्स सम्यमहा:--पाली ए. ! . अन्ना भरिमानान लट् अन्य पुरुष एक० क्रिया । रागो राग:-प्र. ए० । विसएसु विषयेषु सप्तमी बहु० । रागो दोसो मोहो रागः द्वेषः मोहः-प्रथमा एक० । जीवस्स जीवस्य--पष्ठी एक० । एव-अव्यय । अणण्णपरिणामा अनन्यपरिणामा:-प्रथमा बह। एएण कारणेण एतेन कारणेन-तृतीया एक० । सद्दादिसु शब्दादिषु-सप्तमी बहु० । ण न-अव्यय । अस्थि अस्ति-वर्तमान लट् । अन्य पुरुष एक० क्रिया । रागादी रागादयः-प्रथमा बहुवचन ।। ३६६-३७१॥ गया था। अब उस प्रभिन्न कर्तृकमत्वके परिचयसे प्रात्माको क्या शिक्षा व कर्तव्य करना चाहिये उसका कथन इस गाथाषट्कमें बताया गया है। तथ्यप्रकाश-१-मात्माका दर्शन, ज्ञान, चास्त्रि प्रात्मामें ही है । २-प्रचेतन विषय, कर्म, कायके गुण व परिणमन उन्हीं मचेतनोंमें हैं। ३-अचेतन विषय, कर्म व कायके घात होने पर दर्शन, ज्ञान, चारित्रका घात नहीं होता । ४-दर्शन, ज्ञान, चारित्रका पात होनेपर विषय, कर्म व कायका घात नहीं होता। ५--प्रात्माके दर्शन, शान, चारित्र प्रादि कोई भी गुण पुद्गल द्रव्यमें नहीं हैं | ६-- प्रात्माके दर्शन, ज्ञान, चारित्रका विभावपरिणमन भी रागादिक किसी परद्रव्यसे नहीं पाते । ७- रागादिक विभाबपरिणमन परद्रव्यमें नहीं होते। :- रागादिक विभादपरिणमन प्रात्मस्वभावसे नहीं होते ! ६-रामादिक विभाव परद्रव्यमें होते नहीं, प्रात्मस्वभाव में होते नहीं, किन्तु जीवके मशानभय परिणाममें ही रागादिक होते हैं । १०- सम्यग्दृष्टिके प्रज्ञानमय भाव नहीं हैं सो उसके प्रज्ञानमय रागादिकभाव नहीं होते । ११-विभावके उत्पाद व विनाशके तथ्यके प्रजानकार विषयादिके निमित्त अपने गुणका घात करते हैं। १२- अविकार सहजज्ञानानन्दका स्वाद मायेपर विषयकर्मकायसंकट स्वयं दूर हो जाते हैं इस तथ्यके अजानकार स्वसंवेदनरहित कायक्लेशसे ही प्रात्माका दमन करते हैं । १३-हे पात्मन, विषयादिके संग्रहविग्रहरूप घात क्यों व्यर्थ करता है । १४-- हे प्रात्मन्, विषयादिमें तू क्यों

Loading...

Page Navigation
1 ... 647 648 649 650 651 652 653 654 655 656 657 658 659 660 661 662 663 664 665 666 667 668 669 670 671 672 673 674 675 676 677 678 679 680 681 682 683 684 685 686 687 688 689 690 691 692 693 694 695 696 697 698 699 700 701 702 703 704 705 706 707 708 709 710 711 712 713 714 715 716 717 718 719 720 721 722 723