________________
તા. ૧-૭-૩૪.
-જૈન યુગ
પણ તે ઉપાય છે. હજારો વર્ષથી ચાલતા અને પથાતી એક પિતાની ત્યાગ મર્યાદામાં રહીને પણ જૈન ભિક્ષુકે જે નવા વિશિષ્ટ આચાર વિચારની પ્રણાલીના પ્રતિનિધિ તરીકે વિશ્વના નવા દેશ દેશાંતરે જેણે તે તેઓ પેજ અત્યારના સંકુચિત જ્ઞાનભંડારમાં જૈન શાસ્ત્રીય જ્ઞાનનું સ્થાન છે એ ખરું, તેમ ક્ષેત્રમોહને એક આપત્તિ સમાન લેખતા થઇ જશે. દરિવારના છતાં તેનું મહત્વ તે બીજું બધાં શાસ્ત્રના તાન ઉપર અને દેશની વાત બાજુએ મૂકી માત્ર પાદવિહારદ્વાર જઈ શકાય તે જ્ઞાન મેળવવાની રીત ઉપરજ અવલંબિત છે. આ દષ્ટિએ એવા દેશદેશાંતર, ત્યાંની વિવિધ જાતિઓ વિવિધ ધર્મના જૈન શાસ્ત્રને અભ્યાસ અને તેનું ચિંતન કરવું એ ભાવિને અનુયાયીઓ, વિવિધ ભાષાઓ, વિવિધ રીતરિવાજો અને સર્વથી વિચાર કરતાં અગત્યનું લાગે છે. આવી તૈયારી કરવા માટે જે ચઢી જાય એવાં નેપાળ, હિમાલય, રિબેટ અને માનસરોવરનાં સગવડ જેરાએ તે બીન 'કાઈપણ સ્થાન કરતાં કાશીમાં વધારે દુખે જયારે વિચાર આવે છે ત્યારે ઘણીવાર એમ લાગે છે સારી છે. કાર ત્યાં દરેક દાનના ખાં, વિદ્વાને અને દરેક કે મુખ્ય ભાગે વકુળ જાત જૈન ત્યાગીગણ જ્યારથી સાહસિક જાતના વિદ્યાર્થીઓનું બીજા કઈ પણ સ્થાન કરતાં મેટામાં વૈચ્ચેની પ્રકૃતિને વેગે એવું દેશ દેશાંતર ભ્રમણ અને ગંગાપ્રમેટું પ્રમાણ છે. જ્યાં સમકક્ષ અને હરીફ વિચાર હોય વાકસમું વહેતું ધર્મપ્રચારકામ છોડી બેઠે ત્યારથીજ એ, ખાડાત્યાંજ પિતાના વિચારો વધારે ઊંડા, વ્યાપક અને પાકા કરવાની માંના કેલાતા પાણીમાં ખદબદતા માછલાઓની પેઠે એક તક મળે છે. કાશીમાં સુલભ એવી બધી સગવડને ઉપયોગ પથ અને તેના પણ ફિરકા અને તેના પણુ નામમાત્રના ઉપર જણાવેલી રીતે અને દષ્ટિએજ વધારે લાભદાયક નીવડવાને ગો અને સંધાડાઓના નજીવા સકુચિત ક્ષેત્રમાં અંદર એ નિઃશંક છે. તેથી અત્યારે હું જૈન વિદ્યાર્થીઓ (પછી અંદર મહિષત્તિ ધારણ કરી પોતાની સ્વતંત્ર સિંહપ્રકૃતિ છોડી તે ગૃહસ્થ હોય છે ત્યાગી) અને જૈન સમાજના વિચારનું છે. આમાંથી મુકિત મેળવવાને સુલભ અને તાત્કાલિક રસ્તે ખાન આ તરફ ખેચું છું.
એજ છે કે નવજવાન અને નવભાવનાવાળા ત્યાગી સમુદાયને ઉપાધ્યાય થશેવિજયજીનાં જ્ઞાનનું અને લેખનનું મહત્વ
પંથના નહિ પણ ધર્મના પ્રચારની દષ્ટિએ દેશ દેશાંતરમાં
મેક, અને તે માટે તેવા વર્ગને ખાસ રીતે તૈયાર કરે. કેવળ તેમના જૈન શાઅજ્ઞાનમાં ન હતું. કારણ તેમનાજ આ તૈયારી માટે પણ કાશી જેવું એકેય વિશિષ્ટ સ્થાને અત્યારે જેટલું જૈન શાસ્ત્રીય જ્ઞાન ધરાવનાર તે વખતે પણું જૈન ધ્યાનમાં નથી. કારણું અત્યારની કાશીની વ્યાપક સગવડને મુનિ ઓ હતા, ત્યાર પછી પણ થયા અને કદાચ તેવા વિરલ પણ વિચાર કરતાં એમ ચાકણું લાગે છે કે જેઓ યુરોપ અમેરિકામાં અત્યારે મળી શકે. છતાં બીજા કોઈ જૈન આચાર્યન સાહિત્ય જેન શાઅને કાઈ વિષય લઈ અભ્યાસ કરવા ગયા હશે અથવા
તે અભ્યાસ કરી આવ્યા હશે તેઓને પણ પિતાના જ્ઞાનનું ઉપાધ્યાયજીના સાહિત્યની કક્ષામાં નથી આવી શકતું અને સગા.
અલી એક અને સચોટપણું કાવવા ખાતર આ દેશમાં કોઈ વિશિષ્ટ સ્થાનની ગમે તેવા વિરોધી ગણાતા વિદ્વાનને પણ ઉપાધ્યાયજીના ચિંતન છેડા વખત માટે પણ ઉપાસના કરવી જ જોઈએ અને તેવું લેખન તરફ આજે મોન ઉત્પન્ન થાય તેનું શું કારણ ? આ સ્થાન જે કંઈ હાલ તરત તૈયાર અને વધારે સરસ અને પ્રશ્નના જવાબ તેમના તત્કાલીન સર્વદર્શન સંબંધી વિશાળ ' બંધબેસતું હોય તો તે કાશીજ છે. અભ્યાસમાંથી મળી આવે છે. જે આ વાત સાચી હોય તે તે
સુખલાલ. જમાના કરતાં વધારે સગવડવાળા આ જમાનામાં અને તે શ્રી કૉન્ફરન્સ નિભાવ ફંડ, સમય કરતાં વધારે વ્યાપક ભાવનાવાળા તથા વિશેષ જવાબ- મકરન્સના ચાદમાં અધિવેશન વખતે કૅન્ફરન્સ નિભાવે દારીવાળા આ સમયમાં વિચારશીલ ત્યાગી કે ગૃહસ્થ જૈન
કંડમાં ભરાયેલી રકમ. વ્યક્તિએનું શું કર્તવ્ય છે એ વધારે કહેવાની ભાગ્યેજ જરૂર છે. જ્યારે કાશી જેવા સ્થાનમાં જૈન અભ્યાસ માટે વિશિષ્ટ સહનલાલ હિંમચંદ વકીલ હા. મણીલાલ પાદરાકર. 11
૨૦૦ બાબુ નિર્મલકુમારસિંહજી નવલખા. ૨૦૦] રે. સગવડ થઈ ગઈ છે ત્યારે તેને સુંદર ઉપગ કરી લેવાની છે. જીવાભાઈ કેશરીચંદ. ૨૫) રા. અમૃતલાલ કાળીદાસ. શક્તિવાળાં ભાઈ બહેનેએ લક્ષ આપવું આવશ્યક છે. ૨૫ ર. રણછોડભાઈ રાયચદં મોતીચંદની ક. ૨૫૧}
રા. કરશી મુળજીની કુ. ૨૦૧] બાબુ જીવનલાલ પન્નાલાલે અહીં લગી તે મેં મુખ્યપણ અભ્યાસની સગવડ વિશે વગેરે. ૨૫ ર. હીરજી ઘેલાભાઇ. ૨૫) રા માતનલાલે ચર્ચા કરી છે દ્રવે પ્રચાર વિશે પણ થંડી સૂચના કરી દઉં. હેમચંદ ઝવેરી. ૨૫ બાબુ બહાદુરસિંહજી સીધી. ૨૫] ત્રણે જેન કિકાઓને ત્યાગી ગણુ ના સુનો નથી એમને ૨. લાલજી ભારમલ ૨૫] ૨. કુરપાળ દરશી. ૧૫] મન નિષ્ક્રિય અને નકામુ તે નજ કહી શકે. પરિમિત અનુયા
૨. મોતીલાલ મૂળજીભાઈ. ૧૦) રા. દલીચંદ વીર
સુરત. ૧૦ રા બાલાભાઈ મગનલાલ નાણાવટી. ૧૦પ થીઓવાળા, નક્કી અને સ્થિર થએલા ક્ષેત્રમાંજ જ્યાંસુધી રા. ભેગીલોલ લહેરચંદ. ૧૦૫ ૨. હરખચંદ શીવજીની કુાં. તેઓ રહેશે ત્યાંસુધી અનુયાયીઓને પોતપોતાના કરી લેવાની પ1 રા. ગલાલચંદ ખીમજી, ૫] રા. છવલાલ કપુરાશ. અને પિતાને સેવકે વધારવાની સંકુચિત ભાવનામાંથી અંદર ૫) રા. જીવનલાલ ચંદ્રભાણ કરી. ૫) રા. હરગોવિંદદાસ અંદર અદેખાઈ અને એક અથવા બીજી રીતે ચડસાચડસી
હરજીવનદાસ ભાભેરા. ૫શ્રી. મણીબહેન ચુનીલાલ
વીરચંદ. ૨૫ રા. દેવચં મોતીચંદ ૨૫ ર. મોહનલાલ થયા વિના કદી નહીં રહેવાની. જૈન ત્યાગી અને ઉપદેશક દલીચંદ દેશાઈ. ૫૧, ર, મણીલાલ કુંવર છે. કુલ ૮૩૭). ગણુના શારીરિક માનસિક જીવનમાં જૂનાને સ્થાને નવું અને ૧૨ પાદ રોકડા પરેચુરણું મંડપમાં આવ્યા છે. ૨૫ રૉ. ઈંડાને સ્થાને ગરમ લેહી જેવા ઇચ્છતા હોઈએ તો આપણે મગનલાલ મલચંદ સુરત. ૧૭ ચુનીલાલ વીરચંદ સુરત. તેમને માટે એકવાર બૌદ્ધ ભિક્ષુકે ખેડતા તેમ નવા નવા
૨) મગનલાલ ધનજી સુરત૫) ડાહ્યાભાઈ ધનજી સુરત.
ન દરના અને નજીકના પ્રદેશે ખેડવાની સગવડ કરવી જ જોઈએ. ૮૫૪ એકર કુલ.
