________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
૩૪૦
દાનવીર રત્નપાળ.
વડે તેના ઉપયાગ કર્યાં નહીં, મારામાં વિવેક આગૈા નહીં; તેથી સ્વજને એ પણ મારા ત્યાગ કર્યાં અને છેવટે તે લક્ષ્મી પશુ મારા ઘરમાંથી ચાલી ગઈ. અરે ! આ લેક તથા પરલોકને ચોગ્ય એવા કાર્યોંમાં મેં લક્ષ્મીના ઉપયોગ કર્યાં નો, જંગ લમાં ઉગેલી માલતીની જેમ મારી લક્ષ્મી તદન નિરૂપયોગી થઇ ગઇ. સ્વભાવે ચપળ એવી લક્ષ્મીને અને એમાં આસકત રહેનાર! મૂર્ખ એવા મને ધિકકાર છે. ધનવ્રુત્ત અને સિદ્ધદત્ત એવા અમે બંનેએ દેવીની પાસેથી ઇચ્છિત વર મેળળ્યેા હતે. છતાં અમારા ખ’તેમાં ફળની વિચિત્રતા થઇ એ પૂર્વ કર્મના જ પ્રભાવ સમજવે. ” આ પ્રમાણે ચિતવતા સિદ્ધદા અનેક દુઃખના દાહથી દુગ્ધ થતેા આ સ'સાર ઉપરથી વિરક્ત થઈ તાપસ અની ગયા.
આ તરફ વિવેકી ધનદત્તનુ' વૃત્તાંત સાંભળી વિસ્મય પામેલા રાજાએ તેને પેતાની પાસે એલાગ્યા અને તેને પુછ્યું. “ શેઠજી, તમને રસ્તે લેવામાં ઘણા લાભ મળતા હતા, છતાં તમાએ ચાર પાસેથી રત્ના કેમ લીધા નહીં? ઇંદ્રથી માંડીને કીડી સુધી અસ્ખલિતપણે પ્રસરનારા લાભ તમારા ચિત્તમાં કેમ પેશી શકયે નહીં ? ધનદત્તે કહ્યું “ રાજન્, આ જગમાં જેટલા પાપા છે, તે બધાનું મૂલ લેાભ છે. માણસમાં એ એક લાભ હાય તે! પછી બીજા અવગુણુની જરૂર રહેતી નથી, આવા શાસ્ત્રના અર્થોને હું હુંમેશાં મ'ત્રની જેમ સંભાર્યા કરૂ છું, તેથી લાભરૂપી પિશાચ મારી પાસે કદિ પણ આવી શકતે નથી. વળી નોતિશાસ્ત્રમાં લખે છે કે, ઘણા લાભ મળતા હોય તે પણ ચારી અને ચેરીથી લાવેલુ દ્રવ્ય ન્યાય માર્ગે ચાલનારાઓએ સર્વથા ત્યાગ કરી દેવું. હે સ્વામી હૃદયમાં સતીષ રાખનારા એવા મે” એવા વિચારથી તે દ્રવ્ય લીધું નહીં. ’” ધનનુત્તના આ વચને સાંભળી રાજા શે! ખુશી થઈ ગયા અને તેની નિભિ વૃત્તિથી આકર્ષાયેલા રાજાએ તેના ભારે સત્કાર કર્યાં, સાત વ્યસનામાં આસકત ન થવાથી, શુદ્ધ વ્યવઢારમાં નિષ્ઠા રાખવાથી, સદ્ધમ પાળવાથી, સત્ય તથા પ્રિય વચના એોલવાથી અને સત્ર ઉદારતા રાખવાથી ધનદત્ત મહત્તાઅને સમૃદ્ધિમાં વૃદ્ધિ પામી સ લેાકને પ્રિય થઇ પડયે હતેા.
એક વખતે કોઈ ધનદત્તને પ્રાપ્ત થચેલા એક ધૃત્તના ત્રીજો પ્રસ’ગ
ભૂત્ત પુરૂષ હાથમાં કોટી મૂલ્યવાળા પાંચ રત્ના રાખી તે રાજાની સભામાં આન્યા. તે રત્નાને બતાવતા સભાવચ્ચે આ પ્રમાણે મેલ્યા-” સમુદ્રની અંદર જલ કેટલું હશે. અને કાદવ કેટલેા હશે ? મારા હૃદયમાં ઘણાં વખતથી આ મેટા સ’શય છે, જે કેઈ વિદ્વાન સમુદ્રના જલ અને કાદવની ન્યૂનાધિકતા જણાવે તેને હું પાંચ રા આપીશ ” આ ધૂના સ’શયને કાઇ પણ દૂર કરી શકયુ' નહીં. આ વાતૅ નગરમાં ચારે તરફ પ્રસરી ગઇ. આ વખતે દેવીના પ્રસાદથી જેનામાં વિવેકબુદ્ધિ પ્રાપ્ત થઇ છે, એવા ધનદત્તના જાણવામાં એ વાત આવી, એટલે રાજાની મહત્તા રાખવા માટે તે રાજસભામાં
For Private And Personal Use Only
