Atmanand Prakash Pustak 071 Ank 11

Author(s): Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Publisher: Jain Atmanand Sabha Bhavnagar

Page 6

સવત્સરી પર્વને આરાધક બનાવીએ
આધ્યાત્મિક્તા એ ભારતીય સંસ્કૃતિના પાયે છે. આપણાં ત્રતા, તહેવારો કે પવેર્ટીંમાં પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે જોઇએ તે એ બધામાં આધ્યાત્મિક ભાવ સાંકળાએલા છે. આ દૃષ્ટિએ વિચારીએ તે વ્રતા કે તહેવારેની પાછળ આપણા આત્માના શુદ્ધ ભાવાને એળખવાની ભાવના રહેલી છે.
સામાન્ય રીતે આજના લોક પર્વ તથા ઉત્સવા પાછળ માનવીની કામના આન ંદ-પ્રમાદને ઇન્દ્રિય સુખા સÔાષવામાં રહેલી હેાય છે. આવા સ્થૂલ આનંદ સુખ આપે એવા પાંથી કેટલાક લાકાત્તર પ' પણ છે. જેમાં આપણે ધનનુ' મમત્વ છેડી દાન કરીને, મન, વચન અને કાયાના સયમ પાળીને, કષાયેાના ત્યાગ કરીને અને તપશ્ચર્યાં કરીને કર્માંને હુળવા કરવાના હોય છે. અને તેથી આપણામાં પવિત્ર વિચારો અને ભાવનાઓ જાગૃત થાય છે. અને તે આત્મકલ્યાણના માર્ગે જવા પ્રેરે છે.
જૈન ધમ માં જે વ્રત કે તહેવારા આવે છે તે બીજા ધર્માંના વ્રત કે તહેવારી કરતા કંઈક અંશે જુદા પડે છે. આપણા વ્રત કે તહેવારમાં તપ-સુદિ શ્ચર્યાને મુખ્ય સ્થાન આપવામાં આવ્યુ છે. કોઈ આઠ ઉપવાસ કરે, કોઇ સાળ ઉપવાસ કરે, કાઇ માસખમણુ કરે, કઈ સિદ્ધિ તપ કરે આવી ઉત્કૃષ્ઠ કોટિની તપશ્ચર્યા જીવે જે અનત ક ખાંધ્યા હાય છે તેને હળવા કરે છે. માટે જ આવા તે તહેવાર કે પ મુક્ત દશાની નજીક લઇ જનારા આત્મ વિકાસના સેાપાન સમા બની રહે. છે. આવુ પ`ષણ પર્વ આત્માભિમુખ કરનારૂ
સાધના પર્વ છે.
આપણામાં આ ભાવના જાગૃત કરવા કઈક નિમિત્ત જોઈએ છે તે તે નિમિત્ત આવા ત્યાગ પ્રધાન પદ્મમાંથી આપણને મળી રહે છે. અને
૧૨૨)
ભાનુમતિ દલાલ
આત્માની ઉન્નતિ કરવા આપણે શુભ સ’કલ્પ કરીએ છીએ. એટલે જ જ્ઞાની પુરુષએ માવાજ કોઈ કારણે આ પના આયેાજન પાછળ ઉચ્ચતમ દૃષ્ઠિ જોઈ હશે ! જેથી પર્યુષણુ પવને સ` પવામાં વિશિષ્ઠ સ્થાન આપવામાં આવ્યુ છે. માટે તેને પર્વાધિરાજ જ પણ કહેવામાં આવે છે.
આવા પર્વાધિરાજ પર્યુષણ પર્વ સામાન્ય રીતે શ્રાવણ વદી ખારશથી શરૂ થાય છે અને ભાદરવા
ચેાથના છેલ્લે દિવસ જેને રાવત્સરીના દિવસ કહેવાય છે. સંવત્સર એટલે વર્ષે ભાદરવા સુદ્દિ ચાથ વરસમાં એકવાર આવે છે માટે તેને ‘સવસરી' કહેવાય છે.
આ વરસે અધિક મહિના હૈાવાથી. શ્રાવણ મદ્ઘિનાની ખારસ નહિં પણ અધિક ભાદરવા વદી અગ્યારશે પર્યુષણ શરૂ થશે અને બીજા ભાદરવા સુદ ચેાથને દિવસે સત્સરીનો દિવસ આવશે
સારીએ જૈન માલમ સવંત્સરીને મહાન પવિત્ર દિવસ ગણે છે. આગલા સાત દિવસ સર્વત્સરીના દિવસને શુદ્ધ બનાવવાના પાયરૂપ છે. આ સાત દિવસમાં આપણા વ્રત નિયમથી તે આપણા આત્મા મન, વચન અને કાયાથી વિશુદ્ધ થાય તે આપણે સવસરીના દિવસ વધુ શુદ્ધ રીતે પાળી શકીએ. મને આ કારણે આપણા આત્મા એટલે કોમળ બની ગયા હૈાય છે કે જેથી આપણે મનથી કોઈ પ્રત્યે ક્રેષ ન કરીએ જીભથી કોઈને કડવા વેણુ ન એલીએ, કાયાથી કઈ પણ જીવની હિંસા ન કરીએ મને સૌ જીવાને ક્ષમા આપીયે. તે 'વત્સરી પર્વની આત્મિક ઉજવણી કરી શકીએ.
આપણે આ સાત દિવસમાં બધી કાધિ છેડીને શાંત મનથી, શુદ્ધ ભાવથી આપણા આત્મા સાથે તાદાત્મ્ય ભાવ સાધીને આપણા વિચારેને
( અનુસ ́ધાન પાના ન, ૧૨૬ ઉપર જુએ)
[આત્માનંદ પ્રકાશ