________________ પિંડવિશુદ્ધિ' નામના પ્રાકૃત 103 ગાથા પ્રમાણ ગ્રંથની રચના કરી છે. જેના ઉપર પણ ટીકાઓ રચાયેલી મળી આવે છે. પિંડ એટલે સાધુભિક્ષા. સાધુ માટે કથ્ય અને અકથ્ય ભિક્ષા-પિંડના ભેદો અને ભિક્ષાચર્યામાં સંભવતા દોષોને સમજાવતો આગમ ગ્રંથ એટલે પિંડનિર્યુક્તિ. ગ્રંથકાર મહર્ષિએ શરૂઆતમાં જ દ્રવ્ય અને ભાવ એમ પિંડના બે પ્રકાર પાડ્યા છે. દ્રવ્યપિંડ સચિત્ત, અચિત્ત અને મિશ્ર એમ ત્રણ પ્રકારનો છે. તેમાં સાધુને અચિત્ત દ્રવ્યપિંડનો અધિકાર છે, એમ જણાવી સચિત્ત અને મિશ્રનો નિષેધ કર્યો છે. તે જ પ્રમાણે આહાર, ઉપાધિ અને શય્યા એમ ત્રણ ભાવપિંડ બતાવીને અહીં માત્ર “આહાર-ભાવપિંડનો જ અધિકાર છે તેમ જણાવ્યું છે. અહીં માત્ર આહાર-ભાવપિંડનો જ અધિકાર કેમ છે? તેવા પ્રશ્નકારને જવાબ આપતાં ગ્રંથકારે બહુ સરસ વાત કરી છે. મુમુક્ષુ આત્માને મોક્ષપ્રાપ્તિ એ જ કાર્ય છે. જ્ઞાનાદિ ત્રણ તેનાં કારણ છે. તે જ્ઞાનાદિ ત્રણ કારણની શુદ્ધિનું જો કોઈ પણ કારણ હોય તો શુદ્ધ આહાર છે. આત્મકલ્યાણના લક્ષને વરેલા ગ્રંથકારે આત્માનું અહિત ન થાય તે માટે જે દોષોની વાત કરી છે તે દોષોથી રહિત ભિક્ષા મેળવવી 1) તે જૈન શ્રમણો માટેની શુદ્ધભિક્ષા છે. શુદ્ધભિક્ષાની વાતો મુખ્યતાએ ત્રણ અર્થાધિકારમાં વહેંચાયેલી છે. ૧-ગવેષણા, ર-ગ્રહણષણા અને ૩-ગ્રામૈષણા. દોષ રહિત ભિક્ષા-પિંડને શોધવો તે ગવેષણા. જેમાં ઉદ્ગમના અને ઉત્પાદનના સોળ-સોળ દોષ જાણવાના, જોવાના અને છોડવાના હોય છે. બત્રીશ દોષ રહિત ભિક્ષાપિંડ ગવેષણાશુદ્ધ પિંડ કહેવાય છે. 2. પ્રાપ્ત ભિક્ષાપિંડને દોષ રહિતપણે ગ્રહણ કરવો તે ગ્રહણષણા. જેમાં એષણા સંબંધી દશ દોષોનો ત્યાગ કરવાનો હોય છે. જે ભિક્ષાને પિંડનિર્યુક્તિ સૂત્ર | 203
