________________
४० પ્રબુદ્ધ જીવન
જૂન, ૨૦૧૫ ધ મેત બુકર પુરસ્કાર વિજેતા કથા
જહાજ ડૂળ્યું-ડૂબવા લાગ્યું ત્યાંથી કથાનો પ્રારંભ પુસ્તકનું નામ : લાઈફ ઑફ પાઈ
સિર્જન -સ્વાગત થાય છે. ભયભીત વાતાવરણ, પવનનું તોફાન લેખક: યાન માર્ટેલ
અને જહાજની જળ સમાધિના આલેખનની અનુવાદ : જિતેન્દ્ર શાહ
Hડૉ. કલા શાહ
અનુભૂતિ ગુજરાતી વાચક માટે અભુત અને ટાઈમ લેસ બેસ્ટ સેલર
અનન્ય છે (પાનું ૮૮). રસાસ્વાદ : ડૉ. કલા શાહ ઈસ્લામ ધર્મ વિશેના કથાના નાયક યાર્ન પટેલના
‘જહાજમાં એક ધ્રુજારી આવી અને એક પ્રચંડ પ્રકાશક : આર. આર. શેઠ એન્ડ કુ-મુંબઈ. વિચારોમાં વ્યક્ત થતો ધાર્મિક ભાવનાનો સમન્વય
અવાજ આવ્યો જાણે ધાતુના રાક્ષસે એક મોટો મૂલ્ય-રૂા. ૧૭૫, પૃષ્ઠ-૨૦૮. અને તેની અભિવ્યક્તિ નોંધપાત્ર છે. કથાના ૮૦.
ઓડકાર ન ખાધો હોય! આ અવાજ આવ્યો ડો. ધનવંતભાઈ શાહે ‘લાઈફ ઓફ પાઈ” પાનામાં લેખકે આપેલી વિગતો ગુજરાતી ક્યાંથી? મૃત્યુના દેવને પડકારતી આ મનુષ્યની પુસ્તક વાંચવા મોકલ્યું અને અવલોકન કરવા ભાષાના વાચક માટે નવી જ છે. અને સાથે સાથે
અને જાનવરની સામૂહિક ચીસ હતી ? કાળદેવતા કહ્યું. અન્ય કામોમાં વ્યસ્ત હોવાથી પુસ્તક પંદરેક પ્રાણી જીવનની અનભતિ કરાવતું આલેખન પાસે જહાજે શરણું લઈ લીધું કે શું? પડ્યો દિવસ ટેબલ પર પડ્યું રહ્યું. પછી એક દિવસ મારી કદાચ ગુજરાતી ભાષાના વાચકને અનન્ય પ્રતીતિ
અને પાછો ઊભો થયો. દરિયા પર એક નજર નજર પડી અને તેના પરનું લખાણ વાંચ્યું. કરાવે તેવું છે. ધાર્મિક ભાવનાની અભિવ્યક્તિમાં
કરી. પાણીની સપાટી વધારે ને વધારે ઉપર ધ મેન બુકર-પુરસ્કાર વિજેતા કથા
લેખકની નિજી દ્રષ્ટિકોણ વર્તાય છે અને તે છેતટસ્થતા આવતી હતી, મોજાં ઓ વધારે ને વધારે નજદીક ‘લાઈફ ઑફ પાઈ’ – યાન માર્ટેલ હિંદુ ધર્મ વિશે :
આવી રહ્યાં હતાં. હકીકત એ હતી કે અમે ડૂબી મારી આદત મુજબ પુસ્તકના છેલ્લા કવર પેજ
| મુક્તિના માર્ગ ભલે અનેક હોય પરંતુ કિનારો રહ્યા હતા.' પર નજર નાખી. અનેક વિદ્વાનોના મંતવ્યો વાંચ્યા. એક જ છે- કર્મયોગ કર્મની બેંકનો કાયદો છે. લેખકને દરિયામાં થયેલ અનુભૂતિનો એકાદ બે જણાવું તો
જેટલું રોકાણ કરશો તેટલું જ વળતર મેળવશો. ભયાનક ચિતાર નીચેના શબ્દોમાં આલેખાયો છે. સાહસ અને દોસ્તીની દિલધડક કથા.' ઓછું પણ નહીં, વધારે પણ નહીં.
(પાનું-૯૦) ‘નવલકથાનું દરેક પાનું તમને માનવતા, ઈસ્લામ ધર્મ વિશે :
મોટાં મોજાંઓનો માર તો હું સતત ખાતો આશ્ચર્ય અને આનંદથી રોમાંચિત કરી મૂકશે.’ ઈસ્લામ ધર્મને, તેના આત્માને સમજ્યા પછી
જ હતો તે ઉપરાંત હું એકલો હતો, અનાથ હતો, -ધ ટાઈમ્સ તેના પ્રેમમાં ન પડો તો તે એક આશ્ચર્ય જ કહેવાય પેસીફિક મહાસાગરની મધ્યમાં હતો. હલેસાંને ‘ભવ્યતાનું દર્શન કરાવતી કથા.” ભક્તિ અને ભાઈચારાના સંગમ સમો આ ખૂબસૂરત
આધારે ટકી રહેવાનો પ્રયત્ન કરતો હતો. મારી -સને ટેલિગ્રાફ ધર્મ છે. લેખકને થયેલ વર્જીન મેરીના દર્શનનો
આગળ વાઘ હતો. મારી નીચે શાર્ક માછલીઓ આ એક એવી કથા છે જેમાં સોળ વર્ષનો અનુભવ : (પાનું-૫૭).
ઘૂમતી હતી અને દરિયાનું તોફાન મારી આસપાસ યુવાન કાઈ પટેલ - પેસીફિક મહાસાગરમાં મેં વર્જીન મેરીના દર્શન કર્યા. શા માટે વર્જીન ૧૫ જ જતું હતું.' અણધાર્યા સંજોગોમાં તૂટેલી લાઈફ બૉટ, અપંગ મેરીના દર્શન થયાતે હું જાણતો નથી. મેરી પ્રત્યેની દીપડા અને ઝેબ્રાના સંઘર્ષનું શબ્દચિત્ર તાદેશ
૨૦૦ કિલાના મારી ભક્તિ પૂર્ણ ન હતી. અપુર્ણ હતી, પણ તે થાય છે. (પાનું-૧૦૪). વાઘ સાથે જીવન માટે ઝઝૂમી રહ્યો છે. વર્જીન મેરી જ હતી તેમાં કોઈ શંકા ન હતી. તેમની
‘દીપડો પોતાના સ્થાન પર થોડો સંકોચાયો આમે ય ગુજરાતી ભાષામાં સાહસકથાઓનું ચામડી થોડી ફિક્કી હતી. સંપૂર્ણ શ્વેત વસ્ત્રોમાં
અને પાછો હટ્યો. પરંતુ તે માત્ર ટૂંક સમય માટે દારિત્ર્ય તો છે જ એટલે આ પ્રકારની કથાઓ તે સજ્જ હતી અને તે વસ્ત્ર પર બહારની બાજુ
જ તેના ડોક અને ખભા પરના વાળ ઊંચા થયા. વાંચવાનો ઝાઝો રસ ન હોય એ સ્વાભાવિક છે. એક બ્લ વસ્ત્ર હતું. ખરેખર, મેં તેમના દર્શન
પૂંછડી પણ હવામાં ઊંચી થઈ. તેણે ફરી મરણ મારે પણ કંઈક એવું જ હતું, પણ કોણ જાણે કર્યા હતા તે હું ખાત્રીપૂર્વક નથી કહી શકતો.
તોલ ઝેબ્રાના શરીર પર પડતું મૂક્યું. તેના કેમ હું આ પુસ્તક વાંચ્યા વગર રહી ન શકી. આ હા, મેં તેમની અનુભૂતિ અવશ્ય કરી હતી. દર્શનની
મોઢામાંથી લોહી ટપકી રહ્યું હતું અને ઉરાંગ
મા પુસ્તક વિશેના વિવિધ મંતવ્યો, પ્રસ્તાવના અને પેલે પારનું તે દર્શન હતું.
ઉટાંગની જેમ જ સામે ગર્જના કરી પોતાનો મૂળ કથા વાંચતા એક વિશિષ્ટ પ્રકારનો અનુભવ
- વિરાટકકારની એનુભવ- બીજા વિભાગમાં લેખક પોતાને થયેલ હિસાબ ચૂકતે કર્યો.' અનુભૂતિ થઈ. ચાલો, આપણે તેનો આનંદ પેસિફિક મહાસાગરનો અનુભવ આલેખે છે. જે
આનંદ પેસિફિક મહાસાગરનો અનભવ આલેખે છે. જે ત્રણ દિવસ સુધી પાણીની એક બુંદ અને લઈએ.
આલેખન ગુજરાતી ભાષામાં અનન્ય ગણી શકાય, ખોરાકના ટુકડા સાથે જીવન વીતાવતા હતા. સાથે | લાઈફ ઑફ પાઈ” બે વિભાગમાં ૨૦૬ ૯૨ વિભાગમાં લખાયેલ આ કથા-વાર્તામાં ક્યાંય ૪s
૪૩૦ પાઉન્ડનો વાઘ હતો. લેખક કહે છે પાનામાં લખાયેલી કથા છે. પ્રથમ વિભાગ ખંડિતતાનો અનુભવ થતો નથી.
બત્રીસની જગ્યાએ અમે ત્રણ જણ જ હતાં છતાં ટોરેન્ટો અને પોન્ડિચેરી'માં કથાના નાયક યાર્ન પહેલાં વિભાગના અંતિમ પ્રકરણમાં લેખકે
તે ભરચક લાગતી હતી. (પાનું-૧૧૨). પટેલનું કુટુંબ જીવન. તેના પિતા સંતોષ પટેલ સિમસમ નામના જહાજમાં મુસાફરી શરૂ કરી આમ લેખકે પેસેફિક મહાસાગરમાં ૨૨૭ ઝુના સ્થાપક અને માલિક. જૂના પશુઓ અને ત્યાંથી કથાનો પ્રારંભ થાય છે અને પોતાના ઝના દિવસ કેવી રીતે પસાર કર્યા તે સમયે તેમને થયેલ પંખીઓની માહિતી અને તેઓની અવસ્થા વગેરેનું પ્રાણીઓની સાથે મસાફરી શરૂ કરી ત્યાંથી બીજા અનુભવનું આલેખન કર્યું છે. સાથે સાથે રીચાર્ડ આલેખન હૃદયસ્પર્શી કલમે લેખકે કર્યું છે. વિભાગની કથાનો પ્રારંભ થાય છે. લેખક કેનેડા પાકેર વાઘ)ના પાત્રનું આલેખન ગુજરાતી સાથે સાથે ત્રણ ધર્મ હિંદુ, ખ્રિસ્તી અને જવા નીકળ્યા છે. તેઓ જે જહાજમાં હતા તે ભાષાના
Lજમાં હતા તે ભાષામાં વિશેષ કહી શકાય તેવું છે.
