________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
૧૮
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ
રચના અને દેહબંધારણ ઉપર જ ચિત્તની વૃત્તિઓને તે જ પ્રમાણે ડોકટરેએ પણ માત્ર શરીરશાસ્ત્ર પર’ આધાર છે તેમ કહે છે. એટલે કે આપણા આધ્યા- મદાર બાંધવો જોઇએ નહીં. તેણે ઓપરેશન ટેબલ’ મિક અનુભવો મગજનાં કેટલાંક કેંદ્રો ઉપર આધાર ઉપર શસ્ત્રક્રિયા માટે રખાયેલ કોઈ પશુ હોય એ રાખે છે. જે આ કંકો કલુષિત બને અથવા નાશ રીતે માણસની ગણના કરવી જોઈએ નહીં. પામે તે માનવનું આધ્યાત્મિક જીવન એવી જ બીજી રીતે જોતાં આજે તે પણ સાબિત થયું રીતે વિકૃત બને. અતિશય યાતના કે નિરાશા વડે છે કે અતિશય વેદનાથી, માસના અવયવો તબીબી એક પ્રકારની બુદ્ધિની મંદતા પેદા થાય છે. પણ તપાસે નિરોગી લાગે તો પણ, તેની ક્રિયામાં તેને આ દવ માત્ર મગજના કલુષિત કેંદ્રોને વીજળીને ઘણી જ ઈજા થયેલી હોય છે. એટલે કે તબીબી આંચકો આપીને સુધારી શકાય છે. આમ ભૌતિક તપાસ નિરોગી બને તે પણ દર્દીને મન તે તે વિજ્ઞાન અને શરીરવિજ્ઞાન આગળ વધ્યાં છે અને પોતે થાકેલ, મંદ, નિબ્બાણ જેવો હોય છે. એને આમા તથા દેહના સંબંધને ખ્યાલ ઊ ડા અને અર્થ એ છે કે આધ્યાત્મિક જીવનની અસર શરીજટિલ બન્યા છે. પણ આથી અધ્યાત્મ જીવન એ રની ક્રિયાઓ ઉપર થાય છે. વિકાર વૅન વાઈઝકરે શરીરના વ્યવસાયનું જ એકમાત્ર પરિણામ છે એમ
કહ્યું છે કે દરેક માંદની કંઈને કંઈ પચાવી ન સમજવાનું નથી.
શકાય તેવા આધ્યાત્મિક અનુભવની અસરથી શરીરની ક્રિયાઓ ઉપર આધ્યાત્મિક જીવનને
ઉત્પન્ન થાય છે. જ્યારે જ્યારે માણસને કહે આધાર છે, પણ તે છતાં તે બંને એક નથી. કેમકે અણગમા જનક અનુભવ થાય છે ત્યારે જ તે માટે માણસનું ચૈતન્યમય વ્યક્તિત્વ તેના રોગથી અલગ પડે છે. એક વિશિષ્ટ બાબત છે, એટલે કે વ્યક્તિત્વને પણ ડોકટર પિલ ટુર્નિયરે “માંદગી અને જીવવા અવકાશ રહે છે. કેટલીક માંદગીએ આધ્યાત્મિક વિશેના પ્રશ્નો’ નામના ગ્રંથમાં દર્શાવ્યું છે કે અંશને નાશ કરે છે. પણ એ છતાં દરેક માણસ અમુક માનસિક આઘાતના પરિણામે અમુક રોગ પિનાની જાતને પૂરી સમજી શકે તે માટે પ્રયત્ન ઉત્પન્ન થાય છે. દા. ત. દમને વ્યાધિ ઠંડી હવા કરવો પડે છે; પિતાની નૈતિક શક્તિના બળાબળનો કરતાં ચિંતાના દબાણથી, હૃદયરોગ પણ માનસિક (self-determination સ્પષ્ટ વિચાર કરવો યાતનાને લીધે વગેરે. પડે છે; સ્વતંત્ર રીતે સદ્ અસ નિર્ણય જાતે જ કરવો પડે છે.
આ બધું શું સૂચવે છે ? માત્ર વૈજ્ઞાનિક કે
યાંત્રિક ઉપચારો સર્વસ્વ નથી. અકસ્માત થાય ત્યારે આજે શરીરવિજ્ઞાન અને મને વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રોમાં શોપચાર કરાય છે પણ તે થયો શા માટે તેના ખૂબ જ વિકાસ થયો છે. ત્યારે પ્રકૃતિ અને ચેતના, કારણ અને ઉપચારમાં સંકલિત માનસિક પરિ દેહ અને આત્મા, જીવ અને બ્રહ્મ, ઇદ્રિયપરાયણતા સ્થિતિને અભ્યાસ કરે તે જરૂરી છે. જે ડોકટર અને વિવેક વગેરે વચ્ચે ભૂલાયેલા સંબંધનો પાછો શરીરના આંતરિક રોગની દવા કરે છે તેણે તે દરેક સુમેળ કરવો તે મહાન કર્તવ્ય થઈ પડે છે. ધર્મ વ્યક્તિના જીવન ઘડનાર પ્રસંગે પરથી વિશિષ્ટ શાએ પુન: પ્રતિપાદન કરવું ઘટે છે કે પ્રકૃતિ અભ્યાસ કરીને રોગના ઉપચારક ઔષધે વિચારવા નિર્મિત જીવનમાં જ આધ્યાત્મિક જીવન સ્થપાયેલ વધુ શાસ્ત્રીય છે આમાં ડોકટરે દર્દીની અંતર્ગત છે, જે ધર્મશાસ્ત્રો વિજ્ઞાનના નક્કર સત્યને ન ઊર્મિઓ તથા મનોગત ઘણો વિશે વિચારણા સ્વીકારે છે તે માણસની શ્રદ્ધા ગુમાવી બેસશે. કરવી પડે છે.
For Private And Personal Use Only
