Atmanand Prakash Pustak 094 Ank 09 10

Author(s): Pramodkant K Shah
Publisher: Jain Atmanand Sabha Bhavnagar

Page 4

૬૬
પર્યુષણુ એ માત્ર પ` નથી. પર`તુ પર્વમાં અધિરાજ પર્વાધિરાજ છે. પર્યુષણના અથ છે સમસ્ત પ્રકારે વસવુ', સાધુ-સાધ્વીઓએ ચામાસાના ચાર મહિના એક જ સ્થળે વસવાટ કરીને ધમની આરાધના કરવી. પરંતુ પર્યુષણના લાક્ષણિક અથ છે. આત્માની સમીપ વસવું.. આત્માને જીતવા માટે એ આત્માને જાણવા જરૂરી બને છે, એ આત્માતત્ત્વને જોવા માટે એકાંત અને શાંતિ જોઇએ બાહ્ય પ્રવૃત્તિથી નિવૃત્તિ જોઇએ.
ચિત્તશુદ્ધિ, હૃદયશુદ્ધિ અને આત્મશુદેિનું પર્વ
ડો. કુમારપાળ દેસાઇ
પર્યુષણ વર્ષાઋતુમાં આવે છે. જ્યારે જમીન ચાખ્ખી બની ગઈ હાય છે. નદીમાંથી મલીનતા એસરી ગઈ હોય છે. સર માટે સાગર અનુકૂળ હાય એમ આખી પ્રકૃતિ જ્યારે શુદ્ધ ાય ત્યારે પર્યુષણની સાધનાના સમય આવે છે. ભારતમાં પ -તહેવાર પ્રકૃતિ સાથે એકરૂપ થયેલા છે.
પર્યુષણને એવા અથ પણ થાય કે મનનુ` પ્રદૂષણ દૂર કરે તે પર્યુષણ. જેમ વાતાવરણમાં પ્રદૂષણ થાય છે હવામાં કે પાણીમાં પ્રદૂષણુ થાય છે. તે રીતે માનવ મનના પ્રદૂષણુને દૂર કરવાનું કામ આ સાધનાના દિવસેામાં કરવાનુ હાય છે. આજે ખાદ્ય પ્રદૂષણના સામનેા કરવા વિજ્ઞાન ઘણા વિચાર કરે છે, પરં'તુ માનવ મનના પ્રદૂષણ વિશે તે એક પર્યુષણુ જ વ આ દિવસેામાં આત્માને લેાજન આપવાને વિચાર
છે.
[શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ
કરવામાં આવે છે, ભૌતિક ભાજન છેડીને આત્મને વૃષ્ટિ અને પુષ્ટિ મળે એવા ભેાજનને વિચાર કરવામાં આવે છે.
અન"તકાળથી આત્મા મા અને મિથ્યાત્વમાં આત્માની સમીપ રહેવુ' એટલે શું ? અથવા કષાય અને અજ્ઞાનમાં જ વસતા આવ્યે છે. પાતાના સ્વભાવને ભૂલીને વભાવને જ નિજસ્વરૂપ માનતા આવ્યે છે. પરિણામે માનવી પારાવાર પીડા, દુ:ખ અને કલેશમાં ડૂબેલે છે. ભૌતિક લાલસાના મૃગજળની માફક આંધળી દોટ લગાવી રહ્યો છે,
કોણ છે ? તે શુ મેળવ્યુ છે ? અને શું આવા માનવીને પર્યુષણ પત્ર' પૂછે છે કે તું મેળવવાના તારા વિચાર છે ? દેડધામ કરતા માનવી છેક મૃત્યુ જુવે ત્યારે એ જીવવાના વિચાર કરે છે એ માનવીને ભૌતિક ઘેનની સમૃદ્ધિમાંથી જગાડતુ પવ' તે પર્યુષણ પ` છે. ચિત્તશુદ્ધિ, હૃદયશુદ્ધિ અને આત્મશુદ્ધિનુ આ પરમ પવિત્ર પવ' છે. એ અજ્ઞાનમાંથી સમ્યગ્ જ્ઞાન તરફ વિભાવ દશામાંથી સ્વભાવ દશામાં લઈ જનારુ પવ છે. જે સ્વહિતની સાંકડી મર્યાદામાંથી મહર ક્રાઢીને પરહિતને વિચાર કરવા માંડે છે. આ માટે પહેલું કામ કરવાનુ છે ભાવના શુદ્ધિનુ જૈન ધમ ભાવનાના ધમ છે. આથી નમસ્કાર