________________
૩૪]
બુદ્ધિપ્રભા : તા. ૧૦-૩-૧૯૬૪ પડશણે કહ્યું તમારા ઘરમાં બિલાડે ઈશ્વરી બક્ષિસ છે. વિસ્કૃતિના અનેક પ્રકાર ભરાયા લાગે છે. એને કાજે નહિંતર છે. કેટલાકને ચહેરાની વિસ્મૃતિ થાય પધ પડશે, એમ મારી પત્નીની પાસે છે, કેટલાક પ્રસંગે જ ભૂલી જાય ઉદગાર કર્યા હતા. તે તો મને રોજ છે. કેટલાકને નામ યાદ રાખવાની નહાતી વખતે યાદ આવે છે. મારે મુશ્કેલી હોય છે. કેટલાકના ચિત્તમાં એક મિત્ર મારી પાસેથી એકવાર પાવલી તો મૃતિ વિરતિની સંતાકુકડી જ ઉછીની લઈ ગયો હતો. એ વાતને ચાલતી હોય છે. આજે દસ વર્ષ થઇ ગયા પણ એ અમારા મિત્રમંડળમાં એક જાણીતા મિત્રને જોતાં જ મને ‘પાવલી” યાદ કવિ છે. એમને વાતવ જગત સાથે આવે છે અને પાવલીમાં મારા મિત્રનું બહ નિબત નથી. ઘણું ખરું તો એ પ્રતિબિંબ દેખાય છે!
કવિલેકમાંજ વસતા હોય છે. વટવહેવાર કોલેજમાં ભી ખોની રમતમાં તો એમની પત્ની કરે ત્યારે ! સગાં એક છોકરીએ મને આઉટ કર્યો ત્યારે નેહીનાં નામ પણ પત્ની મુખે અડધાં બધાએ ખૂબ તાળીઓ પાડી હતી એ પડધા સાંભળ્યા હોય તે જ. એકવાર પ્રસંગ યાદ કર મને જરાય ગમતો પત્નીની હઠ આગળ કવિને નમતું નથી છતાં રકૃતિમાંથી એ ખસતો જ જોખવું પડયું અને પત્ની સાથે કોઈક નથી. આવા તે એક પ્રસંગે મારી સગા સંબંધીના લગ્નમાં જવા નીકળ્યા,
સ્કૃતિના બચાવ માટે ટાંકી શકે. આવા રસ્તામાં એમના કેટલાક સંબંધીઓ પ્રસંગો પરથી હું તે માનું છું કે યાદ
મળ્યાં. પનીએ એક બહેનની ઓળખાણ રાખવું સહેલું છે-ભૂલી જવું અઘરું છે,
કરાવતાં કહ્યું, “આ નલિની. આપણા વિસ્કૃતિ એ શકિત છે. રમતિ અશકિત વિનુભાઈ સાથે ગયે વર્ષે પરણી છે.” છે. જગતનો વહેવાર સ્મૃતિ કરતાંય નલિનીના હાથમાં બાબો જોઇને વિશેષ તે વિસ્મૃતિ ઉપર જ ચાલી કાવની કલ્પના ચગી, “એહ, નલિની રહેલે દેખાય છે. આજે અંગ્રેજો અને બહેન, મઝામાં કે ? બાબે બે ત્રણ કે વર્ષો પહેલાંની વેર વૃતિ તાજી જ વર્ષને લાગે છે, ખરું ! ચાલતાં શીખ્યો રાખે અથવા હિંદુ-મુસલમાને સકાઓ કે નહિ ? પૂર્વેનાં યુદ્ધોને સ્મૃતિમાં સંઘરી રાખે નલિનીબહેન બિચારાં ખસિયાનું તે શી પરિસ્થિતિ થાય ? ભગવાને પડી ગયાં. કવિનાં પત્ની પણ ડઘાઈ માણસને સ્મૃતિ એછી આપી છે. પણ ગયા. “તમને તે કાંઈ ભાન છે કે નહિ ? માનવજાતિ અને વિકૃતિ પાર વિનાની હજી ગયે વર્ષે તે નલિની પરણી.. બક્ષી છે. એટલે વિસ્મૃતિ ને જીવાડનારી ને...ને બે ત્રણ વર્ષને એને બા !”
