Book Title: Jivan Sandhyae Arunoday
Author(s): Gunvant Barvalia
Publisher: Navbharat Sahitya Mandir
Catalog link: https://jainqq.org/explore/034393/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Iklibalo Phlalc - aruNodaya jIvanasaMdhyAe Hka para tamArI para te ke tema che. HTTii . . pat ' , ' nI na to ? eka nI huM Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jIvanasaMdhyAe aruNodaya guNavaMta baravALiyA : prakAzaka : navabhArata sAhitya maMdira 134, prinsesa sTrITa, muMbaI - 400 002. "Jivan Sandhya a Arunoday" Gunvant Barvalia March - 2016 by : (c) Mrs. Dr. M. G. Barvalia IBM No. jIvanasaMdhyAe aruNodaya - guNavaMta baravALiyA "mRtyunuM smaraNa" nuM navasaMskaraNa AvRtti : pAMcamI * mArca - 2016 mUlya : rUA. 140/ prakAzaka : mudrakaH navabhArata sAhitya maMdira 134, prinsesa sTrITa, muMbaI-400 002. B Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jivan SandhyaA (Recurrection) 15-3-2016 jJAna ane vairAgyanI maitrI jIvanapravAhamAM ApaNe, patnI, putrAdisaMtAna, mitro, snehIvarga ane saMpatti prApta karIe chIe, paraMtu eka paLa evI Ave che ke sneha ane saMpattinA e sAmrAjyane ApaNe eka kSaNe choDIne cAlyA javAnuM hoya che. zuM kSaNamAtramAM A badhuM choDIne cAlyA javAnuM ? zuM matyu acAnaka ja Avaze ? A duHkhada ghaTanAno zoka kone ? ApaNane to nathI hoto. pAchaLa rahelA svajanone A Akasmika ghaTanAno zoka pacAvavo ghaNo muzkela thAya che. kAraNa ? kAraNa ke, mRtyune ApaNe acAnaka - Akasmika gaNIe chIe ? kharekhara evuM nathI. janmanI pahelI paLathI ja mRtyu nizcita thaI jAya che. kyAre Avaze te khabara nathI, paraMtu Avaze te nizcita che. eka rIte vicArIe to janma pachI mAnA khoLAmAM mUkAtA pahelAM ja ApaNe mRtyunA khoLAmAM mukAI jatAM hoIe chIe. paraMtu ApaNe mRtyu vize vicAra karatAM nathI. kadAca prachanA bhayane kAraNe mRtyu ApaNe mATe aNagamato viSaya hoI zake. mRtyu zabda sAthe gaMbhIratA, zoka, bhaya, amaMgaLa ke udAsI sahaja rIte joDAI jAya che. jJAnIo mRtyuno sahaja svIkAra karavAnI zIkha Ape che, paraMtu haju te ApaNI samajamAM AvatI nathI. - eka vyakti bImAra paDe che. bImArI thoDA divasa cAle che. bImArane zAtA, sAMtvanA, zAMti mATe dharma saMbhaLAvavAmAM Ave che. samAdhimaraNanA pATha saMbhaLAvavAmAM Ave che. eTalAmAM koI samAjanI zreSThIvarya vyakti ke svajana AvI jAya che te stabdha banI jAya che ane kahe che, le bhAI! ghaDIkamAM zuM thaI gayuM ! gayA aThavADiye to mane mITiMgamAM maLyA tyAre sAjAsArA hatA, huM to amasto... maLavA Avyo to... to ahIM to samAdhimaraNanA pATha ... zuM aMtima ArAdhanA karAvo cho ? eTaluM badhuM zuM thaI gayuM ? Ama sAmAnya rIte ApaNe tyAM dharma-ArAdhanA ke samAdhimaraNanA pAThane gaMbhIra rIte eka alaga rIte ja jovAmAM Ave che. ApaNe jIvananI AvI paLone samajyA nathI. A gerasamajaNa ApaNane kumaraNa tarapha laI jAya che. jJAnIo kahe che ke mRtyunuM smaraNa to pratyeka paLe jIva mATe kalyANakAraka che. jIvanamAM ghaNA mahotsava Ave che. janmotsava, nUtanagRhapraveza: utsava, lagnotsava, jIvananA pacAsamAM varSe suvarNajayaMtI utsava, Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jivan Sandhya A (Recurrection) 15-3-2016 sAIThamA varSe hIraka mahotsava, paMcotere amRta mahotsava. A sarva utsavo ApaNe AnaMda ane utsAhathI UjavIe chIe to jIvanano je aMtima prasaMga che te mRtyu ane A aMtima avasarane mRtyumahotsava rUpe kema na UjavIe ? A vicArathIja svajana vidAya pachI ArtadhyAnathI bacI zakaze. mRtyunA ciMtana vakhate jo ApaNe jJAnIonA vacanone AcaraNamAM laIzuM to ApaNuM jIvana anAsaktinA mArge jaze. saMbaMdho. bhoga-upabhoga ane bAhya atara parigrahamAM levAze nahi. nirlepI dazA jIvane samAdhimaraNanA rAjamArga prati laI jaze. ciMtana dvArA cittamAM jJAnapravAhita thAya che ane mRtyuno viSaya vairAgya preraka che, mATe mRtyunuM ciMtana jJAna ane vairAgyanI maitrI race che. A jJAna ane vairAgyanuM sAyujya sadgati preraka che. saMta samAgamathI meLaveluM, jJAnIonA vacanAmRtanA svAdhyAyanA navanIta rU5 vicAro ane vairAgyapreraka upanayakathAo ane kathAnaka ahIM graMthastha karavAno purakSArtha karyo che. je jIvanasaMdhyAe jIvavAnA utsAhano aSNodaya pragaTAvI zake. A lekhana-saMpAdana -prakAzana kAryamAM mane mArAM dharmapatnI DaoN. madhubahena baravALiyAno sahayoga maLyo che. saMto ane sadgurunI preraNA maLI che, te sauno RNI chuM. mAMdagI ke svajananI vidAya veLA A lakhANonAM vAMcana dvArA zAMti ane sAMtvanA maLe ane mRtyunA satata svAdhyAya ane smaraNa dvArA ApaNane saune samAdhimaraNano mArga maLe tevI abhIpsA sAthe vIrapuM chuM. 601, smita epArTamenTa, - guNavaMta baravALiyA upAzraya lena, ghATakopara (I). anukramaNikA 1. sadgati ke durgati mAnavanA aMtaramanane AbhArI che 2. mRtyunuM smaraNa maraNa jIvananuM amRta, 4. jiMdagIno kharo svAdhyAya 5. mRtyuno pagarava 6. auSadha upacAra ciMtana * maMgalamaya ananya zaraNa ja uttama auSadhopacAra che 7. divya sukhano alaukika pradeza 8. akhila brahmAMDamAM ApaNuM sthAna kyAM ? huM thAkato paNa nathI 10. mRtyu viSe zrImad bhagavad gItA 11. olavAyelI mINabattI 12. matyu nivArI zakAtuM nathI, sudhArI zakAya che 13. A divaso paNa cAlyA jaze 14. mokSamArganA dvAramAM praveza kone maLe ? 15. DUbato sUraja pILuM pAna, jotAM lauM hari tAruM nAma ! 16. azoka nipratikAra vidAya 17. A lokanuM mamatva choDyA vinA paraloka siddha thato nathI 18. mRtyunI anubhUti 19. aMtima vidAya pUrvenuM ghoSaNApatrA 20. vairAgyano dIvo 21. jIvana saMdhyA mATe Ayojana 22. amaratA. tUja mUlya karaze e maraNanI jhaMkhanA jene 23. nirlepa dazA. 24. AlocanA 25. darzana sAhityamAM mRtyuciMtana 26. asahiSNutA | 27. AThamuM vacana 28. ArAdhanAno avasara 29. jIvanasaMdhyAe aruNodaya 30. chelle to ApaNe be ja hoIzuM Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ upADanAra koi hAjara na hatuM. lAza gharanI bahAra rastAmAM eka khUNe paDI hatI, tarA ane gIdha mijabAnI uDAvavA tatpara hatAM. A joine yogI bolyA, 'tArAthI to vadhAre vivekayukta ane nyAyapUrNa vyavahAra A pRthvIlokanA mANaso karI rahyAM che. eto jo, kAMika samaja ane satvare tArI bhUla sudhAra !" 1. sadgati ke durgati mAnavanA aMtaramanane AbhArI che e nagaramAM eka ja divase be mRtyu thayAM. eka saMtA mahAtmAnuM ane eka gaNikAnuM baMne eka ja samaye vidAya thayAM. baMnenA ghara sAma sAme, eka bIjAnA gharamAM zuM thai rahyuM che te baMne sArI jANatAM hatAM. - yamadUte kahyuM. pRthvInA loko to mAtra bahAra dekhAya teTaluM ja jANI zake che emanI pAse mAtra AMkha che. zarIra ane bAhyA vyavahAra ja AMkha dvArA joi zakAya che. daSTi hoya to zarIrathI AgaLa UMDANamAM joi zakAya che. ame to divyadRSTithI sUkSma joyA pachI ja nyAyayukata nirNayo laIe chIe. prazna zarIrano nathI. manano che ! zarIrathI tuM saMnyAsI hato, paraMtu tArA aMtaramanamAM zuM hatuM ? zuM tArA saMpUrNa mana para vAsanAno kabajo na hato ? gaNikAnA gharamAM thai rahelA nAca gAna raMgarAgamAM tAruM mana DUbI gayuM hatuM. tuM satata vicArato hato ke mAruM jIvana keTaluM nIrasa vyatIta thai rahyuM che. A gaNikA kevI raMga relI, moja majA uDAvI. rahI che. hAya huM durbhAgI ! A ja jIvanano sAco AnaMda mANI rahI che. kAmavAsanAne te iSTa mAnI temAM Asakta hato. manathI ja, ISTanA viyogathI tuM ArtadhyAnamAM raheto, zarIra paranAM TIlAM, bAhya vahevAro lokone dharmamaya lAgatAM. tAruM citta vAsanAmAM bhaDake baLatuM hatuM ane gaNikAnA sAnidhyanI (sahavAsananI) satata jhaMkhanA vAMchanA ane kalpanA ! paraMtu yamadUto jayAre baMnenA AtmAne levA AvyA tyAre AzcaryakAraka ghaTanA ghaTI, eka camadUta gaNikAno jIva lai svarga tarapha javA lAgyo bIjo yamadUta yogIno AtmA lai narka tarapha javA lAgyo. yogIe yamadUtane pUchayuM, bhAi, tamArI koi bhUla to nathI thatI ne ? gaNikAne badale tame mane bhUlamAM narakamAM lai jai rahyA cho A te kvo anyAya ? A te kevuM aMdhera ? yogIe pRthvI tarapha joyuM to tenA dehane puSpahArathI zaNagAravAmAM Avyo hato. mRtadehane mUkavA mATe bhavya pAlakhI banAvavAmAM AvI hatI, aMtimayAtrA dhAmadhUmathI nIkaLavAnI taiyArI cAlatI hatI. aMtimadarzana mATe bhaktonI bhIDa jAmI hatI. bhajanamaMDaLIo vAjiMtro sAthe AvI pahoMcI hatI, jyAre gaNikA-vezyAnA mRtadehane paraMtu tane khabara che ke gaNikAnI mAnasika sthiti kevI hatI ? e gaNikAne to tArA saMnyAsI jIvanamAM je zAMti ane apUrva AnaMda dekhAto hato, te pAmavA mATe, saharAnA raNamAM sukAyelA kaMThe pravAsI zItaLa jaLane jhaMkhe tevI tIvra jhaMkhanA karatI hatI ! rAtre -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) -jIvanasaMdhyAe aruNodaya ) ( 2 > Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jyAre tuM bhajana gAto ane prAtaHkALe madhura maMgaLa zloko gAto tyAre e gaNikA prabhumaya banI jatI. tArA bAhyarUpa ane gAnane pavitra mAnI bhAvavibhora banI jatI. AMsu sAthe prArthanA karatI ke prabhu mArAM kRtyone mApha karI mane AvuM nirmaLa jIvana Apa ! eka bAju tArA daMbhanI kSitijono vistAra karato tuM saMnyAsI hovAnA ahaMkArane puSTa karato hato to bIjI bAju pelI gaNikA-vezyA potAnA pApI jIvanano ekarAra ane pazcAttApathI vinamra ane pAvana banatI jatI hatI. paraMtu tuM tArA mAnathI garviSTha banato jato hato. tArI kaliSTa bhAvanAonuM ahaMkAramAM pariNamana thayuM ane gaNikAnI. zubha bhAvanAothI tenuM vyaktitva ahaMkArazUnya banI gayuM. gaNikAnA cittamAM, tenA mRtyu pUrve tenI vAsanA ane ahaMkAra mRtyu pAmI cUkyA hatAM. mRtyu samaye tenuM samagra cittataMtra paramAtmAnI prArthanAmAM 2. mRtyunuM smaraNa lIna hatuM. mahArASTramAM eka saMta puruSa thai gayA. nAma hatuM saMta ekanAtha. temanI pAse eka zrImaMta bhakta Avyo. temaNe ekanAthane kahyuM. 'ApanA jIvanamAM eka paNa pApa jovA maLatuM nathI...jyAre mArA jIvanamAM pApa sivAya bIjuM kAMi jovA maLatuM nathI, Ama kema ?' saMnyAsI niruttara rahyo ! zAMtasudhArasanA upAsaka pU. vinayavijayajIe kahyuM che ke manuSyanA mananuM parivartana, paripUrNa parivartana Avazyaka che. zArIrika, bAhya, vyAvahArika ke vastraparivartana e AlaMbana che. mAtra AMtarika parivartananuM ja mUlya che. bhaktano prazna zAMtithI sAMbhaLI, saMta ekanAtha AMkho baMdha karI dhyAnamAM lIna thai gayA. bhakta sAme besI rahyo. thoDI kSaNo pachI ekanAthe AMkho kholIne bhakta sAme joyuM ane kahyuM, 'tArA praznano javAba to pachI ApIza, paNa mane AjathI sAtamA divase tAruM mRtyu dekhAya che ! mAnavInI sadgati ke durgati tenA aMtaramanane AbhArI che. bAhya AvaraNa ke kriyAkAMDo mahAnatAno mApadaMDa nathI. aMtaHkaraNanI zubha bhAvanAo ja AMtarasamRddhimAM vRddhi kare che. alaukika sukha ane AnaMda Ape che. AMtarika cetanAkendranA vartuLamAM apUrva AnaMdanA skuliMgo sarjavAnI prakriyAnuM sAtatya rahe che. jenAthI bhItaranA AnaMdanuM vizva vistaratuM jAya che. bhaktanI AMkho pahoLI thai gai ! tene ekanAthanA jJAna upara ane vacana upara zraddhA hatI. te bolI uThayoH "zuM kaho cho Apa ?" zuM sAce ja sAtamA divase mAruM mota che ? hA, sAtamA divase tAruM mRtyu mane dekhAya che ! bhakta potAnA ghera Avyo. parivArane teNe kahyuM have mAtra sAta divasanuM ja mAruM AyuSya - jIvanasaMdhyAe aruNodhyo AjIvanasaMdhyAe aruNodyo Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ che... meM mArI jiMdagImAM DhagalAbaMdha pApa karyA che. have A sAta divasamAM mAre kaMi pApa kArya karavuM nathI. mAtra paramAtmAnA nAmasmaraNamAM e lInA thai gayo. sAtame divase svAmI ekanAtha bhikSA levA tenA ghare gayA. bhaktane ghare joine temaNe pUchayuM kema tame dukAne nathI gayA ?" viSayomAM Asakta thAya che, temane manuSya na gaNavA joie.' saMsAranI kaiM gatimAM mota sAthe nathI joDAyeluM ? svargano deva hoya ke narkano nArakI ? manuSya hoya ke tiryaMca gatinuM pazupakSI hoya, jeno janma che tenuM mRtyu nakkI ja che. 'prabhu, have dukAne javAnuM hoya ?" sAta divasathI dukAne nathI gayo, duniyAnA badhA prapaMca choDI dIdhAM che. dina rAta paramAtmAnA nAmasmaraNamAM lIna rahuM chuM. bhakta ekanAthanAM caraNomAM namaskAra karyA. motanuM smaraNa viSayaramaNanuM mAraNa che. prathama duHkha to janmanuM che. janma che to mRtyunuM duHkha che. mATe ja zAstrakAra parAmarzIoe duHkhanA kramamAM janmanA duHkhane prathama gaNAvyuM che. dA.ta. janma, jarA ane mRtyunuM duHkha. janma che to jarA ane mRtyunuM duHkha che. janma samayanI vedanAnuM ApaNane smaraNa nathI, ApaNe to janmadina ujavIe chIe. ekanAthe pUchayuM, 'A sAta divasamAM tame keTalAM pApa karyA ?" 'eka paNa nahi !" mota sAme dekhAya, pachI raMga-rAga ke bhogavilAsa game kharA ? vepAradhaMdho ke bIjI ALapaMpALa game kharA. bhagavaMta ? have... Aje to chello divasa che...' jJAnIoe kahyuM che ke 'acAnaka mota koine AvatuM ja nathI mota e koi Akasmika ghaTanA to che ja nahi e Growth che... eka jAtano vikAsa che... parivartana che... je janmanA divasathI ja zarU thai jAya che. hakIkatamAM janma e mRtyuno prathama kinAro che ane "mRtyu" eno aMtima kinAro che. A yAtrA pahelAthI zarU thai jAya che. jene ApaNe prathama janmadina kahIe chIe, te mRtyu yAtrAno prathama divasa che, basa jarUra che e yAtrAnA smaraNanI !" pratikSaNa ApaNane motanuM smaraNa raheze je ApaNane AtmAnuM ahita kare tevI pravRttithI bacAvaze. 'mahAnubhava ! tArA praznano javAba tane maLI gayo ne ? " "hA, mArA jIvanamAM kema ekeya pApa nathI ? huM satata mRtyunuM smaraNa karuM chuM. mRtyunuM smaraNa pApanuM mAraNa che". saMta kahe, hA, tane mRtyunuM smaraNa rahyuM mATe tAruM jIvana niSpApa banyuM. tuM bhagavata smaraNamAM lIna banyo ! tuM haju jIvavAno che, Aje maravAno nathI. Ato niSpApa jIvananuM rahasya samajAvavA tane meM kaheluM. mRtyunA satata smaraNa mATe ApaNe ApaNA mRtyudarzananI. kalpanA karavI joIe. mRtyu samayanA vAtAvaraNa ane punaHjanmanI kalpanA ciMtanamAM AvyA karaze to mRtyunuM satata smaraNa raheze. 'prazamarati'mAM bhagavAna 'umAsvAti'e mRtyu para lakhela gAthAnuM vivecana karatA pa.bhadraguptavijayajI ma.sA. lakhe che ke 'sthAne asthAne niyata ane aniyata maraNane pratyakSa jovA chatAM jeone mRtyunuM smaraNa e ja samAdhimaraNanuM ciMtana che. -jIvanasaMdhyAe aruNodaya, - jIvanasaMdhyAe aruNodaya Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mAMDaze te kSaNa, ApaNane samAdhimaraNanA ciMtananI yAtrA bhaNI. lai janArI haze. ApaNuM khudanuM ghara, ApaNA paDozIo, samAja sosAyaTInA (kahevAtA sabhya ?) sabhyo jo svacchatA rAkhe to sUkSma jIvonI hiMsA nivArI zakAya mATe ja gAMdhIjI svacchatAne ahiMsAnA paryAya rUpe jotA hatA, zAkAhAra ane jIbhano viveka keTalAka jIvone abhayadAna ApI zake. 3. maraNa jIvananuM amRta che. kharekhara zuM maraNa kharAba lAge che ? eka rIte vicArIe to maraNa kharAba nathI lAgatuM. gharamAM ApaNAM ArAma ane Arogyane khalela pahoMcADatA zudra jaMtuone (pesTa kaMTrola) davA chAMTIne ApaNe maraNane zaraNa karIe chIe. mAMsAhArIo pazu-pakSI ke prANIone potAnuM peTa bharavA ke jIbhanA rasane poSavA saMhAra kare che. koIka khUna karyuM nyAyAdhIze tene phAMsInI sajA pharamAvI. nyAyAdhIza, khUnI ane jallAda traNe motane icchanArA; eke khUna karyuM jenI hatyA karI tenuM maraNa A hatyAro icchato hato. sadoSa manuSya vadha e nikAcita karmonuM baMdhana che. nyAyAdhIze khUnIne phAMsInI sajA dIdhI, jallAda khUnInuM mRtyu icche che. ahIM sarakArI kAyado ne kartavya abhipreta che. paraMtu UMDA UtarIne vicArIe to khUnI, nyAyAdhIza ane jallAda traNe maraNane cAhe che. paraMtu potAnA nahi bIjAnA maraNane. zrIkAMta ApTenuM mRtyu ciMtana kAMika nirALuM che. e kahe che ke jIvanamAM jyArathI ApaNane koi paNanuM maraNa kharAba lAgavA krodhane sthAne kSamA, khUna-hiMsAne nivArI zake pachI jallAda ke nyAyAdhIzane phAMsI devI ke phAMsIno cUkAdo ApavA jevI kaparI pharaja bajAvavI nahIM paDe. jiMdagI nadInA pravAha jevI che. jUnuM jaLa jAya navAM Ave, jUnA zvAsa jAya navA Ave - jUnuM jIvana samApta thAya navajIvana AvI rahyuM che. mRtyu eTale saMsArane sadA bahAra tAjo rAkhanAra karuNAnuM mahAkAvya. mRtyu eTale khovuM, je khoze te ja pAmaze, maMgaLavArane khoyA vinA budhavAra maLato nathI. zaizava khoyA vinA tAruNya maLatuM nathI. ane tAruNya khoyA vinA nathI maLatI. yuvAnI. kaumArya khoyA vinA mAtRtva maLatuM nathI. paheluM dhoraNa choDaDyA vinA bIjuM dhoraNa maLatuM nathI. e varga e zikSaka ane e pustako choDavAM paDe. yuvAnInA bhoge vRddhatva maLe ane jIvanane bhoge mRtyu. eka AMbAnuM vRkSa mArA AMgaNAmAM 10-15 DagalAM dUra che tenI zItaLa chAyA mArA AMgaNAmAM paDe che. mAre kerI toDavI hoya to Amatema bhaTakyA vinA AMbAnI chAyA paDachAyAne pakaDIne 1015 kadama cAluM to vRkSa pAse pahoMcI jai ane kerI meLavI zakuM. paraMtu vRkSanI chAyA para mohita thai AgaLa na jAu to phaLo kai -jIvanasaMdhyAe aruNodaya, - jIvanasaMdhyAe aruNodaya ) ( 8 praka Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ rIte pAmI zakuM. jJAnIo kahe che ke kAyA, mAyA ne chAyAno vivekapUrNa upayoga karyA pachI tene pakaDI na rAkhIe, pakaDavAthI phasAi paDAze. maraNa to ApaNA jIvana para phIdA che. to pachI e guMDo banIne ApaNuM apaharaNa karI jAya enA pahelAM ApaNe tenI sAthe lagna karI laIe. maraNa jo ApaNA para phIdA che to jiMdagIe paNa enA para vArI javuM joIe. ApaNe nATaka jovA jaie tyAre kyAreya holanI sajAvaTa, paDadA pAchaLanuM saMgIta, lAiTa prakAza niyojana e badhuM ApaNane jhaMjhaTa lAgyuM che ? nahi, kAraNa ke ApaNe to kevaLa draSTA chIe prekSaka chIe. ema jagatanuM sAkSIbhAve jJAtA draSTA bhAve darzana karIzuM to jaMjaTa nahi lAge. jiMdagI kevaLa nATaka che tema gaNI laIe to ? sinemAnA paDadA para mUzaLadhAra varasAdanuM dRzya AvyuM, paDadAno cheDo jarAya bhIno thato nathI. sinemAmAM bhayAnaka AganA dRzyathI paDado baLato nathI. paDadA jevA nirlepa banI jaie to ? jyAre koi mRtyu pAme che tyAre tenA sagAM vahAlAnI AMkho raDe che, buddhi raDe, mana raDe paNa AtmA raDato nathI. AtmA jANe che ke A to kAyAdevI urphe mAyAdevInuM nATaka che. gItAkAra kahe cheH svadharme nidhanaMtreya kAyAnuM rahevuM e paradharma che - paradharmo bhayAvahaH paradharma bhayAvaha che. javuM e svadharma che. nitya rahevuM e Atmadharma che. maraNa AtmAne mATe paradharma che. mRtyu ApaNane samajAve che ke kAyAe enA svadharmanuM pAlana karyuM che. kAyAnuM rahevuM adharma che. temaja AtmAnuM maravuM adharma che. mATe ja jJAnIo mRtyune dhanyavAda Ape che. AtmAne nitya amara gaNe che. jIvanasaMdhyAe aruNoghya G dArzaniko mRtyunuM svAgata kare che. kAraNa ke jIrNa thayelA jUnAM vastro mRtyu dvArA utArI punarjanma dvArA navAM vastro paheravA te utsuka hoya che. jIvana e bhUmi para cAlanAra yAtrI che. tyAM tenI pagalI paDe che, maraNa AkAzamAM UDatuM paMkhI che, AkAzamAM uDanAranA pagalAM dekhAtAM nathI. *mRtyune amRtano khoLo' kahetA svAmI zrIkAMta ApyuM kahe che ke 'maraNa jIvananuM amRta che. maraNa, e AtmAne dehanA kedakhAnAmAMthI mukta karAvanAra dUta che. jyAre ApaNe koInuM khUna karIe chIe tyAre tenA dehanI hatyA karIe chIe. eTale enAM kapaDAM jabaradastIthI cUMTavI laIe chIe. ane jyAre ApaNe jAte ja AtmahatyA karIe chIe tyAre ApaNe ja ApaNAM kapaDAM phADIe chIe. bIjAnAM kapaDAM phADavAM ke potAnA kapaDAM phADavAM e gAMDapaNa che, unmAda che. saMkalpapUrvaka zAMtimaya bhAvathI utsava rUpe dehavastrono tyAga e saMpUrNa saMnyAsa che. eka vaibhavazALI samrATa potAnA saMpUrNa vaibhavano tyAga karI, ekAMtamAM cAlyo jAya evo ja icchAmaraNano jIvana saMnyAsa che. ane chelle paramapitAne prArthanA : mRtyunI kALI cAdara oDhIne sUtelA jIvanane jovA mATe divyacakSu joie, asatyamAM daphanAi gayeluM satya, aMdhArAmAM vIMTaLAyelA prakAza ane mRtyumAM samAyeluM jIvana jovA mATe trIjuM locana Apo prabhu eja. parama samIpe prAMjala prArthanA ! jIvanasaMdhyAe aruNoghya 10 Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 4. jiMdagIno kharo svAdhyAya jiMdagImAM mRtyuthI adhika kazuM ja nizcita nathI. e eka nagna satya che ke mRtyu sarvathI adhika sunizcita che. jIvana maLyuM che to jIvanamAM pada paiso ke pratiSThA maLaze ja e nizcita nathI. paraMtu mRtyu maLaze te saMpUrNa nizcita che. jIvana maLyuM che to bhaNI gaNIne jJAna meLavI zakaze ja e nizcita nathI paraMtu jIvana maLyuM che to mRtyu meLavI ja zakaze e nizcita che. jyAre mRtyu aphara nizcita che to tenAthI bhaya rAkhavAnI jarUra nathI. mRtyu amRta che, mRtyu eka maMdira che jemAM jIvanade vatA bIrAjamAna che. muni tarUNasAgarajI kahe che ke 'smazAna gAmanI bahAra nahIM paraMtu zaheranI vaccovacca rAkhavA joie. maMdirane parikammA karo ke na karo paraMtu smazAnane parikramA jarUra karo. zahera vaccethI pasAra thatA tame smazAnamAM baLatI cittA jozo tyAre tamane tamArA mRtyuno vicAra Avaze ane e vicAranuM punarAvartana jarUrI che. bhagavAna buddha pAse koi, saMnyAsa-dIkSA levA Ave to pahelA te kahetA ke thoDA divasa smazAnamAM rahIne Avo pachI jIvanasaMdhyAe aruNoghya 11 saMnyAsa ApIza. zeTha sudarzana, zreNika putra abhayakumAra, jayakumAra muni gajasukumAra va.e smazAnamAM sAdhanA karelI. ghaNA sAdhako smazAnamAM dhyAna ane kAyotsarga karatA. ozo kahe cheH 'mRtyu jIvananuM sarvathI UMcuM zAstra che, e zAstrano abhyAsa karyA vinA mukita saMbhava nathI.' duniyAnAM tamAma zAstro bhaNIe tamAma dharmanA pratinidhi graMthone vAMcI laIe chatAM jIvananuM satya samajAze ja evI koi geraMTI nathI. gItA, kurAna, veda, bAibala, Agama ke upaniSadathI jIvananuM satya samajAi jaze ja evI geraMTI nathI. paraMtu mRtyu zAstra bhaNavAthI jIvanazAstra ApoApa samajAi jaze. mRtyuno svAdhyAya ja jiMdagIno kharo ane asalI svAdhyAya che. mRtyu tamAma dharmono svIkArAyelo laghutama sAdhAraNa avayava che. hajAro zAstro bhaNI levAthI mRtyuzAstra samajamAM Ave e jarUrI nathI. paraMtu mRtyuzAstra bhaNI levAthI tamAma dharmonAM zAstro samajAi jaze. mRtyuzAstra vizvanA tamAma dharmono sAra, tamAma darzanonuM rahasya che. mATe ja mRtyune bhUlIne nahIM, vistRta karIne nahi, mRtyune satata smaraNamAM rAkhIne jIvavuM joie. mRtyune visArIne nahIM, mRtyune svIkArIne jIvavuM joie. mRtyuthI DarIne nahIM tenI sAme sAmI chAtIe laDIne jIvavuM joie. mRtyune jIvanamAM nAnI bahena rUpe pratiSThita karIzuM to rakSAbaMdhana para te jarUra rAkhaDI bAMdhaze. dasa dRSTAMte durlabha mAnava bhava maLyo che. to satkarmanI sIDI para caDI dAna-ziyaLa, tapabhAva sahita karma nirjarA karI AtmAne nirmaLa banAvavAnuM lakSa rAkhI ApaNI bhItara bIrAjamAna AtmadevanuM darzana karavuM che. ApaNI paraMparA anusAra tetrIza karoDa devAtAmAM jIvanasaMdhyAe aruNoghya 12 Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vizvAsa karIe chIe paraMtu ApaNI aMdara rahelA eka paramAtmA para vizvAsa karatA nathI. polIsI utarAvo to Azrito ane kuTuMbIjano surakSita bane ane Arogyano vImo - meDIklema utarAvo to bImArInI sAravAramAM potAne Arthika sahayatA maLe. jIvana, nadI-nAva, saMjoga jevuM che. eka nadI pAra karavA ApaNe nAvamAM besIe chIe eka kinArA parathI nAvamAM beTha te janma che, nAva nadIne pAra kare te kSaNo jIvana che ane sAme kinAre nadI pAra karyA pachI nAvamAMthI utarIe te mRtyu che. janma ane mRtyu nadInA be kinArA che ane vacce khaLakhaLa vahetI saritA jIvana che. paralokanA yogakSema mATe jJAnIo AdhyAtmika vImA polIsI utarAvavAnuM kahe che. dAna-zicaLa, tapa ane bhAvano zubha saMkalpa eTale adhyAtma vImA polIsI. satkArya ane dharmamaya AcaraNa enuM prImiyama che. niyamita haptA bharavAthI polIsI pAkatI veLA polIsI rIDakzana (polisI pAkavAnI tArIkha) vakhate polisInA klema peTe jJAna-darzana cAritra rUpa triratna maLe che. je A jIvana ujAgara karI paralokamAM paNa kalyANa sAdhe che. inkamaTekSa, selsaTekSa, ekasAIjha ke kasTama DIpArTamenTamAM copaDA batAvavAnI tArIkha pelA. ApaNe hisAba kitAba barAbara taiyAra karI laIe chIe ane jo goTALA hoya to thoDA aMjapa-ucATa ke gabharATa rahe che. paraMtu lagIre khoTuM kAma na karyuM hoya to nizcita hoie. ahIMnA bhaSTa ophIsaro to lAMca svIkArIne paNa ApaNuM kAma karI Ape. paraMtu paramAtmAnA darabAranI oNphIsamAM jIvananI vahI khAtAmAM gaDabaDa nahIM cAle. vizvanA eka mAtra svayaM saMcAlita adbhuta nyAyataMtramAM karmanA hisAbamAM koi paNa goTALo nahIM cAle. karmanA supara komyuTara pAse badhAMnA karmanI badhI ja vigato che. paDozI ke svajananA mRtyu vakhate ApaNe kahIe chIe. haju thoDA divasa pahelA maLyo to bIcAro marI gayo ane pachI ApaNe bhUlI jaie chIe pratyeka svajananA mRtyu vakhate ApaNe ApaNA mRtyunuM paNa smaraNa karavuM joie. kAraNa ke e ApaNe tyAM paNa nizcitarUpe ja AvavAnuM che. jIvananA copaDAmAM zoSaNa hiMsA asata ane anyAyanI enTrIo paDI haze to mRtyunI tArIkhe paramAtmAnA darabAramAM jatA gabharAmaNa thaze. jenA jIvananI kitAbamAM satkAryanI enTrIo haze, prAmANika AjIvikA ane nyAyasaMpanna vaibhava haze to paralokamAM paNa tenuM svAgata thaze te vyAkuLatA vinA aMta veLAe svastha rahI zakaze. jayAM mRtadehane agnidAha Ape te smazAna ane jyAM mRtadehane daphanAve tene maraghaTa kahe che. jJAnIo kahe che ke A jagatamAM evI koi jagyA nahIM hoya jayAM mRtadeha daphanAvAyo nahIM hoya. sarva jagAe mRtakalevara manuSya, pazu, paMkhI ke jaMtunA mRta zarIranuM daphana thayeluM ja che. jethI eka rIte to AkhuM jagata maraghaTa che. kSaNe kSaNe ApaNuM AyuSya ghaTI rahyuM che. jyAM pala-pala prANa ghaTI rahyA che. te maradhaTa che. ApaNA baMgalA, mahela, phleTa ane pratyeka ghara maraghaTa che. ApaNAM bApa-dAdA ahIM mRtyu pAmyA che. ApaNe paNa ahIM ja maravAnA mATe pratyeka AvAsa maraghaTa che. ApaNane koi kahe ke tamArI pahelA A baMgalAnA mAlika koNa deza ane duniyAmAM AMtakavAda vakaryo che koine kyAMya salAmatI jaNAtI nathI. mATe vahevAra puruSo kahe che ke gharanI bahAra nIkaLo te pahelA vImo utarAvI levo jarUrI che. jIvanavImAnI -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) (13 + - jIvanasaMdhyAe aruNodaya) Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sudharma. janmanA mugaTamAM mRtyunA maNiratnanuM jaDatara thayeluM ja hoya che. mA potAnA navajAta zizune khoLAmAM le che te pahelAM mRtyue tene khoLAmAM lai lIdhuM hoya che. AyuSya karma pramANe ApaNe nizcita zvAsa levAnA che. janma pachIno ApaNo eka eka zvAsa ApaNA AyuSyane ghaTADato jAya che. hatA ? mArA dAdA hatA Aje mArA pitA baMgalAnA mAlika che. to dAdA ? dAdA bhUtapUrva mAlika hatA. ApaNe kahIe chIe ke A bhUtapUrva pradhAna, A bhUtapUrva TrasTI, A bhUtapUrva prinsipAla, bhUtapUrva pramukha artha e ke ApaNA pratyeka gharane baMgalAne bhUtabaMgalA kahI zakAya. mahela maraghaTa rUpe ane baMgalA bhUtabaMgalA ke maraghaTathI vadhu kazuM ja nathI. A ciMtanathI anAsakta bhAva ujAgara thaze ane ApaNuM makAna ke mahela ApaNA mATe Azrama ke tapovana jevuM banI jaze. A mahelAtomAM mAlikIbhAvane badale TrasTIbhAva raheze. mRtyu samaye aMta samaye A badhuM sahaja chUTI jaze. sarakArI baMgalAmAM rahelA amerikAnA pramukhane koie pUchayuM ke tame A baMgalAmAM raho cho ? to pramukha kahe ke huM ahIMthI pasAra thai rahyo chuM. sAdhaka makaraMda dave kahe che ke AtmatejanI akhaMDa smRti sAcave te ja mRtyune jItI amaratvane vare che. manuSyano janma thAya che tyAre tene eka dhakko lAge che tene 'bartha TromAM kahe che. mAtAno prathama viccheda ane potIko svataMtra prazvAsa bALakane janmano AghAta Ape che. A tenI Atma vismRtinuM kAraNa che. A 'apasmAra' ke 'smRtibhraMza'nI bhUmi che. mRtyu veLAe vaLI 'Detha TromA mRtyuno. AdhAta AvI paDe che je sthULa zarIra sAthe viccheda temaja jIvAtmA tarIke svataMtra bhUmimAM viharavAnuM bane che. e veLA zarIranI smRti jANe svapna jevI banI jAya che A 'bartha DromA' ane 'Detha TromAM janma-mRtyunA AghAta vaccethI pasAra thatAM je AtmasmRtinuM anusaMdhAna rAkhI zake te ja amaratvane vare che. koipaNa vyakti saMsAramAM kAyama rahevAnI nathI. anaMta kALanA pravAhamAM dareka vyakti A saMsAramAMthI pasAra thAya che. mRtyuthI bacavA bahAranI surakSAnI vyavasthA kare che. pAku makAna banAve - daravAjA, tALAM, cokIdAra rAkhe. guMDAthI bacavA jheDa greDa zreNInI surakSA kare paNa tethI zuM ? te to bahAranI surakSA thai. breIna hemareja thAya, hArTaeTeka Ave ke lIvara kAma karavAnuM baMdha kare, zvAsanI takalIpha thAya ke kensara thAya te aMdaranI takalIpho che. bahAranI surakSA tene mATe kAma na Ave. AvA roganA upacAra mATe mAnavInI madade vijJAna ane niSNAta DokTaro Ave che AtmatejanI smRti eTale AtmasaMskAranI smRti. AtmA para paDelAM zubhAzubha karmo AtmA sAthe mRtyu pachInI gatimAM paNa jAya che. AtmA zubha karmonA saMskAro sAthe lai jAya to ja tene smaraNa rahe ke 'huM AtmA chuM, huM zarIra nathI, huM caitanyano pUMja chuM. AvI AtmasmRtinuM anusaMdhAna ja jIvane ziva banAvI zake. AtmasmRtinA sAtatyanI vAtamAM zubha karmonA saMskArono bhAva abhipreta che. AtmaramaNatA pratye izAro che. sakarmanA AcaraNa prati pavitra saMketa che. paraMtu mRtyuno koi upacAra nathI. janma che tenuM mRtyu nizcita che. mATe janma ane mRtyu A vizvanA be mahAroga che. ajanmA thavuM eTale mokSamAM javuM. mokSamAM janArano punaHjanma thato nathI mATe mAtra mokSa ja mRtyu rogano ekamAtra upacAra che ane mokSa upAya che -jIvanasaMdhyAe aruNodhyo bajIvanasaMdhyAe aruNodaya Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 5. mRtyuno pagarava. . . . anAsakta puraSonI viziSTatA e che ke te bhoga-vaibhavamAM levAtA nathI. nirlepabhAve saMsAramAM rahe che. zakAya ? mane Azcarya e vAtanuM che ke rAjA bharata vairAgI che to. AvAM Azcarya vacce rANIonA raMga-rAga vacce kema ? ane rANIonA. raMgarAga vacce te vairAgI zI rIte rahI zake ? mane e samajAtuM nathI ke siMhAsana para, rAjamugaTa sAthe zobhatI vyakti vairAgI kai rIte ? mahArAja mArI A jijJAsAnuM samAdhAna karo. zuM ApanA manamAM pApa-vikAra vAsanA nathI UThatI ? AvI jIvana sthitimAM Apa vairAgI kai rIte rahI zako cho te mane samajAvo'. cakravartI bharate kahyuM 'virUdeva tamArI zaMkA ucita che. Apane enuM samAdhAna jarUra maLaze. paraMtu e pahelA Ape mArI eka AjJAnuM pAlana karavuM paDaze. 'AjJA karo mahArAja huM, taiyAra chuM, vipre kahyuM. mahArAjA bharate telathI chalochala bharelo eka vATako brAhmaNanA hAthamAM pakaDAvatA kahyuM ke tamAre mArA aMtaHpuramAM javAnuM che aMtaHpuranA. eka eka khaMDamAM mArI dareka rANIne jovAnI che ane pachI mane batAvavAnuM che ke mArI sauthI sauMdaryavAna rANI kai che ane samagra aMtaHpuramAM tamane kai viziSTatA lAgI ? brAhmaNa to rAjI thaIne kahyuM ke, 'mahArAja hamaNAM ja tamArI AjJAnuM pAlana karIne AvuM chuM. bharate kahyuM bhAi ! 'utAvaLa na karo mArI bIjI vAta sAMbhaLo. vipra kahe zuM ? bharata rAjAe kahyuM ke 'tamAre ahIMthI aMtaHpuramAM javAnuM che. aMtaHpuranI badhI rANI joine sahuthI rUpavatI rANIne zodhavAnI che. aMtaHpuranI viziSTatAnuM darzana karavAnuM che. AvatA-jatA tamArA hAthamAM saMpUrNa telathI chalochalA bharelo kaToro haze tamArI pAchaLa be sainika khulI talavAra laine cAlatAM haze jo rastAmAM tamArA hAthamAM rahelA kaTorAmAMthI eka TIpuM paNa tela DhoLAze to sainika tamArI garadanane dhaDathI alaga karI deze. brAhmaNa bhayabhIta thaine kahe ke A zarata to bahu akarI che. itihAsa AvA ghaNAM mahApuruSono sAkSI che. cakravartI bharata rAjA, rAjA janaka, zeTha sudarzana, 'gRhastha zrAvaka' je gRhasthAzramamAM rahevA chatAM anAsakta virakata ane nirlepa bhAvamAM rahetAM. jemaNe gRhasthAzramane Azrama banAvI dIdhela. jaina AgamomAM ullekha che ke mahArAjA bharata cakravartI apAra vaibhava hovA chatAM anAsakta AtmA hatAM. emanA jIvanamAM dharma, tapa ane saMyama abhipreta hatA. cakravartI bharatanA jIvananI eka ghaTanA che. eka divasa eka brAhmaNe AvIne bharatane kahyuM ke loko Apane vairAgI samaje che. Apa AvA bhavya mahelamAM raho cho to vairAgI kai rIte ? | 'mAruM mana kahe che ke bharata cakravartI vairAgI che to mahelamAM kema rahe che ? ane te mahelamAM rahe che to tene vairAgI kai rIte kahI -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) (17 - jIvanasaMdhyAe aruNodaya) 18 Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ rAjA kahe hA, kaThina to che paraMtu je aMtaHpuramAM rAjA sivAya koi paNa vyaktine praveza na maLI zake tyAM tamane praveza maLaze, je rANIonA sauMdaryanuM darzana devone paNa durlabha che te tamane maLaze'. vipra to hAthamAM kaTorA sAthe pUrA dhyAnathI saMpUrNa sAvadhAnIthI aMtaHpura tarapha eka eka Daga mAMDavA lAgyo. aMtaHpUranI suMdara sajAvaTa kUlo, nRtya, vAjiMtro, gIto, attaranI khubu ane sauMdarya suMdarIo pAsethI pasAra thai gayo. samagra aMtaHpuranI parikramA karI ane rAjA pAse parata Avyo tyAre pasInAthI tarabatara hato ane khUba hAMphato hato. rAjA bharate pUchayuM ke batAvo mArI sauthI suMdara rANI kaI ? mArA aMtaHpuramAM zuM viziSTa lAgyuM ? - rAjA ! Apa kai rANInI vAta karo cho ? rANIo kyAM hatI ? kevI hatI ? keTalI hatI ? te mane kazuM dekhAyuM ja nathI. meM tamAruM aMtaHpura joyuM ja nathI to tenI viziSTatA tamane zuM kahuM ? rAjA kahe A sevako to kahe che ke tame samagra aMtaHpurane parikramA lagAvI che, to tyAM zuM joyuM ? vipra kahe, kahuM meM zuM joyuM ? 'telathI chalachalatA bharelA kaTorAmAM meM mAtra mArA motanuM pratibiMba, camacamatI udhADI talavAra sAthe cAlatA sainikanA pratyeka kadamamAM mane mRtyu mArI najIka AvatuM dekhAtuM hatuM.' rAjA kahe, 'mArI rANIonuM sauMdarya tamane na dekhAyuM ? aMtaHpuramAM cAlI rahelA suMdara nRtyane tame na joyAM ?" vipra kahe, 'mane kSaNe kSaNe mRtyuno bihAmaNo ane vikarALa cahero dekhAto hato. aMta-puramAM nRtya nahi mane khullI talavAra sAthe cAlatA sainikomAM, mArA motanuM tAMDavanRtya dekhAtuM hatuM. he rAjana, mane satata mRtyunuM smaraNa hatuM'. cakravartI bharata kahe 'bhAi ! Aja Aja tamArI jijJAsAnuM samAdhAna che. bhAi, je rIte rANInI samIpa javA chatAM tamane rANI pratye koi pApa vikAra na jAgyo mAtra tamane mRtyu ja dekhAyuM temAM mane paNa A apArasamRddhi ane vaibhava pratye Asakti nathI paraMtu mane satata mRtyunuM smaraNa che. mRtyunAM pagalAMno avAja mane satata mArI tarapha Avato saMbhaLAya che. mArA mAthe mota bhame che, e game tyAre trATakaze tenAthI huM sabhAna chuM. eTale ja A vaibhavI. vAtAvaraNamAM vAsanAnA kAdava kIcaDa mane sparzatA nathI. ane huM A kIcaDa upara kamaLanI jema khIlIne rahI zakuM chuM. raMga-rAgamAM paNa huM vairAgyanI cAdara oDhIne nirlepabhAve jIvI zakuM chuM. huM suvarNa siMhAsana para maNi mugaTa dhAraNa karI besuM chuM. rANIo sAthe UThuM chuM, besu chuM. rAjyanI dhUrAne saMbhALuM chuM. dareka kartavya bajAvavAnI sAthe mRtyuno pagarava satata mArA tarapha Avato sAMbhaLato. rahuM chuM. eTale ja pApa vikAra mane sparzatA nathI. mAyAthI huM prabhAvita thato nathI. paraMtu divyaAtmA sAthe mAruM satata anusaMdhAna che. eTale ja loko mane vairAgI kahetA haze'.. bharatarAjAe bhavyatAnA pradarzana vacce divyatAne saMgopI. dIdhI che. eja tenA utkRSTa anAsakta bhAvanuM rahasya che. -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) 19 - - jIvanasaMdhyAe aruNodaya , nasaMdhyAe aruNodya - Page #15 -------------------------------------------------------------------------- ________________ to auSadha ke upacAranI asara thAya che. vaLI mAMdagI ke roganI. pIDAne kAraNe je ArtadhyAna vagere thAya che te dharmadhyAnamAM bAdhaka banI zake jethI nirdoSa auSadha upacAra karavo ghaTe vaLI karmabaMdhanI sthiti mAtra jJAnIgamya che. eTale mahAjJAnI ja jANI zake. ApaNane roga, mAMdagI ke akasmAtanI pIDA Ave tyAre ApaNe to emaja ciMtavavAnuM ke he prabhu ! mane samatA bhAve pIDA. sahana karavAnuM baLa Apa, tAruM nAma smaraNa karatAM karatAM mAruM maraNa Ave to e maraNa paNa mAre mATe mahotsava banI jAya. tAruM nAma smaraNa, tArA guNonuM kIrtana ja mAruM auSadha che ane vaLI game tevA vaidha zodhuM topaNa tArA jevo karuNALa ane catura vaidha sujANa. mane kyAM maLavAno ? mATe tAruM ane mAtra tAruM ja maMgalamaya. ananya zaraNa svIkAruM chuM. 6. auSadha-upacAra ciMtana - maMgalamaya ananya zaraNa ja uttama auSadhopacAra che. roga ke mAMdagI Ave tyAre auSadha upacAra karavA ke kema ? ane te karavAmAM vivekabudhdhi vAparavA aMgenI vicAraNA Avazyaka che. uMmara ane roganA saMdarbhe parama AtmadaSTi ane saMpUrNa AtmavizvAsavALo puraSa ema vicAre ke meM jIvana mANI lIdhuM mAre have kazuM bAkI nathI, vaLI have je asAdhya roga mane lAgu paDayo che te upara koipaNa auSadha ke upacAra kAma Ave tema nathI. tethI te grahaNa na karavA ane samatA bhAve vedanA sahana karI zeSa AyuSya dharmadhyAnasaha pUrNa karavuM. paraMtu ApaNAM svajana, mAtApitA ke Azrita roga ke pIDAnA. bhoga banyA hoya tyAre ema vicAravAnuM nahIM ke have A uMmare ke AvA bhayAnaka rogamAM auSadha upacAra zuM karavA? ApaNe to pramAda choDI vaiyAvaccano pracaMDa puruSArtha Adaravo ucita che. AvA samyaka paraSArthamAM karaNA ane anukaMpAbhAva abhipreta che. gRhastha vyavahAramAM vivekabudhdhi dAkhavI niravadya. niSpApa, nirdoSa auSadhi-upacAranI vRtti rAkhavI joie. paraMtu bIjA sAmAnya jIvo tema vartavA jAya te yogya nathI. kAraNa ke darekanA parivAranI, potAnA tana ane mananI paristhati bhinna hoya che. roga mAMdagI pIDA karmabaMdha upara AdhAra rAkhe che. auSadha upacArano puruSArtha karavAthI, zAtA vedanIyano udaya hoya to davA ke upacAranA nimittathI vedanIya udayanuM nimittapaNuM choDI de saMto ke gurabhagavaMtonA auSadhopacAramAM tenAM vratone lakSamAM lai vivekabuddhithI upacAra karIe. bhAvapUrvakanI vaiyAvaccamAM triratnanuM pUjana abhipreta che. auSadhopacAra sasadarbhamAM yugapuruSa zrImad rAjacaMdrajInA vicAro (patra kramAMka : 772) arthasabhara ane darekane mATe mArgadarzaka che. A patramAM zrImadjI pharamAve che ke, -jIvanasaMdhyAe aruNodaya) - 21 - jIvanasaMdhyAe aruNodaya ) Page #16 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zarIre rogAdi thayuM hoya tyAre tenI vaiyAvaccAdi karavAno prakAra jyAM darzAvyo che tyAsa kaMi paNa vizeSa anukaMpAdi daSTi rahe evI rIte darzAvyo che. eTale gRhasthavyavahAramAM ekAMte teno tyAga azakya che ema samajAze. keTalAka rogAdi para auSadhAdi saMprApta thaye asara kare che, kemake te rogAdinA hetuno karmabaMdha paNa tevA prakArano hoya che. auSadhAdi nimittathI te pudgala vistAramAM prasarI jaIne athavA khasI jaine vedanIyanA udayanuM nimittapaNuM choDI de che. tevI rIte nivRtta thavA yogya te rogAdi saMbaMdhI karmabaMdha na hoya to tenA para auSadhAdinI asara thatI nathI, athavA auSadhAdi prApta thatAM nathI, ke samyapha auSadhAdi prApta thatAM nathI. amuka karmabaMdha kevA prakArano che te tathArUpa jJAnadaSTi vinA jANavuM kaThaNa che. eTale auSadhAdi vyavahAranI pravRtti ekAsane niSedhI na zakAya. potAnA dehanA saMbaMdhamAM koI eka parama AtmadaSTivALA puraSa tema varte to, eTale auSadhAdi grahaNa na kare to te yogya che. paNa bIjA sAmAnya jIvo tema vartavA jAya to te ekAsatika dRSTithI hAni kare, temAM paNa potAne Azrita rahelA evA jIvo pratye athavA bIjI koi jIva pratye rogAdi kAraNomAM tevo upacAra karavAnA vyavahAramAM vartI zake tevuM che chatAM upacArAdi karavAnI upekSA kare to anukaMpA mArga choDI devA jevuM thAya. koi jIva game tevo pIDAto hoya to paNa tenI AsanAvAsanA karavAnuM tathA auSadhAdi vyavahAra choDI devAmAM Ave to tene ArtadhyAnanA hetu thavA jevuM thAya. gRhasthavyavahAramAM evI ekAMtika dRSTi karatAM ghaNA virodha utpanna thAya. te auSadhAdi kaMi paNa pApakriyAthI thayA hoya, topaNa tethI potAno auSadhAdipaNAno guNa dekhADyA vinA na rahe, ane temAM thayelI pApakriyA paNa potAno guNa dekhADyA vinA na rahe, arthAt jema auSadhAdinAM pudgalamAM rogAdinA pudagalane parAbhava karavAno guNa che, tema te karatAM karavAmAM AvelI pApakriyAmAM paNa pApa paNe pariNamavAno guNa che, ane tethI karmabaMdha thai yathAvasara te pApakriyAnuM phaLa udayamAM Ave. te pApakriyAvALAM auSadhAdi karavAmAM, karAvavAmAM tathA anumodana karavAmAM grahaNa karanAra jIvanI jevI jevI dehAdi pratye mUrchA che, mananuM AkuLa-vyAkuLapaNuM che, ArtadhyAna che, tathA te auSadhAdinI pApakriyA che, te sarva potapotAnA svabhAve pariNamIne yathAvasare phaLa Ape che. jema rogAdinAM kAraNarUpa karmabaMdha potAno jevo svabhAva che tevo darzAve che, jema auSadhAdinAM pudgala potAno svabhAva darzAve che, tema auSadhAdinI utpatti AdimAM thayelI kriyA, tenA kartAnI jJAnAdi vRtti tathA te grahaNakartAnAM jevA pariNAma che, tenuM jevuM jJAnAdi che, vRtti che, tene potAno svabhAva darzAvavAne yogya che, tathA5 zubha zubha svarUpe ane azubha azubha svarUpe saphaLa che. tyAgavyavahAramAM paNa ekAMte upacArAdino niSedha jJAnIe karyo nathI. nigraMthane aparigrahita zarIre rogAdi thAya tyAre auSadhAdi grahaNa karavAmAM evI AjJA che ke jyAM sudhI ArtadhyAna na upajavA yogya daSTi rahe tyAM sudhI auSadhAdi grahaNa na karavuM, ne tevuM vizeSa kAraNa dekhAya to niravadha auSadhAdi grahaNa karatAM AjJAno atikrama nathI, athavA kaMthAsUtra auSadhAdi grahaNa karatAM AjJAno atikrama nathI, ane bIjA nigraMthane gRhasthavyavahAramAM paNa potAnA dehe rogAdi thaye jeTalI mukhya AtmadaSTi rahe teTalI rAkhavI ane ArtadhyAnanuM yathArdaSTie jotAM avazya pariNAma AvavA yogya dekhAya athavA ArtadhyAna UpajatuM dekhAya to auSadhAdi vyavahAra grahaNa karatAM niravadya (niSpApa) auSadhAdinI vRtti rAkhavI. kavacit potAne arthe athavA potAne Azrita evA athavA anukaMpAyogya evA parajIvane arthe sAvadha -jIvanasaMdhyAe aSNodhya) - 23 AjIvanasaMdhyAe aruNodhya (24 w Page #17 -------------------------------------------------------------------------- ________________ auSadhAdinuM grahaNa thAya to tenuM sAvadyapaNuM krUra pariNAmanA hetu jevuM athavA adharma mArgane poSe tevuM hovuM na joie, e lakSa rAkhavA yogya che. sarva jIvane hitakArI evI jJAnIpuruSanI vANIne kaMi paNa ekAMta dRSTi grahaNa karIne ahitakArI arthamAM utAravI nahIM, e upayoga niraMtara smaraNamAM rAkhavA yogya che.' anAdianaMta caitanya *na janmyA, na mRtyu pAmyA mAtra A pRthvInA grahanI mulAkAta lIdhI 11 Disembara 1931 thI 19 jAnyuArI 1990 sudhI'. ozo (rajanIzajI) nI samAdhi para kotarAyelA A zabdo ApaNAmAnuM caitanya janmatuM ce nathI ane nathI mRtyu pAmatuM e anAdi anaMta cetanAno svabhAva che e parama satyanuM satata smaraNa karAve che. jIvanasaMdhyAe aruNoghya 25 7. divya sukhano alaukika pradeza cuMTAyelA rAjapramukha bhaviSyanI yojanAnA vicAramAM magna hatA. AgAmI pAMca varSamAM maLanArA bhavyasukhanA dIvAsvapnamAM DUbakI lagAvI rahyA hatAM. pAMca varSa pUrAM sukha sAdhano kaI rIte vadhumAM vadhu bhogavI zakAya tenA nakazAne mAnasa paTa para aMkita karI rahyA hatAM. A nakazAnI rekhAomAM eka agamya bhaya paNa dekhA deto... pAMca varSa pUrNa thatAM keTalIvAra ? kALanI gatine koNa AMbI zake? A prajAsattAka dezamAM gaNataMtranI eka vicitra rAjyapaddhati amalamAM hatI. dara pAMca varSe te pradezanI prajA eka rAjapramukhanI cUMTaNI karatI. pramukha game tevA hoya paraMtu cuMTAyelA e pramukhanuM zAsana enI AjJA pramANe ja cAlatuM. pramukhapadanI avadhinA pAMca varSa pUrAM thayA pachI tene dariyAkAMThe laI jaI eka naukAmAM besADI detA, tyAMthI thoDAka mAIla dUra eka bIjo beTa hato tyAM lai jatA ane tyAM temane ekalA choDI naukA pAchI pharatI. pelA beTa para mAnavavastI na hatI. ghaTATopa gIca jaMgala ane vikarALa vanapazuo e TApumAM vasatA jIvanasaMdhyAe aruNoghya 26 Page #18 -------------------------------------------------------------------------- ________________ hatA. bhUle cUke paNa te beTa para janAra mAnavI jIvato pAcho pharI ja na zake, jaMgalI prANIono bhoga banI mRtyune ja bheTe. pAMca varSa rAjyasattA bhogavyA pachI chevaTe beTamAM jaMgalI jAnavaronAM mukhe mRtyune ja bheTavAnuM che ema jANanAra eka pachI eka rAjapramukho pAMca varSa daramiyAna bane teTalA mojazokha mANI letA. vaibhava, vilAsa, raMga-rAga mANavAmAM eTalA gaLADUba rahetA ke pAMca varSa kema pUrAM thai jatA tenI khabara paNa na rahetI. ekavAra pramukhapadanA pAMca varSanI avadhi pUrNa karI pelA bhayaMkara beTa para javAno eka rAjapramukhano vAro Avyo. rAjyamAM kalyANa kAryo karavAthI lokapriya banelA pramukhane vidAya ApavA mATe mahAnubhavonI sAthe prajAjanonI medanI baMdara para ekaThI thai hatI. badhAMnI AMkhamAM AMsu hatAM paraMtu pelA rAjapramukhanA caherA para AnaMda ane hAsya mizrita prasannatA hatI. te svasthatAthI saune praNAma karI naukAmAM besI gayA. nAvike naukAne sAgaramAM AgaLa haMkAravA mAMDI. vRddha nAvikane moTuM Azcarya thayuM. temaNe namratApUrvaka mRtyune bheTavA jaI rahelA rAjapramukhane pUchyuM. 'mArI jiMdagImAM huM ghaNA rAjapramukhone mArI naukAmAM bhayaMkara beTa para mUkI Avyo chuM. badhA pramukho viSAdagrasta cahere raDatA kakaLatA A naukAmAM besatA, are keTalAkane to jabaradastIthI besADavA paDatA. AkraMda karatA pramukhane parANe dhakkA mArIne lagabhaga pheMkI devA paDatA. paraMtu tamAruM vartana mArA mATe vismayajanaka che. tamArA caherA para viSAdane badale prasannatA che, jANe koI premIjanone jIvanasaMdhyAe aruNoghya 27 maLavA jatA ho evo utsAha che. kRpA karI AnuM kAraNa jaNAvI khulAso karazo ?' smita mudrAsaha pramukhe nAvikanA khabhA para haLavethI hAtha mUkI kahyuM dosta badhA ja pramukho potAnA padanI avadhinA pAMca varSa raMgarAgamAM gulatAna rahI jiMdagI barabAda karI detA. me pAMca varSa pachI zuM ? te vAtano prathama vicAra karyo. prajA kalyANanAM kAryo karI lokapriya banavAnI sAthe sAthe zarUthI ja meM eka gupta yojanA taiyAra karI prathama eka senApatine AjJA karI ke, tamArA lazkaramAMthI jeTalA jarUra paDe teTalA sainiko, majUro, sAdhano, hathiyAra - sAmAna, vAhano vagere moTAM vahANomAM bharI sAmenA beTa para laI jaI tyAM jaMgalamAM rastA banAvo, vikarALa jAnavaronuM eka alaga abhayAraNya banAvo. bAkInuM jaMgala sApha karI eka nAnI nagarI vasAvo. thoDA samaya pachI eka vizvAsu ane buddhizALI maMtrIne AjJA karI ke thoDA ucca varNanA, thoDA bhaNelA ane thoDA vepArIone laI tyAM vaso tyAM dhaMdho karanArane protsAhana maLe tevI yojanAo taiyAra karI AjubAjunA nAnakaDA beTa ane TApunA lokone tyAM vasAvI sthira karavA tyAM maMdira, vidyAlaya, rugNAlaya, sarovara ane udyAno banAvyA. senApati ane maMtrI sAthe gayelA loko e raLiyAmaNI nagarImAM vasI gayA che. tyAM jaMgalone badale dhAnyathI lacI paDelAM khetaro ane phUlothI zobhatA bagIcA che. tyAM mane khAnAra rAnI pazuo nathI paraMtu, mArI kalyANarAjyanI Adarza nagarImAM mAruM svAgata karavA tatpara Atura prajAjano che.' pramukhe potAnI prasannatAnuM rahasyodghATana karyuM. saMtavANInI prasAdI samI preraka kathA ApaNA cittamAM ciMtananI eka cInagArI jIvanasaMdhyAe aruNoghya 28 Page #19 -------------------------------------------------------------------------- ________________ cAMpe che. pAMca varSanA pramukhapada jevo A mAnavabhava ApaNane maLyo che. pAMca iMdriyonA AnaMdane mATe mana bhoga vilAsanA nakazA aMkita kare che. bhautika bhavyatA ane laukika sukhanA karoLiyAnA jhALAM jevA e nakazAmAM, nijAnaMdano mukAma kyAMya dekhAto nathI. ApaNe tapa dvArA kukarmonAM vanane bALI satakarmonAM upavana sarjavAnAM che. AtmaguNono nAza karatAM rAnI pazu jevA kaSAyoH krodha, ahaMkAra, mAyA ane lobhane, satapuruSa zaraNa zodhI hAMkI kADhavA paDaze. bhItara ugelA vikAra ane vAsanAnA aDAbIDa jaMgalane zubhaciMtananI nirmaLatAnA naMdanavanamAM palaTAvavuM paDaze. 8. akhila brahmAMDamAM ApaNuM sthAna kyAM ? pelA rAjapramukhe bhAvi jIvananI ciMtA karI pANI pahelAM pALa bAMdhI ane bhAvi sukha mATe pUrva taiyArI karI lIdhI hatI. ApaNe paNa A loka pachInA paralokanA sukha mATenI taiyArI karavAmAM sadgurane pUchIzuM. ke, 'huM kalyANamitra guru bhagavaMta ! amane mArga batAvo ! e sAmarthyavAna dharmapuruSano hAtha to laMbAyelo ja che mAtra gurunI AMgaLI pakaDavAno puruSArtha karI e calAve te mA cAlIzuM to karmadaLamAMthI bahAra nIkaLI zakIzuM ane ApaNe paNa ApaNI vidAya veLAe svastha ane prasanna hoizuM kAraNa....! vartamAna samayanI phorbsanI (Forbes) abajopatinI cAdInAM aneka lakSmIpationI tamAma saMpatti karatA lAkho gaNI samRddhi kubera pAse hatI. ane te sarvasva tyAgavAnI tAkAta paNa tenAmAM hatI. te aizvarya sAme ApaNI saMpattinA sAmrAjayanuM zuM mUlya ? bAhya ane aMtaraMgatapano jenA jenA jIvanamAM samanvaya hato tevA bhagavAna RSabhadeva ke jenA mAtra sAdhune levA yogya bhikSA'nirdoSa gocarI na maLatAM sahaja rIte thayeluM cAraso upavAsanuM tapa yugothI advitIya ane apUrva rahyuM che. divyasukhano alaukika pradeza ApaNI rAha joto haze. zrI kRSNano yoga, rAmanI maryAdA, mahAvIra-buddhanI karuNA ane narasiMha-mIrAMnI bhakti, jIvananI carama sImAe pahoMcI hatI. vairAgyabhAvamAMthI phalita thato dhannA-zAlibhadrano tyAga, zrIrAma prati sAcA bhAtRpremamAMthI pragaTato bharatano rAjya bhogavaTAno tyAgano A jagata para joTo jaDe tema nathI. AnaMda-zrAvaka, bhAmAzA, jagaDuzA, vastupAla ane tejapALA A jIvanasaMdhyAe aruNodhya) -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) Page #20 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jevA vIroe potAnA nyAyasaMpanna vaibhavamAMthI ullAsabhAve supAtrA dAna dai lakSmIne mahAlakSmI banAvI. zeTha sudarzananA zIlavata ane gaNadhara gautamanA jJAnane ApaNe sadaiva vaMdana karIe chIe. sUnakAramAM kAMi avAja pedA na thayo. e mAthuM ThokI ThokIne thAkI jAya che. ane khUba duHkhI thAya che. kAraNa teNe to haMmezAM ema ja vicAryuM hatuM ke, huM bhagavAnanI divasa ane rAta pUjA karuM chuM, ethI huM jaiza tyAre bhagavAna daravAjA sAme mArA svAgata mATe hAtha phelAvI bheTavA taiyAra haze paraMtu ahIM to daravAjo ja baMdha che. jayAre ApaNA jIvanamAM tyAga, tapa, dAna, zIla ke jJAnaprAtaptanuM koi satkArya thAya ke saphaLatA maLe, te samaye sUkSma ahama ApaNAmAM pesI javAno bhaya hoya che. te kSaNe AvA mahAna AtmAonuM pAvana smaraNa karI temanI jIvanamAM tapa, tyAga, zIla, bAhya ane aMtara vaibhavanI sAthe ApaNI sarakhAmaNI karavI joIe. tema karavAthI lAgaze ke AmAM ApaNI zI visAta ? A ciMtanA ApaNAmAM jAgRti lAvaze tethI jIvanamAM laghutAbhAva pragaTa thaze je ahaMkAranA AkramaNa sAme kavaca banI raheze. rAjakIya, sAmAjika ke dharmasaMsthAmAM pada maLe, paisA ke pratiSThA maLe, jIvanamAM ahaMkAranA pravezano bhaya lAge tyAre aMtaranA pravezadvAra para, 'A virATa vizvamAM A padanI zI visAta ?" no vicAra ahama sAme cokIdAra banI mAna kaSAyathI ApaNA AtmAnuM rakSaNa karaze. khUba bUma-barADA pADyA pachI eka nAnI bArI khUle che. ane prakAzano pUMja dekhAya che. te joi pUjArI gabharAi jAya che. daravAjAnI bAjumAM sarakI jAya che kAraNa ke bArImAMthI eka-be nahIM hajAra hajAra tejasvI AMkho dekhANI. pUjArInI AMkho aMjAi jAya che. tene AMkhe aMdhArA AvavA lAgyA. pUjArI bUma mArIne kahe che, 'maherabAnI karI aMdara jatA raho ane tyAMthI ja vAta karo, mArA sAme nahIM juo, eka eka AMkhanuM teja hajAra sUrya samAna jaNAya che. te kahe che, "he bhagavAna ApanAM darzana thai gayA, bahu kRpA thaI. paraMtu pelI tejasvI AMkhovALI vyakti kahe che,' 'huM bhagavAna. nathI huM ahIMno dvArapALa chuM ane tame kyAM saMtAyA cho, mane dekhAtA ja nathI ? pelI hajAra hajAra AMkhovALI vyakitane paNa te pUjArI kyAMya najare caDato nathI eTalo vAmana lAge che. A abhuta ghaTanAthI pUjArIne laghutA-dInatAnI anubhUti thavA mAMDI, 'huM vicArato hato ke khuda bhagavAna daravAjA para maLaze paraMtu A to bhagavAnano dvArapALa che." thoDI vAramAM svasthatA keLavI pUjArIe dvArapALane pUchyuM: vizvaciMtaka barnDa rasele eka laghukathA lakhI che. te rUpakane thoDI judI rIte ApaNA nijI jIvananA pariprekSyamAM tapAsavA jevuM che. prasiddha ane bhavya maMdirano eka pUjArI nidrAdhIna thatAM tene eka svapna AvyuM. svapnamAM teNe joyuM ke te svargane daravAje pahoMcI gayo che paraMtu daravAjo eTalo moTo che ke tenA cheDAonI khabara ja nathI paDatI. te mAthuM UMcakI jue che, te AzcaryathI joto ja rahI jAya che. paraMtu teno koi aMta dekhAto nathI. e daravAjA para nAnA mANasanI TakorAnI zI asara thAya ? te asIma 'tamane khabara nathI ke huM AvavAno chuM ?" dvArapALe kahyuM, 'tamArA jevuM jIvajaMtuM anaMtakALamAM ahIM pahelI ja vAra dekhAyuM che, kyAMthI Avo cho ?" pUjArIe kahyuM, 'pRthvI parathI AvuM chuM. dvArapALa kahe, 'A nAma kyAMya sAMbhaLyuM nathI, A pRthvI kyAM che ?" tyAre teno zvAsa aTakI gayo, -jIvanasaMdhyAe aruNodaya) (31 - jIvanasaMdhyAe aruNodaya ) ( 32 Page #21 -------------------------------------------------------------------------- ________________ hRdayanA dhabakArA baMdha thavA mAMDyA. jo pRthvInuM ja nAma nathI sAMbhaLyuM to hindustAnanuM nAma ane tenA dharmanA nAma kyAMthI sAMbhaLyA hoya. e dharmonAM saMpradAyonAM nAma e jANato ja nA hoya, ane amuka gAmanAM maMdironI ene zI khabara hoya ? ane e maMdiranA pUjArIne to e ze oLakhe ? jyAre e to kahe che ke pRthvInuM nAma ja pahelI vakhata sAMbhaLyuM che. dvArapALe punaH prazna karyo, 'kyAM che e pRthvI ?" pUjArI e pratyuttaramAM kahyuM, sUryano eka parivAra che. temAM pRthvI eka graha che.' pelo dvArapALa kahe che, 'tamane khabara nathI ke, keTalA pAra vagaranA. sUryo che ? kai nihArikA ? temAMno kyo sUraja ? tamArA sUryano kyo naMbara (Index Number) che ?" 9. huM thAkato paNa nathI pUjArI dimUDha thai sAMbhaLato niruttara rahyo. pelo dvArapALa kahe, 'tamArI AkAzagaMgA (Galaxy) no sAMketika naMbara (Code Number) batAvI zako to paNa tamArA sUrajanI zodhakhoLa thai zake ke tame kyA saura parivAramAMthI Avo cho.' pUjArI kahe, 'naMbara ?' 'ame to eka ja sUrajane jANIe chIe. dvArapALe kahyuM, 'cAlo, prayatna karavAmAM Avaze, zodhatAM zodhatAM kadAca patto lAgI paNa jAya, paraMtu A rIte zodha karavI e bahu agharI vAta che. gabharAmaNamAM pelA pUjArInI UMgha UDI jAya che. jAgRta thatAM ja te pasInAthI taraboLa thavA lAge che ke je kosmika vizva, virATa jagatamAM e vase che tyAM pRthvInuM jo kaMi sthAna ThekANuM nathI to, 'akhila brahmAMDamAM ApaNuM sthAna kyAM ?" grIka dezano suprasiddha ciMtaka sokreTIsa haMmezAM loko vacce karyA karato. lokasaMparka vidyAnA kulaguru samAna advitIya vyakti che. eka divasa sokreTIsa zaheramAM pharatA pharatA eka vRddha pAse jai carcA, Adata pramANe teNe vAto zarU karI. vRddha ne enA pUrvajIvanA viSe pUchayuM. pelAe laMbANathI AkhI jIvana kahANI saMbhaLAvI. enAthI saMtuSTa thai sokreTIsa kahe, 'tamAruM Aja sudhInuM jIvana to. bahu sArI rIte gayuM kahevAya, paNa ghaDapaNamAM kevI rIte jIvo cho, e jarA kahezo?' - to pelA vRddhe kahyuM, 'AkhI jiMdagI sudhI je kAMi mAla, milakata, kIrti-pratiSThA kamAyo, te badhuM saMtAnone ApI dIdhuM che. have chokaro besADe tyAM besuM chuM, khavaDAve te khAuM chuM ne chokarAnAM chokarAne ramADuM chuM. enA kAmamAM jarAya ADo Avato nathI, chokaro kaMika bhUla karI bese to paNa kAMi bolato nathI. paNa jo e salAha levA Ave to AkhI jiMdagInA anubhavano nicoDa ThAlavuM chuM. paNa e mArI salAha mujaba cAle che ke nahIM te joto nathI, mAro evo Agraha paNa nathI hoto. e bhUla kare to Tokato paNa -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) - jIvanasaMdhyAe aruNodaya ) 34 Page #22 -------------------------------------------------------------------------- ________________ nathI. ane chatAMya pharI salAha mATe Ave to enI e vAto pharI kahetAM huM thAkato paNa nathI.' vRddhanI vAto sAMbhaLI sokreTIse khuza thatAM kahyuM, 'ghaDapaNamAM kema jIvavuM e tamane AvaDe che kharuM !' 11. olavAyelI mINabattI 10. mRtyu viSe zrImad bhagavad gItA sTrIkalenDa gililAe eka bhAvasabhara prasaMganuM nirUpaNa karyuM che. eka mANasane eka nAnakaDI dIkarI hatI - ekanI eka, atyaMta lADalI. e tene mATe jIvato. bALakI tenuM jIvana hatI. AthI jayAre te mAMdI paDI ane sArAmAM sArA vaida-hakImo paNa tenI mAMdagI dUra na karI zakyA tyAre e bAvarA jevo thai gayo ane tene sAjI karavA eNe AkAzapAtALa eka karI dIdhAM. prabudhdhaprajJajano, mRtyu pAmelA ke jIvatAno zoka karatAM nathI, huM bhUta-atItamAM nahoto ema paNa nathI ane bhAvi-anAgatamAM nahIM houM ema paNa nathI eTale evo zoka zA mATe ? deha anitya che, je anitya che tenI sAthe saMbaMdha kema baMdhAya ? tenA mohamAM paNa vyAkuLa na ja thavAya. AtmA nathI janmato ke nathI marato e to zAzvata ane purAtana che AtmAne zastro chedI zakatA nathI, agni bALI zakato nathI pANI bhIMjavI zakatuM nathI ane pavana zoSI zakato nathI. vaLI, e koine haNato nathI ke haNAto nathI. AtmA jIrNa thayela deharUpI vastrano tyAga karI anya navA. dehane dhAraNa kare che. ApaNe tene mRtyunuM nAma ApIe chIe. AtmAne koi Azcarya jevo jue ke sAMbhaLe te vismayapUrNa che. je nitya, ciraMtana ane zudhdha budhdha che teno zoka karavo te vRthA che. paNa prayatno ThAlA nIvaDyA ne bALakI mRtyu pAmI. pitAnI badhI svasthatA haNAi gai. tenA manamAM tIvra kaTutA vyApI gai. svajano-mitrothI dUra teNe potAnI jAtane ekAMta khUNe pUrI dIdhI. ane pharI pUrvavat jIvanakrama sthApavAnI ne svastha thavAnI. zakyatAovALI badhI pravRttione teNe nakArI kADhI. eka rAte tene svapna AvyuM. te svargamAM pahoMcI gayo hato. tyAM teNe nAnA-nAnA bALa-devadUtonuM bhavya saraghasa joyuM. eka zveta siMhAsana pAsethI temanI hAra anaMtapaNe cAlI jatI hatI. A jIvanasaMdhyAe aruNodaya) ( 36), -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) Page #23 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sapheda jhabho paridhAna karelA dareka bALa-devadUta pAse saLagatI mINabattI hatI. paNa teNe joyuM ke eka bALakanI mINabattI saLagyA vagaranI hatI, pachI teNe joyuM ke, prakAzahIna mINabattIvAlI bAlikA to tenI ja dIkarI hatI. te enA bhaNI doDaDyo. saraghasa thaMbhI gayuM. teNe ene hAthomAM jakaDI lIdhI, mRdutAthI paMpALI ane pachI pUchayuM: 'beTA, tArI ekalInI ja mINabattI kema aMdhArI che ?" 'bApA, A loko ene pharI pharI peTAve che, paNa tamArAM AMsu haMmezAM ene olavI nAMkhe che." 12. mRtyu nivArI zakAtuM nathI, sudhArI zakAya che - te ja kSaNe te UMghamAMthI jAgI gayo. saMdeza spaSTa hato. teno tenA para tarata prabhAva paDyo. te kSaNa pachI te ekAMta kedamAM purAi na rahetAM mokaLAzathI, AnaMdathI tenA AgaLanA mitro ne saMbaMdhIomAM haLavA-bhaLavA lAgyo. have tenI lADalI dIkarInI mINabattI tenA vyartha AMsuothI bujhAi jatI nahotI. mRtyu e anivArya ane svAbhAvika prakriyA che, e sanAtana nagna satyane svIkAravuM ja rahyuM. chatAMya koi svajananA mRtyu prasaMge mana khaLabhaLI UThe che, citta vikSubdha banI jAya che, Ama kema ? moha ke Asaktine kAraNe Ama banatuM haze ? ke ApaNe deha ke AtmAnI bhinnatAne pUrI samajyA na hoi e kAraNe banatuM haze? divasa ane rAtri vacce sUryAsta e jo mArga che to, jIvana ane mukita vacce mRtyu e mArga che. sUryAsta vinA jo rAtri nathI, to mRtyu vinA mukti nathI. sUryAsta jo svIkArya che, to mota asvIkArya zuM kAma ? - ratnasuMdaravijayajI ma.sA. moTI uMmare prabhu smaraNa karatAM karatAM, pUrNa jAgRtimAM koi svajananuM dehAvasAna thayuM hoya. mRtyu pUrve thoDA samaya pahelAM jemaNe dhArmika vacano sAMbhaLI zarIra saMbaMdho ane mamatvano tyAga karyo. hoya, to e samAdhibhAve mRtyu pAmyo gaNAya. prAyeH karIne Avo. AtmA A pArthiva deha choDI ujjavaLa gatine ja pAmyo hoya. AvA. maraNa pAchaLa zoka na hoya paraMtu mRtyu mahotsava ja hoya, chatAMya svajana gumAvyAne kAraNe ke chatrachAyA jatAM zoka ane viSAdathI ApaNe udAsa thai jaie chIe. ApaNe tyAM paraMparAgata rUDhi pramANe svajananA mRtyu pAchaLa, - jIvanasaMdhyAe aruNodhya) A jIvanasaMdhyAe aruNodhya Page #24 -------------------------------------------------------------------------- ________________ keTalIka kriyAo, vidhio karavAnI hoya che jemAM strIoe gharanA svajananA mRtyu pachInA keTalAka divaso bAda 'sADalo badalAvavA nI vidhi karavAnI hoya che. strIo anya sagAne ghare jai thoDA kalAka ke divasa rokAi sADalo badalAvavAnI vidhi pUrNa kare che. sADalo badalAvavo eTale zoka dUra karavo. svajananA mRtyunA duHkha viSAdane visAre pADI, viSAdarUpI vastronuM parivartana karavuM AvA prasaMgoe strIo piyaraghara ke anya svajananA ghare eTalA mATe jAya che ke, AtmIyatAthI, ekabIjAnA sAMtvanathI AghAtamAMthI mukta thavAya, haiyAno bhAra haLavo thAya ne zoka saMvedanA dUra thAya. mAnya che. eTaluM ja nahIM paNa jonAra dekhanArane badale dekhAtA dazyomAM ja dRSTine joDI che. e ja duHkhanuM bhUlanuM mULa kAraNa che. e ja saMsAranuM mULa che, mATe jene duHkhathI chUTavuM ja hoya tene para gaNAtA dRzya AMkhe jovAmAM AvatI vastu ane vyaktine jovAjANavA chatAM te badhAne jonAra-jANanAra jJAna svarUpI AtmAne ja yAda karyA karavo. tenuM eka kSaNa paNa vismaraNa na thavA devuM. A abhyAsathI kaSAyanI maMdatA thaze ane ArtadhyAna-raudradhyAnanA hetubhUta vikalpo zAMta thai jaze ane vRtti dharma-dhyAnamAM ramatI-ramatI kramazaH Atmapradeza bhaNI doDe che ane AtmasvarUpamAM jai zame che, arthAt enA upazamathI ja Atmadarzana saMbhave che. ApaNI cittavRtti zuddha caitanya svarUpa Atma prati ja vahe tevo puruSArtha karavAno che. jJAnIoe samaya mAtrano pramAda karavAnI. nA kahI che, cakravartI rAjAnI samagra saMpatti karatAM, AtmasvabhAvamAM rahevA rUpa, svarUpa ramaNatAnI eka kSaNa vadhAre kiMmatI che. paraMtu sAcuM piyara to saMto ke satapuraSonI nizrA che. AvA prasaMge se parivArajano, dharmasthAnakamAM saMtonI nizrAmAM thoDo samaya vItAve to jIvana ane mRtyu para saMtanI ciMtanaprasAdI jarUra maLe. svajano AghAtamAMthI bahAra Ave ane zokasaMtapta haiyAne AzvAsana maLe. Avo ja eka prasaMge jayAre saMtanA sAMnidhye javAnuM thayuM tyAre saMte sadgatanA guNonI anumodanA karI, temanA AtmazreyArthe thoDI kSaNo dhyAna karAvyuM ane pachI kahyuM ke, 'A mUDha jIva anAdikALathI aMdha banI. AthaDayo che ane tethI ja anaMta duHkho bhogavato Avyo che. jo ke, te duHkhathI, jIva chUTavA icche che paNa duHkhanAM kAraNone choDato nathI, choDavA icchato paNa nathI. tethI ja potAne anicchAe duHkha bhogavavuM paDe che.' ApaNe dehAsakta banIne moTAbhAgano samaya A dehanI. sevA-pUjAmAM ja gumAvI rahyA chIe ane gumAvI dIdho che. zarIrano svabhAva ja evo che jemake, savAranuM rAMdheluM anAja sAMje bagaDI. jAya che. gaMdhAi jAya che, tevI ja rIte pudgalathI baneluM A zarIra, annathI poSaNa pAmeluM A zarIra sadAne mATe suMdara ke sAjuM nA rahe. saDana, paDana, galana e pudgalano svabhAva che. tethI zarIra bImAra paDe che ke AtmA te vicAravA yogya che. zarIra ane AtmAnI bImArI alaga alaga che. have jIvananI aMdhatA ane ajJAna zuM ane kyAM che ? je jagatamAM vyakti ane vastu dekhAya che, te ane teno dekhanAra bane alaga che. svataMtra guNadharmavALA che. e vAta bhUlIne banne eka ja pahelAM to AtmAnI bhAntine ja TALavI joie ane teno ilAja che 'auSadha vicAra dhyAna' huM koNa chuM ? zuM chuM ane zarIra AjIvanasaMdhyAe aruNodhya) (39 + - jIvanasaMdhyAe aruNodaya) Page #25 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zuM che ? teno vicAra ciMtana ane dhyAna khUba jarUrI che. tenA satata ciMtanathI ja khyAlamAM Avaze ke huM zarIra nathI ane zarIra mAruM paNa nathI. huM to A deharUpI bhADutI gharamAM rahuM chuM. hatAza, nirAza thaine raDatAM-raDatAM anicchAe javuM paDe che. jJAnIno AtmA bole che mAro TAima thai gayo che huM jAuM chuM. AvA sakAma ane paMDita maraNe maranAra janma-mRtyunI zRMkhalAmAMthI jaladI chUTe che. jayAre saMbaMdhonAM mohamAM mUDha ane dehAsaktane kSaNe kSaNe bhayaMkara bhAvamaraNa che. A deha devaLamAM birAjita deha-karma ane rAgAdi bhAvone jANanAra huM jJAna svarUpI, caitanyadhana AtmA chuM. zarIrano moha mamatva sahita bharoso rAkhavA jevo nathI te game tyAre dago daI deze, je meM mAruM mAnyuM che te badhuM ja ahIM paDI rahevAnuM che. 'AtmajJAna e kALano kALa che eTale ApaNA jevo je 'kALA' eTale 'mRtyuthI Dare che tene te Dara kADhavA AtmajJAna prApta karavuM bahu ja jarUrI che mATe mRtyuno bhaya kADhI vartamAnano sadaupayoga karI levAno che. mAtra zubhAzubha karmo ja sAthe Avaze ane A bhavaparaMparA pachI mokSamAM jatAM pahelAM A zubhAzubha karmono paNa nAza thai javAno che. mATe mokSamAM Ave te ja mAruM, AtmAnA jJAnAdi guNo ja mArI sAthe Avaze eTale e sivAya kazuMya mAruM nathI. ApaNI dareka kSaNa aMtima hoya, dareka zvAsa aMtima hoya tema jAgRtipUrvaka mRtyunuM satata smaraNa ApaNane samAdhimaraNanA rAjamArga prati jarUra lai jaze. deha chUTato hoya tyAre teno moha karavA jevo nathI kAraNa ke te to mAgyA vinA paNa dareka bhavamAM maLavAno che. deha to. ghaNIyavAra chUTyo che ane ghaNIyavAra maLyo che. AvI taiyArI ke vicArathI DaravAnuM paNa zA mATe ? ApaNe jANIe chIe ke mAre pacIsa-pacAsa ke so varSa pachI paNa A zarIra to choDavAnuM ja che, rAma kRSNa ke bhagavAna mahAvIrane amara zarIra maLyuM nathI. to AtmaniSThApUrvaka deha choDavo anivArya che. A mATe 'huM AtmA chuM paraMtu zarIra nathI te vAtanuM smaraNa sAtatya jarUrI che. kALa koLiyo kare te pahelA saMbaMdho ane zarIranI mohAsataktamAMthI chUTavuM che. e ApaNane choDI de te pahelAM ApaNe temano tyAga karavo che. A bhave AtmajJAna ke Atmadarzana na thAya to hatAza ke nirAza thavAnI jarUra nathI. A abhyAsathI AtmajJAna prApta karavAnI pAtratA to jarUra prApta karI zakIzuM je pachInA bhavanI sAdhanAmAM sahAyaka banaze. zarIra paMcamahAbhUtanuM baneluM che te tene suparata karavAnuM che eTale ja mahApuruSo aMtima samaya dekhAtAM potAnA zarIrane vosarAvI de che, tyAga kare che temanAmAM eka evI khUmArI hoya che ke mane kADhI mUke ne huM jAuM ema nahIM, tyAga karIne jAuM chuM evuM gauravathI kahe che. zarIra to saunuM chUTe che, paraMtu zarIrano tyAga karI zarIrathI to jJAnI pote ja chUTe che. ApaNe nahIM, ApaNane zarIra kADhI mUke che tyAre hArI AjIvanasaMdhyAe aruNodhya) jIvanano aMta samAdhipUrvaka thAya te mATe ja jIvanakALamAM tapa, tyAga, vairAgya, jJAna, dhyAna sevA bhakita karavAnuM kahyuM che - jIvanasaMdhyAe aruNodaya ) Page #26 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vicArIe chIe, kAraNa te to A bhavamAM ja veThavAnI che. jIvananA aMtima samaye AtmasvarUpanuM smaraNa na rahe to mahApuruSonuM smaraNa - zaraNa hitakArI che. koIpaNa saMyoga sthAyI nathI, ApaNe badhI jAtanA saMyogonA viyogane maraNa kahetA nathI. paraMtu jIvane zarIramAM saMyogano viyoga thAya tene ja maraNa kahIe chIe tene maraNa zA mATe kahevAyuM te to jJAnIo ja jANe ! bhAi ! tene maraNa kaho ke viyoga te to niyamAnusAra anivArya che. anivArya eTalA mATe ke maraNa vinA utpatti nathI. vicAro ! ApaNe janmathI chUTakAro meLavavo che ? jIvanathI chUTakAro meLavavo che ? je divase ApaNe janmathI chUTakAro meLavazuM e ApaNuM aMtima mRtyu haze eTale maraNathI chUTakAro maLI jaze. jyAre ApaNe. maraNathI chUTakAro meLavavA icchIe chIe tyAre punarjanma meLavIe chIe. ApaNe choDathI bacavAnA upAya AdarIe chIe, mULathI bacavA vize vicAratA nathI. jo ApaNe pUrvabhavamAM mRtyu na pAmyA hota to A bhavamAM janma kevI rIte dhAraNa karatA ? pUrvabhavanuM maraNanuM kAraNa A bhava mATe hitakArI banyuM. kAraNa, ATaluM spaSTa hovAthI jJAnIo mRtyuthI DaratAM nathI. mRtyu to pILuM pAna mAtra che, janma che mULa. mULa kApavAthI. punarjanma rUpI saMsAra vRkSa sUkAi jaze ane jaLamULathI ukhaDI jaze. dehanA rogo to mRtyu sAthe nAza pAme che. paraMtu AtmA para cITakelA krodha, mAna, mAyA, lobha, rAgadveSa viSayavAsanAnA duHkho. jIva anAdikALathI bhogavato Avyo che. Atmazuddhi dvArA tenA upAya karavAno che. saMte maMgalapATha sAthe preraka saMbodhana pUrNa karyuM. emanI vANIe jANe AzAnA divyajaLano chaMTakAva karyo. saMtavacano saMsAranI baLabaLatI baporane caMdana jevI zItaLatA Ape che. saMta, mAnavInI udAsInatA, zoka ane viSAdanAM vastro laI dharmanI dhavala ane prasannatAnA sphaliMgovALI zAla oDhADI de che. jenAthI jIvanane utsAhanI saMjIvanI sAMpaDe che. je vyakti A duniyA choDIne gaI che teno zoka karavAno nathI tenA smaraNane AtmAnI nityatA sAthe mUkI temanAmAM rahelAM sadgaNonuM ApaNA jIvanamAM avataraNa thAya tevI bhAvanA bhAvavAnI che. vAyumaMDaLamAM saMtonA maMgala dhvanino pratichaMda saMbhaLAi rahyo hato. AtmabhAvamAM rahI kaSAyamukitanI sAdhanA karIzuM to ApaNuM jIvana ane mRtyu banne sudharaze. janmanI vedanA vize ApaNe kalpanA karatAM nathI kAraNa ke temAM parabhava AvatA - bhavanI vAta che mAtra mRtyunI vedanA vize kevalI pannato, dhamma zaraNam pavanjAmi...!" (adhyAtmayogInI pU.bApajI svAmInA patrane AdhAre) AjIvanasaMdhyAe aruNodhya) - 43 - jIvanasaMdhyAe aruNodhyama Page #27 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saMtonAM hRdaya drave evA saMta pU.bhaTjharajIe yuvAnane potAnI pAse besADyo ane hetALa ane madhura vacanathI pUchayuM bhAi zuM mUMjhavaNa che ? teto kahe. bhAi AvA tAjagIsabhara prabhAtamAM tuM thAkelo kema lAge che. 13. A divaso paNa cAlyA jaze. mahArAja sAheba, jIvanathI thAkI gayo chuM, hArI gayo chuM. have icchuM chuM mAtra mRtyu ! bhAi pUrve karelAM athAga ane samyaka puruSArthe mAMDa mAnava deha, uttama dharma ane kuLa maLyuM tene hAthe karIne zuM kAma gumAvavuM che ? tArI sAthe zuM ghaTanA banI teto kahe, yuvAne kathanI kahI ane aMtamAM kahyuM ke AtmahatyA karavA jaI rahyo chuM to chelle tamArA darzana karavAno vicAra Avyo eTale sthAnakamAM aMtima vAra Avyo chuM. bhAi A divaso paNa vahI jaze. gurue gaMbhIra thaine kahyuM - AtmahatyA dvArA mRtyuno vicAra kAyaro kare tamAre Avo vicAra karavAnI jarUra nathI. tamArI bhItaramAM zakti che. tene kAme lagADo, badhuM sAruM thai jaze kayAreya tame bhAMgI nA paDazo bhAi sAMbhaLo ! ane gurune mukhethI eka preraNAno stotra vahevA lAgyo. rAyazI pratikramaNa (rAtri daramyAna jANatA ajANatA thayelA. pAponuM prAyazcita)thI paravArI saMta maMda maMda svare vItarAga vaMdanA karI rahyAM hatAM thoDIvAramAM uSAnI lAlInA raMgo AkAzamAM chavAyA pakSIono madhura kalarava suprabhAtane cetanavaMtu banAvI rahyo hato. dharma sthAnakamAM dhIme pagale nIcuM mastaka karIne gurudevane pAMtrIseka varSanA yuvAne vaMdanA karI. plAnA caherA para chavAyela hatAzA ane viSAda joi guradeve pUchayuM savAra, savAramAM Ama thAkelA kema lAgo cho bhAi ! yuvAna mauna rahyo. gurudeva sAme AMkhamAM AMkha maLI yuvakanI. AMkhamAM hajAro vaNapUchAyelA praznonuM tophAna hatuM. rokI rAkhelA azrubiMdu yuvAnanI pAMpaNane bhIMjavI gayAM 'jyAre tame cArekoranA praznothI gherAi gayA ho, badhI ja paritasthati tamArAthI viparIta jaI rahI hoya, vepAramAM tamane kyAMya phAvaTa na AvatI hoya, jyAM jyAM paga mUko tyAM badhe ja Thokara lAgatI hoya, gharamAM paNa tamAruM dhAryuM na thatuM hoya, svajanoe tamArAthI moM pheravI lIdhuM hoya, 'mAmakA' gaNAtA badhA 'parAyA" thai gayA hoya, leNadAro tamAruM lohI pI jatA hoya ane tame eka marI javAnI aNI para AvIne UbhA rahI gayA hoya tyAre paNa tamAre bhAMgI paDavAnI jarUra nathI, nathI ne, nathI ja. tame nakkI samajI rAkhajo ke A paristhatino paNa eka divasa acUka aMta AvI javAno che. hAla jeTalI Aphato UtarI che te badhI eka divasa dUra saMtonAM hRdaya karuNAsabhara hoya che mAkhaNane to dUrathI tApa lAge to ogaLavA mADe paraMtu bIjAnI pIDA-paritApathI karUNAvAna -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) AjIvanasaMdhyAe aruNodhya) 46 maka Page #28 -------------------------------------------------------------------------- ________________ thai javAnI che. koi paNa duHkha A jagatamAM kyAreya paNa paramenenTa nathI hotuM. dareka dukhano eka divasa aMta AvI jAya che.' samudramAM oTa pachI pAchI bharatI Ave ja che. ghasAi ghasAine sAva kSINa thaI gayelo caMdra paMdara divasamAM pAcho pUnamano cAMda banIne AkAzamAM camake che. ghanaghora rAta paNa vItI jAya che ane vahelI paroDhe uSA pragaTe che ane sahastrazmi sUrajadeva AkhI pRthvIne ajavALI mUke che. jazo. prabhunI bhakti karatAM koinI lAja jatAM Aja lagI jANI. nathI. rAjA zrIpAlano koDha dUra thayo che ane rANI macaNAnI upAdhio TaLI che. sItA, aMjanA, damayaMtI ane draupadIonA duHkhono aMta AvI gayo che. ane mIrAMbAinA pavAlAnuM jhera amRta thai gayuM che. tamArI pAse zraddhA jevI cIja hoya to prabhunA caraNe melI do ane pachI badhI phIkara choDIne mastIthI jIvo. gurujInA vacane yuvAnamAM utsAha Avyo, AMkhomAM camaka AvI jIvanamAM eka navIja AzAno saMcAra thayo saMta caraNe sparza karI yuvAna vidAya thayo tenI sAthe tenA navajIvanano abhyadaya thayo. - duHkha, ApaNA potAnA pUrvakRta karmonA udayathI Ave che. emAM koIne doSa devAnI leza mAtra jarUra nathI. hAyavoya karavAnI paNa jarUra nathI. akaLAyA vInA AvelA duHkhane samabhAve sahI levAnI jarUra che. koipaNa duHkha kyAreya bekAra jatuM nathI. dareka duHkha ApaNane vadhu ne vadhu majabUta banAvatuM jAya che. ApaNo vIla pAvara vadhAratuM jAya che. jema jema tApa vadhato jAya tema tema sonuM vadhune vadhu zuddha banatuM jAya che. agni parIkSAmAMthI pAra utarelA sonAnA ja jagatamAM bhAva bolAya che, loDhAne koi pUchatuM nathI. saMta saMsAranI baLabaLatI baporane caMdana jevI zItaLatA Ape che. dinatA vinAnuM jIvana, samAdhimaraNa, ane he prabhu ! maraNa pachI tAruM sAnnidhya maLe eTaluM jarUra Apaje ! tamArI DAyarImAM nodhI lo ke duHkha kharAba cIja nathI. duHkha kyAreya nakAmuM jatuM nathI. koi duHkha kyAreya ApaNI sahanazakti karatAM vadhAre moTuM hotuM nathI. ApaNA TI zarTanI jema duHkha paNa mApasaranuM ja Ave che. tame ene lujhara zarTa mAnI besavAnI bhUla nA karazo. ApadhAtano kyAreya vicAra na karazo. Aje nahIM to kAle tamArA duHkhanuM pUrNavirAma AvI javAnuM che. duHkhane kADhavA tame jyAM ane tyAM, je ane te raste phAMphAM mAravAne badale kazo vicAra karyA vinA pUrNa zraddhAthI dharmano sIdho rasto pakaDI lo ane sAcce sAccA dilathI paramAtmAnI bhaktimAM lAgI jAva. tame nyAla thai -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) (47 - jIvanasaMdhyAe aruNodaya , Page #29 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dvArapALe kahyuM ke, "A vrata-niyamonuM pAlana ane tapa tyAga tame kai bhAvanAthI karyuM hatuM te jANavuM paDaze....hA tame tyAM caza. pratiSThA ane mAnasanmAna pAmavAnI IcchAthI ane svarganAM sukho pAmavAnI icchAothI A badhuM karyuM hatuM. mAtra tapa tyAga ane vrataniyamonuM pAlana karanArAo mATe mokSadvAramAM praveza nathI maLato. bAhyatama sAthe aMtaratapanI jarUra hatI. kAmecchArahIta tapanI jarUra hatI. tame dharmakriyAo karI hatI, paraMtu dharmadhyAna karyuM na hatuM mATe ahIM praveza na maLe...ahIMthI pAchA jAo. 14. mokSamArganA dvAramAM praveza kone maLe ? mokSanA dvAre moTI bhIDa jAmI hatI. mahAmAnava samudAyamAMnA pratyeka mAnavane mokSamAM javuM hatuM. digaMtamAM javuM hatuM. digaMta eTale jyAM daze dizAo vilaya pAme te siddhAlaya, paraMtu digaMtanuM dvAra khulatuM na hatuM. dvArapALa dvAra kholato nahoto, keTalAka paMDitoe - vidvAnoe AgaLa AvIne kahyuM, 'ame jJAnI chIe, ame hajAro zAstro vAMcyA che. lAkho lokone dharmopadeza Apyo che, amAre mokSamAM javuM che dvAra kholI nAkho ! bhIDa kaMika ochI thai to keTalAka loko AgaLa AvyA. ane bolyA, 'ame samagra jIvana paropakAramAM vyatIta karyuM che, dAnA karyuM che mATe amane praveza maLavo joie.' dvArapALa kahe tamArA dAna pAchaLa prachanna ahaMkAra ane paropakAra pAchaLa pratiSThA pAmavAnI. icchA chupAyelI hatI. mATe zuddha bhAvanA vagara karelA jIvopakAranI ahIM kazI ja kiMmata nathI ! bhIDa cAlI gai, paraMtu sauthI pAchaLa eka manuSya Ubho hato. dvArapALe ene pUchayuM, 'bhAi tuM haju kema Ubho che ? ahIM zA mATe Avyo che ? teNe kahyuM, koNa mane ahIM lai AvyuM che tenI mane khabara nathI. mArI pAse zAstrajJAna nathI. meM ghora tapa ke vrato karyA nathI ke kaThora niyamo pALyA nathI. Ama mArI pAse kazuM dvArapAle kahyuM, ahIM zAstronuM mUlya nathI, anubhavanuM mUlya che, svAnubhUtinuM mUlya che. janopadezanI kiMmata nathI. A upadezanuM mUlya che - tamane mokSamAM praveza nahIM maLe.' nathI." bhIDamAMthI kRzakAya, tapasvI, muni, saMnyAsIo AgaLa AvyA ane teoe kahyuM ke, "ame ghora tapasyA karI che, keTalAya upavAsa karyA che, kaSTadAyI vrata-niyamonuM pAlana karyuM che, amAre mATe mokSanuM dvAra kholo.' 'hA koi jIva sAthe mAre zatrutA na hatI, koine huM naDyo nathI. saune mATe mArA hRdayamAM prema che. maitrIbhAvanuM gAna mArA hRdayamAM satata guMjana kare che. koine duHkhI joi mArAM nayano karaNAjalathI chalakAi uThatA saMto ane sajajano jotAM mAruM hRdaya pramodabhAvathI pulakita thatuM. mArA pratye ayogya vartana karanAra paratve jIvanasaMdhyAe aruNodya - - 49 - - jIvanasaMdhyAe aruNodhya (50 Page #30 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mane dveSa na Avato paNa mAdhyastha bhAva vaDe huM tenI upekSA rAkhato, paraMtu ATalA mAtrathI mokSa mArge javAnA praveza dvAramAM pravezanI mArI yogyatA prApta thatI nathI. mATe huM paNa pAcho vaLuM chuM.' paraMtu tenA Azcarya vacce dvArapAle tene mATe mokSanuM dvAra kholI nAkhyuM hatuM. zAMta sudhArasanuM pAna karAvanAra A eka upanaya kathA che. vAstavamAM mokSadvArethI ApaNe karoDo jojana dUra chIe. ApaNe sau e mArge javA tatpara chIe eTale A dRSTAMtakathAnuM ciMtana karatA jIvanamAM mokSa mArge javAnA guNonuM spaSTIkaraNa thaze. mAtra jJAnI ke paMDita thavAthI e mArge jaI zakAze nahi. jJAna sAthe bhAvayukta kriyA bhaLe to mokSadvAre jai zakAze. A nAnakDI kathAnI zabda guMthaNI nIce eka divya dRSTibiMdu saMgopyuM che. A upanaya kthAmAM je abhipreta satya che teno svIkAra karavAno che. bhAvanAonuM udgamasthAna aMtaHkaraNa che, citta che, cittanA nirmaLa bhAvo kriyAne pUrNa banAvaze. bhAvanA vinAnI kriyA ekaDA vinAnA mIMDA jevI che. dharma anuSThAnonI kriyAnI pazcAdbhUmAM bhautika kAmanA ke vAMchanA sAdhanA mArgane sAcI dizA na ApI zake. ApaNe ApaNAM cittamAM kendrita thavAno puruSArtha karIe e ja samyak puruSArtha che. bAhya dharma kriyA karI saMtoSa mAnavAthI AdhyAtmika anuSThAnono pUrNa phAyado uThAvI zakAze nahi. svarga, narka ke mokSano AdhAra manuSyanA mana para che. cittamAM-aMtaHkaraNamAM krAMti ja AtmAne urdhvagamana karAvI zake. mokSamArga mATe zuSkajJAna nahIM paNa kriyA dvArA anubhavajJAna jIvanasaMdhyAe aruNoghya 51 upayogI che. mAtra kAyAkaSTayukta tapa nahi paNa bhAvayukta AtyaMtara tapa jarUrI che. dAnanI sAthe bhAvazuddhi, aMtaHkaraNamAM tyAganI bhAvanA ahaMkAramukta, vivekayukta dAna ke je saMpattinA visarjananI bhAvanAvALuM hoya te upayogI che. je vyakitanA jIvanamAM maitrI, pramoda, karuNA ane mAdhyasthabhAvanAnuM avataraNa thAya che aMte te mokSamArgano adhikArI banI jAya che. jJAnIne maraNabhaya zAno ? zrI paMDita ToDaramalajInI anokhI vidvatAthI keTalAka loko irSAgnimAM baLatA hatA, kAraNa ke jayapuranA mahArAjA pAse emanI khUba pratiSThA hatI. tethI keTalAka dveSI paMDitoe yaMtra racIne potAnA dharma-apamAnano emanA para Aropa ThokI besADyo. jayapuranA mahArAjAe paNa sAMpradAyikatAne vaza thaine emane hAthInA paga nIce kacaDI nAkhavAno mRtyudaMDa jAhera karyo. nirdoSa paMDitajIne madonmatta hAthInI sAme besADI dIdhA. jyAre mahAvata hAthIne AgaLa dhapAvavA Icchato tyAre hAthI paga to uThAvato, paraMtu emanA para paga no'to mUkato. mahAvatanA mArathI hAthI lohIluhANa thaI ciciyArI pADato hato. A joine paMDita ToDaramalajIe hAthIne kahyuM, 'gajarAja ! A zuM karI rahyA cho ? zuM nyAya tamArA hAthamAM che ? tame tamAruM kartavyapAlana karo.' ATaluM sAMbhaLI hAthIe temanA peTa para paga mUkI dIdho ane emanuM prANapaMkheruM UDI gayuM. jIvanasaMdhyAe aruNoghya para Page #31 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mRtyu vinA jIvananuM sauMdarya apUrNa che, e vAtanuM eka jaina bodhakathA dvArA suMdara nirupaNa thayuM che. eka samrATa, eka jenaguru pAse bAgAyata zIkhavA gayo. gurue tene traNa varSa sudhI satata bAgAyatanI tAlIma ApI. tyArabAda samrATe eka khUba suMdara upavananuM nirmANa karyuM. samrATa sarjita A vizALa bagIcAnI sAra saMbhALa rAkhavA mATe aneka mALIo rAkhavAmAM AvyA. udyAna saMpUrNa taiyAra thayA pachI samrATe gurajIne potAno bagIco jovA mATe AmaMtraNa ApyuM. gurujI bagIcAmAM padhAryA. eka cheDAthI bIjA cheDA sudhI bagIcAmAM pharyA. pAchA pharatI vakhate gurujInA gaMbhIra vadana para nirAzA dekhAtAM samrATe pUchayuM. 'zuM vAta che, gurudeva ?" ApanI pAsethI tAlIma lIdhA bAda A bAga meM mArI jAta dekharekhathI banAvyo che. mArI zuM kSati che.gurudeva ? 15. DUbato sUraja pILuM pAna, jotAM lauM hari tAruM nAmAM janma e jIvananuM pravezadvAra che. saMsArayAtrI A dvAramAM praveza karI ja yAtrA AraMbhe che teno aMta mRtyu che. eka rIte vicArIe to janma pachInI pratyeka kSaNa, mAnavIne dhIre dhIre mRtyu tarapha lai jAya che. mRtyu e eka evI prakriyA che ke jenI zarUAta. janmathI ja thai jAya che. A yAtrA satata che ane tenuM aMtima caraNa mRtyuM che. pratyeka zvAse ApaNe mRtyune pAmIe chIe. mRtyune AtmasAta karavAnI yogyatA keLavavI te sAdhanA che. jAgRti, cetanAnI sabhAnatA e A sAdhanAnuM prathama pagathiyuM che. jIvananI pratyeka kSaNe mRtyunuM satata smaraNa e sAdhanAnuM aMtima caraNa che.. 'bagIcAmAM jIvaMta dhabakAra nathI, sauMdarya nathI, maulikatA. nathI, phIkko ane kRtrima lAge che, kudaratI nathI lAgato' gurudevA gaMbhIra vadane kahyuM.' samrATa kahe, 'zA kAraNathI Apa AvuM kaho cho ?' gurue udyAna prati aMgulinirdeza karI kahyuM, 'AmAM karamAyelAM pAna kayAM che ? jUnAM pILAM paDI gayelAM pAna kayAM che ? bagIcAmAM vRkSothI kharI paDelAM sUkAM ane pILAM pAMdaDAM kyAM che ?" mATe ja rAjA janaka ane saMta ekanAtha jevI vibhUtionI mRtyu aMgenI jAgRti evI hatI ke temanA zvAsezvAse mRtyunuM smaraNa hatuM. rAjA solomana potAnI vIMTI para 'cAda rahe ke huM maravAno chuM ema kotarAvato. mRtyu, mAnavInA jIvananuM mahattva vadhAre che. mRtyu, mAnavInA vartamAna paryAya ane bhaviSyanI gatinA taphAvatane spaSTa kare che. -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) - 53 - samrATe kahyuM 'me mALIone kahIne e badhuM bahAra pheMkAvI dIdhuM che, bagIco svaccha ane cokhkho rAkhavA mATe.' tarata gurujI bahAra jai jhoLImAM sUkAM pAna lai AvyA. ane bagIcAmAM pILAM sUkkA pAna uDADI dIdhAM, gurajIe khuza thai kahyuM, 'jo have kevuM kudarata nirmita, kudaratI ane jIvaMta lAge che ? -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) (54 Page #32 -------------------------------------------------------------------------- ________________ have bagIco dhabakato thayo !' karacalIvALA, pILA ane sukAM pAna jIvana saMdhyAnuM, vRddhAvasthAnuM ane mRtyunuM pratinidhitva kare che. jenI cetanA jAgRta che, te jIvananI nAnI nAnI ghaTanAmAM mRtyune yAda karI prabhunuM smaraNa kare che. AvI kSaNe ApaNAM hRdayanI Urmi kahe, 'DUbato sUraja, pILuM pAna, jotAM lauM hari tAruM nAma ! 16. a-zoka nipratikAra vidAya bhAratIya vicArako ane moTA bhAganI dArzanika paraMparA AtmAnA amaratvane svIkAre che mRtyu e zarIrano svabhAva che. janma ane maraNa eka sikkAnI be bAju che. saMsAranI eka svAbhAvika prakriyA che. ApaNe janmanI ghaTanAne harSa ke AnaMda rUpe vadhAvIe chIe ane mRtyunI ghaTanAne duHkha ke zokanuM pratIka gaNI UMDA vizAdamAM sarI jatAM hoie chIe. ApaNAM A vyavahArane jJAnIo avidyAke ajJAna rUpe jue che. jJAnIoe mRtyunA cAra prakAra batAvyA che. 1. zarIra dhULa mRtyu. 2. saMyogonuM mRtyu. 3. saMbaMdhonuM mRtyu. 4. bhAvanAnuM mRtyu. (bhAvamaraNa) ApaNo Avato bhava AnAthI paNa sAro hovAno AtmavizvAsa ke khAtrI ApaNane hoya to A deha choDavAnA khyAla ApaNe lara bhayabhIta ke duHkhI na ja thaie e ApaNAM sakarmo para nirbhara che. ApaNA sakAryono saravALo eTale ja ApaNI sadgati. duHkho, vedanA ke mAMdagI pelA ApaNane vicAra Ave ke A bhavamAM to me evA duSkRtyo karyA nathI. evA pAponuM sevanA -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) - jIvanasaMdhyAe aruNodaya, (56 Page #33 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karyuM nathI chatAM mane ATalo saMtApa kema ? tyAre jJAnIo kahe che ke bhAI ! A bhavanA nahiM paNa aneka janmonA saMcita karmo game te kSaNe udayamAM Ave che. samatA bhAve e karmone vedazuM eTalI nirjarA thaze navA karmabaMdha paNa nahiM thAya. jaina dArzanikoe jIvananI A kSaNo mATe saMlekhanA zabdano prayoga karyo che A eka zabdamAM sat ane lekhanA ema be zabdo chUTA pADatAM ApaNane jaNAze A zabdono artha ApaNe sArapanuM saravaiyuM kahI zakIe sat karmonA lekhA jokhAM. saMlekhanA e mRtyu pUrvenI taiyArI karatuM vrata che. jemAM sAdhaka zarIra, saMbaMdho ane parigraha paranI mamatA dhIre dhIre choDe che. enA sadvicAra ane satkAryo mRtyune mahotsava banAvI de che. koi eka vyakti ke kaMpanI eka moTaragADI kharIde. tene khabara che ke A gADI amuka varSo sudhIja cAlaze pachI bagaDaze eTale tene gerejamAM mokalI rIpera karAvavI paDaze. temAM samaya ane paisAno kharca thaze. aMte eka divasa evo Avaze ke e gADI sAva nakAmI thaze ane navI levI paDaze. Ane mATe pahelethI ja dara varSe ghasArA phaMDa rIpera phaMDanI anAmatanI jogavAi karavAmAM Ave che. jethI gADI nakAmI thatAM jogavAi karelA phaMDamAMthI navI gADI kharIdI zakAya basa ! A gADI jevuM ja saMsArI zarIra ane jIvana che jo pahelethI ja ApaNe satkarmonI jogavAI vadhAratA rahezuM to A anAmato ApaNane zarIranI durastI karAvatI vakhate pIDA ane vedanA sahana karavAnuM baLa Apaze ane chelle vadhelI anAmatono vipula jaththo ApaNane Avato sAro bhava eTale sadgati apAvaze. jUnI gADI choDI navI letAM ApaNane duHkha nathI thatuM, paraMtu AnaMda thAya che. kukarmonI sAme navo deha meLavatA to karmo bhogavavAno jIvanasaMdhyAe aruNoghya 57 saMtApa rahe jema devuM karI gADI laIe to karaja bharavAnI ciMtA rahe. eja rIte satkarmonI anAmatanI jogavAIja jIvanuM kalyANa karI zake. sArapanA A saravaiyA mATe kSaNa kSaNanI ApaNe toja jAgRti rAkhI zakIzuM ke ApaNane mRtyunuM smaraNa haze ApaNI pratyeka zaiyyAne ApaNe mRtyuzaiyyA gaNIne suvAnuM che. have A deha kAma Ape tema nathI mATe he mRtyu devatA (yamarAja) huM prasannatApUrvaka tane soMpuM chuM. pArthiva dehane tyAgavA sAthe ujjavaLa deha pAmavAnI A prakriyAne jJAnIo niSpatikAra maraNa kahe che mRtyu mATe koi pratikAra nahi, koi zoka nahi, ahIM mRtyunA svAgatanI vAta abhipreta che. mRtyu pachI zarIra arathI banI jAya che. bhAratanI AdhyAtatma paraMparAe mRtakanA zarIrane mATe arathI zabda prayoga karI eka gahana ciMtana prati nirdeza karyo che. zarIra e ratha che ane e ratha calAvavAvALo rathI AtmA che. AtmA jyAre zarIra choDIne cAlyo jAya che tyAre ekalo bacelo ratha eTale zarIra ke je AtmAvihIna eTale rathI vihIna che e kAraNeja AtmAvinAnA nizcetana zarIrane arathI kahevAmAM Ave che. mRtyu pUrvenuM zubha ciMtana moha-mamatvano tyAga ane prAyazcita ja jIvana zAMti ApI gati sudhAravAmAM sahAyaka bane che. mRtyu pUrvenI taiyArI mATe samrATa azoke rAjya vyavasthAmAM paNa A vicAraNAne sthAna Apyu hatuM. jIvanasaMdhyAe aruNoghya 58 Page #34 -------------------------------------------------------------------------- ________________ priyadarzI samrATa azoka staMbha lekhomAM to bhayaMkara aparAdhI one A prakriyA karavA devA mATenI vyavasthAnA zIlA lekho jovA maLe che. dilhInA junA kIllAmAM azoka staMbhanA caturtha lekhamAM vivaraNa che ke samrATa azoka mRtyudaMDa Apela kedIone mRtyunI tArIkha nizcita thayA pachI paNa traNa divasanI vizeSa chUTa Apato jemAM tene vrata upavAsanI preraNA, prAyazcita, dhyAna, paramAtmAnA jApa ane ciMtana dvArA cittanI svasthatA ane zAMti maLe evuM vAtAvaraNa ApavAmAM AvatuM ke zakya teTalo e zAMtibhAve dehano tyAga kare. samrATa azokano upadeza e hato ke jIve A deha zoka rahita (azoka) choDavAno che azoke potAnA nAmane nijI jIvanamAM dharmadhyAna ane paropakAra dvArA caritArtha karavAno purUSArtha karyo hato. 17. A lokanuM mamatva choDyA vinA paraloka sidhdha thato nathI. sArapanuM saravaiyuM ane niSpatikAra maraNanuM ciMtana ApaNane a-zoka jIvana ane azoka (zokarahita) mRtyu bhaNI dorI jaze. jIvaNalAla zeTha eka moTI peDhInA mAlIka anAja kaThoLanI jaththAbaMdha vepAra aneka goDAuno ane havelImAM temanA vaibhavano vistAra zeTha artha puraSArtha sAthe kAmabhogamAM paNa vyasta. dharma paNa kare kapALamAM ATha dasa TapakAM karI zeTha peDhI gAdIe bese dharAka nA hoya tyAre rUdrAkSanI mALA pheravI bhagavAnanuM nAma letA. eka divasa nAradajInuM vimAna e zahera parathI pasAra thai rahyuM hatuM temane zahera jovAnI icchA thai zahera jotAM jotA jIvaNalAla zeTha ne peDhI. para rUdrAkSanI mALA lai rAmanAma japatA joyA nAradajI to zeThane ahobhAvathI jotA ja rahI gayA : ahAhA ! kevA bhakata jIva che ! nAradajIe zeThanA lalATamAM caMdananAM AThadasa tilaka joyAM. hAthamAM rudrAkSanI mALA joi. ane temaNe zeThane bhakta mAnI lIdhA. te temanI peDhIe gayA. zeThe nAradajIne joyA. khUba ja khuza thayA. peDhImAMthI nIce utarIne nAradajInA caraNomAM sASTAMga daMDavat praNAma karyA. nAradajIe potAnA be hAthathI pakaDIne -jIvanasaMdhyAe aruNodaya -60 + - jIvanasaMdhyAe aruNodhya) Page #35 -------------------------------------------------------------------------- ________________ temane UbhA karyA. zeThanI AMkhamAM AnaMdanAM AMsu chalakAi AvyAM. gadgad kaMThe bolyA : he devarSi ! Apa mArA AMgaNe padhAryA. dhanya banI gayo huM! kalpavRkSa mArA bAraNe AvyuM. mane kAmadhenuM, kAmakuMbha maLI gayo ! padhAro gurudeva! padhAro ! mArI garIbanI jhUMpaDI pAvana karo ! nAradajI to zeThanA vinaya ane bhaktithI pANI pANI thaI gayA. zeThanI dukAnanA pagathiyAM caDI upara AvyA. zeThe temane vinayathI ane premathI gAlIcA para besADyA ane be hAtha joDIne ubho rahyA. nAradajIe kahyuM : zeTha ! tame A saMsAramAM kevI rIte rahI gayA ? tamArA jevA bhaktane to vaikuMThamAM sthAna maLavuM joie. zeThe kahyuM : prabho ! mAruM evuM bhAgya kyAMthI ke mane vaikuMThamAM sthAna maLe ? huM to abhAgI chuM, prabho ! nA zeTha ! nA. ema banI zake ja nahi. bhagavAna tamArA jevA bhaktane vaikuMThamAM sthAna nahi Ape to kone Apaze ? huM vaikuMThamAM jaIne bhagavAnane kahIza ! bhagavAna dayALuM che. te turata ja tamane vaikuMThamAM praveza Apaze. to cAlavuM che ne zeTha ! vaikuMThamAM ? nAradajIe jIvaNa zeTha sAme joyu. zeThe nAradajInA caraNomAM mAthuM mUkIne kahyuM : bhagavaMta ! tamane zuM kahuM ? mArA to romeromamAM rAmano nAda gUMjI rahyo che ! A saMsAramAM mane jarAya cena nathI. mane jo vaikuMTha maLI jAya to aho prabho ! mArA bhavobhavanA pherA jIvanasaMdhyAe aruNoghya 61 maTI jAya ! kRpA karo devarSi ! vaikuMTha vinA mAre kaMi ja nathI joizuM.. zeThanI vAta sAMbhaLI nAradajI prasanna thaI gayA. vaikuMTha jai nAradajIe bhagavAnane Thapako ApatAM kahyuM tamane bhaktonI kaMI paDI nathI bhagavAna kahe zuM vAta che nAradajI nAradajI kahe prabho jIvaNazeThane vaikuMTha bolAvo prabhue eka kSaNa AMkhamIcI pachI kahyuM devarSi e zeTha vaikuMTha nahi Ave nAradajI kahe nA cokkasa Avaze prabhu kahe A mAruM vimAna laIne zeThane lai Avo. nAradajI upaDayA zeTha pAse ne kahyuM vimAna laIne tamane levA Avyo chuM. cAlo vaikuMTha. jIvaNa zeThe kahyuM : mahAtman ! jyAre Apa pahelA padhAryA ane mane vaikuMTha lai javAnI vAta karI tyAre mane khUba ja AnaMda thayo hato. ghare jaIne meM turata ja chokarAnI mAne kahyuM hatuM ke have huM saMsAramAM nahi rahuM. mAre have vaikuMThamAM javuM che. nAradajI mane levA AvavAnA che. mArI A vAta sAMbhaLI chokarAnI mA raDI paDI. raDatAM raDatAM teNe kahyuM H tamAre vaikuMThamAM javuM hoya to bhale jAva. paNa jatAM pahelAM chokarAnA lagana karAvIne jAva. tamane vaikuMTha jatAM huM rokatI nathI. have tamArI vRddhAvasthA che, tyAre tamane vaikuMTha jatAM huM kevI rIte rokuM ? paraMtu chokarAnAM lagana karAvIne jAva. laganane have vAra paNa zI che ? mahA mahinAmAM to muhUrta che. to lagana patAvIne bhale tame sukhethI vaikuMTha padhArajo. nAradajIe pUchyuM : tame zuM kIdhuM, pachI ? jIvanasaMdhyAe aruNoghya 62 Page #36 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jIvaNazeThe kahyuM : meM kahyuM ke chokarAne lagana karavAM haze to e karaze have mAruM mana kSaNabhara mATe paNa saMsAramAM nathI lAgatuM. jaiza to temanuM mana rAjI raheze. Apa kRpA karI AvatA varSe padhArazo to Apano upakAra bhavobhava nahi bhUluM.... mArI vAta sAMbhaLI chokarAnI mA gusse thai gai. Apane zuM kahyuM ke e zuM zuM bolI ! e sAMbhaLIne mane khUba ja duHkha thayuM. vaikuMTha javA mATe maravuM paDe jIvana zeThane jIvana vahAluM hatuM mRtyunahi. mATe ja vAyadA ApatA jatA hatA. prabho ! bairAMnI jAta ! Apane paNa gALo dIdhI...tyAre mArAthI na rahevAyuM. me kahyuM : basa bAbA ! basa ! nAradajIne tuM gALo na de. kahe che to chokarAnAM lagana karAvIne pachI jaiza. Ama kahyuM tyAre te zAMta thai bhagavaMta ! tame ja kaho ke tamArI niMdA mArAthI kema sahana thai zake ? huM to tamArI sAthe hamaNAM ja vaikuMTha AvavA taiyAra chuM, paNa loko tamane gALo de, tamArI niMdA kare..... eka varSa pachI nAradajI zeThane levA AvyA peDhInI gAdI para zeTha nahi zeThano pUtra beTho hato tene nAradajIe pUchatAM zeTha mRtyu pAmyA hatAM te jANavA maLyuM nAradajI sIdhA gayA bhagavAna pAse ane bhagavAnane zeTha nuM saranAmuM pUchayuM. devarSi nAhakanA herAna thAo cho zeTha vaikuMTha nahi Ave te mRtyu pAmyAne potAnAMja anAjanA goDAunamAM bIlADo thayAM che prabho, mahAmahInA pachI jarUra AvIza padhArajo..... nAradajIe tyAM jaine bilADAne pratibodha pamADavAnuM vicAryuM. bilADo thayA to zuM thayuM ? Akhara to e AtmA ja che ne ? jJAnI puruSonI najaramAM to deva hoya ke mAnava, tiryaMca pazu hoya ke nArakIno nAraka, badhA ja samAna che. kalevara bilADAnuM che paNa che to e saccidAnaMda AtmA ja ne ? nAradajI phAgaNa mahine vimAna lai jIvaNazeThanAM vaikuMTha mATe teDA karavA AvyA zeTha kahe, devarSi Apa niSkAma karuNAvaMta puruSa cho paNa mArA gharamAM vaikuMThanI vAta karI to chokarAnI mAe kahyuM : tame to manathI vaikuMThamAM ja cho. tamArA mATe to ghara ja vaikuMTha che. chatAMya vaikuMThamAM javuM hoya to chokarAnA ghera chokaro thAya tyAre khuzIthI jajo. hamaNAM jazo to kadAca tamane thaze ke arere ! chokArAnuM moM paNa na joyuM ! AvI vAsanA manamAM rahI jAya ane tame vaikuMTha jAva te yogya nathI. vadhu nahi. basa ekAda varSa, ghare chokarAnuM pAraNuM jhulAvyA pachI jarUra jajo.... nAradajI pahoMcyA tyAM zeThanA chokarAne maLyA ane kahyuM : bhAi ! mAre tArA anAjanA bhaMDAra jovA che. cAvI laine mArI sAthe AvIza ? mahArAja ! Apane anAja joie che ne ? Apa kaho to ahIM anAja maMgAvIne Apane ApuM chokarAe kahyuM : zeThe kahyuM : maharSi ! jIvanabhara jenI sAthe rahyo. tenI icchAne kacaDIne hamaNAM vaikuMTha AvavuM mane yogya nathI lAgatuM. hA, mane manathI to koinA pratye rAga nathI. ekAda varSa saMsAramAM rahI nA bhAi ! mAre anAja nathI joituM, mAre to anAjanA -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) - 63 - - jIvanasaMdhyAe aruNodaya) 64 ) Page #37 -------------------------------------------------------------------------- ________________ uMdara ahIM pharakato nathI. tethI anAjanuM rakSaNa thAya che, prabho ! paropakArAya satAM vibhutayaH nA siddhAMtanuM pAlana karI rahyo chuM. kema kharI vAtane ? tArA bhaMDAra jovA che. chokarAe manimajIne cAvI ApIne nAradajI sAthe mokalyo. manime godAma kholI dIdhAM. munimane bahAra UbhA rAkhI nAradajI aMdara gayA. aMdara ghora aMdhAruM hatuM. cAre bAju anAjanI guNo paDI hatI. nAradajI aMdara javA lAgyA...jatAM temaNe bilADAnI reDiyama jevI camakatI AMkho joI. nAradajIne saMtoSa thayo, AnaMda thayo. kAraNa ke temane zeTha maLI gayA ! joi ne zeThanI dayA ? kevA karaNAvaMta che bilADA zeTha ? nAradajI to sAMbhaLI ja rahyA ! to tame mArI sAthe AvatA nathI ema ne ? gussAthI rADa pADIne nAradajIe pUchayuM. nAradajI ekadama bolI uThyA : are zeThajI ! oha prabhu ! Apa ahIM paNa padhArI gayA ? keTalA badhA dayALu cho tame ? ! mArA jevA pApIno uddhAra karavAnI uccatamAM bhAvanA che ApanA haiye ! bhagavaMta ! AvavAnI huM kyAM nA pADuM chuM ? mAtra paMdareka divasano ja prazna che. chokarAe mAla badho vecI nAMkhyo che. mAtra paMdareka divasamAM mAlanI DIlIvarI lai jaze. basa prabho ! tyAra pachI huM tamArI sAthe vaikuMThamAM ja rahIza. huM ne tame baMne vaikuMThamAM ! kema prabho ! bolyA kema nahi ? nAradajI zuM bole ? ApaNA pratyekamAM rahelI jIvaNa vRtti ne devarSino saMdeza che ke A lokanuM mamatva choDayA vinA paraloka sidhdha thato nathI. nAradajIe A sAMbhaLI thoDoka gusso caDayo. paNa gusso dabAvIne kahyuM : zeTha ! e badhI vAta choDI do. ane have jaladI cAlo mArI sAthe vaikuMThamAM ane jo na AvavuM hoya to nA kahI do mane.. bilADo bolyo : oha prabhu ! vaikuMTha mane keTaluM vhAluM che e tamane kevI rIte batAvuM ? saMsAra para mane koi rAga nathI. huM to hamaNAM ja ApanI sAthe AvavA taiyAra chuM... tatvajJa saMta ploTinasa aMtima samaye kahe, jIvananI aMtadhaDIe badhA loko dehika lakSaNomAM eTalA badhAM garakAva thaI jAya che ke davAo sivAya temane kaMija sUjhatuM nathI. temane khabara nathI ke AtmAnI sAthenA tAdAmyane laine roga maTI jAya che darda, duHkha ke vyAdhi eto mAtra AtmAnA svabhAvano bhaMga karyAnI bAhya nizAnI che, te deha AtmAnA nityasaMyogathI vaMcita rahe che tenI e jANa che AtmA to nityayukta che. to cAlo ! have vilaMba na karo. tamane zI khabara ke keTalI muzkelIe meM tamane zodhI kADhayA che. mRtyuno Avo sahaja svIkArato maramI saMtoja karI jo devarSi ! mane ahIM rahevuM jarAya pasaMda nathI. ahIM huM taddana aparigrahI jIvana jIvuM chuM. mAtra chokArAnA pratye karaNAbhAvathI ahIM paDyo che. chokarAe anAjano dhaMdho karyo che. hajAro kothaLA anAjathI bharelA che. ahIM uMdarono upadrava che. ahIM huM beTho chuM tethI koI -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) - 65 - zake - jIvanasaMdhyAe aruNodhyA Page #38 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mAtra zuSkajJAna ke mAtra jaDakriyA ApaNane nahi tAre, jJAnasaMha samajaNa pUrvaka karelI kriyA ApaNane tAre, mATe ja jJAnIoe jJAna ane kriyAno samanvaya karavA kahyuM che. jJAna e AMkha che kriyA e pAMkha che. paMkhI AMkho baMdha karI uDaze, to e AMdhaLI doTa ene bhamAvaze. paMkhI mAtra AMkho khUllI rAkhI pAMkha phaphaDAvyA vinA besI raheze to e hatuM tyAre tyAM. 18. mRtyunI anubhUti jJAna jarUrI che paraMtu samajaNa pUrvakanuM jJAna jenuM kriyAmAM pariNamana thAya te jJAna ja ApaNane tArI zake deha ane AtmA alaga-bhinna che evI jene samajaNapUrvakanI zradhdhA che kAyAno utsarga karI deha ane AtmAnI bhinnatAno anubhava kare che te puruSa mRtyunI paNa anubhUti karI zake che. anubhUti ja vyaktine pUrNatA tarapha lai jaI zake che. vicAra maMthana e anubhUtinI pUrva bhUmikA che. vicAra maMthana kRti karavAmAM AgaLa vadhe to anubhUti kRtimAMthI pUrNa AkRti banAvI de. vicAramAMthI, dohana pachI je anubhava pragaTe te sAkSAtkAra che, te ja anubhavanuM amRta che ane teja satya che. videzano eka ucca kakSAno phIlosophara jeNe mRtyu para so jeTalA kAvyo, pAca graMtho ane dasa nATako lakhyA hatAM. akhkhalitA vANInA pravAha dvArA te mRtyu viSayaka kalAko sudhI pravacana ApI zakato. koi eka vyakti ke jeNe prema vize pacAsa pravacano ApyA, prema vize pAMca graMtho lakhyA che ane prema vize kAvyo lakhyA paNa teNe kadI prema karyo nathI paraMtu eka vyakti ke jeNe AvuM kazuM karyuM nathI paNa mAtra prema karyo che, preyasInA virahamAM AMsu vahAvyA che teja prema viSayano sAco jJAnI che tene anubhUti dvArA premanuM sAcuM satya lAgyuM che. ekasaTha varSanA A tatvajJAnIne hRdayarogano humalo AvatAM hospITalamAM dAkhala karAyo. DokTaro pAsethI teNe tenA roganI gaMbhIratA. jANI, hastaprabha banelo te mRtyunA bhayathI khUbaja gabharAi gayo asvastha ane vyAkULa banI gayo maraNanA bhaye te digamUDha banI gayo ane satata vicArato ke zuM huM sAce ja marI jaiza, nahiM bacI zakuM ? mAruM zuM thaze ? prabhue kahelA vacanonA mAtra zAstro lakhI janArA paMDito, e zAstropara mAtra pravacano karanArA vaktAo karatAM e zAstranA eka pAnAmAM lakhela upadeza jevuM jIvI janAra saMta mahAna che. saMta pAse AcaraNanI anubhUtinuM amRta che. -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) - 67 - tIvra jIjIviSA ane vyAkULatAne kAraNe zarIra AmaLazeTA laI taraphaDIyA mAratuM hatuM. eka mitra khabara pUchavA Avyo. tatvajJAnIne A jIvanasaMdhyAe aruNodaya) (68 Page #39 -------------------------------------------------------------------------- ________________ teNe AzvAsana ApyuM sAruM thai jaze. paNa teto vadhu asvastha banyo. potAnA rUmanI sAmenI rUmamAM barAbara tenA palaMga sAme eka bALakIno palaMga hato te ramatI hatI ane badhAne hasAvatI hatI phIlosophare jIjJAsAthI tenA mitrane sAmenI dardI bALAnA roga vize tapAsa karavA kahyuM. mitra sAmenA rUmamAM jaI bALA pAse bese che, thoDI vAto kare che ane pAcho potAnA mitra pAse Ave che ane mitrane kahe che ke bhAI ! e bAra varSanI bALA blaDa kensarathI pIDAya che potAnA roganI gaMbhIratA vize teNe DokTara pAsethI badhI vigato jANI lIdhI che tenI prasannatA vize pUchatAM te kahe che ke 'je bhagavAne mane A pRthvI para mokalI hatI te ja bhagavAna mane tenI pAse bolAvI rahelA che ane aMkala, A pRthvI para Avela vyaktine eka divasa to bhagavAnanA ghare nizcita rUpe javAnuM ja che. jeTalA divasa ahIM ApaNe rahevAnuM che teTalA divasa prasannatAthI rahI ane je bhagavAne ApaNane ahIM mokalyA che tene yAda karatAM rahevAnuM che, tenuM vismaraNa karavAnuM nathI kAraNa ke mokalanAra eja che ane bolAvanAra eja che mane zraddhA che, bhagavAnane ghare mane ahIM karatAM uttama sthAna maLavAnuM ja che to tenuM mane duHkha zuM kAma ? AnaMda AnaMda ja hoya ne !' aMte mitre kahyuM, - *DokTare mane kaheluM ke bAra varasanI A bAlikAnI TuMka samayamAM ja AMkha mIcAI javAnI che". bAlIkAnI AMkha baMdha thavAnI vAte phIlosopharanI AMkha khUlI gai. mRtyu vize kadI kazuM na lakhanAra ke bolanAra bAra varSanI bAlikA mRtyu vize aneka graMtho lakhanAra phIlosopharanI guru banI gai. jIvanasaMdhyAe aruNoghya Se 19. aMtima vidAya pUrvenuM ghoSaNApatra he prabhu ! mArA pUrvanA pUNyAdaye ane gayA janmanA puruSArthe mane manuSya bhava maLyo sudeva, sadguru ane saddharma maLyo. sadgurunA satsaMgathI jANavA maLyuM ke A mAro manuSyabhava kyAre ane kai paLe pUrNa thaze te mane khabara nathI tethI mAro AtmA, vrata-pratyAkhyAna vagarano na rahI jAya deva guru ane dharmanI zaraNAgati svIkAryA vagara paraloka prayANa na karuM, te mATe huM samajaNapUrvaka aMtima ArAdhanAnuM vasiyatanAmuM karuM chuM, mArA AtmAe A zarIramAM vAsa karyo, have jyAre mAro AtmA deha choDI rahyo che tyAre mArA maraNanA aMtima samaye huM mArA deha paranA mamatvane dUra karuM chuM. dehano tyAga karuM chuM. eTale ke huM mArA zarIrane vosirAvuM chuM. mArA maraNanA aMtima samaye mane jemaNe AMtarazatruo kaSAyo para vijaya meLavyo che tevA deva, tamAma karmothI mUkta banyA che tevA sidhdha paramAtmA ane kevaLajJAnI parama pUjanIya puruSo ane prabudhdha karuNAnA karanArA saMtonuM maMgalamaya zaraNa hajo, AvA satpuruSothI prarUpita ahiMsA dharmanuM zaraNa hajo. jIvanasaMdhyAe aruNoghya 70 Page #40 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mArA maraNanA aMtima samaye mane cAreya AhArano tyAga hajo. mArA AtmA para satata karmano pravAha AvyA kare che mArA maraNanA aMtima samaye, karma nivRttinA puruSArthe AtmA para AvatA karmapravAha Azravano sarvathA tyAga hajo. mArA maraNanA aMtima samaye strI, puruSa, putra, parivAra saMpatti vigere sAthenA saMbaMdha mamatva ane saMsAra bhAvano tyAga hajo. huM niraMtara vratI banuM, sAdhu banuM ane mane samAdhimaraNanI prApta thAya tevA manoratha-bhAvanA hajo. zarIra ane AtmAne saMbaMdhane kAraNe meM satata AhAra grahaNa karyo che. huM bhayabhIta thai jIvyo chuM., me anaMtIvAra asaMkhya parigraha karyA che. meM vAsanA maithuna sevana karyA che. mArA aMtima samaye AhAra saMjJA, bhaya saMjJA, parigraha saMjJA ane maithuna saMjJAno sarvathA tyAga hajo. mArA aMtima samaye mane dAna zIla tapa bhAva ane zubha lezyAnA pariNAma hajo. mArAmAM saMthArA ane saMlekhanAnI bhAvanA jAgrata thajo. krodha, mAna mAyA, lobha jevA kyAya bhAvonI mArAmAMthI nivRtti thajo. huM eka akhaMDa dhruva tatva chuM, niraMjana, nirAkAra, sahajAtma, nirmala, zAzvata Atma svarUpanuM mane ciMtana hajo. mArA maraNanA aMtima samaye mane saMtanuM sAnnidhya ane zAMtinI anubhUti maLe tevI bhAvanA bhAvuM chuM. jIvanasaMdhyAe aruNoghya 71 20. vairAgyano dIvo jJAnIoe vIttarAgI ane vIttadveSI banavA kahyuM che koInA paNa pratye dveSabhAva na karavAnI vAta saraLa che ane e vAta dhIre dhIre jIvanamAM utAratA dveSabhAva choDI deze paraMtu vIttarAgI banavAnI sAdhanA ghaNI kaThIna che sattA, saMpatti ane saMbaMdho prati jaldI moha-rAga chUTato nathI e choDanAra virala puruSo vIttarAgI banI jAya che. A karavA ApaNe jIvanamAM vairAgya bhAvanAne dRDha karavI paDaze. saMyogo ke jIvanamAM banatI ghaTanAmAMthI janmato kSaNika vairAgya nahi, paraMtu bhItaramAM chUpAyelo vairAgyaja AtmotthAna karAvI zake. jIvananI kSaNabhaMguratA samajAtA anAsakta bhAva ujAgara thAya ane e bhAvaja jIvana ne vairAgyanA raMge raMgI de. sAdhakane sAdhanAnI kSitijano vistAra karavA mATe vairAgya bhAvanA dRDha karavAnI anivArya AvazyaktA rahe che. eka mANase eka saMtane pUchyuM ke mAre kabIrane maLavuM che. saMte kahyuM sAmenI galImAM kabIra haze. ATalI bhIDamAM huM kabIrane kema oLakhuM ? pelI vyaktie saMtane potAnI mUMjhavaNa kahI, saMte jIvanasaMdhyAe aruNoghya 72 Page #41 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kahyuM ke bhAi jene mAthe dIvo baLato hoya te kabIra. pelA bhAi to AkhI galI pharI vaLyA, koi paNa vyaktinA mAthe dIvo baLato teNe joyo nahIM. galImAM teNe koikane pUchayuM ke kabIra kyAM maLaze ? sAme smazAna che. tyAM koi paricitanI aMtimakriyA thai rahI che tyAM kabIra maLaze. pelo smazAnamAM gayo. koinI cittA bhaDa bhaDa baLatI hatI. baLatA zabanI sAme ghaNAM ghaNAM DAdhuo ciMtita ane udAsa mUdrAmAM ubhA hatAM. darekane mAthe dIvo baLato hato. dharma mArge AvatA mane AtmajJAna thAya, huM mArA AtmAne jANuM oLakhuM. A jijJAsAne pUrNa karavA mATe pahelA ApaNe jaDa padArtho pratye aMtaramAM udAsInatA keLavavI paDaze. e udAsInatA bhautika AkarSaNone toDI nAkhaze ane vRttine AtmA tarapha vALaze. aMtaramAM udAsInatA jAgRta karavA mATe saMsAra choDI sAdhu banavuM ja paDe te jarUrI nathI. ApaNe gRhasthAzramanI saMghaLI pharaja bajAvatA bajAvatA paNa viveka sahita jIvIe to AMtara vRttimAM vairAgya pragaTa thAya che. AtmA tarapha jAgRta thayelo viveka AtmajJAna prApta karAve ja, pachI niraMtara vairAgyano dIvo baLato raheze. mUMjhAine pelo mANasa pharIthI saMtanI pAse gayo ane kahyuM ke smazAnamAM kabIrane zodhavA gayo paraMtu tyAM to darekane mAthe dIvo baLe che, AmAM kabIrane kema oLakhavA ? - saMte kahyuM ke e badhA vairAgyanA dIvA che. smazAnamAM janAra badhAne smazAna vairAgya Ave eTale badhAne mAthe vairAgyanA dIvA. pragaTe. A vairAgya kSaNika che. smazAnamAMthI badhA bahAra jAya pachI pAMca miniTa tuM badhA sAthe cAlaje tane kabIra maLI jaze. pelo pAcho smazAnamAM gayo. smazAnamAMthI badhAM bahAra nikaLyAM. thoDI kSaNomAM badhAnAM dIvA bujhAi gayAM mAtra eka ja vyaktine mAthe dIvo baLato hato. pelAe sAcA vairAgI puruSa kabIrane oLakhI lIdhA. he prabhu! mArI vidAya veLAe mArAM svajano, mitro, parijano ane sAthIone ArtadhyAna na thAya, mArA svAcyuM ke mArI aMtimakriyA mATe temane duHkha ke pIDA veThavI na paDe, sthaLa, Rtu ke vyakti taraphanAM kaSTo, bhUkha, tRSA ke ujAgarA koIne paNa na sahevA paDe tevI vidAya veLA mane Apaje. ApaNI copAsa banatI duHkhada ghaTanA ke AghAtathI ghaNI vAra kSaNika vairAgya janme che. mAtra samajaNapUrvaka ja vairAgya dRDha bane che. vairAgyanI saphaLatA mATe ApaNe rAgabhAvanA kSetrane simita karavuM paDaze. tyAre ja AtmajJAna jAgaze. sAdhaka ciMtana kare ke A -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) -03 - jIvanasaMdhyAe aruNodaya , Page #42 -------------------------------------------------------------------------- ________________ rIte manuSyane amuka prazno muMjhave che temAM nIcenA kAraNo mukhya che. 1. . ra 21. jIvanasaMdhyA mATe Ayojana ba che mRtyuno bhaya. mAMdagI ane vedanAno bhaya. anarakSAbhaya - paravazapaNuM - oziyALApaNuM. parigrahanI ciMtA - mRtyu bAda potAnI milkatanI vyavasthA viSe ciMtA. joDakAmAMthI (couple) mAMthI ekanI vidAya thatAM ekalavAyApaNAno bhaya ane tenI ciMtA. bALako pAse rAkhelI apekSAmAM nirAzA. bALako sAthe gharamAM ane dhaMdhAmAM sUmeLano abhAva. (Generation Gap) bALako viSe ane temanA bhaviSya viSe ciMtA. nivRtti mATe taiyArIno abhAva, vRdhdhAvasthAmAM navI jIvana padhdhati apanAvavAnI anaAvaData, samayano upayoga karavAnI aNasamaja. AjIvikAno bhaya-nivRta thayA pachI vadhatI moMdhavArI ane ochAM sAdhanomAM khoTI paDatI gaNatarIo. : huM | dinezabhAinA eka mitra amerikAthI AvyA M.A. (arthazAstra) ane A.S.nI DIgrI meLavI amerikAmAM vArSika rU. pacAsa lAkhA kamAtAM hatAM. premalagna karelI bhAratIya patnI kensarathI mRtyu pAmI pachI amerikana strI sAthe lagna karyA. pAMca varSa pachI DAyavorsa thayA. moTo dIkaro DraganI late caDyo. moTI dIkarI nAmacIna moDelA hovAthI tethI tenI sAthe saMbaMdha nathI. nAnI dIkarI magajanI asthira che tethI hospITalamAM che. A mitra amerikAthI muMbaI AvI have bacelI pAchalI jaMdagI kyAM ane kema vItAvavI tenuM mArgadarzana mAgI rahela che. amerikA choDI hiMdustAna pAchA AvI javAnuM paNa vicAratA hatAM. je uparanA prazno ane muMjhavaNonuM yogya samAdhAna na prApta thAya to ghaDapaNa bagaDe che ane jenuM ghaDapaNa bagaDe che tenuM mahada aMze mRtyu bagaDe che ane mRtyu bagaDethI jIva avagatine prApta thAya che. mATe dareka jIve A praznonuM yogya samAdhAna meLavavuM atyaMta jarUrI che. te mATe vRdhdhAvasthAnI taiyArI karavI ghaTe che. uparanI ghaTanAnuM dinezabhAi modI vizleSaNa kare che. uparanI ghaTanA vAMcI saheje vicAra Ave ke Avo bAhoza, tejasvI, hoziyAra arthazAstrI paNa kevo bhAMgI paDyo ! jyAre vRdhdhAvasthAnA oLA, paDachAyA paDavAnA zarU thayA che tyAre sAdhAraNa -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) - 5 - manusmRtimAM jIvananI avasthAone cAra vibhAgomAM beMcI devAmAM AvI che. 1, yuvA vasthA (brahmacaryAzrama) 2. gRhasthAzrama 3. vAnaprasthAzrama 4. saMnyasthAzrama. dareka avasthA mATe zArIrika ba jIvanasaMdhyAe aruNodhya (76 Page #43 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ane mAnasika taiyArIo karavI paDe che ane te mATe yogya zikSaNa paNa mahatvanuM che. je vyakti badalAtI avasthA anurUpa taiyArI karato nathI te Akhare azAMta ane duHkhI thAya che. dareka taiyArI hovI jarUrI che. AvatuM nathI. te mATe mAnasika keLavaNInI ane taiyArInI jarUra paDe che. ane jo te na hoya to sAThe budhdhi nAThI jevo ghATa thAya. koi kALanA vheNamAM dhIre dhIre dhaDAto jAya che to koi, parIkSAnA chellA mahinAmAM taiyArI karanAra vidyArthInI jema, ekAeka vRdhdhapaNAnI taiyArI karI le che, paNa dareka vRdhdha vaDIla tarIke jIvana jIvavAnI. kaLA zIkhavI ja paDe che. manuSyanA svabhAvamAM mULabhUta cAra vRttio jovAmAM Ave che. tenA prakAra nIce mujaba che. 1. 2. pAMca iMndrionI AdhInatA (Physical Nature) parigraha ane mAnanI lAlasA (Vital Nature). mAnasika prakharatA (Mental Nature) AdhyAtmika jhaMkhanA (Spiritual Nature) je A kaLA zIkhato nathI tene potAnI jIMdagInA chellAM varSo jIvana vheNamAM DhasaDAtAM DhasaDAtAM kADhavAM paDe che. te jIvana jIvato nathI paNa jIMdagImAM gothA khAya che. jIvananI saMdhyA je jIvanano sauthI uttama kALa che, teno AnaMda, AhalAda, uSmA, anAsakta, saMtoSa, mRdutA paripakavatA (Richness), suvAsa, vividhatA, saumyatA, samatA te gumAvI bese che. tenA jIvananA phala samAna sAra sarakho uttama kALa eLe jAya che. A vRttionuM vadhu oche aMze mizraNa dareka vyaktimAM jovA maLaze. koimAM amuka vRttinI sauthI vadhu prabaLatA hoya che. temaja amuka uMmare amuka vRtti mukhya hoya tyAre bIjI uMmare tenI prabaLatA. ochI thai anya vRttinuM jora vadhu jovA maLe che. sAdhAraNa rIte upara varNavelI cAra avasthAo athavA Azramo sAthe anukrame uparanI cAra vRttiono sumeLa jovAmAM Ave che. jo Azrama badalAtA vRtti badalAya nahI to jIvanamAM avazya visaMgati UbhI thAya che. visaMgatithI vikRti thAya che ane vikRtithI AkuLatA vyAkuLatA utpanna thAya che ane tenAthI jIvanamAM azAMti utpanna thAya che ane manuSya duHkhI thAya che. samaya pasAra thatAM manuSya vRdhdha thAya che paNa ApoApa vaDIla thato nathI. zarIranI paripakavatA udabhavI joie. ummara vadhatAM sAthe sAthe dhIra gaMbhIratA, pAkaTa buddhi (Maturity) ane anAsakita Ave to te vaDIla nAma pAme. mANasa vRdhdha (Old) gaNAya paNa vaDIla (Elder) na hoya. vRdhdha thatAM zIkhavuM paDe che. samayanA vheNanI sAthe sAthe ApoApa svayaM vaDIlapaNuM jIvananA vaTa vRkSa upara uparokta phaLo tyAre ja lAge che. jyAre tene yogya TrITamenTasa maLI hoya ane lakSapUrvaka ane jAgRtipUrvaka jIvana vitAvyuM hoya. te mATe anAsaktapaNAnuM lakSa mukhya che. vadhatI ummara sAthe vRdhdhimAna thatuM anAsaktipaNe atyaMta Avazyaka che ane to ja jIvanano A uttamakALa zobhI UThe che ane uparanA guNo ane lakSaNo atyaMta prakAzamAna thai dIpI UThe che. anAsaktipaNuM tyAre ja pragaTe che jyAre tene nIcenA traNa sAdhano ane AlaMbano prApta thAya che. 1) pAMca indriyonA viSayomAM udAsInatA. pAMca pApAcAra (hiMsA, asatya, corI, kuzIla, parigraha)nI pravRttionI kSINatA. cAra kaSAya (krodha, mAna, mAyA ane lobha)nI pravRttionI -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) (772 - jIvanasaMdhyAe aruNodaya) (78 Page #44 -------------------------------------------------------------------------- ________________ maMdatA uparanAM sAdhano ane AlaMbanono mukhya AdhAra, samAraMbha, samAraMbha ane AraMbhathI taddana nivRtti te che, anaMta jJAnIoe kahelI uparanI vAta atyaMta saMkSepamAM jaNAvI che. krame karI jenA jIvanamAM uparanAM lakSaNo vikasyA che tene pAchalI jIMdagImAM koi paNa prazno muMjhavatA nathI. tene maraNano bhaya lAgato nathI. mRtyu e jIMdagInI parIkSA che. je vidyArthIe parIkSA mATe taiyArI (AkhA varSa daramiyAna, athavA chelle, mahinA be mahinAmAM, satata taDAmAra coTalI bAMdhIne) karI hoya, te parIkSAnA bhayathI mukta thai jAya che. AjIvikAnA abhAvarUpa pApakarmanA udaya samaye akULatA vyAkULatAthI ArtadhyAna karI navAM pApa karmo upArjana karato nathI. udayamAM AvelAM potAnA karmonA nATakane prekSakarUpe jue che, tenA upara jarIka hase che, paNa temAM te joDAto nathI ke te kadI bhaLato nathI. A vAta ati saMkSepamAM kahI che. vicAravAthI vadhu samajAze. dareka potAnA jIvana saMdhyAmAM utkRSTa kALa ati samRdhdha banAve, tenI eka eka paLa. AkhA jIvana daramiyAna saMcaya karela saMpattinI jema, atyaMta harSa, ullAsa ane pramodathI mANe, bhogave teja bhAvanAthI viramuM chuM. zarIra svAthya sAruM hoya ane bacatanA rokANa mAMthI thoDI niyamIta Avaka hoya to davA-tIrtha yAtrA vahevAra vi. karavAmAM parAvalaMbI na thavuM paDe. je mAMdagI ane vedanAnA bhayathI rahita che tene mAMdagI athavA vedanA AvatI ja nathI. mAMdagI ane vedanA duSkara athavA du-sahya nathI paNa teno bhaya vadhu asahya banI jAya che. je A. bhayathI mukta hoya che tene mAMdagI athavA vedanA Ave to paNa te samatAthI sahana karavAne zaktimAna hoya che. vaLI meDIkalema ke Arogya rakSaNa polisI mAMdagI sAme artha surakSA purI pADe che. yuvAnImAMja vRdhdhAvasthAnuM Ayojana karavAnI kIrtibhAi mahetAnI salAhanA muddAo vyavahAra ane rasaprada che. paravazapaNuM ke oziyALApaNuM tene hotu nathI. tene kuTuMbIjana, potAnA bALako pAsethI koi apekSA hotI nathI. jyAM apekSA, AzA, oratA hotA nathI tene paravazapaNuM hotuM nathI ane nirAzA hotI nathI. jayAM apekSA, AzA, icchA hotI nathI tyAM saMtoSa niyamathI hoya che. A jamAno Ayojanano che. ApaNA deze paNa 1951thI paMcavarSIya yojanAo amalamAM mUkI ane haju te cAlu che. rASTra mATe Ayojana jema jarUrI che tema dareka vyaktie pote Ayojana karavuM paDe, paraMtu e paMcavarSIya karatAM vadhu lAMbo vicAra karIne pAMca pAMca varSIya - eTale ke 25 varSanuM karavuM jarUrI lAge che. jyAM saMtoSa hoya che, tyAM tenI jIvana padhdhati (Life style) mAM sUmeLa hoya che. tene sAmethI prema, hUMpha, Adara, sanmAna AvI maLe che, tene tenI apekSA karavI paDatI nathI. tenuM gaNita kadI khoTuM paDatuM nathI. tene bhaviSyanI ciMtA hotI nathI. te nirbhaya hoya che. abhayapada prApta kare che. AjIvikAnA prazna muMjhAto nathI. dareka vyataktae potAnuM zikSaNa kArya pUruM thAya ane nokarI ke vyavasAya zarU kare tyArathI jIvananuM Ayojana vicAravuM jue, -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) (79 + - jIvanasaMdhyAe aruNodaya ) Tao ) Page #45 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vaDIlonA khabara pUche. Aje saMyukta kuTuMba zakya ja nathI. putrone bIje sthaLe ja nokarI ke vyavasAya hoya agara to paradezamAM sthira hoya to mAtA-pitAe tyAM javuM ja evuM nathI. temaNe potAnuM sthAna, sthaLa vagere pasaMda karavuM ja paDe. tyArathI ja vRddhAvasthA mATe Ayojana vicAravuM joie. sAmAnya rIte abhyAsa pUro karIne, nokarI ke vyavasAyamAM vyakti jhaMpalAve, pachI lagna kare, putrI - putronA zikSaNanuM Ayojana kare, temane nokarImAM ke vyavasAyamAM sthira kare, temanA lagnanuM Ayojana kare A badhuM 25 thI 55-60 varSa sudhImAM karI levuM paDe che. tyArabAda nokarI karatA hoya. teno nivRtti kALa zarU thAya ane vyavasAya karavA mATe to svAthya upara AdhAra rahe. zarIra sAruM rahe tyAM sudhI loko vyavasAya karyA ja kare che. 3) mAtA-pitA zAMtithI, svataMtra rIte rahI zake te mATe be bAbato jarUrI che. (1) potAnuM ghara (2) niyamita Avaka. jyAre nokarI karatA hoie tyAre jo badalI pAtra nokarI hoya to kyA sthira thavuM te vicAravuM paDe. jo sacivAlayanI nokarI hoya athavA to. sthira nokarI hoya to paNa ghara to levuM ja paDe. atyAranA jamAnAmAM have bhADe makAna maLavA durlabha che ane bhADe Ape to paNa 11 mAsanA karArathI. tethI e laTakatI talavAra jevuM che mATe ghara potAnuM karI levuM paDe.. AjanA jamAnAmAM 58-60 varSe nivRta thai javuM ane putraputravadhU sAthe rahIne temanI sevA lezuM e vicAra adharo banato jAya che. putro judo vyavasAya pasaMda karI, judA sthaLe nokarI kare ane tyAM tenuM makAna nAnuM hoya to mAtApitAno samAveza muzkela bane, AthI dareke potAnI vRddhAvasthA mATe evI rIte Ayojana karavuM joie ke je pote ja svAvalaMbI, svAzrayI rahI zake. A jamAnAmAM be peDhI vacce aMtara vadhatuM jAya che. koino doSa joyA vinA baMne peDhIe svataMtrapaNe potAnI vyavasthA vicAravI paDe. tene mATe nIcenI bAbato lakSamAM laie. | niyamita Avaka traNa rIte thai zake. (1) penzanapAtra nokarI levI. (2) dara mahine nAnI bacata karI 7 varSanA posTanA sarTiphIkeTo levA ane dara 7 varSe pharIthI rokANa karavuM. bamaNI. rakamanuM, (3) anya rokANa jemAM niyamita Avaka-vyAja maLe. 1) prathama to zarIra taMdurasta rahe tevuM Ayojana jarUrI che. A jamAnAmAM mAMdagI e eka lakajharI che, je zrImaMto mATe ja anAmata rAkhIe, temane mATe phAiva sTAra hospiTalo banatI rahe che. bhale tyAM rahe ApaNe to taMdurastInuM ja Ayojana karavuM. dara mahine 300/- rUA. nAnI bacatanA sAta varSe bamaNAM thAya tevA sarTIphIkeTomAM roke ane Ama 28 varSa sudhI karyA kare ane dara sAta varSe je Dabala rakama Ave tenuM pharIthI rokANa kare to 28 varSa pachI dara mahine 6000 thI 7000nI mAsika Avaka thAya. 2) game teTalA sArA saMskAra ApIe paNa putro - putravadhUo kAyama ApaNI sevA karaze ema na mAnavuM. kharI rIte to emane sevAmAMthI mukta karavA ja Ayojana karavuM. teo svataMtra rahe, potAnA bALakone uchere, zikSaNa Ape, saMskAra Ape ane avAranavAra -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) (81 + vyAja dara dhaTADAne lakSamAM lai A rakama mAsika 600thI 900 sudhI vadhAravI joie ane mAsika rUpiyA 10000/- jevI niyamita Avaka Avazyaka gaNAya. moTA zaheramAM rahetA hoya to A rakama rUpiyA paMdarathI vIsa hajAranI jarUrI gaNAya. meTro siTImAM A - jIvanasaMdhyAe aruNodaya ) (82 Page #46 -------------------------------------------------------------------------- ________________ rakama paccIsathI trIsa hajAranI jarUrI gaNAya. jIvanazailI ane meDIkleIma polisInA prImiyamanI alaga jogavAI karavI jarUrI gaNAya. prathama jIvanasAthI mATe Arthika jogavAI karIzuM. putra mATe alaga makAna ane ApaNI pAse potAnI mAlikInuM alaga makAna hoya to rASTrIkRta beMkamAM rIvarsa morgejha (Reverse Mortgages) thI niyamita Avaka maLe ane saMtAno mATe discretionary trust paNa banAvI zakAya. dareka vayasaka potAnI saMpattinuM vIla karavuM jarUrI. vIlamAM vArasadAro ane saMpattinI vaheMcINInI spaSTa vigato lakhavI. te sthiti sArI nathI tethI gRhakAmamAM paNa puruSoe madada karatA thai javuM jarUrI che. A Teva jeTalI vahelI pADIe teTalo lAbha che. A uparAMta amuka umare 65 thI upara rasoi karavAmAM paNa thAka lAgavA mAMDe tethI zakya hoya, sagavaDa hoya tyAM rasoi karanAranI vyavasthA. athavA to Tiphina maMgAvIne tene eDajasTa thavAnI vRtti keLavavI paDe. zarIra jema vRddha thAya tema azakti vadhe, pahelAMnI jema kAma na thai zake. A vicAra manamAM lAvIne tene mATe Ayojana karavuM jarUrI che. Ama vRddhAvasthAmAM (1) zarIra svastha rahe (2) potAnuM ghara hoya (3) niyamita Avaka hoya (4) koinI paNa sevA levI nA paDe teTalI rIte svastha ane svAzrayI hoya (5) Arthika saddharatA mATe pati-patnI baMne ne upayogI thAya tevuM Ayojana hoya (6) rasoi karavI, karAvavI ke Tiphina maMgAvavuM tenuM Ayojana hoya ane sAthe sAthe zAMtithI paramAtmAnuM smaraNa karI, saMsAramAMthI vidAya levA sudhInuM Ayojana vicArI rAkhavuM. A jamAnAmAM jema putro upara AdhAra na rAkhavAnuM Ayojana jarUrI che tema Arthika rIte paNa koinI upara bojo na banavuM jarUrI che. pati-patnI ! mAtApitA ! e Arthika sahaAyojana evI rIte karavuM ke ekanI gerahAjarImAM bIjAne Arthika rIte duHkhI na thavuM paDe. putro nahIM rAkhe, ke teo samRddha haze to paNa Arthika madada nahIM kare tema rajUAta nathI karI paNa vaDIloe temane javAbadArImAMthI mukta karavAM ja joie. anivArya rIte sevA levI paDe to upAya ja nathI paraMtu dareke potAnuM Ayojana evuM karavuM ke pote koinI sevA na levI paDe. koinI pAsethI kaMi paNa Arthika madada na levI paDe. koie akasmAta thai jAya te vakhate koinI sevA levI paDe paNa Avo prasaMga na bane tenI kALajI rAkhavI jarUrI che. putro ane putravadhuone vadhu paDatI salAha ApavAthI ane kaTakaTathI aNagamatA banI javAya che. kyA rahevuM tenA karatA kevI rIte rahevuM, zuM karavuM tenA karatAM zuM na karavuM, vagere tamAma bAbato vicArIne vRddhAvasthA sukhamaya banAvIe. anubhavamAM ghaDapaNane jAgRtino uSAkALa kahe che nakArAtka vicAro ne vidAya hakArAtmaka abhigama jIvanane rogamukta ane AnaMda pUrNa banAve che dAna, dayA, samAM, karUNA, ahiMsA paropakAra ane svAdhyAya jIvanane sAtvikatA ane zAMti Ape che. Adarza Ayojana jIvanasaMdhyAmAM aruNodayanI anubhUti karAvaze. 4) jevI rIte atyAranA puruSa pradhAna jamAnAmAM hajI moTebhAge baheno vyavasAya karatA nathI. je thoDAghaNAM kare che teo paNa chevaTa sudhI karI zakatA nathI eTale dareka puruSe, potAnA mATe ane potAnA patnI mATe Ayojana karavuM jarUrI che. baMne vRddha thavAnA che, eka jaNa nivRtta thai jAya ane bIjI vyatat kAma karyA ja kare jIvanamAM thai gayelI bhUlono pazcAtApa ane prabhunAma smaraNa AtmAnuM urdhvagamana karAvI zAMti Apaze. -jIvanasaMdhyAe araNodhya) (83 - - jIvanasaMdhyAe aruNodaya) Page #47 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhaMDAra che. mAtra jIvananI akhaMDitatA maLI jAya eTalI ja khevanA che. juvone ! kudaratane tyAM kvo anyAya cAle che ? mRtyune mana garIba - tavaMgara bane sarakhA ! mRtyue nAnA-moTAno viveka to samanvo joIe. phakIra sikaMdaranI vAta sAMbhaLI rahyo ane pachI amara thavAno kImiyo batAvatAM kahyuM : jo, tAre amara banavuM hoya to eka kAma kara, ahIMthI thoDe dUra amara-talAvaDI che, tenuM pANI pIje eTale amara banI jaiza. 22. amaratA...tUja mUlya karaze e maraNanI jhaMkhanA jene... sikaMdara turata ja tyAM pANI pIvA doDI gayo ane jyAM khobAmAM pANI lai ghUMTaDo bharavAnI taiyArI kare che eTalAmAM koi dizAmAMthI Avato gebI avAja sAMbhaLyo. mRtyu, abhizApa che ke AzirvAda eno AdhAra ApaNe mRtyune keTaluM samajyA chIe tenA para che. amaratA eTale mukti, punaH na maravA mATe punaHjanma nivAravo paDe. mukti eTale ja amaratA marIne ja amara thavAya muni mRgendra vijayajI sahajatAthI siMkaMdaranI amaratA mATenI tIvra jhaMkhanAnI vAta kahe che, e uparathI ApaNane samajAze ke jene maraNanI jhaMkhanA che teja amaratAnA mUlya karI zake. koi pANI na pIvA mATe tene paDakArI rahyuM hatuM chatAMye teNe te tarapha jarAye lakSya na ApyuM. tene pANInI nahIM... paNa amaratvanI tIvra pipAsA jAgI hatI. khobo moM najIka lAvyo tyAM pAcho te ja avAja kAne paDyo. ene lAgyuM - A mAro bhrama che. ahIM jaMgalamAM mAnavazabda kyAMthI ? samrATa sikaMdara pAse sattA hatI. saMpatti hatI, paraMtu tenA upabhoga mATe AyuSya ochuM hatuM. tenA manamAM eka divasa amaratvanI jhaMkhanA jAgI. kadIye maravAnuM ja na hoya to kevuM sAruM ? kevI majA ! paNa amara thavAno koi kImiyo ke jaDIbuTTI tene na maLI. Akhare sikaMdara eka phakIrane maLyo ane potAnI icchA jaNAvI. eTalAmAM pANImAMthI eka magara acAnaka bahAra Avyo. tenI dharaDI cAmaDI upara karacalIo paDelI hatI ane te tenA azakta ane muDadAla jaNAto hato. sikaMdare tene pUchayuM, AvA DhIlA Dhapha kema dekhAvo cho ? jIvavA chatAM Ama maDadA jevAM kema ? phakIre kahyuM : sikaMdara ! tAre amara thavuM che ema ne ? to... banI zakIza. ane sikaMdara ekadama AnaMdathI nAcI UThayo. pachI teNe kahyuM - Apa kharcanI jarAye ciMtA na karazo. akhUTa mAro -jIvanasaMdhyAe aruNodhya bhAi ! zuM karIe ? ame A talavADInuM pANI pIne eka bhayaMkara bhUla karI che. tame A bhUlanA bhoga na bano te mATe ja - jIvanasaMdhyAe aruNodhyA (86) Page #48 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mAre tamane kaMika kahevAnuM che. 'bolo, satvare bolo', sikaMdare kahyuM. 'bhAi ? kahevAnuM to eTaluM ja che ke bhUlecUke A talavADInuM eka TIpuM paNa na pIzo'. 'paNa... kAMi kAraNa ? huM to amara thavA mAguM chuM. AnuM pANI pIne', siMkadare jaNAvyuM. mATe laDI rahyA hatA. tethI tenuM kAraNa pUchatAM eka yuvAne kahyuM. bhAi ! vananuM phaLa khAdhA pachI ahIM ame sau amara chIe, sAthe sadAya javAna chIe. amArI pAse zakti che, haMmezA mATeno hakka che, eTale ekAMdI vastu paNa ame jatI kema karIe. ane te mATe amAre laDavuM ja rahyuM. jIvana che, juvAnI che, vAsanA che, badhuM ja che. ahIM tyAga paramArtha kevo ? basa. TheTha sudhI amAre Ama laDatAM rahevAnuM ahIMnA phaLanuM A amane varadAna che". sikaMdara kahe paNa tame saMpIne na rahI zako ? nA, re nA, ahIM saMpa kevo ? jaMga e ja amArI duniyA ane sikaMdara vananuM phaLa khAdhA vinA ja phakIra pAse pAcho pharyo. sAcuM, paNa A pANI ame pIdhuM tyArathI mota dUra jai beThuM che, amaratva amane Aje zrAparUpa banyuM che. jIvavAnI tAjagI amo sAva khoi beThA chIe jIvanano aMta ja nathI. jaLo vaLage tema jIvana amane vaLagI beThuM che. ane amAruM zarIra paNa keTaluM zithila ane jarjarita banI gayuM che. amane jIvanamAM jarAye AnaMda nathI rahyo. kevuM mIThuM mRtyu ! jANe nava - jIvananuM prAtaH kAra ! ATaluM kahI magara pANImAM garakAva thaI gayo, paNa enA zabdo sikaMdaranA hRdayamAM guMjI rahyA, sikaMdara pANI pIdhA vinA ja pelA phakIra pAse Avyo ane kahyuM - 'peluM pANI to tyAre ja pIvAya ke jyAre yuvAnI amara rahe tevo kImiyo batAvazo ?" have tene amara banavAnI jarAya khevanA na rahI. Ama yuvAnI yuddha mATe ja sarjAyelI hoya to AvuM amaratva zA kAmanuM ? ane yuvAnIne zuM karavI ? phakIra sikaMdaranA manobhAva pAmI gayA. mRtyunI maMgaLamayatA batAvatAM kahyuM - sikaMdara jayAM mRtyunI ramaNiyatA che, tyAM ja satkarmonA vRkSo khIle che. vRddhAvasthAnI zAMtimAM ja mAnavatA pAMgare che ane mRtyunA astitvamAM ja pApa - puNyanA vicAronuM sthAna che. mRtyunI pAnakhara jIvanatanane ujjaDa nathI banAvatI paNa vasaMta banI harahaMmeza pallavita rAkhe che." ane tane mRtyuMjaya - maMtra batAvuM sAMbhaLa "mAnava satkAryothI amara bane che." | utsAhathI yuvAna rahe che ane tyAga - paropakArathI ciraMjIva bane che. AthI vizeSa amaratvanuM koi mUlya nathI. 'tAre nitya - juvAna rahevuM hoya to pelI dizAmAM AvelA cauvana-vananuM eka phaLa cAkhIza eTale amara banI jaIza ane kAyama mATe javAna paNa rahIza'. have to sikaMdaranA AnaMdanI avadhi na rahI. te cauvana vanamAM pahoMcyo paNa tyAM mANasono bhayaMkara citkAra saMbhaLAyo. sikaMdare joyu ke, badhA yuvAno koi ne koi cIja-vastunA adhikAra -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) (87 -jIvanasaMdhyAe aruNodaya -88), Page #49 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 23. nirlepI dazA haraNI hAMphatI hatI. tenI vedanA joI sAdhunI vyAkuLatA vadhI. AMkhane khUNethI TapakatAM eka azrubiMdu sAthe haraNIne upADI tapovananA AmakuMjanI chAyAmAM suvADI zItaLa jaLano chaMTakAva karyo. thoDI vAramAM e zAMta thaI. tene zAtA vaLatA saMtanI udAsI dUra thaI. jANe upavananI samagra prakRtimAM prasanatAnA sphaliMgo phUTaTyA. eka choDa sUkAyelo jotAM ja saMtanI karuNa dRSTimAM bharatI caDe to A to nAnethI UcharelI varSonI nirdoSa sAthI haraNI. ziSya AvI gurujIne praNAma karI kahyuM ke, "Aje ame nirlepI rAjAne tyAMthI bhikSA laIne AvyA chIe." guru kahai nirlepI rAjA ? hA gurudeva, enuM sAcuM nAma to ame nathI jANatA paNa loko ene nirlepI rAjA kahIne mAnathI saMbodhe che. game tevI paristhitimAM enI nirlepI dazA TakelI joI loko tene abhivaMdanA kare che. guru vicAre che, rAjA ane nirlepI dazA ? zakya nathI lAgatuM, kaThIna vAta che. gurajIne jijJAsA jAgI. rAjAnI nirlepI dazA kevI haze. ziSyane kahe ke tame jAo ane rAjAne kaho ke amArA gurudevanI icchA che ke Apano rAjakumAra amArA tapovanamAM traNa divasa mATe rokAvA Ave. ziSya rAjAne gurujInA AmaMtraNanI vAta karI. rAjAe saMtanA AmaMtraNano svIkAra karI rAjakumArane mokalyo. rAjakumAra traNa divasa gurukuLa tapovanamAM rahe che. cothe divase vahelI savAre gurudeva eka ziSyane eka saMdeza sAthe nirlepI rAjAnA mahelamAM mokale che. mahelamAM pravezatAM ja dAsI vaMdana karI saMtanuM svAgata kare che. saMta kahe che, mane rAjakuMvaranA khaMDa tarapha laI jAo. mAre rANIne eka duHkhada samAcAra ApavAnA che ke tenA pati kuMvaranuM amArA AzramamAM mRtyu thayuM che. oho ! basa, rAjakuMvarano amArA sAtheno trANAnubaMdha Ama acAnaka pUro thayo emane parama zAMti maLo. dAsI svasthatApUrvaka saMtane kahe che. ane dAsI saMtane yuvAna rANInA khaMDa taraphI laI jAya che. saMta dAsInI svasthatA ane zabdothI Azcarya anubhave che. sagarbhA rANI saMtanA caraNasparza karI abhivaMdanA karavA eka kadama AgaLa bhare che. tyAre saMta kahe che, "tame ghanarANI cho, vAMkA na vaLazo. mAtra UbhAM rahIne ja vaMdanavidhi karo." rANIe bhAvapUrvaka praNAma karatAM saMte raNI ane tenI garbhasaMpadAne kalyANamaya - maMgaLamaya jIvana mATe AzIrvacana ApatAM kahyuM ke vipadAne sahana karavAnuM prabhu tamane baLa Ape. mArA gurujIe Apela saMdeza kahetA mane duHkha thAya che ke Aje moDI rAtrie ApanuM saubhAgya chInavAI gayuM che. ApanA pati rAjakumAra AmArA tapovana AzramamAM kALano koLiyo banI gayA che. mane rANIbAnA AvAsa tarapha laI jAo, mAre guraAjJA pramANe temane svayaMne A duHkhada samAcAra A jIvanasaMdhyAe aruNodaya) (90), -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) - 89 + Page #50 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ApavA che. jarAya vicalita thayA vinA rANI kahe che, Apa ahIM beso, jala grahaNa karI vizrAma karo. bA pUjAkhaMDamAMthI thoDI vAramAMja bahAra Avaze. saMta kahe che, ApanAM duHkha ane vedanAnI bhayaMkaratA huM jANuM chuM. deva, guru ane dharmanA pratApe huM saMsAranI vicitratAne jANuM chuM. vaLI karmanI vicitra lIlAne pAra ApaNe pAmI zakatA nathI. AyuSyano koI bharoso nathI. e AyuSyakarma to kAcA sutaranA tAMtaNA jevuM che. te ociMto kyAre tUTe te koI jANI zakatuM nathI. temanuM jIvanajaLa khUTe to amArA prasanna dAmpatyano amRtakuMbha rikta (khAlI) banI jAya, paraMtu rAjakumArano pavitra aMza mArA udaramAM udayamAna thatAM vikasita thaI rahyo che mane zAtA ane zAMti ApI rahyo che. mane zraddhA che ke emano AtmA vartamAne saMtApa rahita prasannatAno adhikArI che. rANIe daDhatApUrvaka potAnI vAta rajU karI. eTalAmAM dAsI kahe che ke, rANIbA pUjAkhaMDamAMthI bahAra AvI ApanI pratIkSA karI rahyAM che. rANIbAe saMtanA caraNasparza karI ane abhivaMdanA karI. saMta kahe che ke rANIbA, mArA gurIjIno saMdeza laIne huM Avyo chuM. gurujIe kahyuM che ke, "zuM kubuddhi sUjhI ke meM ApanA ekanA eka lADIlA kuMvarane gurukuLa bolAvyA. mane kahetAM duHkha thAya che ke Aje moDI rAtre gojAro Azrame kuMvarane bharakhI lIdho." rANI kahe che, "oho ! ApaNA gurajI to suNAvaMta che, paraMtu haMmezAM milana AnaMdadAyaka ane viraha duHkhadAyaka hoya che, paraMtu jyAM milana che tyAM viraha nizcita ja che, te niyati che, saMsArano krama che." "dharmano AdhAra svabhAva para che. jIvanamAM ekatarapha saMyoga ane bIjI tarapha svabhAva che. banne eka samaye Ave che tyAre dRSTi konA para paDe che tenA para dharmano AdhAra che. saMyoga para dRSTi che to. adharma thAya che ane svabhAva para dRSTi che to dharma thAya che. arUpI. AtmA svabhAva che ane badhA ja paradravyo che." - "he saMta puraSa! Apa to jJAnI gurajInA ziSya cho, nimittA ane saMyoga para ApaNe dRSTi zuM kAma pADIe ?" "rAjakumArane gurukuLamAM AvavAnuM nimaMtraNa ane gurukuLano Azrama e to nimitta mAtra che. A ghaTanAmAM nimitta ke saMyogane kema doSa daIe ? ghaTanAnuM kAraNa to karmodaya che. ahIM zarIrano svabhAva mAtra viyoganuM kAraNa che. saMyoga para svabhAvano vijaya thatAM ja dharma AtmasAta thaze. rANIbAe hRdayanA bhAvo vyakta karyA." - saMte kahyuM, ApaNe rAjAjI pAse jaIe. eTalAmAM dAsI kahe che ke svayaM rAjajI ApanA darzane ahIM padhArI rahyA che. jANe maMthara gatie cAlatI dhIragaMbhIra pratibhAnuM padArpaNa thayuM. mugaTa ane AbhUSaNo utArI rAjAe saMtanA punita caraNano sparza karI bhAvapUrvaka vaMdana karyA ane kahyuM ke, ATalI vahelI savAre ApanA AgamananuM kAraNa zuM? guruvaranuM svAthya to sAruM che ne ? sau kSemakuzaLa che ne ? saMte kahyuM, "Aje moDI rAte ApanA rAjakumAranuM AzramamAM akALa avasAna thayuM che, te samAcAra mATe gurajIe mane mokalyo che. A Akasmika duHkhada ghaTanAthI badhA AzramavAsIo, garakuLanA vidyArthIo zokamAM DUbI gayA. che." hai kalyANa mitra saMta, ApaNe to ja vananI dareka kSaNamAM zokarahita jIvavAnuM che, to ja ApaNe a-zoka banI zakIzuM. vaLI rAjakumAra mRtyu kema pAme ? hA e jarUra mukti paMthanI - jIvanasaMdhyAe aruNodyo -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) -91 - Page #51 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yAtrAe jaI zake. mukti eTale amaratva. mukti prAptinI prakriyA dharma dvArA ja thaI zake. karmonuM baMdhana AtmAne ja che. saMbaMdho ke saMpatti duHkhanuM kAraNa tyAre ja bane ke jyAre temAM Asakti hoya. A Asaktine kAraNe ja teno viraha ApaNAmAM vedanArUpe pariName. jeTalI temAM nirlepI dazA teTaluM duHkha ochuM. A Asakti ane karmothI lepAyelA AtmAne mukata karavAno che. nokaSAya kaSAya bhAvo ja mRtyu che. anyanuM mRtyu joIne ApaNe mAnI laIe chIe ke eka divasa ApaNuM paNa mRtyu cokkasa thavAnuM che. Ama maraNane ApaNe ApaNo svabhAva mAnI laIe chIe, paraMtu hakIkatamAM joIe to maravAno svabhAva to AtmAne vaLagelA zarIrano che. dharma e samajAve che ke zarIra ane AtmA bhina che. deha ApaNo potAno kaI rIte hoI zake ? mATe ahIM mRtyunA anusaMdhAnane toDavAnI vAta karI che. mRtyunI jhaMkhanA hoya to AtmAnA amaratvanA svabhAva sAthe jIvavuM paze. ApaNe je jagata joIe chIe te jagatamAM mRtyu eTale zarIrathI AtmAnuM alaga thavuM. dehamAMthI jIvanuM cAlyA javuM eTale mRtyu. dArzanika dRSTA mRtyune bhinna rIte oLakhAve che. ghaDIkamAM rAjI ane ghaDIkamAM nArAjI. Aje AzA kAle nirAzA, koI paLe zubha bhAva to keTalIka kSaNo kaSAya bhAvo, vicAronA caDhAva-utAra, mananI caMcaLatA, vihavaLatA ane bhAvonI je anityatA che te kSaNekSaNe bhAvamaraNa che. adhyAtma kSetre to tene ja mRtyu gaNavAmAM Ave che. nirlepI dazA ane anAsaktinA mArge ja muktinI yAtrA karI zakAya." rAjAe mRtyu ciMtana rajU karyuM. rAjakumAra to A mahelano atithi hato. mahemAna AvI ane cAlyA gayA. tenAM smaraNonI madhuratA ApaNA jIvanane sabhara karaze. hA ! virahamAM udAsInabhAva ane milanamAM prasannatA e saMsArano vyavahAra krama che, paraMtu nizrayadaSTimAM samabhAva ja ApaNane muktipaMthanA pravAsI banAvI zake. eTalAmAM gurudeva rajakumAra sAthe mahelamAM praveze che. hA, rAjakumAra jIvita che. badhA sAnaMdAzcarya rAjakumArane nihALe che. ziSyae gurajIne rAjamahelamAM thayelA saMvAdanuM vRttAMta kahyuM. Apane Azcarya thaze ke AvAM AghAtajanaka ane asatya vacano mArA ziSyae Apane kema kahyAM ? A hatI ApanI nirlepa dazAnI kasoTI. gurujIe kahyuM. ApanI dAsInAM svasthatApUrvaka vacanone kAraNe e kasoTI karavA AgaLa vadhyA, jo dAsImAM AvAM guNa-jJAna hoya to rANImAM keTalAM haze. saMte kahyuM. Apa saunI nirlepI, anAsakta ane samabhAvayukta dazA sAcA arthamAM dharma pAmyA cho tenI pratIti karAve che. AzramanI eka haraNI bImAra paDe to ame saMto vyAkuLa thaI jaIe chIe, bhayaMkaramAM bhayaMkara jIvananI kSaNomAM paNa ApanI nirAkULa dazA, ApanI nirlepI. avasthAnI pratIti karAve che. ApanA nAmamAM guNono bhaMDAra che. yathA nAma tathA guNa tevA. Ape "nirlepI rAjA" e nAmane caritArtha karyuM che. tema kahI rAjakumAra sahita nirlepI rAjAnA samagra parivArane gurudeve AzIrvAda ApI vidAya lIdhI. -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) -93 - jIvanasaMdhyAe aruNodhya Page #52 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 24. AlocanA AlocanA eTale jovuM - tapAsavuM AlocanA e prAyazcitanI AMtara prakriyA che mAnava pAse dRSTi che. AtmAmAM jJAtA daSTA paNAno guNa che khullI AMkhe jagatanA bAhya padArthone nihALe che paraMtu baMdha AMkhe pote potAneja nihALavuM te ja che AlocanA. AlocanA eTale pApathI pAchA pharavuM prAyazcita karavuM pratikramaNanA pavitra bhAvo AlocanAmAM abhipreta che. jIvanamAM karelI bhUlo, thayelA doSonuM prAyazcitanI nirmaLagaMgAmAM snAna karI haLavA thavAno avasara eTale AlocanA. he prabho ! anaMtakALathI A jIve dehAdhyAse karIne ane mamattvanA yoge deha-AtmA bhinna bhAsyA nathI. jyAre deha choDyo tyAre tenI mamatA choDyA vinA, vosirAvyA vinA tenA Azravano bhAgIdAra banyo chuM. sauthI vadhu prIti deha sAthe rahelI che. tenA saMgano raMga choDavA mATe anaMta jJAnIoe vosirAvavAno mArga batAvyo che. paraMtu ajJAnavaza, svArthavaza, aNasamaja vaza, tevI kriyA nathI karI zakyo. Aje he prabho ! he arihaMta bhagavAna ! ApanuM zAsana ane zaraNa maLyuM che ne sadgurUnA jIvanasaMdhyAe aruNoghya 95 yoge je samajaNa maLI che tenA dvArA huM Azrava je anAdino cAlyo Ave che. tenAthI mukta thavA icchuM chuM. pUrve jeTalA jeTalA zarIro dhAraNa karyA che. tenA saMbaMdhane huM Aje vosirAvuM chuM. ekendriya be. tei. cau. paMce. saMjJI paMcendriya deva, nAraka ityAdi koI paNa jAti ke gatimAM koipaNa rUpe utpanna thayo chuM. jyAM janmyo tyAM navA saMbaMdho, navA deho dhAraNa karyA paNa aMta samaye teno saMga, mamatva chUTI jAya tevI koi kriyA meM karI nathI. have Aje e sarve saMbaMdhane ane sarva daha saMbaMdhane vosirAvuM chuM. Aja sudhI choDelA deha dvArA je je kriyAnuM Agamana thayuM che. tene paNa vosirAvuM chuM. kAraNa ke je je zarIra choDayuM che tenA paramANuM jyAM jyAM gayA tyAM tyAM navA Azravo AvyA che. tethI he paramAtmA ! huM e sarvane mana-vacana-kAyAthI arihaMta, siddhAdi paMca parameSThi ane gurU sAkSIe vosirAvuM chuM... (3) A bhave paNa huM zarIradhArI banyo tyArathI eTale ke janamyo tyArathI anekavidha kriyAo cAlu karI dIdhI, satata Azrava cAluM che. zarIra tathA saMbaMdho ne TakAvavA chakAya jIvonI hiMsA karato Avyo chuM. AtmaguNonI hAnI notarI che, sadgurUnA yoge Aje huM e pApathI mukta thavA mAguM chuM...... he prabho ! mAro AtmA ahiMsaka bhAvano dhAraka hovA chatAM te bhAvathI cUkyo, zarIra tathA saMbaMdhone TakAvavA mATe sthAvara tathA trasajIvonI hiMsA karI, karAvI, anumodI, jIvavA icchatAM jIvone haNyA, chedyA, bhevA jIvathI rahita karyA, prabho ! e pApane pApa mAnI tene vosirAvuM chuM. tyAra pachI bIjuM vrata satyanuM che. AtmAno kharekhara svabhAva jIvanasaMdhyAe aruNoghya 96 Page #53 -------------------------------------------------------------------------- ________________ to abhASaka che. na bolavAno che. chatAM svArthavaza asatyano Azraya lIdho, vANInA aneka doSonuM sevana karyuM che. Aje te sarvane huM triyoge karI arihaMta prabho ! tathA gurUnI sAkSIe vosirAvuM chuM. jatAM AvatAM koi maryAdA nathI karI, have sva tarapha DhaLavA mATe gamanAgamana rokavA huM prayatna karuM chuM. janmo janmanA pApa choDuM chuM vosirAvuM chuM." trIjuM che asteya vrata :- corI nahI karavAnI ! chatAM paNa vibhAvabhAve badhuM adatta grahaNa karyuM che. nAnI moTI aneka prakAranI jANatAM - ajANatAM corI karI meM mahAna pApakarma bAMdhyuM che. tethI chUTavA mATe huM pApano pAparUpe svIkAra karI vosirAvuM chuM...... sAtamuM vrata che karmAdAnanA kAraNone samajIne choDavA chatAM te upara dhyAna dIdhuM hoya.... ne AjIvikA sivAya zokha ne svArtha khAtara ja gADhA cIkaNAM karmo bAMdhyA che. tene choDavA che. te mATe he prabho ! ApanA rAhe AvavA mAguM chuM. saMsAra bhAvathI chUTuM chuM...mukta thAva chuM. mAro AtmA saMpUrNa brahmacaryadhArI che. akhaMDa brahamacArI che. paNa vedanA udaye, mohanA udaye, asaMcamI banyo, vIryane veDaphI nAkhyuM. zakti jyAM-tyAM jema-tema kharca karI nAMkhI pAMca indriyo no asaMyama sevI brahamacaryamAM doSo lagADyA che. deza viratI ke sarva viratInA bhAvo na AvyA hoya ne aneka prakAranA doSo sevI asaMyamI banI AthaDyo chuM. to prabho ! Aje huM e sarvathI mukta thavA saMpUrNa saMyamI banavA tatpara thayo chuM. pUrve AcarelA asaMyamanA bhAvone vosarAvuM chuM....vosarAvuM chuM....(3). AThamuM anarthI daMDanuM vrata :- vagara kAraNe pApano baMdha jANIne paNa pApa kare. ajANatA paNa kare, khabara vinA pramAdavaza. vadhu pApa baMdha ApaNuM thAya che. bolavA-cAlavAmAM to dhyAna vinA uddeza vinA amastA ja pApa thatAM rahe che. koinI sAthe levA davA nahoya to paNa pApa-karma to bAMdhatA ja jaie to. tene samajIne vicArIne e pApathI mukta thAuM chuM...... mAro svabhAva samatA samabhAvI hovA chatAM pariNAma avaLe mArge ja jAya. jethI krodhAdi kaSAyo vadhyA, asamAdhi vadhI che. prabho ! AvA asamAdhimaya bhAvothI mukta thaine samatA, zAMtine samAdhinI ArAdhanA karavA tatpara thayo chuM. sAcA rUpamAM sAmAyika karavI che Aja sudhInA doSita bhAvo dUra thAo....pApone tyajuM chuM. prabho ! mAro AtmA nira parigrahI hovA chatAM karmathI laine aneka prakAranI bhautika vastuono saMgraha karyo. parAi vastune potAnI mAnIne ati Asakta karI tene meLavavAmAM, rakSaNamAM, vAparavAmAM, badhAmAM mUcha rAkhIne mArA karmono saMgraha karyo. have tenAthI mukta thAuM chuM. mArA paNAnA bhAvothI chUTIne mAruM kaMI nathI, sAdhanane sAdhana tarIke svIkArI sarva parigraha saMjJAnA bhAvothI mukta thAuM chuM. pApano tyAga karUM chuM...vosirAvuM chuM..... je vratamAM eka divasanI maryAdA karavAnI che. amuka cokkasa niyamo levA joie, te na lIdhAM hoya ne te maryAdAno bhaMga karyo to tenuM micchAmi dukkaDam...... chaThuM vrata che dizAnI maryAdA :- dravya bhAva baMne dizAmAM AtmAne poSavA mATenI apUrva sAdhanA karavAne badale -jIvanasaMdhyAe aruNodaya) (97 - jIvanasaMdhyAe aruNodaya) (98 w Page #54 -------------------------------------------------------------------------- ________________ indriyone poSavAnI ja sAdhanA karI. pharI indriyone tenA viSayo kayAM ne kevI rIte maLI zake tenA prayatno cAlu rAkhyA to he bhagavaMta ! e sarva pApamaya bhAvothI mukta thAuM chuM. pApone vosirAvuM chuM..... bahirbhAvano tyAga karU chuM. kudeva-kugurU-kuzAstra ne mukhya sthAna ApyuM ne arihaMtane bhUlyo chuM. AvA badhA saMsAra vardhaka bhAvono tyAga karUM chuM. choDuM chuM., mukta thAuM chuM.... zarIra vahetI niraMtara azucine dUra karavA pApa rahita nirdoSa sthAna na maLatAM anaMtA saMmami jIvono dALovATo bolAvyo che. ghaNAM karmo bAMdhyA, bedarakArIne kAraNe paNa AvuM dhaNuM pApa thai jAya. che. tevA jIvo prati Aje karUNA pragaTAvuM chuM. mAphI mAMguM chuM.... je saMpatti bhojanAdi sAmagrI temaja sAdhuone ucita upakaraNo je amArI pAse che. teno upayoga karavAno avasara saMtonI hAjarI hoya to ja thAya ane sAdharmI hoya to thAya. Avo baMneno jyAre yoga thAya tyAre mAre mana-vacana-kAyAthI, tana-manadhanathI, aMtarAya toDavA lAbha levAne badale upekSA sevI hoya, lakSa-dhyAna na dIdhuM hoya to arihaMta prabho ApanI sAkSIe micchAmi dukakaDam..... 84 lAkha jIvAyoninAM jIvane khamAvuM chuM. janmathI laine Aja sudhI sArAM-mAThAM je pariNAmo thAya che. temAM heya che tene choDuM chuM. dharanAM, dukAnanA, bALakonA, kuTuMbanA vepAra vANijyamAM aneka prakAre pApakarmo karyA che. te badhA pAponuM anaMta sidhdha kevaLI prabhunI sAkSIe micchAmi dukkaDam...... bAra prakAranA tapanuM ArAdhana karavuM jarUrI che. tanane manane AtmAne zudhdha banAvavA mATe Acaravo tapa-paNa, AhAranI ne dehanI Azakti nA kAraNe tenuM AcaraNa na karyuM hoya ne karyuM to tenA phaLanI AzAthI karyuM hoya to tenuM micchAmi dukkaDam........ mAre koi sAthe vera nathI, jhera nathI, sahu mArA huM sahune khamAvuM chuM. kSamA mAgavI e mAro parama dharama che. khAmemi savva jIvA....vaMdAmi jina cakavIsse.... he prabho ! saMsAra bhogI mAro AtmA 18 pApasthAnaka sevI rahyo che. tethI chUTavA prayatna karavA chatAM pAcho pachaDATa lAge che. to paNa ahaMkArAdi dvArA aneka prakAranA karmo bAMdhI rahyo chuM. sAvadhAnI ne sAvacetI na rAkhavAnA kAraNe pApano boja vadhAryo che. tethI chUTavA huM e sarvabhAvone vosirAvuM chuM. atyAra sudhImAM mArA jIve coryAzI lAkha jIvAyonImAM. bhavabhramaNa karyuM temAM meM vrata bhaMga karI avanI thai pramAda sevI karmabaMdhana karyuM hoya te karmajanyathI malIna thayelA mArA AtmAne prAyazcitanA jaLathI nirmaLa karuM chuM. atyAra sudhInA anaMtA bhava bhamaNamAM je je jIvonI virAdhanA karI hoyate tamAmane micchAmi dukkaDam karuM chuM. aho prabhujI ! AtmAnubhUti vinA anaMta kALathI AthaDI rahyo chuM. je kAMi kriyA kAMDo tapa-japa karyA temAM paNa koi phalAdinI AzA rAkhI mithyAtvano vadhAro karyo. nirjarA ke saMvara na thAya. karmo khapavAne badale vadhyA. have zudhdhAtmAnI anubhUti karavA -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) ( 9 + prAyazcita karI moTA pApa karmanI gaha karuM chuM. huM kSamA mAguM chuM. A jIvanasaMdhyAe aruNodhya) Page #55 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mAruM duSkRtya mithyA thAo. aMtamAM prabho ! zaraNabhUta maMgala svarUpane uttamAttama Apa ja cho ! ema svIkArI mArI nasanasamAM, roma-romamAM, aNuM-aNuMmAM arihaMta tArA nAmanuM raTaNa ho, guMjana ho, zvAsozvAsa paNa tArA nAma vinA na rahe, niraMtara tArUM smaraNa ne zaraNa rahe mATe ja cattAri maMgalam...... chelle A zarIranI mamatAno tyAga karavA mATe boluM chuM. AhAra zarIrane upadhi, paccakku pApa aDhAra maraNa Ave to vosire, jIvuM to AgAra.... OM zAMti zAMti zAMti jIvanasaMdhyAe aruNoghya 101 25 darzana sAhityamAM mRtyu ciMtana vizvanI tamAma dArzanika paraMparAoe mRtyu vize ciMtana ane manomaMthana kareluM ja che. pAzcAta darzanamAM aneka dezonI vicAradhArAonosaMgama thayo che. temAM mukhya grIka, khristI tema ja Adhunika vicAradhArAno saMgama thayo che. grIka dArzanikoe prAthamika jaDa jagatanuM vivecana karyuM pachI aMtarmukhI dRSTi apanAvI cetana AtmAnuM vizleSaNa karyuM. yuropanI dArzanika paraMparAmAM saoNkreTisa, pleTo ane madhyayuganI ciMtanadhArA para erisTeTalano ghaNo prabhAva paDe che. vedo, zrutio, smRtio, upaniSado, purANo, gItA jevA graMtho, rAmAyaNa ane mahAbhArata jevAM mahAkAvyomAM TheraThe mRtyuciMtananuM nirUpaNa thayuM che. bhAratIya darzana sAhityanAM keTalAMka kathAnakomAM kathA dvArA mRtyu citana darzAvAyuM che. rAmAyaNamAM dazaratha ane rAvaNanAM mRtyu samayanA prasaMgomAM, mahAbhAratamAM bhISmapitAnI bANazaiyyA para aMtima kSaNonA prasaMgamAM jIvanasaMdhyAe aruNoghya 102 Page #56 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mRtyuciMtananuM nirUpaNa che. darzana sAhityamAM sAvitrI ane naciketA A be pAtro dvArA mRtyu aMgenI viziSTa ane tAttvika samIkSA thaI che. kaThopaniSada mRtyunI kalAne upaniSada che, te mRtyunuM satya che te samajAve che. mRtyunA rahasyane udghATita kare che. kaThopaniSada e yama ane naciketA vacceno saMvAda che. mRtyu ja haMmezAM ApaNe ghera Ave che. mAnavIno deha e enA AtmAnuM-jIvanuM ghara ja che, raheThANa che. mRtyune ApaNe AvakAratA nathI tethI mRtyu bhayaprada, pIDAmaya, duHkhada banI rahe che. jyAre ahIM to naciketA sAme cAlIne mRtyune ghera jAya che ne yamarAjA ghera nathI. eTale ke mRtyune sAme cAlIne maLavA jAva to te maLatuM nathI. eTale eka apekSAe mRtyu che ja nahIM. jo te mRtyune svIkArI le to te tenI pAra pahoMce che ane amRtane pAme che. mAtra bauddhika rIte vicAranArane ema prazna thAya ke naciketA sadehe yama pAse kaI rIte gayo ? upaniSadano hetu elI bauddhika carcAno che ja nahIM. A to mAtra eka upanaya kathA che. hetu to naciketA ane yama dvArA thatI carcAmAM chUTa thatA mRtyunA rahasyano che. mRtyunuM satya samajavAno tAtvika abhigama mAtra che. cama naciketAne mRtyu pachInI gati mATe zreya ane premanI vAta samajAvatA kahe che, "zreya eTale kalyANakhArI ane prema eTale prasananakArI, prasannatAmAM bhautika sukha abhipreta che ane kalyANakArI sukha ja AtmA sAthe joDAyela che. tRSNAno tyAga karavAthI je phaLA maLe che te kalyANakArI che.' zarIra e ratha che ane e ratha calAvavAvALo rathI AtmA che." AtmA jyAre zarIra choDIne cAlyo jAya che tyAre ekalo bacelo ratha eTale zarIra ke je AtmavihIna eTale ke rathIvihIna che e kAraNe ja AtmA vinAnA nikSetana zarIrane-mRtadehane arathI kahevAmAM Ave che. -jIvanasaMdhyAe aruNodhya (103 bhAratIya pardarzana vicAradhArAmAM, AtmAnI amaratA ane pUrvajanmanI tema ja karmabaMdhanI vAta zIkhavavA pAchaLa eka rahasya e hatuM ke loko samaje ke je dunyavI sukha-sagavaDa pAchaLa ApaNe doTa mUkIe chIe te vyartha che. mRtyu samaye sAthe kAMI AvavAnuM nathI. mAtra AtmAnA guNo ja AtmA sAthe raheze. avaidika cArvAkadarzananA mate "AtmA jevuM koI caitanyarUpa tattva che ja nahi. ApaNuM bhautika sthULa zarIra ja sAcuM che, mATe A janme A zarIra che tene maLe teTalA bhautika sukha bhogavavA devA. mRtyu pachI kazuM ja nathI." A matane kAraNe karma, punarjanma, dharma vagerene ahIM sthAna nathI. cArvAkadarzana dehAtmavAdI, bhautikavAdI darzana hovAne kAraNe ahIM dArzanika mRtyu ke AtmaciMtanano nakArAtmaka abhigama jaNAya che. bhAratIya darzanonA keTalAMka anadhikRtoe punarjanmanuM vikRta arthaghaTana karIne kahyuM ke, "lAkho janmo maLavAnA che pachI dharma karavAnI, AtmAne pAmavAnI zI utAvaLa che ? A janmamAM bhoga bhogavI levA do. AvatA janme nirAMte Atmasiddhi thaze !" pazcimanA saMto mojhejha, krAISTa, mahamada vagere kahyuM ke, je kAMI baMdagI, preyara, pUjA-prArthanA karavAnA hoya te karI lo, bIjo janma che ja nahIM. satkArya mATe A ja janma che. mRtyu Ave te pahelAM kSaNekSaNanI kiMmata che ane anadhikRtajanoe vicAryuM ke haiM! A eka ja janme che to pachI bhogavAya eTaluM bhogavI lo. Izvara to kalpanAnI vAta che, jIvana to hakIkata che, to jIvanamAM maLe te sukho bhogavI levAM. ozo-rajanIza kahe che ke, "mRtyu jIvananuM sarvathI UMcuM zAstra che. e zAstrano abhyAsa karyA vinA mukti nathI." mRtyuno svAdhyAya ja jIvanano kharo svAdhyAya che, mATe ja jJAnIoe mRtyunA smaraNane samAdhimaraNanuM ciMtana kahyuM che. -jIvanasaMdhyAe aruNodaya, Page #57 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bauddhadarzanamAM tripiTaka graMtha tenI bhASya ane TIkAonA vipula sahityamAM mRtyuciMtana AlekhAyeluM paDyuM che. baddha parivartanazIla daSTa dharmo sivAya koI adaSTa sthAyI dravya ke AtmAtattvono svIkAra karatAM nathI. temanA mate A saMsAra anitya che, kSaNika che jene ApaNe jIvAtmA kahIe chIe. tene eka niraMtara cAlatI prakriyAno pravAha gaNe che, jANe dIpakanI jyota, jIvanamAM saMvedanone AtmAnA guNarUpe svIkAryA che. cetanAnI bhinnabhinna avasthAno svIkAra karyo, paraMtu caitanyatattvanI nityatAne svIkArI nahIM. rAgadveSa ke sukha-duHkha jevAM saMvedano jenI sAthe joDAyelAM che te bhautika levara pote ja AtmA che ane tRSNAonA bujhAI javAthI nirvANa tarapha laI jaI zakAya che evo buddhano mata hato. narAtmavAda e buddhadarzananuM viziSTa AtmaciMtana che jethI anAtmavAdane buddhadarzananA mRtyuciMtanamAM kendrasthAne mUkI zakAya. zrImada bhAgavata, gItAmAM yogezvara zrIkRSNa mRtyune suMdara rIte samajAvatAM kahe che ke, "prabuddha prajJajano kadI mRtyuno zoka karatAM nathI. e ciMtave che ke, bhUta-atItamAM nahoto ema paNa nathI ane bhavianAgatamAM nahIM houM ema paNa nathI. eTale evo zoka zA mATe karavo ? deha anitya che. je anitya che tenI sAthe saMbaMdha kema baMdhAya ? tenA. mohamAM paNa vyAkuLa na ja thavAya. AtmA nathI janmato ke nathI marato. e to zAzvata ane purAtana che. AtmAne zastro chedI zakatAM nathI, agni bALI zakato nathI, pANI bhIMjavI zakatuM nathI ane pavana sUkavI zakato nathI. vaLI e koIne haNato nathI ke haNAto nathI. AtmA jIrNa thayela deharUpI vastrano tyAga karI anya navA dehane dhAraNa kare che. ApaNe tene mRtyunuM nAma ApIe chIe. je nitya ciraMtana ane zuddha buddha che teno zoka karavo vyartha che." mahAbhAratakALamAM satyavAna sAvitrInI divya kathA dvArA mRtyuciMtananuM adbhuta nirUpaNa thayuM che. yamadevanAM aneka pralobhano -jIvanasaMdhyAe aruNodhyA - 105 - chatAM sAvitrI temAMthI pAra UtarI yamadevane vacana ApavAnI sthitimAM mUke che. emaNe to mAtra satyavAna pAcho mAgyo. pramAdava, kaSAyabhAva ke jIvabhAvamAM satyavAnarUpI AtmA khovAI gayo che. ApaNAmAM rahela puruSArtharUpa sAvitrI samyam parAkrama dvArA AtmajAgRti sAdhI zake. vizva parivartanazIla che. sAvitrI vicArazUnya bane che. tenuM citta advaita tattvamAM cuta thAya che. e ja sanAtana niSpanna tattva aparivartanazIla che. sAvitrInI ucca kakSAnI sAdhanA dvArA tene maLela jAgRti avidyAnA aMdhakAramaya tamasa pradezane chedI jJAnanA parama prakAzane pAme che. maharSi araviMde sAvitrI mahAkAvya dvArA mRtyunA rahasyane udghATita karyuM che. ApaNe ApaNA AtmAne vistRta karI dIdho che. gItAmAM paNa yogezvara zrIkRSNa AtmasmRti pAchI meLavavAnI vAta vAraMvAra kahI che. jaina dArzanikanA mRtyu vizenA vicAro pAradarzaka che, kAraNake temAM saMpUrNa AtmaciMtana abhipreta che. AtmasthitinA pariprekSyamAM jaina pUrvAcAryoe mRtyunA ciMtananuM nirUpaNa karyuM che. saMlekhanA - saMthAro e jaina dharmamAM vaparAto viziSTa pAribhASika zabda che, ahIM svecchAe mRtyunA khoLAmAM besavAnI vAta abhipreta che. kAyA ane kaSAyone kRza karavA ke pAtaLA pADavA eTale saMlekhanA. saMlekhanA vrata aMtima samaye laI zakAya. e vrata eka kSaNathI. mAMDIne bAra varSa sudhInI avadhinuM paNa hoI zake che aMte saMthArAmAM pariName che. saMlekhanA e bAhya atyaMtara tapa che. mRtyunI pUrvataiyArI mATe levAtuM vrata. * jyAre vRddhAvasthA Ave, zarIra barAbara na cAlatuM hoya - rogothI gherAI gayuM hoya. -jIvanasaMdhyAe aruNodhya - 106 - Page #58 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * sAdhunA AcAro A zarIra dvArA na pALI zakAya tevI sthiti hoya. * AvA saMyogomAM gurunI AjJAthI svecchAe deha, choDavA mATe vrata levAtuM hoya che. * yuddha, dukALa, adharmathI jAtane rakSavA viSama saMjogomAM ziSya, sAdhu, gRhastha ke bhaktane gurumahArAja AjJA Ape che. jaina zAstromAM mRtyunA je vividha 17 prakAra batAvavAmAM AvyA che temAM saMlekhanA vrata mATe traNa prakAranA mRtyune viziSTa darzAvela che, je sakAma maraNanA traNa prakAra che --- 1) mRtyu vakhate AhAra-pANI vagere na levA te bhakata pratyAkhyAna maraNa. 2) cAra prakAranA AhAra paccakhI uparAMta jagyAnI maryAdA bAMdhI lIdhI hoI IzArAthI jIvana cAle-iMgita maraNa. 3) vRkSanI zAkhAnI mAphaka zvAsozvAsa nIkaLI jAya tyAM sudhI paDI rahevuM te pATopagamana maraNa kahe che. saMthArA-saMlekhanA vrata dvArA mRtyu e AtmahatyA nathI. tapa che. ahIM sabhAnatApUrvaka mRtyune svIkAravAnI pUrvataiyArI dvArA mRtyunuM svAgatA karI mRtyune mahotsava banAvavAnI vAta che. vrata lenAra vyakita ... * laukika sukhanI AkAMkSA karato nathI. *paralokanA sukhanI paNa apekSAka karato nathI. * vrata daramiyAna prema, Adara ke prasiddhi maLe tevA bhAva paNa na hoya ane te mATe vadhu jIvavAnI icchA paNa na kare. * kaSTa vadhatAM mRtyu jaladI Ave, deha jaladI chUTe tevuM paNa na iccha-samatAmAM rahe. * bhogopabhoganI paNa icchA na thAya. saMlekhanA-saMthArAnuM vrata lenAra tapasvIne AvA aticAro-doSa na lAge te mATe 'nircAmaNA karAvanAra eTale tenI vaiyAvacca sevA karanAra sAdhu ke vyakti satata jAgRti rAkhe che. sAdhakane satata AtmaramaNatAmAM rahevA maTe protsAhita kare che. zarIra rogothI gherAyeluM hoya, azAtA vedanIyanA prabaLa udaye dehamAM tIvra pIDA hoya, deha mUrNita hoya te avasthAmAM jarA bhAnamAM Ave tyAre tIvra vedanA kahe ke have mRtyu Ave to sAruM ne vaLI pAcho mUchamAM jAya tyAre svajano anukaMpA prerita mRtyuno vicAra kare, "marsikiliMga." AvA mRtyumAM mRtyu pUrvenI sAdhanA-ArAdhanAno koI avakAza raheto nathI tyAre saMlekhanAmAM mRtyu pUrvenI ArAdhanA abhipreta che. zrAvaka traNa manoratha seve che. paheluM, vratI zrAvaka banuM, pachI paMca mahAvrata svIkArI sAdhu banuM ane chelle saMlekhanA-saMthArA sahita samAdhimaraNanI prApti karyuM. eka ja bhavamAM traNe manoratha caritArtha karanArA sAdhaka potAnA jIvanamAM kAMcanamaNi yoganuM sarjana kare che, jANe saMyama jIvanarUpI sonAnA mugaTamAM mRtyurUpI jhaLahaLato maNi. saMthAro e AtmahatyA nathI, hatAzAnA saMyogo, lAcArI ke asahiSNutAnI sthiti, AbarU ke pratiSThA gumAvavAno bhaya aMte AtmahatyAmAM pariNamavAnI zakyatA hoya che. ArtadhyAna ke raudradhyAnA pachI mAnava AtmahatyA karavA tarapha prerAya che. ApaNe tyAM satIprathA dvArA mRtyunA ghaNA kissAo banatA. Aje paNa kvacit bane che. strI ke (svajana) patinI (ke svajananI) citA para besI baLI mare te satIprathA che jemAM mahAmohanIya karmano udaya, ArtadhyAna ane aMdhazraddhA abhipreta che. - jIvanasaMdhyAe aruNodaya (108 AjIvanasaMdhyAe aruNodhyo Page #59 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jehAda e dharmajhanUnanuM pariNAma che. dharmanA rakSaNa mATe vivekahIna rIte mahAhiMsAnuM zaraNa e dharmano viparyAya che. mAnavabaoNmba banI maravuM ne mAravuM e mRtyu viphalatAnI caramasImA che. sArvabhaumatva ke rASTranI rakSA kAje anyAya sAme ke koInA prANa ke ziyaLa bacAvavA mATe zahIda thavuM e mRtyuno viziSTa prakAra che. ahIM aMtima kSaNe dveSa ke hiMsAno bhAva na hoya to ja Atma zubha pariNatimAM rahI zake. mRtyunA A badhA prakArathI saMthAro alaga che. saMkhelanA vrata levA ahIM koInI jabarajastI na hoya. mRtyu mATenI saMpUrNa mAnasika ane zArIrika taiyArI pachI saMlekhanA vratamAM AgaLa vadhatA saMthAro sijhatA sAdhakane paMDitamaraNa ke samAdhimaraNa lAdhe che. cakravartInI samagra saMpatti karatAM svarUpa ramaNatAno eka samaya vadhAre kiMmatI che. jJAnIe kahyuM che ke jayAre ema lAge ke zarIra have kAma nathI karI zakyuM tyAre AtmAe jAgRta thaI potAno mAla bacAvI levo joie. jyAre ghara baLatuM hoya tyAre sauthI mUlyavAna padArthane ApaNe gharanI bahAra kADhIe chIe. mAtra cetanatattva ja mUlyavAna che. AvA zarIra to A jIve anaMtavAra dhAraNa karyA ne choDyA. pUrvabhavathI saMbaMdho ane zarIra choDIne ja AvyA chIe to have navuM zuM ? pudgalanuM banela zarIra pAchuM pudgalane soMpavuM che. mATe ja mahApuruSo aMtima samaye pudgalane vosarAvI de che. dehano nivAsa zAzvata nathI. tIrthakarone paNa amara zarIra maLyA nathI, mATe huM AtmaniSThApUrvaka deha choDIza. huM AtmA chuM, zarIra nathI te bhAvamAM satata rahIza. saMlekhanA vrata grahaNa karavuM eTale 'saMvara' bhAvamAM AvavuM. vratamAM AvatA nirmaLa jIvanacaryA zarU thAya che je AvatAM karmone rokavAnI pALa samAna che. Azrava (karmano Avato pravAha)no baMdha thAya che, paNa sAdhanAmAM AgaLa vadhatA karmonI nirjarA paNa thAya che. ahIM sAdhaka satata anuprekSamAM ramamANa rahe che. 12 bhAvanA ane 4 parAbhAvanA A soLa bhAvanAnuM ciMtana zubhamAMthI zuddha tarapha javAno rAjamArga che. saMsArabhAvanA, azaraNabhAvanA ane anityabhAvanA vairAgyapreraka bane che. aMte A bhAvanA-anuprekSAnuM ciMtana sAdhakane ajanmA banAvI zake. janmanI vedanA vize ApaNe kalpanA karatAM nathI.kAraNa ke te to parabhavanI, AvatA bhavanI vAta che. ApaNe mAtra mRtyunI vedanA vize vicArIe chIe, kAraNa te A bhavamAM ja vedavAnI che. mRtyunI vedanArUpI vRkSanuM bIja to janma che, je divase ApaNe janmathI chuTakAro meLavazuM te kSaNe ja janama-maraNanI zRMkhalAmAMthI mukti maLI jaze. chelle sAdhaka kSamApanA, pApasthAno ane aticAronI AlocanA sAthe cAra maMgalazaraNAno svIkAra karI kAyAnI mAyA visArI saMthArAsaha samAdhimaraNa - paMDitamaraNane pAme che. bhAratIya darzana sAhityamAM mRtyuciMtana dvArA mokSaprAptinAM sAdhano ane mArga batAvAyA che. aMtima samaya sudhAravA satya, ahiMsA ane sadAcAramaya jIvanazailI para bhAra mUkyo. A tamAma darzanamAM dharma ane tattvajJAnano suMdara samanvaya thayo che. satapuraSoe batAvela mArga para zraddhA ane viveka sAthe cAlavAno puruSArtha karIzuM to samAdhimaraNanuM divya dvAra avazya khulaze. -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) - 109 jIvanasaMdhyAe aruNodaya - 110 Page #60 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sahiSNutA jIvanamAM ApaNe traNa prakAranI sahiSNutA keLavavAnI che - kaSTa sahiSNutA vedanA sahiSNutA ane maraNa sahiSNutA. samAdhimaraNanI prApti mATe A traNa prakAranI sahiSNutA jIvanamAM hovI jarUrI che. huM kaSTa sahana karuM ane je kaSTanI anubhUti thAya che te bIjAne paNa thatI hoya jethI mArA dvArA anyane kaSTa nA pahoMce tenI jAgRti ane mAruM kaSTa ochuM karavA huM puruSArtha karuM chuM tema anyanuM kaSTa ochuM karavAnA prayatnamAM samAnAbhUtino (anyanuM duHkha ke pIDA joI mane tevI ja pIDAnI anubhUti thAya te) bhAva, AvuM ja vedanAnI sahiSNutAmAM che ane mRtyu sahiSNutA eTale mRtyuno sahajabhAve svIkAra ane e bhAva ja jIvana saMdhyAe aSNodayano anubhava karAve. AThamuM vacana hindu lagnavidhimAM saptapadInuM mahattva che. vara-vadhU saptapadImAM sAta pherA pharI ane lagnanA pavitra baMdhanamAM baMdhAya che. A kriyA vakhate vara-vadhU agninI sAkSIe ekabIjA sAta vacanathI baMdhAya che. ekabIjAnuM bharaNa-poSaNanuM vacana, vaphAdArIpUrvaka sahiyArA vikAsanuM vacana, saMpattinI jALavaNI ane rakSaNanuM vacana, sukha-duHkhanI dareka kSaNomAM ekAbIjAne sAtha ApavAnuM vacana, bALakone saMbhALavAnuM vacana, Rtune anakULa thaI ekabIjAne sahayoga ApavAnuM vacana, maitrIbhAvanAnuM vacana. A sAta vacano ubhayapaNe nibhAvavAmAM Ave to jIvanabhara dAmpatyavaibhava prasannatAthI chalakAI uThe. AThamuM vacana e hovuM joIe ke jIvananA aMta samaye ame banne ekAbIne sAtha ApazuM ane jayAre vidAya thAya tyAre samAdhimaraNa maLe tevuM jIvana jIvavAno samyaka paraSArtha karIzuM. jo saptapadInI purNAhUti prasaMganuM A AThamuM vacana satata smaraNamAM rAkhI jIvana jIvavAmAM Ave to jIvanasaMdhyA samaye jIvananA araNodayanI prasanna anubhUti thayA vinA rahe nahIM. AjIvanasaMdhyAe aruNodhya) A jIvanasaMdhyAe aruNodaya Page #61 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ArAdhanAno avasara mRtyunuM smaraNa svajanonI jAgRti aMtima kSaNone samAdhimaya banAve che pratyeka jIvanakuMbha para ekSapAyarI DeITa lakhelI ja hoya che, paNa e lipi ApaNe ukelI zakatA nathI. paNa jo aMtima kSaNano saMketa maLe to paNa ApaNe e saMketane samajI ane samatApUrvaka samAdhimaraNa maLe tene mATeno puruSArtha Adaravo rahyo. satarka thaIne ApaNe ke ApaNAM svajana mATe dharmamaya sAdhanA mATe samAdhipUrvaka e aMtima kSaNo jAya tevuM jAgRtipUrvakanuM Ayojana karavAnuM ApaNuM saunuM kartavya che. pravacanamAM paM. jinasuMdaravijayajIe AvI eka preraka ghaTanAnuM hadayasparzI nirupaNa karyuM che. dharmanagarI muMbaInI A vAta che. muMbaInuM eka paru che, jemAM eka dharmaniSTha parivAra vase che. paise-Take ThIka-ThIka paNa tenI bAbatamAM gharanI pratyeka vyaktine khUba lagAva. dharmanA saMskAro khUba sArA. te parivAramAM 12 varSano saMyama paNa che. khUba nirdoSa, bhoLo, bhalo, badhAne priya thaI paDe evI enI AkRti, prakRti ane kRti. paNa tenI nirdoSatA, bALapaNane gaNakAryA vinA saMyama para karmarAjAno humalo thaI gayo. duHkhAvo thayo, DaoNkTarane batAvyuM. bAyopsI karAvI. nidAna thayuM ke 'saMyamane kaeNnsara che" ane chelluM sTeja eTale "kensala' samajavuM. Akho parivAra zokamagna thaI gayo. saMyamane paNa te vAtanI khabara paDI gaI, te paNa becena banI gayo. divaso vitatA gayA. jIvanasaMdhyAe aruNoghya 113 vedanA divase divase vadhavA lAgI. saMyamanI sahanazakti khUTI, herAna thaI rahyo che, paNa tene mA para khUba rAga ane 'mA' paNa tene vAtsalya dvArA samajaNa dvArA sAMtvana apI rahI che. eka divasa 'mAe AkhA parivArane bhego karyo ane khUba gaMbhIratArvaka samajAvyuM ke "badhA zoka dUra karI do, saMyamanuM mota bhale ApaNe aTakAvI na zakIe paNa sudhArI zakavAnI taka to ApaNA hAthamAM che. tene samAdhimRtyu maLe, ArtadhyAna aTake evA prayatno badhA sAthe maLIne AjathI ja zarU karIe. e ja enI sAcI sevA che. eka AtmA ApaNA parivAramAM Avyo che to ApaNA badhAnI javAbadArI che ke enI durgati to na ja thavI joIe. mATe ja tenI samAdhi mATe zuM zuM karavuM te vicArIe.' badhAnI AMkho bhInI thaI gaI hatI. saMyama badhAne khUba vhAlo hato ane have tenI sAcI sevAnI vAta AvI. avasara Avyo eTale badhA eka pachI eka bolavA lAgyA ke, 'saMghamAM sAdhu ke sAdhvIjI bhagavaMta hoya to temane vinaMtI karIne ghera lAvavA ke jethI mahAtmAnAM darzana-vaMdana saMyamane thAya ane mahAtmA paNa kaMIka samAdhidAyaka saMbhaLAve. tarata bIjA sabhya bolyA, vArApharatI ApaNe saMyamane navakAramaMtra, uvasaggaharaM stotra tene jIvanamAM sukRto, jainazAsanamAM thatAM suphto vigere saMbhaLAvI samAdhi ApIe.' trIjA vaLI bolyA ke, "mInAno rAga khUba ja sarasa che ane tene stutio, stavano, sajjhAyo paNa ghaNI AvaDe che to tene suMdara stutio vagere saMbhaLAvavI.' vaLI cothA sabhye khUba agatyanI ane gaMbhIra vAta mUkI ke, *saMyame pUrvabhavamAM koI jIvavirAdhanAo, hiMsAdi karyAM che enA pariNAme ATalI nAnI uMmaramAM kaeNnsara AvyuM che, to roja traNa TAIma 3-3 vAra IriyAvahiyA sUtra arthapUrvaka bolIne tenI pAse pUrvanA janmamAM thayela jIvasiMhasAonI vAraMvAra aMtarathI mAphI maMgAvIne bolAvavuM jIvanasaMdhyAe aruNoghya 114 Page #62 -------------------------------------------------------------------------- ________________ nahIM. vedanAne samAdhithI sahana karaje, ArtadhyAna na thAya nahIM to durgati thaze." mahAtmA bolyA, "saMyama ! A deha e tuM nathI. tuM to anaMta zaktino mAlika che. kyAMya zarIramAM tenI vedanAmAM lepAI na jato.' A bAju navakAranI dhUna cAlu che. saMyama paNa uccArapUrvaka navakAra bolI rahyo che. dhIme dhIme saMyamano svara maMda paDayo. have mAtra hoTha phaphaDI rahyA che. dhUna cAlu che. tenI pathArInI sAme rahelA paramAtmAnI chabIne tenI najIka lAvyA. tenI dRSTi tyAM sthira thaI. hoTho phaphaDatA baMdha thayA ane atyaMta samAdhipUrvaka deva ane gurunA sAMnidhyamAM saMyame samAdhipUrvaka prANane choDyA. dhanya che samAdhi ApanAra sAcI mAne ! dhanya che samAdhi-dAcaka dharmaniSTha parivArane ! dhanya che samAdhimRtyune varanAra bALa-saMcamane ! joIe. ane jo bhAvapUrvaka artha sahita saMcama IriyAvahiyAmAM lIna banaze to kaeNnsara karmo para ja sIdho ghA vAgaze jethI vedanA ghaTaze.' badhA eka avAje bolI uThyA, 'khUba sarasa ! khUba sarasa ! khUba mArmika vAta Ape karI.' ane vicAraNA mujaba kAryavAhI zarU thaI gaI. saMcama paNa karAvAtI ArAdhanAomAM AnaMdapUrvaka rasa levA mAMDyo. vedanA vadhatI cAlI, paNa saMyamanuM vedanA taraphanuM lakSa, ArtadhyAna, hAyavoya, raDavuM vigere ghaTavA mAMDayuM. kyAreka stuti-stavanamAM, kyAreka duSkRta gartAmAM, to kyAreka sukRta. anumodanAmAM to kyAreka IriyAvahiyAnA arthamAM to kyAreka ghera padhArelA mahAtmAnA darzana-vaMdana temanA dvArA saMbhaLAvAtI samAdhidAyaka vAtomAM lIna banavA mAMDyo. tenI prasannatA roja-roja vadhatI cAlI. ane eka divasa to te bolI uThyo ke, "he mA ! keTaluM sAruM thayuM ke mane kaeNnsara thayuM, kemake mane kaeNnsara AvyuM to ATalI nAnI uMmaramAM ATalI jabaradastI ArAdhanA karavA maLe che ane ghaNA badhA pApo khapAvI ApanAra vedanA sahana karavA maLe che. mammI ! jo huM sAjo hota to ramato hota, TI.vI. joto hota, keTalA pApo karato hota ? huM mAMdo paDyo te khUba sAruM thayuM. saMyamanA bhAvavAhI khUba samajaNapUrvaka bolAyelA A zabdoe badhAne bhInA karI dIdhA. tenI UMDI samajaNe, ATalI bhayaMkara vedanAmAM anubhavAtI samAdhio badhAne AnaMda sahita Azcaryacakita karI dIdhAM. divaso vItatA gayA, zarIra ogaLatuM gayuM, vedanA vadhatI gaI ane saMyamanI jiMdagIno chello divasa AvI gayo. are! chellI miniTa gaNAI rahI che. badhA sAvadhAna thaI gayA che, mahAtmA paNa padhArI cukyA che. mammI bolI, 'beTA ! parIkSAnI ghaDI AvI cukI che. jarAya Dagato -jIvanasaMdhyAe aruNodhya, - jIvanasaMdhyAe aruNodaya , Page #63 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jIvanasaMdhyAe aruNodaya AkAzamAM sUraja astAcaLe jaI rahyo hoya, saMdhyA tenA raMgo A avanI para pAtharI rahI hoya, vRkSa parathI pILuM pAna nIce kharI paDatuM hoya... jANe A badhAM jIvanasaMdhyAnAM pratIko lAge che. saMdhyAno samaya ApaNane parivartanano saMdeza Ape che. parivartana e prakRtino aphara niyama che. saMdhyA pachI sUrya asta thAya to ja zItaLa cAMdanI maLe, pakSIo AkAzane choDe to ja potAnA mALAM AvI zake, gAyo gaucarane choDe to ja ghara bhaNI AvI potAnA zizune maLI zake, mAnavIo potAnA kAma-dhaMdhA choDIne ghara tarapha prayANa kare to parivArane maLI zake. kAMIka meLavavA mATe kAMIka choDavuM paDe. ahIM milana mATe viyoga anivArya che e vAta abhipreta che. iSTanA viyogano vicAra mAtra darda ke pIDAjanaka hoya che je mAnavIne nirAzA ke hatAzA tarapha laI jAya. sAMjanA dRzyamAM thoDI udAsI dekhAI, paraMtu AkAzamAM saMdhyA khIlI hoya te dRzya AhlAdaka hoya. ema ja ApaNI jIvanasaMdhyA jo khIle to ApaNane e saMdhyAmAM UgatuM prabhAta aruNodaya dRzyamAna thAya ane jIvanamAM prasannatAnA sakUliMgo phUTe. janma pachInI ApaNI avasthA, zaizava, taruNa avasthA, cauvana, prauDha avasthA ane vayaska avasthA. A vayaska avasthA e jIvanasaMdhyAnI avasthA che. sauprathama to ApaNe e vicAravAnuM ke dasa dRSTAMte durlabha mAnavabhava to maLyo paNa sAthe sAthe ATaluM lAMbuM AyuSya maLyuM. vaLI jIvanasaMdhyAe uSAnI lAlI jevI prasannatAvALI kSaNo jIvanamAM maLe tevI preraNA karavAvALA satpuruSo ane jIvanasaMdhyAe aruNoghya 117 gurubhagavaMtono ApaNane yoga thayo te ApaNA jIvanamAM che te AnaMdanI ghaTanA che. rASTrasaMta pUjya namramuni ma.sA. siniyara siTIjhananI zibiramAM ApaNane amUlya ciMtanapreraka mArgadarzana ApatAM he che, ghaDapaNa e bIjuM bALapaNa che, haMmezAM bALaka navuM jhaMkhe bALaka haMmezAM mAno sahAro le tema ghaDapaNa paNa koIno sahAro jhaMkhe. ghaDapaNa paramAtmAno sahAro jhaMkhe che. jema paramAtAmAthI vikhUTA paDavAno samaya bALapaNa che tema paramAtmA sAthe joDAI javAno samaya jIvanasaMdhyAno samaya che. jIvanarasane AdhAre jIvana jIvAI che ane jIvanarasa sukAI jatAM vyakti sukAI jAya che. jyAM sudhI prema maLe tyAM sudhI jIvanarasa jaLavAI rahe, paNa jIvanamAM prema maLavAnuM baMdha thAya tyAre jIvanarasa sukAI jAya che. vyakti jIvaMta hovA chatAM maravA paDayo hoya tevuM lAge che. prema ApavAthI prema maLe che. jayAM prema maLaze tyAM bALaka AkarSAze. ApaNe bALaka pAsethI paNa nirdoSa prema pAmI zakIe. ane paramAtmA pAsethI premanI askhalita dhArA je vyaktinI bhItara vidheyakatA che, jenA aMtaramAM hakArAtmaka abhigama che eTale jeno inTaranala pojhiTIva aproca che, jene kazI phariyAda nathI te yuvAna che. phariyAdI hoya te negeTiva hoya, teno nakArAtmaka abhigama hoya paristhitimAM mAthuM mAryA kare che te vRddha che. AvyA... badhuM pIrasANuM... jamavAnA Tebala para bolAvyA roTalI ApavAmAM vAra lAgI. aNagamo utpanna thAya, vicAra Ave ke joto kevA thALI para besADI rAkhe che. A che narAkAtmaka abhigama. paNa... nA mAre mATe be garama roTalI kadAca rAkhI hoya eTale jIvanasaMdhyAe aruNoghya 118 Page #64 -------------------------------------------------------------------------- ________________ moDuM thatuM haze... pojhiTIva thikiMga. ane kadAca moDI Ave... garama na paNa Ave ne zAMtithI jamI laIe te samatA ja ApaNane zAMti ApI zake. pratyeka vyaktinI AsapAsa "orA" hoya che ene "prabhA" paNa kahIe chIe. koI paNa vyakti negeTiva (nakArAtmaka bhAvo) thAya tyAre tenI AsapAsa negeTiva lahera bleka orA racAya. A bleka orA (zyAma prabhA-kRSNa leyA) zarIranA inTaranala koSane prANazakita ApavAmAM avarodharUpa che. prANazakita na maLe eTale koSa maravAnA zarU thAya. ApaNA aMdaramAMthI satata nakArAtmaka vicAro phariyAda banIne Ave tyAre AvuM bane. satata phariyAdI paramAtmAnI yAdImAM na Ave. jo ApaNe jIvanasaMdhyAe sUryodaya, aSNodayane mANavo che to paristhitino sAmano karIe. jhIMka jhIlIe paNa paristhitimAM mAthuM na mArIe, Ama karavAnI jIvananI pAnakharamAM paNa vasaMtano anubhava thaze. ApaNuM dhAryuM na thAya. ApaNI icchA pramANe na thAya eTale ApaNI phariyAda zarU thAya. bahenonA caherA vadhu karamAyelA hoya kAraNake bahenone eka ne eka vyakti sAthe vadhu rahevAnuM hoya eTale problema thAya... phariyAda thAya... phariyAda e ukela nathI. jyAM ApaNuM na cAle tyAM ApaNe mAthuM na mAravuM. A samayamAM gharamAM sAMbhaLavAvALA ghaTyA che. saMbhaLavAvALA vadhu paDatA che. saMbhaLAvavAvALAnA caherA para vadhu karacalI paDe che, kAraNa ke koIne sAMbhaLavAmAM rasa na hovA chatAM bolavAthI tenI enarjI vesTa thAya. koI na mAne eTale gusso ane aNagamo utpanna thAya te negeTiva enarjInuM sarjana kare che. pacAsa varSa pachI negeTiva enarjI pacAvavAnI ApaNI zakita hotI nathI mATe bolavAnuM ochuM rAkhIe to zakti jaLavAI rahe. uMmarane kAraNe avasthAnI avyavasthA thavAnI ja. AMkha, kAna, dAMtanI takalIpha uparAMta vAta, pitta, kaphanA asaMtulana thavAnI pIDA e svAbhAvika che. kAraNa zarIra pudgalano piMDa che. pulano svabhAva saDana, galana, paDana vigere che. te ApaNe jANIe chIe. dehano kALa karIne jIrNa thavAnA svabhAvane ApaNe svIkAravo joIe. koI paNa vyakti potAnI uMmara karatAM 10 varSa yuvAna thaI zake ne dasa varSa vRddha paNa thaI zake. je zarIranI pIDAne avagaNe tenI takalIpha aDadhI thAya, je gaNyA kare tenI takalIpha Dabala thAya. duHkha batAvyA kare tenuM Dabala thAya, duHkha na batAve tenuM aDadhuM thAya. ApaNe ApaNuM duHkha pIDA gAIe to vadhu duHkha thAya. traNa vAra duHkha, duHkha, duHkha bolavAthI caherA para karacalI paDe. traNavAra huM sukhI chuM, huM sukhI chuM, huM sukhI chuM... bolanArano caherAmAM camakAra AvI jaze. ApaNe mana, vacana, kAyAnuM propara DrAIviMga karI zakyA nathI. spIDa brekara, sinala vagere ApaNe jotA nathI. ApaNe joIe chIe mAtra spIDo mITara mATe ja ApaNe zoka, akasmAtano bhoga banIe chIe. besavuM, sUvuM, uThavuM, mauna rahevuM ke bolavuM e badhAnuM ApaNuM ApaNe mATe nirIkSaNa karavuM joIe. ApaNA zabdo bhaTakAvA na -jIvanasaMdhyAe aruNodhya (119 jIvanasaMdhyAe aruNodhyama (120 Page #65 -------------------------------------------------------------------------- ________________ joIe. ApaNo nakArAtmaka abhigama ApaNane asvastha na karI de dInuM ja nirIkSaNa karavAnuM che. Aje ApaNuM duHkha sAMbhaLavAvALA keTalA ? ApaNane ApaNuM duHkha koI premathI sAMbhaLIne sahAnubhUtinA zabdo ke duHkhamuktinA upAyanA mAtra zabdo kahe to paNa ApaNuM duHkha aDadhuM thAya. jethI duHkha ene ja kahevuM jenAthI ApaNuM duHkha aDadhuM thAya, tene na kahevuM jenAthI duHkha bamaNuM thAya. paramAtmA samakSa duHkha kahevAthI te sAMbhaLaze, te rIekzana paNa nahIM Ape. tethI A kathana prArthanA banI jaze ane ApaNe haLavA thaIzuM. gharanA sabhyo vacce saMgharSa kema thAya... chata eka che, lAgaNInI achata che. Ama najIka rahIe chIe chatAM dUra rahIe. A aMtara ghaTADI zakAya. ApaNane ema lAge ke amane koI pUchatuM nathI. ApaNe bhUtakALa yAda karIe. pAsTamAM keTalAya nAnA prasaMgomAM paNa ApaNe vaDIlane pUchatA. have ApaNane to pUchyA vagara ghaNA moTA nirNayo gharamAM levAya che. A bAbatano samAdhAnakArI upAya mAtra e che ke * mAgyA vinA salAha na ApyA karavI. * ApaNe ApaNAM saMtAnone kadAca evA saMskAra nathI ApyA ke te satata ApaNane pUche. vartamAna vizvanA vevvajha evA che ke terame varSe to bALaka pukhta banI jAya. jIvanasaMdhyAe aruNoghya * 121 ApaNA bALako hAI-Teka ane buddhizALI che. vyakti nathI badalANI, vizva badalANuM che. ApaNe bALaka jevA nirdoSa banI jaIe. nirdoSatAthI sAmaMjasya racAze. nirdoSa caherA para prasannatAnI lAlI prasaraze. je hasatuM hoya te bALaka kahevAya. tabIyata ke upekSAne kAraNe vayaska raDI paDe paNa moTA bhAganAM AMsu bahAra ja na Ave. je gharamAM vayaska vaDIla raDato hoya ane yuvAna hasato hoya te ghara Adarza nathI, paNa je gharamAM vaDIla hasatA hoya ane yuvAna vicArato hoya te ghara Adarza che. vaDIla mATe maunanuM mahAtmya ghaNuM che. mauna rahe te manathI yuvAna bane. mauna sAdhanAthI sAdhakamAM vacanasiddhi pragaTe che. avasthAnI vyavasthAne sudhAravAno zreSTha upAya mauna che. mauna eTale mAthuM na mAravuM. je be hoThane joDelA rAkhe te pAMca-sAtane joDelA rAkhI zake. saMyukta kuTuMba ane vibhakta kuTuMbanI vyAkhyA samajavA jevI che. pAse rahIne dUra rahevAnuM nathI, paraMtu saMjoga Adhina dUra rahevuM paDe to paNa dUra rahIne pAse rahevuM eTale saMyukta kuTuMba. huM vaDIla chu to paNa mAre badhAne mAna ApavuM. mAre nAnAone paNa mAna ApavuM. saunA kAmane, nAnI saphaLatAne paNa eprIsIeTa karavI. parivAranI nAnI vyaktinI nAnI saphaLatA vakhate paNa pahelA to vAha! bahu sarasa bolavuM, pachI jarUra paDe to nAnI ane atyaMta TUMkI salAha ApavI. moDhAmAM saumya ane madhura vANIrUpa dujhaNI gAya mUkavAthI mAkhaNa ApaNA mukhamAM jarUra Avaze. jIbha komaLa, snigdha ane madhura banaze. jeno prakRSTa puNyano udaya hoya tene satata zAtA maLe, paNa evuM ochuM bane, jIvanasaMdhyAe aruNoghya 122 Page #66 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zarIrarUpI mazIna khUba vaparAya eTale kIcUDa....kIcUDa kare. mazInane oIliMga karavAthI mazIna ghasAya paNa kIcUDa avAja na Ave. ApaNe avasthAnuM oIliMga karavuM che jethI saMbaMdhomAM kacakaca na thAya. saMbaMdhonI kacakaca maTADavA jIbha para ghI lagADavuM paDe. kaDavI jIbha hoya to tenA para ghI lagADI mIThAza lAvavI paDe. koIne paNa utArI pADatI komenTa nahIM. sAmevALAnI khAmI nahIM paNa khUbInI vAta karIzuM. gharanI vayaska strIe gharanA jUDAnI cAvI yathAyogya samaye putravadhUne soMpI nizciMta thavuM ane vaDIle dhaMdhAnI peDhInI cAvI yathAyogya samaye putrane soMpI nizciMta thavuM te ja Adarza ane satya che. niyamitatAthI svasthatA vadhe. ApaNe ApaNA svAsthyanI kALajI rAkhIe. mAtra bhUtakALamAM DubelA na rahIe. vartamAnamAM jIvavAno puraSArtha karIe. sukha-duHkha e jIvananI ghaTamALa che. duHkhone sahIne hasI kADhatA zIkhIe. duHkhone hasavAthI duHkhono bhAgAkAra thAya che. dhyAna, prANAyAma, morniMga vaoNka ke IvaniMga vaoNka mATe thoDo samaya kADhIe. sat sAhityano svAdhyAya, devadarzana ane satsaMga ApaNI jIvanasaMdhyAe aruNodayanI anubhUti karAvaze. jIvanasaMdhyAe aruNoghya 123 chelle to ApaNe be ja hoIzuM bhale jhaghaDIe, krodha karIe, ekabIjA para dAdAgIrI karavA chelle to, ApaNe be ja hoIzuM. je kahavuM hoya te kahI le, je karavuM hoya te karI le ekabIjAnA cokaThA (Dencara) zodhavA chelle to ApaNe be ja hoIzuM... huM rIsAIza to tuM manAvaje, tuM rIsAIza to huM manAvIza ekabIjAne lADa laDAvavA chelle to ApaNe be ja hoIzuM... AMkho jyAre jhAMkhI thaze yAdazakti paNa pAMkhI thaze tyAre ekabIjAne ekabIjAmAM zodhavA chelle to ApaNe be ja hoIzuM... ghuMTaNa jyAre duHkhaze keDa paNa vaLavAnuM mukaze, tyAre ekabIjAnA paganA nakha kApavA; chelle to ApaNe be ja hoIzuM... mArA rIporTa taddana normala che 'AI ema ola rAITa' ema kahIne ekabIjAne chetaravA chelle to ApaNe be ja hoIzuM... sAtha jayAre chUTI jaze vidAyanI ghaDI Avaze tyAre ekabIjAne mApha karavA chelle to ApaNe be ja hoIzuM... ekabIjAnA parsa, pAkITa, cazmA, davA, mobAIla zodhavA mIsakola devA chelle to ApaNe be ja hoIzuM... jIvanasaMdhyAe aruNoghya 124 Page #67 -------------------------------------------------------------------------- ________________ hAthanI pakaDa chUTaze kAcano glAsa paDIne phUTaze tyAre kALajI laIne kAca vINavA chelle to ApaNe be ja hoIzuM... kAna sAMbhaLatA aTakI jaze moDhAmAMthI zabdo chaTakI jaze tyAre vAtane dhIrajathI samajAvavA chelle to ApaNe be ja hoIzuM... zarIra paDakhA ghasaze AMkhomAM ujAgarA vadhaze tyAre ekabIjAne mAthe hAtha pheravavA chelle to ApaNe be ja hoIzuM... DAyAbiTIsa, bI.pI. AvI paDaze sattara goLIo khAvI paDaze tyAre ekabIjAne yAda devaDAvavA chelle to ApaNe be ja hoIzuM... huM kahIza ke huM pahelo jaIza tuM kahIza ke tuM pahelI jaIza tyAre ekabIjAnA bhaviSya bhAkhavA chelle to ApaNe be ja hoIzuM... manamAM gamagInI thAze AMkho jyAre bhInI thAze tyAre ekabIjAne AMsu luchavA ke hUMpha devA chelle to ApaNe be ja hoIzuM... saMtAnone pAMkho phUTaze, mALAmAM sUnakAra chavAze ekalavAyA jIvanamAM harinAma smaraNa karavAne jIvanasaMdhyAe adayanA darzana karavA (ne) chelle to ApaNe be ja hoIzuM... sAtha jyAre chUTI jaze, vidAyanI ghaDI AvI jaze tyAre ekabIjAne mApha karavA chelle to ApaNe be ja hoIzuM. (inTaraneTamAMthI sAravIne) jIvanasaMdhyAe aruNoghya 125 sUryodaya ke sUryAsta e zabda ApaNe vyavahAramAM vAparIe chIe. hakIkatamAM sUrya mATe asta ke udaya jevuM kazuM ja nathI. udita thavuM ane asta thavuM e ApaNI najarano khela che. pUrvamAM sUryodaya ane pazcimamAM astAcaLa e prakRtinA AvAgamanano niraMtara cAlato khela che. sUrya to satata che. amerikAmAM ApaNe ApaNAM svajanane sAMje phonamAM vAta karatAM kahIe ke, "sUryAsta thaI rahyo che. saMdhyA khIlI che. pazcimamAM AkAzanuM sauMdarya adbhuta che" tyAre te svajana kaheze ke, "hallo, ahIM sUryodaya thaI rahyo che. uSAnI lAlImAnuM sauMdarya mANavA jevuM che." eka kaheze ke, "sUryodaya", bIjI vyakti kaheze ke "nA sUryAsta" A vivAdamAM ApaNe bhANadeva sUrajane pUchIzuM ke, "tame UgyA ke AthamyA ?" to e kaheze ke "huM to Ugato nathI ne nathI Athamato. mArAmAMthI to mAtra prakAza relAyA kare che." janma ane mRtyunuM kAMIka AvuM ja che. janma ane mRtyu to zarIra sAthe joDAyeluM che. AtmA to nitya che, tene janma-mRtyu nathI. sUrya to kadAca be-pAMca karoDa varSe paNa brahmAMDamAM vilIna thaI jAya e vyavahArika rIte nitya che, paraMtu AtmA to nizcaye nitya che, ajara che, amara che. jIvanasaMdhyAe aruNoghya 126 Page #68 -------------------------------------------------------------------------- ________________ guNavaMta baravALiyAno paricaya amarelI jillAnA khAMbhA gAmanA vatanI guNavaMtarAya mAdhavalAla baravALiyAe muMbaImAM sI.e. sudhI abhyAsa karyo. thoDAM varSo prekTisa kya pachI hAla TekSaTAIla prosesa inDasTrImAM pravRtta che. - guNavaMtabhAIe dharma, adhyAtma, kavitA vagere viSaya para sAITha jeTalAM pustakonuM sarjana-saMpAdana karela che. kAThiyAvADa sthA. jaina samAja, ghATakoparanA mukhapatra 'kAThiyAvADa jaina', jaina jAgRti senTara senTrala borDa, muMbaInA mukhapatra jAgRti saMdeza', phorama oNpha jaina inTara emyuala, 'onalAITanamenTa, bhArata jaina mahAmaMDaLanA mukhapatra "jainajagata' (gujarAtI vibhAga), muni saMtabAlajI prerita vizvavAtsalya prAyogika saMgha muMbaI-amadAvAdanA mukhapatra 'vizvavAtsalya'mAM mAnad maMtrI, "jaina prakAza'nA sahataMtrI tarIke sevA Apela che. | muMbaImAM keTalIka vyAkhyAnamALA ane parisaMvAda guNavaMtabhAInA pramukhasthAne yojAya che. videzamAM siMgApora, amerikA vageremAM jaina dharma ane bhAratIya saMskRti viSayaka temanAM saphaLa pravacano yojAyelAM che. dharma ane adhyAtmanA viSayo para muMbaI dUradarzana para emanA vArtAlApa avAranavAra yojAyA che. zrI saurASTra dazAzrImALI sevA saMgha, bRhad muMbaI sthA. jaina mahAsaMgha, jaina adhyAtma sTaDI sarkala sAthe saMkaLAyelA che. jaina saMgha - pArasadhAma, ghATakopara, ama spiriTyuala seMTara tathA prANaguru seMTaranA TrasTI che. cembara jaina saMgha tathA saMtAbAla evorDa phAunDezananA TrasTI che. ema. bI. baravALiyA phAunDezana saMcAlita spaMdana holisTIka insTiTayUTanA TrasTI che. akhila bhAratIya sthA. jaina kaoNnpharansanA maMtrI che. temanAM dharmapatnI DaoN. madhubahene hindI sAhityamAM saMzodhana kArya karI DaoNkTareTa Ph.D. prApta karela che. guMjana baravALiyAnA nAme temanAM dharma, adhyAtma vigere vividha viSayo para lakhANo vartamAnapatro ane sAmayikomAM pragaTa thAya che. 'muMbaI samAcAra'mAM pragaTa thayela guNavaMtabhAInA lekhane 1993nA muMbaI jaina patrakAra saMgha zreSTha patrakAra evorDa"nuM prathama pAritoSika prApta thayuM che. | 'jainavizvakoza'' ane 'jaina agama mizana'' sAthe saMkaLAyelA che. guNavaMta baravALiyA 'guMjana'nAM pustako | sarjana tathA saMpAdana * hadayasaMdeza * marma sparza (DaoN. jayaMta mahetA sAthe) * prIta-guMjana : (150 varSanAM * vItarAga vaibhava praNaya kAvyono pratinidhi saMgraha) * Agama darzana (jinAgama paricaya * kalApIdarzana (kavi kalApI janma zatAbdI | pustaka) prakAzana DaoN. dhanavaMta zAhe sAthe) * jJAnasAdhanA ane sarasvatI vaMdanA * zrImad rAjacaMdra eka darzana * vizvavAtsalyano saMka9pa * samarasena vayarasena kyA * vAtsalyanuM amIjharaNuM * saMkalpa siddhinA sopAna (mAtRvAtsalyanAM vividha svarUpo) * Glimpsis of world Religion * sarvadharmadarzana (vizvanA mukhya bAra * Introduction to Jainisim dharmono paricaya) * Commentray on non-violence * ANagAranAM ajavALAM * Kamdhenu (wish cow) (pro. pravINAbahena gAMdhI sAthe) * Glorry of detechment * uranijharA (kAvyasaMgraha) * kAmadhenu (hindI) * tapAdhirAja varSItapa (jenadarzanamAM tapa) * bhAratIya saMskRtimAM dAnabhAvanA * dAmpatyavaibhava (dAmpatyajIvanane lagatA * jJAnadhArA ( bhAga 1 thI 13) lekhono saMcaya) (jJAnasatramAM rajU thayelA vividha lekho * uttama zrAvako ane zodhapatrono saMgraha) * paryAvaraNa ane dharma * adhyAtmasudhA (DaoN. madhubahena baravALiyA * bhagavAna mahAvIra ane saMyamajIvana sAthe) jaina dharmanA covIza tIrthakara * mRtyunuM smaraNa (mRtyuciMtana) * vicAramaMthana * Aagam An Introduction * amRtadhArA * Development & Impact of Jainism in India & abroad. * dArzanika dRSTA * jena patrakAratva * jainadharma (paricaya pustikA) adhyAtma rAmAbhA * ahiMsA bhImAsA (DaoN. kanubhAI zeTha sAthe) | zrI uvasagaharaM stotra : eka adhyayana * caMdrasena kaMthA (DaoN. kanubhAI zeTha sAthe) * zrutajJAnanAM ajavALAM * amaratAnA ArAdhaka * roleSI (mAlocanA ane upAsanA) * adhyAtmaniSTa saMtabAlajI * bhAratIya saMskRtimAM dAna bhAvanA * ApanI samakha (DaoN. jayaMta mahetA sAthe * jenadarzana ane gAMdhI vicAradhArA * upasarga - pariparNa kathAo * bAgama avagAhuna E-mail: [email protected] . (M) 098202 15542 -jIvanasaMdhyAe aruNodhya) - 127 (jIvanasaMdhyAe aruNodaya )