________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
૧૪
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ,
સાચી સ્વતંત્રતા.
( અનુ આત્મવલ્લભ )
ૐઆજકાલ સ્વતંત્રતા લેવા-સ્વતંત્ર થવા સૌ કઈ-ઈચ્છે છે. ન્યૂસપેપરે તે છે ×××0ા માટે અનેકવાર લખે છે, પરંતુ સાચી સ્વતંત્રતા કેને કહેવી
અથવા જેનું પરિણામ સ્વછંદતામાં ન આવે અને તે પ્રાપ્ત કરનાર કે મનુષ્ય હવે જોઈએ તે જણાવવાને આ લેખને હેતુ છે. શાસ્ત્રવેત્તાઓ કહે છે કે સાચી સ્વતંત્રતા દિવ્ય વસ્તુ છે.
જ્યાંસુધી કઈ મનુષ્ય પિતાના બંધનમાં છે ત્યાંસુધી સ્વતંત્રતાને આનંદ તે સમજી શકતું નથી, તેમ કેઈપણ અનુભવ તે કરી શકતું નથી. મનુષ્ય પિતાના બંધનમાં ત્યારે જ હોય છે કે પોતાના ગમે તેવા વિચારને વશ હોય છે, અને પિતાના કાર્યો પર યુક્તિને અધિકાર તથા વશ ન થતાં તાત્કાલિક માનસિક ઉત્તેજનાને વશ થઈ જાય છે.
એક એવા પ્રકારનું દાસત્વ છે કે જે નિશ્ચયથી લોખંડની કીઓની જેમ કઠેર હોય છે કે જે દરેકને બંધનમાં રાખે છે, અને તે સ્વતંત્રતાની જેમ દેખાય છે કે જેને રૂચિ અને અરૂચિ કહેવામાં આવે છે, જ્યારે મનુષ્ય રૂચિ અને અરૂચિને સ્થાન આપે છે ત્યારે તેને આત્મા સ્વતંત્રતાને અપરિચિત થઈ જાય છે.
પક્ષપાત અને તરફદારી, સ્વાર્થ લુપતા અને સુચ્છા , ગભરાટ અને દુઃખી થવું, રતિ અને અરતિ થતાં, ઈર્ષ્યા કરવી અને અસંતુષ્ટ રહેવું અને પશ્ચાત્તાપ કરે એ સર્વ આત્માને બંધનરૂપ છે; પરંતુ જ્યારે તેમાંથી કઈ એકપણને સ્થાન આપવામાં આવે ત્યારે સ્વતંત્રતા આત્માને અજ્ઞાત થઈ જશે.
સાચી સ્વતંત્રતાના ઈચ્છક કે તેનો અર્થ સમજવા ચાહનારે જાણવું જોઈએ કે તે પરમાત્માની કથન કરેલ મડાનું વસ્તુ છે, અને આત્મા ઉપર જે જે વસ્તુઓએ ભૂતકાળમાં વિજય મેળવ્યો છે તે વસ્તુઓ ઉપર આત્મા વિજય મેળવે તેનું નામ જ સ્વતંત્રતા છે અને ત્યારે જ આત્મા બંદીવાન-પરાધીન રહેતું નથી.
પિતાની માનસિક અવસ્થાઓને ( મનને ) વશ કરે ! ઉત્તેજનાઓ
For Private And Personal Use Only
