Jain Satyaprakash 1936 06 SrNo 12

Author(s): Jaindharm Satyaprakash Samiti - Ahmedabad
Publisher: Jaindharm Satyaprakash Samiti Ahmedabad

Page 6

૪ દિગંબરોની ઉત્પત્તિ . ૦ ,
લેખક
આચાર્ય મહારાજ છે ગર્વ છે શ્રીમતું સાગરાનન્દસૂરિજી છે
Sા
ન
(ગતાંકથી ચાલુ) આ જગતમાં કેવળ જૈનશાસન જ કે ચારિત્ર અંગીકાર કરતી વખતે ધનસ્વભાવથી સિદ્ધ અને અનાદિકાળથી ધાન્યાદિસંગ રાખવાનું જેમ શ્વેતાંબરોને પ્રવર્તે છે. એ જૈનશાસન સર્વ બાહ્ય માન્ય નથી તેમ દિગંબરોને પણ કઈ સંગોની અપેક્ષાએ અનેકાંતિક જ હોવા પણ જાતના વસ્ત્રાદિનો સંસર્ગ રાખછતાં પરિણામ (પરિણતિ) વાદની વાને જ નથી. એટલે કવેતાંબર કે અપેક્ષાઓ એ એકાંતિક જ છે, અને દિગંબર બન્નેની અપેક્ષાએ બાહ્યસંગના તેથી જ ભગવાન ઉમાસ્વાતિવાચક મહા- ત્યાગરૂપ ચારિત્ર તે આદિથી અંત સુધી રાજશ્રીએ તત્ત્વાર્થસૂત્રમાં સંખ્યા - એક સરખું રહેતું હોવાથી તેને માર્ગની જ્ઞાનવરિત્રાળિ મોક્ષમા: એમ જણાવી કોટીમાં મૂકી શકાય જ નહિ. સમ્યારિત્રને જ મોક્ષના ચરમ વળી ખુદ તત્ત્વાર્થસૂત્રકારે જે (છેલ્લા) સાધન તરીકે અવશ્ય પ્રાપ્તવ્ય
ચારિત્રના પાંચ ભેદે જણાવેલ છે તે જણાવેલ છે, અને સાથે સાથે તે સમ્યફ
કંઈ સાવધના ત્યાગની ન્યૂનતા અને ચારિત્રની મન્દતા, તીવ્રતા અને તીવ્ર
અધિકતાને લીધે નથી એ વાત પણ તમતાવાળી દશાઓ જણાવી છે અને તે
બને મતવાળાને માન્ય જ છે. દશાઓને પણ માર્ગ તરીકે જણાવી છે.
પરિહારવિશુદ્ધિ, સૂક્ષ્મસંપરામ અને અર્થાત્ પરિણતિરૂપ ચારિત્રમાં મંદપણું,
યથાખ્યાત નામના ચારિત્રના જે ભેદે મધ્યમપણું અને તીવ્રપણું હોવાથી તેને
છે તે બાહા ત્યાગને આભારી નથી, પણ જ માર્ગ તરીકે કહેલ છે. પણ માત્ર
આંતરિક એવી જે કષાય પરિણતિ છે બાહ્ય સંગનો જે ત્યાગ કરે તેને જ
તેના ત્યાગને અંગે જ છે. અને તેથી ચારિત્ર એટલે કે માર્ગ કહેલ નથી. તે આભ્યન્તર પરિણતિના તીવ્ર–મંદ કારણ કે જે માત્ર બાહ્ય સંગોના ત્યાગ
પણાને અંગે માર્ગને કેમ અને માત્રને જ ચારિત્ર માનેલ હોય તો તેવું શુદ્ધતાની તારતમ્યતા માનેલ છે. આમ ચારિત્ર તે શ્વેતાંબર કે દિગંબર એ હોવા છતાં તેઓ ચારિત્રને સ્થાને કેવળ બેમાંથી કઈ પણ મતની અપેક્ષાએ વસ્ત્રત્યાગને જ સ્થાન આપે છે. વળી ચારિત્ર (દીક્ષા) ને અંગીકાર કરવાની સાથે સિય એ ગાથામાંનો બાહ્ય સાથે જ હોય છે, પણ એ બાહ્ય ત્યાગમાં શબ્દ વાસ્તવિક રીતે પ્રથમ અને છેલ્લા તીવ્રપણું કે મંદપણું હેતું નથી. કારણ જિનેશ્વરેના સાધુઓના તથા વચલા બા