________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
અનેકાન્ત, અપરિગ્રહ તથા સમભાવ, અહિંસાની ત્રણ ધારાએ
૧૩
છે. પરંતુ તેની ઉપર પિતાપણાની છાપ મારવી, જો આત્માઓમાં રહેલી ચેતના શક્તિ–આત્મતથા તેનો ઉપયોગ પોતાને જ પરિવાર કરી શકે સૌન્દર્ય એક સરખું છે. તેથી સર્વ આત્માગોમાં તેવી ભાવના રાખવી-પછી ભલે તે પદાર્થ ઘરમાં પોતાનું આત્મસૌન્દર્ય જેવાને અભ્યાસ કરવો પડી પડી સડી જાય, તો પણ અન્યની આવશ્યકતા આવશ્યક છે. તથા પિતાની જેવા સર્વ સાથે સત્ય અને પૂર્ણ કરવા તે વસ્તુ ન દેવી, તેવી ભાવના પાપ છે, સરળ વ્યવહાર રાખે જેઈએ. આવી ભાવનાનેઘોર અપરાધ છે. ગૃહસ્થ પિતાની આવશ્યકતા સન્મતિને ભગવાન મહાવીરે સમય સવ્વભુસુ” અનુસાર આવશ્યક વસ્તુઓનો સંગ્રહ મર્યાદિત સ્વ. સર્વ જીવો તરફનો સમભાવ કહ્યો છે. આ અભ્યાસ રૂપમાં રાખે ત્યાં સુધી તે કોઈ વિરોધ નથી પણ દ્વારા સ્વપરનો ભેદ દૂર કરી વિશ્વકુટુંબની વિશાળ તે તેની ઉપર પોતાનું એકાધિપત્ય ન જમાવે, ભાવનાને મૂર્તરૂપ આપી શકાય. દુષ્કાળ, પૂર, ધરતીકંપ, અતિવૃષ્ટિ, અનાવૃષ્ટિ આદિ
કુટુંબ, પરિવાર, સમાજ, ભાષા, દેશ, જાતિ દુઃખદ પ્રસંગને વખતે માનવજાતિ, તથા પશુ
તથા ધર્મ આદિની વ્યવસ્થાઓ તો ફક્ત વ્યવહાર પંખીઓના સંરક્ષણ માટે પણ તેનો ઉપયોગ કરે
ચલાવવાની દૃષ્ટિથી તથા અહિંસાને અભ્યાસ તે જ સદષ્ટિ છે. તે સંપત્તિને સ્વામી નહિ પણ
ઉત્તરોત્તર વધતો રહે તે માટે નિયત કરેલી છે. જે ટ્રસ્ટી અથવા સંરક્ષકનું રૂપ ધારણ કરે છે. આ
પ્રમાણે વિદ્યાર્થી શાળામાં જાય છે ત્યારે પ્રથમ પ્રમાણે અપરિગ્રહરૂપ અહિંસાની આરાધના સાધન
શ્રેણીથી અભ્યાસ શરૂ કરે છે અને ઉત્તરોત્તર પ્રગતિ થકી પરિગ્રહની સંકીર્ણ ભાવનાથી થતી હિંસાને
કરતો રહે છે, તે જ પ્રકારે કુટુંબ પરિવારથી અહિંસા દયા તથા વિશ્વબંધુત્વની ભાવનાને વિશાળ
અહિંસા સમભાવની સાધનાનો અભ્યાસ શરૂ થાય રૂપમાં પરિણિત કરી શકે છે, ફેરવી શકે છે. આ
છે, તથા ભાઈચારા વિશ્વબંધુત્વની ભાવના વિકસિત ઉદાર ભાવનાને પ્રચાર સંત વિનોબા ભૂદાન, સંપત્તિ
થતાં થતાં એટલી વિશાળ બને છે કે, પછી તેવી દાન, શ્રમદાન તથા ગ્રામદાન યજ્ઞ દ્વારા કરે છે.
ભાવના ધરાવતી વ્યક્તિ માટે સમસ્ત વિશ્વ તેનું
પોતાનું બની જાય છે, અને પછી ત્યાં પોતાનું (૩) સમભાવ :-માણસે કુટુંબ પરિવાર,
પારકું જેવો કોઈ ભેદ અસ્તિત્વ ધરાવતો નથી. સમાજ, પ્રાન્ત, ભાષા, દેશ, જાતિ તથા ધર્મ વગેરે
પછી તે કર્મયોગી માનવમાંથી મહામાનવ કે વિશ્વરૂપ અનેક ભેદભાવ ઉભા કર્યા છે, તેને ઘેરે રંગ પણ
1ણ અહિંસાને સાધક આરાધક બની જાય છે. આપે છે. તે પોતાને તથા પોતે સ્વીકારેલ કહિપત મત, પંથ તથા જતિને શ્રેષ્ઠ તથા અન્યને સર્વેને આથી વિરૂદ્ધ જ્યારે માણસ કેઇ એક વિચારનિકૃષ્ટ અથવા નકામાં સિદ્ધ કરવા સદૈવ પ્રયત્નશીલ ધારાને પકડીને બેસી રહે છે તથા પિતાની કલ્પિત રહ્યો છે, રહે છે. આ સાંપ્રદાયિક વિષને વિષમુક્ત પરંપરાને વિશેષ મહત્વ આપે છે, ત્યારે તેની તે બનાવવા માટે મહાવીર ભગવાને સર્વ પ્રતિ સમભાવ સાધના ખાબોચીઆને બંધાઈ રહેલા પાણીની તથા સર્વધર્મ સમભાવનારૂપમાં અહિંસાનો ઉપદેશ જેમ વિકૃત થઈ જાય છે, સડવા લાગે છે, તથા
છે. એ આયા”ના ઉદાર સિદ્ધાંતને ઉપદે તેમાં રાગદ્વેષ, મિથ્યાત્વ, આદિ મનેવિકારોના ૦ પતાં જણાવ્યું કે, જેવી રીતે જુદા જુદા ઘાટ વિષયુક્ત કીડાઓ પેદા થવા માંડે છે. પછી તે ધરાવતાં આભૂષણોમાં રહેલું સુવર્ણ સમાન છે, સાધના એક ધર્મ તથા પંથની રક્ષાનું સાધન નથી એકસમ છે ( ઘાટ ઘડયા પછી નામરૂપ જૂજવા, બનતું નથી રહેતું. તે માનવજાતિ માટે આચરણીય અંતે તો હેમનું હેમ હોયે) તે જ પ્રમાણે જુલ નથી રહેતું. તે જીવનનું પરિપષક ન રહેતાં
For Private And Personal Use Only
