________________
પ્રભુપૂજા પ્રશ્નોત્તરી
પૂ. પંન્યાસજી મહારાજ શ્રી ચરણવિજયજી ગણિવર પ્ર. જિનમંદિરમાં પત્થરના કે ચાંદીના માંડવા છે. કોઈક ઠેકાણે સાધુ-મુનિરાજોના કે એવાજ બનાવવામાં આવે છે, હમણું વળી કેટલાક અનુભવી ચિત્રોમાં ઘણી ભૂલો હોય છે. ઉપર કે નીચે લખેલાં પુરૂષ ના પાડે છે તેનું કેમ?
લખાણે પણ અણસમજણથી લખેલાં હોવાથી ઉ-ચાંદીના કે પત્થરના માંડવાઓ દેખાવમાં ખૂબજ અસમંજસ જેવાં લાગે છે. આવી ભૂલોના સારા જણાય છે, પરંતુ પ્રભુજી ઉપર આવતા પ્રકાશને અનુભવો મેળવવા હેય ધાણધાર (પાલનપુરની રોકે છે. કચરાને સંગ્રહ થાય છે. ગીરોલી તથા ઉંદર નજીકને પ્રદેશ)નાં જિનાલયો જોવાથી સાક્ષાત્કાર વગેરે જીવોને છૂપાવાની સગવડ વધે છે. લાંબા ટાઈમે થશે, અથવા જ્યાં નવીન કે થોડા વર્ષ પહેલાં રંગચાંદીનાં પતરાં પણ મેલાં થાય છે. પત્થર પણ કાળા રોગાન કે ચિત્રો બન્યાં છે, તેને ઝીણવટથી કે ચીકણું થઈ જવાથી શોભાને અંશ રહેતું નથી અનુભવપૂર્ણ જવાશે તે સાચું સમજવા મળશે. માટે નવા કરવાની ઈચ્છાવાળાએ આ લખાણ વિચા- પાટણ જેવા શહેરના દેરાસરોની ભીંત ઉપરનાં ચિત્રો રવા તસ્દી લેવી.
અને અક્ષરોમાં ભૂલો દેખાય છે. પ્રકેટલાક ઠેકાણે જિનમંદિરમાં શ્રી જિનેશ્વર- પ૦ આજે કોઈક સ્થાન એવાં છે કે-ગામમાં દેવોના ભવો વગેરે ચિત્રો ચિત્રાવવામાં આવે છે, એકપણ જેનનું ઘર હતું નથી, અથવા એક-બે-ત્રણ તેનું કેમ ?
હોય તે પણ જિનપૂજા કોઈ કરતું નથી. લગભગ ઉ૦-ચિત્ર બનાવનાર અને પૈસા ખર્ચીને પૂજારી મારફતે જ પૂજા થાય છે. કેસર, સુખડ, કરાવનાર શાસ્ત્રો કે ઈતિહાસના ઘણાખરા તદ્દન અગરબત્તી, વાળાકુંચી, બંગલુહણાં, દીવાનું અજાણ હોવાથી ખૂબજ ભૂલો થાય છે. તેથી ઘી, વગેરે સામગ્રીને અતિ અભાવ હોય છે. બીજી હમણું જેમ ભૂતકાળના લહીઆઓની ભૂલો આજે બાજુ સેંકડોની સંખ્યામાં નવીન પ્રતિમાઓ તૈયાર એક મતાન્તરનું સ્થાન જમાવી બેઠેલ છે. તેમ આજે
આવી ગય છે તેમ ૨ થાય છે. અને પ્રતિષ્ઠા આદિ મહોત્સવમાં હજારો જિનમંદિરની દિવાલો ઉપર ચિત્રકારોની મહામૂલોના ખરચ થાય છે. આ બન્ને બાબતો પરસ્પર વિરોધદાખલાઓ પણ ભવિષ્યમાં મતાન્તરનું સ્થાન પામે વાળી નથી જણાતી ? તે શું કહી શકાય!
ઉ૦ જે જે સ્થાનોમાં (જિનમંદિરવાળાં પ્રહ-આજકાલ ભૂલો જણાતી હોય તે બતાવી ગામમાં ) જેનેના બીલકુલ ઘર નથી અથવા થોડાં શકશે ખરા ?
ઘર છે, નિર્વાહની સગવડ નથી, પૂજા કોઈ કરતું ઉ૦-જુઓ તે ભૂલો. શ્રી મહાવીર સ્વામી પ્રભુ
નથી. ધર્મની લાગણી પણ નથી, તે તે સ્થાનોમાં વગેરે શ્રી જિનેશ્વરનાં ચિત્રોમાં પ્રભુજીને કેટલીક
ઘણીવાર પ્રતિમાજી ભવ્ય હોય છે, સેંકડો વર્ષના પ્રાચીન જગ્યાએ ચલપટ્ટી પહેરાવેલા દેખાય છે. કેક ઠેકાણે
ન હોય છે, બહારની માગણીઓ પણ આવે છે, છતાં કપડા પહેરાવેલા હોય છે, કઈ જગ્યાએ કફની કે
લેકો આપતાં જ નથી. એવા-બે-ચાર ગામના ઝમ્બા જેવાં વસ્ત્રો પહેરાવેલાં હોય છે, વલી શ્રી
દાખલા નથી પણ સંખ્યાબંધ દાખલા છે. જિનેશ્વરદેવોને હાથમાં ઓવામુહપતિ રખાવી હોય છે, બીજી બાજુ જ્યાં જૈનેની સંખ્યા ઘણી હેય તથા કાનમાં ખીલા નાખવા-કાઢવાનાં ચિત્રોમાં છે. ત્યાં દેરાસર કે પ્રતિમા નજ હેય અને લોકોને પ્રભુજીના ફોટા અસિનિમય જેવા ચિતરેલા હેય જિનપૂજાનું સાધન ચોક્સ જોઈએ જ. પછી તેઓ છે. કેટલીક જગ્યાએ પાર્શ્વનાથ પ્રભુજીની મૂર્તિમાં મળી શકે ત્યાં સુધી પ્રાચીન પ્રતિમાજીની શોધ કરે શરીરમાં હાડકાં દેખાય છે, તેવાં પણ ચિત્રો હોય છે. બબ્બે ત્રણ ત્રણ વર્ષ શોધમાં વિતાવે છે. જ્યારે
