________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
જૈન દર્શન અને તેનું સંક્ષિપ્ત દિગદર્શન. ૨૫ નજરે જોઈએ છીએ તેથી ઉલટું આત્મમાં જ્ઞાન પ્રકટે છે ત્યારે અથવથિતપણું દૂર થઈ વ્યવસ્થિતપણું અને નિયમિતપણું ઉત્પન્ન થાય છે તે આત્મામાં ઉત્પન્ન થયેલું સર્વ સંજોગેને મર્યાદામાં લાવનારજ્ઞાન કયાં! અને આત્માને અવ્યવસ્થિત સંજોગોમાં મુકનાર મ. દાંથી ઉત્પન્ન થયેલી મદશકિત કયાં?
વ્યાસકૃત ઉત્તર મિમાંસા (વેદાંતદર્શન) અનુસાર વેદના વચને અરૂય કહેલા છે તે જેમ એક અંશે ન્યાય અને યુકિતયુકત હતા નથી કેમકે પુરૂષ પ્રધાનતાથી રહિત છે તેવી જ રીતે અન્યઅશમાં નાસ્તિકે વડે મનાયલી માંગથી ઉત્પન્ન થયેલી મદિરાકિતનું દષ્ટાંત છે. બંનેમાં અવ્યવસ્થિતપણું હોવાનો સંભવ રહેલો છે. કેમકે ઉત્તમનિયંતા વગર ઉત્તમ કાર્ય હોઈ શકતું નથી. વળી જન્મની સાથે કેટલાક પ્રાણીઓની કુરૂપવાન સુરૂપવાનું વ્યાધિ યુક્ત અને વ્યાધિ રહિત વિગેરે ભિન્ન ભિન્ન પ્રકારની અવસ્થાએ તપાસતાં એક સામાન્ય બુદ્ધિમાન પ્રાણીને માલુમ પડયા વિના રહેતું નથી કે તે અવસ્થાઓનું કાંઈપણ અવ્યકત કારણ રહેલું છે અને તે અવ્યકત કારણેએ જુદા જુદા પ્રકારે ઉત્પન્ન કરેલા છે.
જૈનેતર દર્શને પૃથ્વીકાય, અપકાય વિગેરેને પચમહાભૂતે જેતર
2. તરીકે સ્વીકારી રહેલા છે. અને જડપણું સ્થાપન
માં , એક ગંભીર ભૂલ,
કરેલું છે. જેનદર્શન તેને સજીવ કહે છે. સાથે આકાશને
* અજીવ કહે છે. વનસ્પતિકાયના કેટલાક પ્રત્યક્ષ પ્રકારોને તે અન્ય દશને પણ જે કે સજીવ કહે છે, પરંતુ પૃથ્વીકાય, અપકાય તેજસુકાય,વાયુકામાં અને વનસ્પતિકાયના અગણિત સૂક્ષમ પ્રકારમાં જીવપણું તે જોઈ શક્યા નથી. સજીવ અને નિર્જીવ પદાર્થોના ભેદની જ્યાં માહીતી હોતી નથી ત્યાં જવાનું રક્ષણ પૂર્ણ પ્રકારે કયાંથી હોઈ શકે ! જૈનેતર દર્શનવાળે એક તાપસ કે જેણે સંસારના સુમારને તજી દીધેલા હોય છે એવી માન્યતાવાળે હાય છે તે વગર સંસ્કારવાળી માટીને તથા અણગળ અથવા ગળેલા જળને પિતાના ઉપગમાં વારંવાર લીએ છે કેમકે તેણે તેને નિર્જીવ ભૂત
For Private And Personal Use Only
