________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
કામધેનું અને તેના પર્યા
“હા બો પણ જિલ્લામપુરાણ” મુજબની છેલ્લી બે પંક્તિમાં “કામધેનુ ને
‘સહસાવધાની મુનિસુન્દરસૂરિએ વિ. સં. ઉલ્લેખ કર્યો છે. – ૧૪૭૬ પહેલાં રચેલા ઉપદેશરત્નાકર(ઉવ- કલ્પતરુ કામઘટ કામધેનુ મિલે, એસરયણાયર)ના અપર તટ (અં. ૧, લે. આંગણે અમિયરસ મેહ વૂઠો.” ૨૨) માં “ધેનુ' શબ્દથી “કામધેનુ'નું સૂચન
વિ. સં. ૧૪૧રમાં રચાયેલા શ્રીગૌતમકર્યું છે. આ ક્ષેક નીચે મુજબ છે
સ્વામી રાસની દી ઢાલની પાંચમી કડી"हुमैः सुराणां मणिभिश्च किं नृणां એકંદરે ૫૬મી કડીની નિમ્નલિખિત પંક્તિમાં पर्याप्तमाप्तैः कलशैः सधेनुभिः ।
કામગવી” શબ્દ છે – चिन्त्या अचिन्त्या अपि सम्पदोऽखिला
કામગવી પૂરે મનકામિય, વરાતિ નેશ્વરધર્મ ઘવતા I ૨૨ ”
અષ્ટમહાસિદ્ધિ આવે ધામિય” કપાવિજયના શિષ્ય મેઘવિય વાચકે
આ ઉપરથી જોઈ શકાશે કે સંસ્કૃત, પાઈય વિમલનાથસ્તવનની નિમ્નલિખિત પંક્તિમાં “કામધેનુ' શબ્દને પ્રવેગ કર્યો છે –
અને ગુજરાતી એમ વિવિધ ભાષાઓમાં રચા
યેલી કૃતિઓમાં જૈન ગ્રન્થકારોએ “કામધેનું” કામધેનુ ચિન્તામણિ હે નાથ ! ન આવે જેડ” શબ્દનો કે એના પર્યાય ઉપગ કર્યો છે. વિમલ મુનિએ રચેલી સીમંધરજિન. અહીં તે નમૂના તરીકે ચેડાંક ઉદાહરણો રજા સ્વતિના પ્રારંભમાં જ કામધેનુનો ઉલ્લેખ છે. કર્યા છે. જૈન સાહિત્યમાંથી બીજા શોધી શકાય પ્રસ્તુત પંક્તિ નીચે પ્રમાણે છે –
તેમ છે અને એ કાર્ય મુશ્કેલ નથી, તેમ છતાં
એ પણ આગળ ઉપર થતાં “કામધેનુ” જે “મુજ આંગણ સુરતરુ ઉગી, કામધેનુ
શબ્દ-લૌકિક સાહિત્યને શબ્દ વાપરનાર પ્રથમ ચિંતામણિ પુગિયા.” કયા જૈન ગ્રન્થકાર છે અને એમની એ કૃતિ ન્યાયાચાય” યશોવિજયગણિએ મહા કઈ ભાષામાં છે તે નક્કી કરવું સુગમ થશે વીરજિનસ્તવનની પહેલી કડીની નીચે એટલું સૂચવી આ લઘુ લેખ પૂર્ણ કરું છું.
For Private And Personal Use Only
