________________
ઑક્ટોબર, ૨૦૧૫ પ્રબુદ્ધ જીવન
૨૯ અવસ૨
ભારતીય સંસ્કૃતિના જ્યોતિર્ધર શ્રીવરચંદરાઘવજી ગાંધીના
૧૫૧મા જન્મદિવસ નિમિત્તે યોજાયેલ રાષ્ટ્રીય પરિસંવાદ ૧૯મી સદીના અંતભાગમાં વિદેશગમન કરીને ભારતીય સંસ્કૃતિ રાઘવજી ગાંધીનો ૧૫૧મો જન્મદિવસ વિદ્વર્જનો અને શ્રુતપૂજકોની અને જૈન ધર્મ વિશે જાગૃતિ ફેલાવનારા શ્રી વીરચંદ ગાંધીનો જન્મ ઉપસ્થિતિમાં ઉજવાઈ રહ્યો છે એ વિધિ નિર્મિત ઘટના છે. કારણ કે સૌરાષ્ટ્રનું કાશ્મીર કહેવાતા મહુવામાં ઈ. સ. ૧૮૬૪ના ઓગસ્ટની આ પ્રસંગનું અનુસંધાન શ્રી વીરચંદ રાઘવજીના ગુરુ સંત આચાર્ય ૨૫મી તારીખે થયો હતો. આ મહામાનવની ૧૫૦મી જન્મજયંતી શ્રી આત્મારામજી મહારાજ અને અમેરિકાની સર્વધર્મ પરિષદમાં પ્રસંગે ૨૫મી ઑગસ્ટ ૨૦૧૫ના રોજ તેમના વિશિષ્ટ પ્રદાન એમની સાથે સહભાગી થનાર સ્વામી વિવેકાનંદજી સાથે સંકળાયેલું પ્રત્યે સમાજમાં સભાનતા કેળવાય તે માટે એક રાષ્ટ્રીય પરિસંવાદનું છે. આ મંગળ પ્રસંગે અમે આપ સર્વેનું હૃદયપૂર્વક સ્વાગત કરી, આયોજન કરવામાં આવ્યું.
અહીં ઉપસ્થિત રહેવા માટે આપ સર્વની સંસ્કારિતાને અંતરથી વંદન ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ જૈનોલોજી (ભારત, લંડન), શ્રી મુંબઈ જૈન કરીએ છીએ.' યુવક સંઘ અને જૈન વિશ્વકોશ (મુંબઈ, અમદાવાદ) – આ ત્રણ વધુમાં આ સંદેશામાં જણાવ્યું કે, “મહામાનવ વીરચંદ ગાંધી પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓના સંયુક્ત ઉપક્રમે અમદાવાદમાં, રાષ્ટ્રસંત એક યુગપુરુષ હતા. આપણે જેટલાં વિવેકાનંદના શબ્દને યાદ કરીએ પ. પૂ. ગુરુદેવશ્રી નમ્રમુનિજી મહારાજ સાહેબની પાવન નિશ્રામાં છીએ, એ માત્રામાં આપણે વીરચંદ ગાંધીના શબ્દ અને કર્મને યાદ વિશ્વકોશ ટ્રસ્ટ (વિશ્વકોશ માર્ગ, ઉસ્માનપુરા, અમદાવાદ-૩૮૦ નથી કર્યા. આ પરિસંવાદ આપણને ઋણમુક્ત કરશે. ૦૧૩)માં યોજેલ. આ રાષ્ટ્રીય પરિસંવાદમાં ૧૪ જેટલા વિદ્વાનો મહામાનવ વપરચંદ ગાંધીના શબ્દને, જીવનને અને જીવનસંઘર્ષને શ્રી વીરચંદ ગાંધીના જીવનના વિવિધ પાસાંઓ અંગે પોતાના અત્રે પધારેલ વિદ્વર્જનો શબ્દથી વાચા આપશે. આ સ્મરણાંજલિ આપણને અભ્યાસપૂર્ણ લેખો રજૂ કરવાના હતા. પરંતુ તે દિવસે અમદાવાદમાં ભૂતકાળની ભવ્યતાનું દર્શન તો કરાવશે જ, પણ સાથે સાથે આ દર્શન પાટીદારોની મહાક્રાંતિરેલીનું ખૂબ મોટા પાયે આયોજન થયું ભવિષ્યની પેઢી માટે પથદર્શક પણ બની રહેશે.” હોવાથી તે માહોલને લક્ષમાં રાખીને આ પરિસંવાદ વિશ્વકોશ ટ્રસ્ટનું આ પરિસંવાદની ભૂમિકા સ્પષ્ટ કરતાં, દેશ-વિદેશમાં જૈન ઘર્મ સ્થળ ફેરવીને ગુજરાત વિદ્યાપીઠના આદિવાસી કેન્દ્ર ખાતેના અને ભારતીય સંસ્કૃતિ અંગે વ્યાખ્યાનો દ્વારા જાગૃતિ ફેલાવનાર હૉલમાં ટૂંકાવીને ગોઠવાયો. તેમજ મુંબઈના કેટલાક વિદ્વાન પદ્મશ્રી ડૉ. કુમારપાળ દેસાઈએ જણાવ્યું કે છેલ્લી ઘડીએ આ વક્તાઓ પણ આવી શક્યા નહીં.
પરિસંવાદ ગુજરાત વિશ્વકોશના બદલે ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં યોજાયો પરિસંવાદના સંચાલનનો દોર ડૉ. નલિનીબેન દેસાઈએ તેનો મોટો ફાયદો એ થયો છે કે મહાત્મા ગાંધીજી, શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર અને સંભાળ્યા બાદ શ્રી ફાલ્ગનીબેન શાહના નવકારમંત્રના ગાન સાથે શ્રી વીરચંદ ગાંધી – આ ત્રણેય સમકાલીન પ્રતિભાઓને સંભારવાનો કાર્યક્રમનો શુભારંભ થયો. શ્રી ચંપકભાઈ શેઠના આવકાર પ્રવચન આ નિમિત્તે અવસર પ્રાપ્ત થયો છે. વીરચંદ ગાંધી અને ગાંધીજીએ બાદ જૈન ધર્મના ઊંડા અભ્યાસી શ્રી ગુણવંતભાઈ બરવાળિયાએ મુંબઈમાં એક રૂમમાં સાથે રહીને આહારવિષયક પ્રયોગો કર્યા હતા. ત્રણેય નિમંત્રક સંસ્થાઓનો ટૂંકો પરિચય આપી આ પરિસંવાદનું શ્રી વીરચંદ ગાંધીએ અમેરિકાના એમના પ્રવચનોમાં શ્રીમદ્ મહત્ત્વ સમજાવ્યું. ગુજરાત વિદ્યાપીઠના કુલનાયક શ્રી અનામિકભાઈ રાજચંદ્રની અવધાનશક્તિની વાત કરી હતી. જૈન સમાજ શ્રી વીરચંદ શાહે પોતાની ખુશી વ્યક્ત કરતાં જણાવ્યું કે આપત્તિ સમયે આ ગાંધી જેવી તેજસ્વી પ્રતિભાને ભૂલી ગયો છે તેને યાદ કરવાનો પરિસંવાદ ગુજરાત વિદ્યાપીઠમાં યોજાયો તેનો વિદ્યાપીઠ અને તેના આ અવસર છે. સ્વામી વિવેકાનંદની પછી સ્વામી અભેદાનંદજી વિદ્યાર્થીઓને અમૂલ્ય લાભ મળ્યો છે. શ્રી વીરચંદ ગાંધીએ જૈન ધર્મ એ આવ્યા અને પછી અનુયાયીઓ દ્વારા અને શ્રી રામકૃષ્ણ મિશન દ્વારા બૌદ્ધ ધર્મ કરતાં કઈ રીતે જુદો પડે છે તે બાબત આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ સ્વામી વિવેકાનંદના વિચારોની મશાલ આગળ વધી, જ્યારે વીરચંદ ઉપરથી સમજાવી હતી. તેઓએ પોતાના અમેરિકા અને યુરોપના ગાંધી ધૂપસળી બનીને વિસરાઈ ગયા. આવા પરિસંવાદ નિમિત્તે રોકાણ દરમિયાન ૧૫૦ જેટલાં વિષયો ઉપર ૬ ૫૦ જેટલાં તેમના કાર્યની આભ જેવી વિશાળતાને ઓળખવાની આપણને વ્યાખ્યાનો આપ્યાં, તે ઐતિહાસિક હકીકત કહેવાય.
તક પ્રાપ્ત થઈ છે. આ પ્રસંગે શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘના પ્રમુખ શ્રી ચંદ્રકાન્ત શાહ આ પ્રસંગે ગુજરાત વિદ્યાપીઠના કુલસચિવ શ્રી રાજેન્દ્ર ખીમાણીએ તથા મંત્રીશ્રી ડૉ. ધનવંત શાહે ખાસ મોકલેલા સ્વાગતસંદેશામાં જણાવ્યું પ્રસન્નતા વ્યક્ત કરતાં જણાવ્યું કે શ્રી વીરચંદભાઈએ અમેરિકામાં એકાગ્રતા હતું કે “ભારતની અધ્યાત્મ વિદ્યાના આ પરિસંવાદ આપણને ત્રણમુક્ત કરશે.
ઉપર ૧૨ વ્યાખ્યાનો આપ્યા હતા. જ્યોતિર્ધર સુશ્રાવકશ્રી વીરચંદ
વિદ્યાપીઠમાં જે કાંતણની પ્રવૃત્તિ ચાલે
