________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
UPERFUL RUR ધર્મ...કૌશલ્ય
( ૨૫ )
જ્ઞાન: ક્રિયા–Intelligent action ચંદનના ખાજો વહુન કરનાર ગધેડા ભારને જાણે છે, પણ ચંદનને જાણતા નથી તે પ્રમાણે ઘણાં શાસ્ત્રને ભણેલા જો ક્રિયા રહિત હોય તા તે ગધેડાની માફક
પુરુષ
શાસ્ત્રના ભારને વહન કરનારા થાય છે.
UZLEL
અથવા વાત કરે પ્રમાણુિકપણાની, અને સામાનું ગળુ' કરતાં જેના દિલમાં જરા સરખી અરેરાટી પણ ન થાય; અથવા વાત કરે નમ્રતા, સ્થિરતા કે આજ વની, અને વાત કરવા બેસે ત્યારે સામાના છતાં છતાં દુગુ ણુની તેની ગેરહાજરીમાં નિંદા કરતાં કે તેના અવર્ણવાદ ખેાલતાં એની જીભ પર જરા સરખું ચોકઠુ'ય ન લાગે; અથવા સત્ય, શીલ, યા — સજ્જનતા પર ભાષણ આપીને નાચે ઊતરતાં જ કાઇને ગાળ આપતાં, તુચ્છકાર સાથે હુકમ કરતાં, તોછડાઈથી સામાને તાડી પાડતાં કે
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
ડૂબી જાય છે; એવાના આરા આવતા નથી, એમને માર્ગ મળતા નથી અને જાતે અંધ કૂવામાં પડતાં પડતાં ખીજાને પેાતાની સાથે ખેચી જાય છે.
ગધેડાને ચંદનની ગાંધ આવતી નથી. એની
પીઠ પર સુખડ લાઘુ ઢાય કે ધૂળના ઢેફાં ભર્યાં હાય એ બન્ને એને મન સરખાં છે, અને પથ્થરને ભાર લાગે છે તેટલા જ ચંદનના લાગે છે, એ
રાખે, વ્યાખ્યાન કરે તેા સભાને છક કરી દે, પણ વન કરવાના વખત આવે ત્યારે ગળિયા બળદ થઈ જાય, આળસુ બનીને થાક્યો દેખાય, કરે તો મન્ વગર ઉપર ઉપરના ઢાળ કરે, પણ અંદર કારે ધાકોર હાય,
મહુ મોટી મોટી વાતે કરે, પડિતાઈનું ધમચંદનની સુગંધથી મેનસીબ રહે છે. એના પર ચંદનના ભાર આવ્યા એને એને કઇ જાતના લાભ મળતા નથી. તે જ પ્રમાણે સમજી જાણુકાર જ્ઞાની માણસ ક્રિયા ન કરે, કરે તા સાચી સમજીને ન કરે, તે એનાં જ્ઞાનના કશે। અર્થ નથી. એકલુ જ્ઞાન પાંગળુ છે, એલી ક્રિયા આંધળી છે, જ્ઞાન અને ક્રિયાના સહચાર ઢાય ત્યાં જ ખરી મજા જામે છે, બાકી જ્ઞાન વગરની ક્રિયા ઢાય તે તેને વિનીપાત થતાં વાર લાગતી નથી અને હેતુ રહસ્યના અજાણપણામાં ક્રિયાને સાચે લાભ મળતા નથી અને જાણી સમજીને ખેસી રહે, ગજના ગજ માપે, પણ એક તસુએ કાપે નહિ— જ્ઞાનના પશુ અર્થ નથી. માત્ર જ્ઞાન ખેાજારૂપ છે, માત્ર ક્રિયા આંધળી છે. એવા અથ, હેતુ કે પરિણામ વગરના જ્ઞાનના કે એવી વગર સમજણની ક્રિયાના સંવ્યવહારમાં કાષ્ટ જાતને લાભ થતા નથી. માટે કશે તે પેાતાની મહત્તા બતાવતાં પેાતાની નરમાશ બતાવ-સમજીને કરે, સમજે તેને બરાબર અર્થે કા અને નકામી મારી ને વેઠમાં કાંઇ ફેર નથી એ વાતનું રહસ્ય સમજો. ગતાનુગતિક થવામાં માલ નથી તેમજ સમજીને ખેસી રહેવામાં પણ માલ નથી. ગધેડાની જેટલી મજૂરી કરવી અને અવસર મળે છતાં સુગંધ પારખવી પણ નહિ એ સાચા ધર્મ
વાના દાવા કરતાં જેના દિલમાં અરેરાટી પણ ન થાય,
આવા પુરુષો દુનિયામાં નકામે જ્ઞાનના જજે ઉપાડે છે, ભાર વેંઢારીને હેરાન થાય છે, ખાટા દાખલા મેસાડી બીજાને પતિત થવાના માર્ગે સરલ કરી આપે છે અને જાતે નિષ્વ'સ થઇ, તીવ્ર કમ આંધી, ગળે પથ્થર વીંટી, મહાન ભવસમુદ્રમાં ઊંડા ચીની બાબતમાં શાભાસ્પદ ન ગણાય.
यथा खरश्चन्दनभारवाही, भारस्य वेत्ता न तु चन्दनस्य । तथैव शास्त्राणि बहून्यधीत्य, क्रियाविहीनाः खरवद्वहन्ति ॥
For Private And Personal Use Only
સુશ્રુત.
