________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
૩૬
શ્રી આત્માન પ્રકાશ.
સિદ્ધાંતે સમજીએ છીએ કે સઘળી નવાઈ ખસી જાય છે. અને તે એવી તે સાદી બાબત જણાય છે કે જાણે દરરોજ સૂર્યનું અસ્ત થવું અને ઉદય પામવું સમજતાં હોઈએ; હજાર વર્ષ પહેલાં કુદરતના જૂદા જૂદા દેખાવે, જુદા જુદા દેશમાં જુદા જુદા દેવો અને દેવીઓમાં કામે છે એમ સમજતાં હતાં પરંતુ જ્યારે આપણે શાસ્ત્રીય વિદ્યા એટલે સામાન્ય સમજીએ છીએ, ત્યારે આ દેખાવે માત્ર સાદા બનાવો. તે કઈ એક મોટામાં મોટા દેવી શક્તિવાળા પુરૂષે છે એવા વિચાર પલાયન કરવા માંડે છે.
ત્યારે જેનને ઈશ્વર તે શું? આમ તમે પૂછશો તેના જવાબમાં હું એટલું કહી ગમે તે ઉપરથી તમને એટલું તે સમજાયું હશે કે ઈશ્વર શું નથી ? પરંતુ હવે હું તમને કહીશ કે ઈશ્વર શું છે? આટલું તો આપણે જાણતા થયા કે જડ ( Matter) ના કરતાં અર્થાત્ પ્રકૃતિ કરતાં કંઈક બીજું છે. આપણે જાણીએ છીએ કે આપણું શરીર ઘણું ખાસિયત અને શક્તિ જણાવે છે. એ સાધારણ જડ પદાર્થમાં મળી આવતી નથી અને તે બીજું કંઈક જે એ ખાસિયત અને શક્તિને જણાવી રહ્યું છે, તે મરણ કાળે શરીરમાંથી વિદાય થાય છે. આપણે જાણતા નથી કે તે કયાં જાય છે. આપણે એટલું સારી પેઠે જાણીએ છીએ કે, જ્યારે તે શરીરમાં હોય છે ત્યારે શરીરની શક્તિઓ, શરીરમાં ન હોય ત્યારે જે દેખાય છે તેના કરતાં જૂદા પ્રકારની છે. જ્યારે તે કઈ શરીરમાં હોય છે, ત્યારેજ શરીર કુદરતની કેટલીક શક્તિ સાથે સમતામાં આણ શકાય છે. તે બીજું કંઈક છે તેને અમેં ઉંચામાં ઉગ્યુ તત્ત્વ ગણિએ છીએ. અને સર્વ સજીવ પ્રાણુઓમાં તેજ તત્ત્વ છે એમ માનિયે છીએ. આ તત્ત્વ જે આપણું પ્રત્યેકનામાં સામાન્ય છે, તેને અમે દેવતત્વ કહીએ છીએ. આપણામાંથી કેઈમાં તે તત્ત્વ, જેવું જગતના તારક મહાપુરૂષોમાં પૂર્ણ વિકાસભાવને પામે છે, તેવા વિકાસભાવને પામ્યું નથી અને એટલા માટે તે મહાપુરૂષને અમે દૈવી પુરૂષ કહિયે છીએ. એટલે કે સર્વ જીવોમાં લોકના અનુષંગે રહેલાં દેવીતત્વને અવલોકતાં જે સામો વિચાર આવે છે તે ઈશ્વર છે. જડ જગતમાં તેમજ આધ્યાત્મિક જગત્માં ઘણાં સામ (energies) શકિતઓ છે, અને તે શક્તિઓને એકત્ર કરી કુદરત કહિયે છીએ. અને તેમાંથી જડ સામર્થ્ય કે શકિતઓ જૂદી પાડીને એકત્ર કરિયે છીએ પરંતુ અધ્યાત્મિક શક્તિઓને અમે એકત્ર એકંદર પરમાત્મા કે ઇશ્વર એવું નામ આપીએ છીએ. ૧ ગૂઢ કે ગુપ્ત દેવતત્વ પ્રચ્છન્ન કે છા, સર્વ જીવમાં છે. દેવતત્વ એવા ભાવમાં અહીં કહેવાય છે. આ શ્લોક તે આ નીચે લખેલે શ્લોક હશે એમ અનુમાન થાય છે.
मोक्षमार्गस्य नेतारं भेत्तारं कर्मभूभृतां । ज्ञातारं विश्वतत्वानां वन्दे तद्गणलब्धये ॥ १ ॥
મારવાતિ પામી.
For Private And Personal Use Only
