Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAtsalyanidhi saMghanAyaka 31 saM. ra014 nuM munisamelana : amadAvAda AvavAno nirNaya vi. saM. 2013nI ekapakSIya ektAe saMghamAM AzAno saMcAra karyo hato. saMghanA AgevAnone samagra tapAgacchamAM tithi ane saMvatsarInI eka sarakhI ArAdhanA thavAnI zakayatAo jaNAvA lAgI hatI. navA tithipakSanA AgevAna AcAryo ane zrAvakanI aMtarachI samAdhAna karavAnI hatI. e mATe teo yogya hilacAla ane vATAghATo paNa calAvI rahyA hatA. zrI vijaya premasUrijI mahArAja pAlitANAmAM zrI vijayanaMdasUrijIne malyA, tyAre te baMne vacce khUba samajaNapUrvaka saMpa karavAnI vicAraNAo thaI hatI; bAra parva tithinI kSaya-vRddhinI navI praNAlikA choDI devAnI bhAvanA paNa emaNe vyakta karI hatI. paNa e AcAryo ane zrAvakanI e aMtarachAne saphaLa thavA devI, e emanA pitAnA hAthanI vAta na hatI, e vAta e AcAryone amuka mata-kadAgrahI ziSyagaNu tathA bhaktagaNanA hAthamAM hatI. ane ene lIdhe jemanI bhAvanA sAcI hatI temane paNa pitAnI bhAvanA tyajI devI paDatI hatI. Ama chatAM, 2014nA paryuSaNanI ArAdhanA sakaLa tapAgacachamAM ekasarakhI thAya, e mATenA vicAro gatimAna thaI cUkyA hatA. baMne pakSanA amuka ta taraphathI thatI patrikobAjI ane gALAgALIthI saMgha trAsI UTho hato. keI upAye ektA thAya ane A rojiMdA kalezano aMta Ave, ema DAhyA mANasa utkaTapaNe IcchI rahyA hatA. zeTha zrI kezavalAla lallubhAI jhaverIe A mATe eka munisamelana bolAvavAno vicAra vyakta karIne saMghanI A prabaLa IcchAne vAcA ApI. emaNe kahyuM: "tithicarcAno saLagate savAla ukelavo hoya, to tapagacachanA AgevAna AcAryAdi munio bhegA maLe, te ja te praznano ukela Ave; e sivAya bIjo koI rasto nathI." ane emanA A suMdara vicArane saMghanA aneka AgevAnoe saharSa vadhAvI lIdhuM. pachI te, A mATe jhaDapI kAryavAhI AdaravAmAM AvI. zeTha kezubhAIne ja A kArya upADavA ane saphaLatAthI pAra pADavA mATenI javAbadArI soMpavAmAM AvI. temanI AgevAnI nIce amadAvAdanA tamAma upAzrayanA vahIvaTadAra zrAvakonI eka meTI (71 sabhyanI) kamITI nImavAmAM AvI. A pachI, A bAbata aMge, zeTha kezubhAI e baMne pakSanA judA judA AcAryAdi sAthe vicAravimarza ane patravyavahAra zarU karyo. AnA pariNAmamAM emane khUba AzA
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ [ 6 ] A. vi.nadanasUri-smArakatra tha adhAya tevA javA maLyA. sammelana ekatra karavA mATenA ane e mAdhyame tithipraznanA niveDA lAvavA mATenA prayatnane saue suMdara ane AvakAradAyaka gaNAvyA. eTale zeTha kezubhAI e, sammelana karavAnA niNaeNya karIne, badhA AcAryAdi munivAne amadAvAda padhAravAnI vinati karavI zarU karI. zrI vijayAyasUrijI mahArAja ane zrI vijayanaMdanasUrijIne paNa vinatipatra lakhI mAlyA. e baMne AcAryae sammelananA zubha kAryoMmAM sammati ApI. paNa zrI vijayAdayasUrijI mahArAjane AMkhanI takalIpha hatI, ane zrI vijayanaMdanasUrijIne gesa, lIvaranA dukhAvAne kANe vadhu paDatI nabaLAI AvI gaI hatI ane vihAra na thaI zake evI sthiti hatI, eTale e khanee hAjara rahevAnI potAnI aMgata pratikULatA paNa jaNAvI. paNa, AnI asara viparIta thaI. zeThe zrI vijayana MdanasUrijIne jaNAvyu' : "ApanA taraphathI Ape Avavu ja paDaze. Apa ahIM AvavAnA vicAra nahI. rAkhA tA ApanA samudAya nirNaya karavA mAgatA nathI tevuM sAmA pakSane khelavAnu thaze." zrI vijayanadanasUrijI ekatA mATe khUba khUba Atura hatA, paNa, jyAM tamiyata ja kahyuM na karatI hoya, tyAM tee zu karI zake ? emaNe zeThane javAba lakhyA : tithicarcAnA eka nirNaya Ave evI ameA paNa pUrNa icchAvALA chIe. ApanA taraphathI Ape Avavu ja paDaze.' lakhyuM, teA tame paNa sArI rIte samajI zake che ke amArI khiyata tevA zrama laI zakIe tevI anukULatAvALI khilakula nathI. haju kAyama gesa, paDakhAnA dukhAvA rahyA ja kare che, tema ja nabaLAI tA khUba ja rahe che. haju ardhA mAIla cAlI zakAya tathA dAdarA caDI zakAya teTalI paNa zakti nathI. ....AvI amArI paravazatAnI sthitimAM ame tyAM kaI rIte paheAMcI zakIe ? ane kaI rIte tyAM parizrama laI zakIe ?....' Apa nahI. AvA tA ApanA samudAya nirNaya karavA mAgatA nathI tevuM sAmA pakSane kheAlavAnu thaze.' vi. je tamAe lakhyuM te vyAjabI nathI. amArA samudAya taraphathI kAI hAjara na rahe, athavA tA sarvAnumate je nirNAya Ave te ame kabUla na rAkhatA hoIe, teA kdAca sAmA pakSane ke bIjAne tamArA lakhavA pramANe khelavAnu thAya ema kahI zakAya, paNa evu' amArA taraphathI kaI che ja nahi." 66 A spaSTa khulAsAthI zeThane khUba satASa thayA. temaNe vaLatA patra lakhyA : " ApanI tapriyatanA samAcAra jANI cintA thAya che. aiyatanI anukULatA mujaba vavAnu` rAkhaze....Apane AvavuM paDaze, evu tame je lakhyuM che te paNa 'ApanA sivAya ThekANuM paDe tema nathI,' tema badhAnA abhiprAya jANIne ja lakhyuM che.....saMdhanI
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAtsalyanidhi saMghanAyaka [7] zAti sAru Apane tabiyatanI anukULatA na hovA chatAM tasdI ApavI paDaze. kAraNa, ApanA vagara ThekANuM paDavAnuM nathI." AnA anusaMdhAnamAM baMne vacce patravyavahAra cAlu ja rahyo. zeThanA dareka patromAM vinati mukhyarUpe rahetI. tA. 25-12-57nA patramAM lakhyuM ke "ApanI gerahAjarImAM carcAne nirNaya thaI zake tema nathI." tA. 2-1-18nA divase zeThe saMmelana viSe mArgadarzana maLe, e hetuthI paNa padhAravAno Agraha karatAM lakhyuM keH "pUjya AcAryazrIonuM milana tithicarcAne nirNaya lAvI saMghamAM ekatA sthApavA mATe che. zAsananI gauravatA tathA unnati pratye hamArA karatAM temane vadhu rasa hoI nirNaya kevI rIte lAve ane tene sAru zuM zuM karavuM tathA kevI rIte goThavavuM, te temanA badhAnA upara choDavAnuM vAstavika tathA zobhArUpa hovAthI te saMbaMdhI kaI paNa carcA kaI sAthe karavAmAM AvI nathI ane te agAuthI na karavI hitAvaha che. taduparAMta ApanA samudAyamAMthI Ape tathA pUjya guru zrI vijayasUrIzvarajIe to padhAravuM ja joIe tevI sarve vRddha, vaDIla AcAryazrI tema ja muni-mahArAjazrIonI prabaLa IcchA che, tema nirNaya lAvavAmAM Apa yogya rIte doravaNI ApI kArya phaLIbhUta karI zakaze tevI bhAvanAthI Ape jarUra padhAravuM, tevuM Apane vinaMti karavA mane preraNA apAI che, tethI mArI vinaMtine A5 mAnya rAkhI banI zake teTalA vahelA AvI zake tevI rIte vihAra goThavaze." AnA uttaramAM pahelAM te zrI vijayanaMdanasUrijIe tabiyatanI pratikULatAnA kAraNe nA ja lakhI, e sAthe saMmelana kaI rIte thaI zake, ane temAM carcA ne nirNaya kaI paddhatie laI zakAya, tenuM vistRta mArgadarzana paNa lakhI mokalyuM. paNa AnA javAbamAM zeThe lakhyuM ke : "ApanA sivAya saMmelana azakya lAge che tethI je je pUjya AcAryazrIoe mArI vinaMtine svIkArI, lAMbA vihAra tema zArIrika sthiti barabara nahIM chatAM jema bane tema vahelAM AvavA kabUla thayA temane agAuthI vadhu parizrama nahIM levA jaNAvavuM e mArI pharaja samajuM chuM. A patra ApanI salAha tema ja ApanA sivAya ekaThAM thavuM azakya che, teTaluM ApanA dhyAna upara lAvavA, tema ja te bAbata vicAra karavA sAru lakhuM chuM." zeThanA A patrathI emane manamAM vicAra Avyo ke, "badhAM mArA mATe ATalo Agraha rAkhe che, ane saMghanI ekatAnuM kAma che, te tabiyatane vicAra na karIne paNa javAya to sAruM.' A vicArathI emaNe zeTha para tAra karAvyuM ke "huM tyAM AvavAno vicAra rAkhuM chuM. nAgaradAsabhAIne ahIM pahelI TreInamAM mekalo." 13
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ [28] A vi.naMdanasUri smAraka A tAramAM hajI vihArane vicAra ja sUcavyuM hata; cokkasa nirNaya nahi. paNa zeThane ethI khUba AnaMda thaye. - paNa, zrI vijayanaMdanasUrijInI pratikULa rahetI tabiyate temane temano A vicAra pheravavAnI pharaja pADI. temaNe tarata ja patrathI jaNAvyuM : "amArI tabiyatanI pratikULatAthI ame AvI zakIe tema nathI." A divasomAM teo kadambagirimAM birAjatA hatA. uparano javAba lakhe, paNa manamAM hajI javuM na javuMnI dvidhA cAlu ja hatI. eka vAra te javAne cokkasa vicAra thaI gaye, eTale kadambagirithI pAlitANA tarapha vihAra paNa karyo. paNa e cAra divasa daramyAna cakkara, gesa, dukhAve, ane ene lIdhe vadhatI nabaLAIthI thAkIne pAlitANuthI AgaLa vadhavAnuM mokUpha rAkhavuM paDayuM. zeTha kezubhAI uparAMta ekatithipakSanA bIjA paNa aneka gRhasthanA patro zrI vijayanaMdasUrijI para Avye ja jatA hatA. saunI eka ja bhAvanA hatI ke "Apa padhAre, te ja samelanamAM majhA ane vyavasthA rahI zakaze." tA. 1-2-58nA patramAM sata phUlacaMdabhAI chaganalAla lakhe che : "AcArya mahArAja zrI zrI zrI 1008 premasUrijI mahArAja sAhebajIe mane Aje belA hate, amArI sAthe ekalA ekAMtamAM oraDImAM kharataragacchanA upAzraye hAla che tyAM besI amone jaNAvyuM ke "nandanasUrijI tathA udayasUrijI mahArAjane kaI rIte ahIM lAvyA vinA cAlavAnuM nathI. temanI hAjarI vagara A ThekANuM paDe tema nathI. huM naMdasUrijI mATe prathama evuM maMtavya dharAvato hato ke temane kaI divasa maLavuM nahIM. paNa pAlitANAmAM amo maLyA bAda temanA mATe mane pUrepUruM mana thayuM che, ane te vAta huM hRdayathI kahuM chuM. ame banne eka thaI turata patI jaze. ane huM mAnuM chuM tyAM sudhI amArA bannenA vicAre maLavAmAM azakya lAgatuM nathI. jethI huM aMgata khAsa kahevarAvuM chuM ke temaNe-udayasUrijI tathA nandanasUrijIe-game te rIte-DaLImAM besavuM paDe te DoLImAM-AvI pahoMcavuM bahu ja jarUrI che." zeTha ANaMdajI kalyANajInI peDhInA mukhya menejara zrI nAgaradAsabhAI eka aMgata patramAM lakhe che : " amadAvAdamAM A tabakke, ApanI hAjarInI keTalI agatya che, ane zAsanane ApanI deravaNu tathA dIrdhadaSTinI keTalI AvazyakatA UbhI thaI che te ApanAthI ajANa nathI chatAM, kamabhAgye, ApanuM svAthya vihAra yogya jaNAtuM nathI. huM te haju paNa evI AzA sevI rahyo chuM ane prArthanA karI rahyo chuM ke ApanI tabiyatamAM jhaDapI sudhAro thAya ane zAsana-saMgaThana ane abhayudayanA A kAryamAM vahelA-muMDA paNa, atre hAjarI ApavA yogya svAthya Apa prApta karo."
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ [9] vAtsalyanidhi saMghanAyaka zeTha zakaracaMda maNilAla lakhe che : "amadAvAdanA sakaLa saMghanI mITa ApanA upara vadhAre joI rahela che ke kyAre ApazrI atre padhAro! amArA jANavA, jevA ane sAMbhaLavA pramANe amane bIjI vAra kAraNa male che ke ApazrInI atre hAjarInI khAsa jarUra che." Ama sauno Agraha hate. AnI sAme emanI paNa bhAvanA prabaLa hatI, paNa tabiyatathI paravaza hatA. saune je Agraha emanA mATe hite, te ja zrI vijayasUrijI mahArAja mATe paNa hatuM. ane bemAMthI eke to avazya hAjara rahevuM ja joIe. eTale zrI vijayasUrijI mahArAje phAgaNa mAsamAM amadAvAda tarapha vihAra karyo. saMmelananuM zubha muhUrta e baMne AcArya devoe phAgaNa vada bIja ane chaThThanuM ApeluM. paNa zrI vidayasUrijI mahArAja tathA bIjA zrI candrasAgarasUrijI mahArAja vagerene AvI pahoMcavAmAM vilaMba thAya tema hovAthI te muhUrta mulatvI rAkhI navuM muhUrta rAkhavAnuM nakkI thayuM. zrI vijayasUrijI mahArAjane vihAra thaI gayo eTale saune lAgyuM ke have zrI vijayanaMdanasUri mahArAja nahIM ja padhAre, chatAM sAcA dilanI lAgaNavALA bhAvike vinati karatA aTakyA nahi. AgamaprabhAkara muni zrI puNyavijayajIe janatAnI vyApaka lAgaNIne vAcA ApatAM lakhyuM: "ahInA sAhajika vAtAvaraNano paDaghe Apane mAre pahoMcADe joIe e daSTie ApanI sevAmAM eka araja karuM chuM, jyArathI ApanA ahIM AgamananA abhAvanA samAcAra saMbhaLAtA rahyA che, tyArathI sAdhugaNamAM sahajabhAve asaMtoSa rahyo che. ane dhIre dhIre saune Apano abhAva ghaNo ja sAle che. alabatta, ahIM gurumahArAjajI zrI 1008 zrI udayasUrIzvarajI ma. padhArI rahyA che ane sarva rIte samartha che, te chatAM ApanuM teja, prabhAva, vicAraNAo gAMbhIrya bharelI hoI saune ApanI hAjarInI AvazyakatA lAge ja che. saumAM huM bAkAta to nathI ja. alabatta, jo zakya hoya, ApanI prakRtine kaSTa te jarUra ja paDaze, te chatAM ApanI hAjarI ahIM samelana prasaMge anivArya rIte Avazyaka che. te mArI to Apane savinaya hAtha joDIne vinaMti che ke Apa je rIte ucita dhAre te rIte paNa ahIM padhAre ane te Apane ane sau zrIsaMghane lAbhadAyI nIvaDaze. Apa jJAnIvarane vizeSa te zuM lakhavAnuM hoya ? ApazrI svayaM deza-kALa-Agama che. joke ahIM zAstranI carcAo ukelavAnI nathI, ane ene pAra paNa na Ave; te chatAM ApanI pratibhAmAMthI
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ [100] A vi.naMdanasUri-smArakagraMtha zrIsaMghane je vyApaka mArgadarzana maLaze, te viziSTa ja haze-e mAre nahi, aneka vyaktione vizvAsa che." vakIla choTAlAla trikamalAla parIkhe vinatipatramAM lakhyuM: "ApanA sivAya jarA paNa cAlI zake evuM nathI. eTale huM ane sarve ema IcchIe chIe ke Ape game te agavaDa-sagavaDe paNa AvavAnI khAsa jarUriyAta che." muMbaIthI zeTha hIrAlAla parazottamadAsa, zeTha bhAIcaMda nagInadAsa, zeTha kezavalAla bulAkhIdAsa, zA. zAntilAla maganalAla ane zrI mehanalAla dIpacaMda cekasI eka saMyukta patramAM lakhe cheH "vAtAvaraNa jatAM ane je mahattvanuM kArya zAsana-zrayanA aMge karavAnuM che e vicAratAM kaI paNa prayatna ApazrInI hAjarInI khAsa AvazyakatA che. jaina samAjanI najare ane ApanuM mArgadarzana je samudAya svIkAre che e sarvanI daSTie ApanI hAjarInI khAsa jarUra che." zrI goDIjI-devasUra saMghe paNa vinatipatra lakhyo keH "gayA varSe amoe zrIsaMgha ekatA sAdhI ArAdhana eka divase kare e mATe je prayatno karelA emAM ApanuM mArgadarzana bhAre lAbhadAyI nIvaDayuM hatuM. tithinA praznanuM samAdhAna Ape paMcAMga Adi je prazno darzAvelA enA ukela upara ja avalaMbe che. e bAbata mATe Apa saceTa ane sukhada rIte samarthana tema ja ukela karI zake che, eTaluM ja nahi, paNa e pAchaLanI ApanI bhAvanA prabaLa hovAthI dhArI asara upajAvI zake tema che. vAtAvaraNa jotAM je mahattvanuM kArya zAsananA zreya aMge karavAnuM che e vicAratAM ApanI hAjarInI khAsa AvazyakatA che." paM. maphatalAla jhaveracaMde paNa bhArapUrvaka lakhyuM : huM aMgata rIte Apane jaNAvuM chuM ke ApanI tabiyata nAdurasta che, AvI zakAya evI sthiti nathI, A badhuM chatAM keTalAMka kAmo evAM hoya che ke tabiyatane gumAvIne paNa karavAM paDe che. ane kaI vAra muzkelImAM apavAda sevIne paNa zAsanakArya karavAnI pharaja thaI paDe che. A prasaMge Ape avazya AvavA jevuM che. . lAvaNyasUrijI ahI che. pU. mahArAja sAheba Ave che. chatAM mane lAge che ke Apa nahi Ave te ThIka nahi thAya. Apa A viSayanA pUrvAparanA jANakAra cho. pU. sva. gurumahArAjano pAvarazakti paNa ApanAmAM che. kahetAM paNa AvaDe che ane vALamAM paNa AvaDe che. mAMdA mAMdA paNa ukela ANavAnI tAkAta che. sAthe zAsananI ektAmAM ApanuM pUruM citta che. A badhAne Aje upaga che.
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAtsalyanidhi saMghanAyaka [101] mArI te aMgata daDha mAnyatA che ke Apa atyAre nahi Ave to A saMmelanane saphaLa rIte pAra pADavuM haze to bhegA thayA pachI paNa tamArI rAha jovI paDaze. agara game tema bhInuM saMkelavuM paDaze, ke kAMIka ajugatuM thayuM tema ukelavuM paDaze. AvuM na bane ane bhaviSyamAM sudhAravAnuM paNa azakya thAya te pahelAM Ape AvavuM jarUrI che." A. zrI vijayadharmasUrijI lakhe che: "saMmelananI saphaLatAne AdhAra mukhyatve ApanI hAjarI upara avalaMbe che. mATe koI paNa upAye padhAravA mATe kRpA karaze." zrI vijayasUri mahArAje paNa emane lakhI jaNAvyuM ke "kSaNe kSaNe evo vicArI rahyA kare che ke tame amadAvAda tarapha vihAra kare, mane ema lAge che ke tamArI hAjarInI amadAvAda khAsa jarUra che." eka bAju, pUjya gurumahArAjanI icchA ane bIjA badhAnI AgrahabharI vinatio zrI vijayanaMdanasUrijIne amadAvAda javA mATe sakaMTha banAvatI hatI, ne bIjI bAju zarIranI nAjuka dazA na javA pharaja pADatI hatI. zuM karavuM ? e cekasa nahetuM thatuM, zeTha kezubhAIne chellI vAra nA lakhI, tyAre temane paNa lAgyuM ke AvI tabiyata vadhu Agraha kara vyAjabI nathI. ethI emaNe lakhyuM: "Apane patra malyA. zivalAlano paNa patra che. ApanI tabiyatanA samAcAra jANa cintA thAya che. ApanI tabiyatanI anukULatA mujaba Apane jaNAya ke vihAra azakya che to Apa te pramANe ghaNe khuzIthI atre AvavAno vicAra mAMDI vALazo. Ape zAsanahitanI daSTie tema himArI vinaMtithI ApanAthI banatA prayAsa karyo, chatAM nAupAye ja vicAra mAMDI vALe te kaIne kAMI kahevApaNuM rahetuM nathI. pU. AcAryazrI lAvaNyasUrizrI atre che te Apa temane sUcanA ApatA raheze." A patramAM zeThanI sUcanAnusAra zrI vijayanaMdanasUrijIe zrI vijayalAvaNyasUrijIne sUcanA karAvI ke "tame zrI vijayasUrijI mahArAja jeDe rahIne ApaNA samudAya vatI pratinidhitva karaje." paNa AnA javAbamAM emaNe paM. maphatalAlane mee kahyuM keH "huM saMmelanamAM hAjara rahIza, vAta karIza, paNa naMdanasUri mahArAja jevI pakaDa ane emanA jevuM nirNayAtmaka valaNa huM na jALavI zakuM. vadhu kheMcatANa thaze to mArI pakaDa DhIlI paDI jaze. mATe e Ave te ja sAruM." Ama kahIne emaNe zrI vijayanaMdanasUrijI para patra paNa lakhyA: "rAjanagaranI sakala janatA, ane anya samudAya paNa Apa ahIM padhAre tema utkaMThAvALA che. Apa nahi Ave, e jANIne sau udvega pAme che. mATe
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ [102] A. vi.naMdanasuri smArakagraMtha Ape ahIM padhAravuM atIva Avazyaka che. ApanI chAyAmAtrathI ja badhuM svaccha thaI jaze." A ja arasAmAM zeTha kezavalAla lallubhAI jhaverI, chelle prayatna karavAnI gaNatarIthI, pAlItANe AvyA, ne khUba AgrahapUrvaka vinaMti karI. A pahelAM zrI rAkaracaMda maNilAla vagere AgevAne rUbarU AvyA, tyAre je javAba Apelo, te ja javAba zrI kezubhAI zeThane ApyoH "mArI hAla IrachA nathI. tabiyatanI anukULatA nathI. ema chatAM mane zAsanasamrATanI aMta:preraNuM thaze to huM tarata tamane kahevarAvIza." zeTha pAlitANa peDhImAM kahetA gayA ke "mahArAjajIno vicAra thAya te mane tarata ja tArathI jaNAvI deje." thoDA divasa gayA, ne eka divasa savAramAM UThatAM vAra ja emane aMtaH preraNA thaI ke "tAre saMmelanamAM javuM ja joIe." A thatAM ja emanuM citta praphulla ne prasanna banI gayuM. thoDI vAra pachI teo pUjaya AcArya zrI vijyadarzanasUrijI mahArAjane vaMdana karavA gayA. tyAM emane vAta karI ke "Aje mane AvI preraNa thaI che, mATe javAne vicAra karuM chuM." zrI vijayadarzanasUri mahArAja kaheH "hu te tamane pahelethI javAnuM kahuM chuM. jarUra jAva." basa, vaDIlanA AzIrvAda meLavIne tarata ja peDhImAMthI munIma karuNAzaMkarane bolAvIne amadAvAda zeTha upara tAra karavAnuM jaNAvI dIdhuM. 32 saM. 2014nuM munisamelana : amadAvAdamAM Agamana je samAcAranI AturatApUrvaka AzA sevAtI hatI, e samAcAra Akhare AvyA. saMghanA zAtipriya vizALa varganI AzA ane mahenata ane saphaLa thaI. zeTha kezubhAIe tAranA uttaramAM lakhyuM: "gaI kAle rAtre karuNuzaMkara taraphathI tAra malyo ke Ape citra zudi 10 ne ravivAre atre sAru vihAra kare che. ApanA A nirNayathI atre muni mahArAjazrIo tathA gRhasthIomAM ghaNe ja AnaMda thaye che. saMmelana sAruM bubha divasa kADhI mane jaNAvavA vinati che."
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAtsalyanidhi saMghanAyaka [13] zrI vijayanaMdanasUrijIe saMmelananA zubha muhUrta mATe citra vadi 8, 9, 11 ane vaizAkha zudi 3 ema cAra divase lakhI jaNAvyA. emanA vihAranA samAcAra sAMbhaLIne ati AnaMdamAM AvI gayelI vyaktioe emanA para patro lakhyA. emAMnA amuka patre ApaNe vAMcIe: zeTha kacarAbhAI haThIsiMgaH "Ape zubha pagaluM bharyuM che. amane AnaMdanI sImA nathI rahI. Apa sukharUpa padhAro ne vihAramAM ApanI tabiyata sArI rahe ema prArthanA karIe chIe." zeTha zakaracaMda maNilAlaH "ghaNo ja AnaMda thayela che. ApanA vihAra karavAnA samAcAra sAMbhaLI atre paNa ghaNI ja khuzI patharAI che. chelle chelle paNa ApazrIne vihAra karavAnI preraNA parama pUjya prAtaH samaraNIya gurumahArAje karI te paNa eka Azcaryajanaka ghaTanA che." muni zrI puNyavijayajI mahArAja gaI kAle rAtre tAra maLe. ApazrI vihAra karavAnA che, tethI sarvatra AnaMda thaye che, mane to savizeSa ja thayA che." nirNaya pramANe citra zudi dazame vihAra karyo. pahelo mukAma pAlitANA gAma bahAra modInA baMgale karyo. teo baMgale pahoMcyA ke thoDI ja vAramAM amadAvAdathI zrI vijayarAmacaMdrasUrijI mahArAjanA khAsa salAhakAra zrIkAMta tyAM AvI pahoMcyA. e kaheH "sAheba! ghaNA samayathI Apane maLavAnuM mana hatuM. vaLI, mane thatu tu ke mahArAja saMmelanamAM kema nathI AvatA ? emaNe AvavuM ja joIe. A kahevA mATe paNa AvavuM hatuM, paNa samaya nahoto maLato. tyAM sAMbhaLyuM ke Apa padhAre che, eTale huM te badhuM mUkIne doDato Avyo. bahu sAruM thayuM, Ape padhAravAnuM nakkI karyuM te." zrIkAMta kema AvyA che, e zrI vijayanaMdanasUrijI barAbara samajatA hatA. sUri samrATa ane zrI vijayanaMdanasUrijImAM eka taphAvata hato H sUrisamrATane lAge ke A mANasa vizvAsa karavA lAyaka nathI, te teo ene dUrathI ja ravAnA karI de, enI joDe vAta suddhAM na kare, jyAre zrI vijayanaMdanasUrijI evI vyaktine kADhI na mUkatAM besADe, enI vAta sAMbhaLe, ne chevaTe ene pitAne ja bheThA paDyA jevuM lAge evI sthitimAM ene mUkIne vidAya Ape ! ' zrIkAMta sAmA pakSanI vyakti hatA, avizvasanIya hatA, chatAM e maLavA AvyA, tyAre enI joDe emaNe zAMtithI vAto karI. e divasomAM "sevAsamAja" nAmanA jaina peparamAM eka lekha Avele. emAM samelananI kazI AvazyakatA nathI, e matalabanuM lakhANa hatuM. e lekha zrI vijayarAmacaMdra
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ [ 104 ] A. vi.na...danasUri-smAraka tha sUrijInI tarapheNanA hatA. e age zrI vijayanaMdanasUrijIe zrIkAMtane pUchyuM: " atyAre AvA lekha kaNe lakhyA haze ?" zrIkAMta kahe : " sAheba ! meM lakhyA hoya ema Apane lAge che kharuM ? zrI vijayanaMdanasUrijI A javAkha parathI ja samajI gayA ke A bhAI e ja e lekha lakhyA che. vaLI, 'sevAsamAja'nu sapAdanakArya sabhALatA zrI IndirAbahena jyAre amadAvAda AvelAM, tyAre temaNe zeTha kezubhAInA praznanA javAkhamAM spaSTa kaheluM ke A lakhANa zrIkAMta taraphathI ja AveluM che, e vAtanI paNa emane khabara hatI. paNa atyAre tee ajANu ja rahyA. emaNe bhInuM saMkelyuM: "nA, nA, ema teA zenuM lAge ? " A pachI zrIkAMta kahe : " sAheba ! AcArya mahArAje (zrI vijayarAmacadrasUrijIe) mane kahyuM che ke samelana mATe carcA karavAnA poInTo mahArAjajIe kaMI vicAryA hAya tA letA Avaje, mATe Ape vicAryA hoya tA Ape. ' zrI vijayana MdanasUrijI kaheH " hajI teA Aje vihAra karyA che. atyAra sudhI AvavAnuM nahAtuM. ekAeka nakkI thayu' ne vihAra karyAM. emAM vicAranA samaya kathAMthI maLe ? " pAInTo na maLatAM nirAza thaIne zrIkAMta pAchA gayA. jyAre zrI vijayanaMdanasUrijI kAThe AvI pahoMcyA, tyAre zrIkAMta pharIvAra AvyA; kahe : " sAheba ! vinaMti karavA te badhA Avaze, paNa huM te kahuM chuM ke Apa ane AcArya mahArAja gAma khahAra-makubhAInA baMgale-eka vAra maLI lA, tA ThIka thaze. zrI vijayeAyasUri mahArAja padhAryA tyAre maLavAnu gAThaveluM, paNa te vakhate AcAya mahArAjane tAva khUba AvyA, eTale maLAyuM nahi. " zrI vijayanaMdanasUrijI kahe: " hajI te vAra che, tyAM AvIe eTale vicAra karIzuM. " pachI kahe : " poInTA vicAryA hAya tA mahArAje magAvyA che." AcAryazrI kahe : " atyAre tA vihAramAM thAkI javAya che. katyAMthI samaya maLe ?" A pachI sarakheja mukAme zrI ramezacaMdra bakubhAI vagere AvyA, ne pAtAnA agale zrI vijayarAmacadrasUrijI sAthe maLavAnu nakkI karI gayA. bIje divase sarakhejathI vihAra karI bakubhAInA aMgale gayA. tyAM zrI vijayadhamasUrijI vagere ApaNA pakSanA, ane sAmA pakSe zrI vijayarAmacadrasUrijI, zrI vijayamaneAharasUrijI, zrI vijayajammUsUrijI, zrI kIrtivijayajI vagere AvelA. badhA malyA. arasaparasa sukhazAtAdinI vArtA karI. e vakhate ramezabhAI e vinati karI. "Apa aneneA maLavAnA samaya gADhavA." zrI vijayanaMdanasUrijIe kahyuM: "tame nakkI karo te samaya rAkhIe."
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAtsalyanidhi saMghanAyaka [195]. be vAgyAno samaya nakkI thaye. be vAge sau eka khaMDamAM maLyA, beThA. bIjI ADIavaLI vAte cAlI. paNa e vakhate zrI vijayarAmacaMdrasUrijIe prastuta prakaraNanI kazI vAta ja nA ucArI. chevaTe zrI naMdanasUrijIe saraLa bhAve kahyuM : "ApaNe saMmelanamAM zenI vicAraNA karavI che, e viSe ApaNe ahIM DIka vicAraNuM karI laIe." tyAre zrI vijayarAmacaMdrasUrijI kaheH "nA nA, e vicAraNuM atyAre khAnagImAM karavAnI zI jarUra che? e mATe to saMmelana bolAvyuM che, tyAM ja vicArIzuM." thayuM. saraLatAne ane sAmA pakSane bAra gAunuM AMtaruM che, evI zrI vijyanaMdasUrijInI mAnyatA sAcI hovAnI saune A banAve pratIti thaI. A pachI emaNe zrIsaMghanA utsAha vacce zaheramAM praveza karyo. emanA AgamanathI zaheranI havAmAM parivartana AvyuM hatuM. kAMIka saMgIna ane suMdara pariNAma AvavAnI AzA saune baMdhAI hatI. emanI zakti ane pratibhA upara saune akhUTa ane agAdha zraddhA hatI. e je karaze, te saMghanA vyApaka ane zreSTha hitamAM ja haze enI saune khAtarI hatI. eTale sau nizcitta banIne saMmelananI zubha zarUAtanI vATa jevA lAgyA. ekatithipakSanA samagra zramaNa-samudAye paNa zrI vijayanaMdanasUrijIne pitAnuM netRtva soMpIne rAhatano dama kheMce. - pAMjarApoLano upAzraya aneka munirAje tathA AgevAna gRhasthanI Avana-jAvanathI covIse kalAka dhamadhamI rahyo. zrI vijayanaMdasUrijInuM budvitaMtra barAbara kAme lAgI gayuM. kene zuM javAba Apa, kene kyAM niyukta karavA, kone upayoga kema kare, sAmA pakSanA vicArane prativAda kema karavo, A badhAmAM teo pUrA sakriya banI gayA. ane jotajotAmAM saMmelananI zarUAtane maMgaLakArI divasa-akSaya tRtIyAno divasa-AvI pahoMcyA.
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ [16] A. vi.naMdanasUri smArakagraMtha 33 saM. ra014nuM munisamelana : niSphaLatA e ja saphaLatA A munisamelananuM dhyeya hatuM H zrIsaMghamAM ekatA ane zAMtinI punaH pratiSThA. chellA keTalAya samayathI saMghamAM chavAyelA kalezamaya vAtAvaraNane dUra karavuM jarUrI hatuM. ane e vAtAvaraNa tyAre ja dUra thaI zake ema hatuM, jyAre enI janmadAtA tithicarcAnA praznane ukela Ave. A praznane ghaNuM ghaNuM kaleza-kalaha janmAvyA hatA. eTale e eka praznanA nikAlamAM ja aneka praznonA nikAla sAthe lezane paNa nikAla thaI javAno hato. ane eTalA mATe ja A saMmelana yojavAmAM AvyuM hatuM. A saMmelanamAM zuM banyuM, tenI vistRta noMdha eka pustakarUpe chapAyelI che. ("rAjanagara zramaNa saMmelananI kAryavAhI"...lekhaka : AcArya zrI haMsasAgarasUrijI, prakAzaka : zAsanakaTadvAraka jJAnamaMdira, mu. ThaLiyA.) emAM ke ghaNI vastu adhUrI hoya evuM lAge che, chatAM e divasenI kAryavAhInI moTA bhAganI mAhitI emAMthI ApaNane maLI ja rahe che. eTale ahIM samelananI kAryavAhInI vigata nahi ApatAM, temAM zrI vijayanaMdasUrijInA ane ekatithipakSanA valaNa tema ja daSTibindunuM vihaMgAvalokana karIzuM. upara kahyuM tema, samelananAM dhyeya "ekatA ane zAti" hatAM. paNa e dhyeyanI saphaLatA saraLatA ane akadAgrahI manodazA upara avalaMbatI hatI. e baMne vastune abhAva sAmA pakSamAM pUrA pramANamAM hato. ane ene lIdhe samelananuM pariNAma niSphaLatAmAM AvyuM. jeke tithicarcA eka evo muddA che ke jemAM baMne pakSa ekabIjAne doSita ane khaTapaTI TharAvatA ja AvyA che. samelananI niSphaLatAmAM paNa baMne pakSa ekabIjAne ja javAbadAra gaNAvatA rahyA che, Ama chatAM, je vAstavika che, je banyuM che, te te tenA nirbheLa zuddha svarUpe rajU karavuM ja rahyuM. sAmA pakSanI eka murAda e hatI ke 192nA varSathI calAvelI navI tithi-praNalikAne ekatithipakSanA AcAryo paNa mAnya kare, ane sAcI Therave, e rIte samelananA pravAhane vaLAMka Apo. Ama karavAmAM emane be rIte lAbha haste : eka to, je pitAnI navI mAnyatAne badhA svIkAre, te te mATe lAbha hato ja; ane, ema na thAya toya, sAmA pakSanI saraLatAno geralAbha uThAvIne emAM paNa taDAo paDAvavA, e paNa kaMI je te lAbha na hato. ane A lAbha levAnI uttama takano pUrepUre
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAtsalyanidhi saMghanAyaka [17] upayoga karavAnI IcchAthI ja e pakSanA agraNIo irachatA hatA ke zrI vijayanandanasUri mahArAja saMmelanamAM na Ave to ghaNuM sAruM. sArAMza ke e pakSanI vAta zA hatI paNa dAnata mANI hatI. saMdhamAM ekatA ne zAMti sthapAya ke na sthapAya, enI emane khevanA na hatI, emane te mAtra svamata-paSaNanI ja tamA hatI. paNa, emanI A murAda phaLIbhUta na thaI zakI. zrI vijayanaMdanasUrijInI pariNAmagAmI dIrghadraSTimAM A murAda barAbara vasI gaI hatI; tethI ja emaNe cheka chellA samaye samelanamAM hAjarI ApavAnuM nakakI karyuM hatuM ne e AvyA hatA. e AvyA ke vAtAvaraNa badalAvA mAMDayuM. tithicarcAnI bAbatamAM emanA prAthamika vicAro AvA hatAH "saMvacharI ane tithi bAbatamAM carcAmAM ke vAdavivAdamAM amo atyAra sudhI koInI sAthe UtaryA nathI, tema UtaravAnI amArI irachA paNa nathI. ame DahelAnA upAzrayanI praNAlikA pramANe karatA AvyA chIe ane karIe chIe. chatAM, tapAgacchanI praNAlikAmAM saMvacharI ane tithi bAbatamAM, jeone arasaparasa je matabheda vartamAnamAM cAlI rahyo che, te matabhedanuM nirAkaraNa teo arasaparasa zAMtipUrvaka, carcAthI, vicAraNAthI ke samajUtIthI karI, je eka nirNaya sarvAnumate lAve temAM amArI saMmati che." paNa, sAmA pakSanI murAda jANyA pachI emaNe e murAdane niSphaLa batAvavAne ane ekatithipakSanI saraLatAno geralAbha e pakSane na levA devAno nirdhAra karyo hato. emaNe samelananA bIjA ja divase eka makkama, spaSTa ane chatAM saraLa nivedana rajU karyuM : " tithiviSayaka vicArabhedomAM-jemAM bAra parvatithi, saMvatsarI mahAparvanI ArAdhanAno divasa, kalyANaka tithio, tathA anya tithio vagereno samAveza thAya che, temAM--be bIja, be pAMcama, be AThama, be agiyAraza, be caudaza, pUnama ane amAsa, A bAreya parvatithi bAbatanI je praNAlikA pracalita che, temAM-"laukika pracAMgamAM jyAre jyAre A bAre parvatithinI vadhaghaTa-kSayavRddhi Ave, tyAre tyAre ArAdhanAmAM te bAre parvatithimAMthI kaI paNa parvatithinI kSaya-vRddhi gaNAtI nathI, paNa tene badale aparvatithinI kSaya-vRddhi gaNAya che."--A rIte cAlI AvatI je zAstrAnusAriNI zuddha praNAlikA, je pU. zrI vijayadevasUrijI mahArAjazrInI paraMparAnA nAme prasiddhi pAmelI che, eTaluM ja nahi, paNa temanA pahelAMnA samayamAM paNa A ja praNAlikA heya, evI amArI mAnyatA che; kAraNa ke pU. zrI vijayahIrasUrijI mahArAjanI paraMparAthI judI paraMparA pravartAvavAmAM pU. zrI vijayadevasUrijI mahArAjane kaI paNa hetu hoya, tevuM mAnavAne kaMI paNa kAraNa nathI.
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ [108] A. vi.naMdanasUri smArakagraMtha "vaLI, pU. zrI vijayahIrasUrijI mahArAjanA samayamAM paNa A ja rItanI praNAlikA mAnya hatI, ane te ja praNAlikA pU. zrI vijayadevasUrijI mahArAjAe apanAvI hatI, je atyAra sudhI ApaNe vArasAmAM avicchinna rIte cAlI Ave che. ane te ja praNAlikA saMvigna vidvAna gItArtha mahApuruSoe AdarelI ane AcarelI che, jemAM koI paNa jAtanA tarkane ke zaMkAne ke carcAne ame avakAza mAnatA nathI. kaI varganI evI mAnyatA hoya ke A praNAlikA yationA gADha aMdhakAramaya samayamAM asaMvigna, agItArtha ane parigrahadhArI zithilAcArIoe calAvI che, te te mAnyatA te vargane ja bhale mubAraka rahe ! yatiomAM bhale zithilAcAra ane parigraha kahIe, chatAM eTaluM to cokkasa che ke teo vItarAgadharmamAM pUrNa zraddhAnaMta to hatA ja. teone tithi bAbatamAM IrAdApUrvaka azuddha prarUpaNA karavAnuM kAMI paNa kAraNa mAnavAnI jarUrata nathI. teoe to te kALamAM dharmane sAcavI rAkhyo hato. "chatAM eTaluM paNa cokkasa che ke pUrvokta bAra parvatithinI ArAdhanAmAM kSaya-vRddhi na karavI ane tenA badale aparvatithinI kSaya-vRddhi karavI, A atyAra sudhI cAlI AvatI avicchinna zuddha praNAlikA seMkaDo varSothI AkhA ga7mAM ApaNI pUjya vaDIla apanAvatA AvyA che, te ApaNe anubhavIe chIe ane pU. paMnyAsa zrI rUpavijayajI gaNi mahArAjanA DahelAnA upAzrayanI sthApanAthI atyAranI ghaDI sudhI ApaNe paNa te rIte ja AkhA tapAgacchamAM vartIe chIe. bhale eka varge laukika paMcAMgamAM parvatithinI kSaya-vRddhimAM ArAdhanAmAM paNa parvatithinI kSaya-vRddhi kAyama rAkhavAnI judI praNAlikA, tapAgacchanA tamAma AcAryAne jaNAvyA sivAya, bAvIsa varSathI AcArI, paNa vi. saM. 12 pahelAM te AkhA tapAgacchamAMthI tema ja te vargamAMthI paNa kaI paNa vyaktie, parvatithinI kSaya-vRddhi AcarI nathI. paNa pU. zrI maNivijayajI dAdA, pU. zrI bRherAyajI mahArAja, zrI mULacaMdajI mahArAja, zrI vRddhicaMdrajI mahArAja, zrI AtmArAmajI mahArAja, paM. zrI pratApavijayajI gaNi, paM. zrI dayArAma mahArAja, 5. zrI saubhAgyavimaLajI mahArAja, paM. zrI gaMbhIravijayajI gaNi, baMneya kamaLasUrijI mahArAja, zrI nItisUrijI mahArAja, upAdhyAya zrI vIravijayajI mahArAja, pravartaka zrI kAntivijayajI mahArAja, muni zrI hasavijayajI mahArAja, kAzIvALA zrI dharmasUrijI mahArAja, zrI nemisUrijI mahArAja, zrI vallabhasUrijI mahArAja, zrI dAnasUrijI mahArAja tathA zrI jhaverasAgarajI mahArAja, zrI sAgarAnaMdasUrijI mahArAja tathA zrI mohanalAlajI mahArAja, muni zrI kAMtimunijI mahArAja, zrI khAMtisUrijI mahArAja vagere tamAma ApaNuM vaDIla pUjya mahApuruSoe e ja praNAlikA (eTale parvatithinI kSayavRddhi nahi karavAnI praNAlikA) AcarI che ane AdarI che. uparokta tamAma mahApuruSa gItArtha hatA, agItArtha
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAtsalyanidhi saMghanAyaka [19] nahotA; mahAtyAgI hatA, zithilAcArI nahotA; parigrahadhArI nahotA, paNa zuddha aparigrahavata hatA; tema ja vidvAna ane samayajJa mahApuruSa hatA. tema ja te samaya jarA paNa aMdhakArane nahote, eTaluM ja nahi, paNa te tamAma mahApuruSa bhavabhIru hatA ane zAstrane ja anusarIne pravartanArA hatA. teone zAstraviruddha ke paraMparAviruddha (AcaraNa) karavAne kaI paNa kAraNa na hatuM, ane ApaNe evuM mAnavuM ke bolavuM, e paNa e mahApuruSonI AzAtanA karavA barAbara che, ema amAruM cekasa mAnavuM che. eTale have chevaTanuM amAruM mantavya ane amAruM kathana e che ke bAre parvatithinI kSaya-vRddhi na karavI. laukika paMcAMgamAM uparokata bAre parvatithinI vadhaghaTa -kSayavRddhi hoya tyAre ArAdhanAmAM tenA badale aparvatithinI kSaya-vRddhinI praNAlikAmAM ame jarAya pheraphAra karavA mAMgatA nathI. tema ja ApaNuM AkhA tapAgacchamAM tamAma catuvidha zrIsaMdha e ja praNAlikAne ekasarakhI rIte mAnya rAkhe, ane tethI cheDA samayathI AcarelI judI praNAlikAne hRdayanI vizALatAthI choDI de evI tapAgacchIya catuvidha zrIsaMghane mArI namra vinaMti che. ane A carcAnA viSayamAM bAra parvatithinI cAlI AvatI kSayavRddhi nahi karavAnI praNAlikAne carcAmAM lAvavI, te amo vyAjabI mAnatA nathI. amo te je rIte cAlI Ave che, te rIte ja karavAnI IcchAvALA chIe. bAkI, saMvatsarI mahAparvanI ArAdhanAnA divasanI tema ja bIjI kalyANaka vagere tithionI carcA karI nirNaya lAvavAmAM amArI saMmati che." A nivedana pUruM karatAM pahelAM, bAra parvatithinI kSaya-vRddhi nahi karavAnI praNalikAne carcAno viSaya na banAvavAnA potAnA vicArane daDhatAthI rajU karyA chatAMya, pitAnI udAratA ane saraLatAnuM darzana karAvatAM emaNe umeryuM ke - uparokta bAra parvatithimAM paNa vartamAna baMne pakSamAMthI je kaI arasaparasa carcA ke vicAra karavAnI IcchA dharAvatA hoya, teo baMne pakSavALA khuzIthI asaraparasa carcA ane vicAra karI zake che, eTaluM ja nahi, paNa teo arasaparasa carcA-vicAra karI je eka nirNaya sarvAnumate lAvaze temAM amArI saMmati che. paNa ArAdhanAmAM bAra parva tithinI kSaya-vRddhine carcAno viSaya nahi karavAnI amArI mAnyatA sacoTa che; te to ApaNuM pUjya vaDIla mahApuruSe A bAra parva tithinI praNAlikA je rIte AcarI gayA che, te rIte ja rAkhavI joIe. emAM ja ApaNuM zAstrAnusAripaNuM, paraMparAnusArapaNuM ane gurvAjJAnusArapaNuM pUrepUruM sacavAya che, evI amArI mAnyatA che." A nivedana zuM hatuM, dharatIkaMpane AMcake hato ! sAmA pakSe te kharekhara, A nivedanamAM vijaLInA kaDAkAno anubhava karyo. emanI mAnyatAne, ne emanI murAdane A nivedanathI bhAre viparIta asara pahoMcI.
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ [11] A. vi.naMdanasUri-smArakagraMtha are, AthI to ekatithipakSamAM paNa ghaDIbhara sannATo chavAI gaye; nivedananuM UMDuM tAtparya saune jaladI na samajAyuM. paNa, pachI to, gaNatarInI ja paLamAM saunI buddhimAM A nivedananA muddAo saraLatAthI UtarI gayA. tAtparya samajAtAM ja nivedana sarvasammata banI gayuM. zrI vijayanaMdasUrijIne soMpeluM netRtva ane emanAmAM mUkelo vizvAsa saune phaLIbhUta thatAM dekhAyAM. sAmA pakSe je muddA para AkhA pravAhane potAnI tarapha vALavAnI gaNatarIo goThavelI, te ja muddo "bAra parvatithi carcAno viSaya hoI zake ja nahi" Ama kahIne zrI vijayanaMdanasUrijIe toDI nAkhyo. ane samelananA samagra pravAhane beTI dizAmAM taNAI jato aTakAvI dIdho. emanA A muddA para sAmA pakSe sajajaDa virodha-vAMdho uThAvyo. e kahe: ame te bAra parvatithinI carcA karavAnI che, e mATe ja bhegA thavAnuM che, ema samajIne ja ahIM AvyA chIe. amane pahelethI AvI khabara hota te na Avata." AnA uttaramAM zrI vijayanaMdasUrijIe khUba spaSTa karyuM: "paNa ame to ahIM saMvatsarInI carcA-vicAraNA karavAnI che, ema samajIne ja AvyA chIe; bAra parvatithinI kSaya-vRddhi nahi karavAnI praNAlikAnI carcA nathI karavAnI, ema samajIne ja AvyA chIe. e praNAlikA carcAno viSaya hoI zake ja nahi. e praNAlikA te seMkaDo varSothI avicchinnapaNe cAlyA AvatA siddhAnarUpa che. ane e praNAlikA mAtA samAna che. ane haMmezA carcAne viSaya dIkarI hoI zake, mAtA nahi. tame 1992thI A praNAlikAno bhaMga karIne, tapAgacchanA tamAma AcAryone jaNAvyA sivAya, bAraparvanI kSaya-vRddhinI navI AcaraNa AdarI che, mATe pahelAM e navI AcaraNAne tyAga karIne zuddha praNAlikA svIkArI le, pachI enI vicAraNA ApaNe sAthe besIne karIzuM; te sivAya haragija nahi." emanA A vidhAnane sAmA pakSe "carcAnAM dvAra baMdha karavA" rUpa gaNAvyuM. emaNe emanA rojiMdA rivAja mujaba gaNagaNavA mAMDayuM ke : "ame te zAstrArtha dvArA tithinA praznano nirNaya lAvIne saMghamAM zAMti sthApavA ghaNA utsuka chIe, paNa ekatithipakSane zAMti thavA ja kyAM devI che? e to carcAnA daravAjA ja baMdha karavA mAge che, pachI zAMtimaya ukela zakya kema bane? vagere." A badhA kathanano cheda uDADI nAMkhatAM zrI vijayanaMdanasUrijIe kahyuM : tame navI AcaraNuM na karI hota te carcAnAM dvAra jarUra khullAM raheta. ane, sAcuM samaje te, carcAnAM dvAra baMdha kyAM thayAM che? hajI saMvatsarInI, kalyANakatithinI carcA UbhI ja che. hA, bAra parvatithinI carcA nahi karI zakAya, kema ke e aMge tame
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAtsalyanidhi saMghanAyaka [111] taddana navI praNAlikA zarU karI che. ane game te mANasa game te praNAlikA navI zarU kare, to enI joDe zuM amAre zAstrArtha karavA javuM ? eka varga e nIkaLe ane kahe ke "atyAre duniyAmAM dharmanA pracAranI ghaNI jarUra che, ane e mATe ApaNe, eraplena ApaNe mATe banAvyAM nathI, ne ApaNe nimitte UDatAM paNa nathI, mATe, ereplenamAM besIne badhe dharmano pracAra karavAmAM kAMI pApa nathI," AvI prarUpaNa karIne e varga eraplenamAM besato thaI jAya, te pachI dasa-bAra varSe amArI sAme AvIne kahe ke, "eraplenamAM besavAmAM pApa zuM ? e mATe amArI joDe zAstrArtha kare." te zuM amAre e varga joDe zAstrArtha karavo?" Ano javAba sAmA pakSa pAse na hate. zrI vijayanaMdanasUrijInA muddAne samarthana ApatuM eka nivedana karatAM zrI vijayadharmasUrijI mahArAje kahyuM : . vijayanaMdanasUrijI mahArAje bAra parvatithinI ArAdhanA paratve potAnA je vicAro rajU karyo tenI pAchaLa emane zo Azaya che, te huM mArI buddhithI A pramANe samajI zakyo chuM ke 92nI pahelAne bhUtakALa mane ke atre upasthita pUjaya puruSone jeTalo khyAlamAM che temAM saMvatsarI bAbata vicArabheda ane AcaraNabheda thaela, paNa bAra parvatithi mATe kaI bheda thayo nathI. saMvatsarInA vicAra ke AcAranA bheda pAchaLa bAra tithine eka paNa divasa ochA-vatto na thAya ema ApaNuM pUjaya puruSoe vicArapUrvaka goThavela che ema mane lAgyuM che. .... vicArabheda alabatta, bhale thAya, kSAvikabhAve ja vicArabheda na thAya. bAkI to, zrI jinabhadra gaNi kSamAzramaNa, zrI matalavAdIjI mahArAja ane zrI siddhasena divAkarajI mahArAjamAM paNa vicAraNabheda thayela. mahApuruSane vicArabheda bhale thAya, paNa temAM carcAne avakAza tyAM sudhI ja hoya ke jyAM sudhI eka vicAra AcaraNamAM na mukAyo hoya. je vastu pUjya puruSe, gItArthonI saMmati vinA AcaraNamAM mukAI jAya tenI carcA zI rIte thaI zake ? koI game tema AcaraNabheda svachaMdarUpe karI le temAM vAre vAre zuM ApaNA saMghe tenI sAthe carcA karavI? saMvatsarI bAbata vicArabheda thaye hovA chatAM AcAraNabheda thayo nathI, pAMcamanI kSaya-vRddhi karavAmAM AvI nathI. 15ramAM mAre janma na hatuM, 61mAM dIkSA nahetI lIdhI, paNa tyAre paNa, paMcamInA kSaya aMge vicArabheda bhale thaye haze, paNa AcaraNabheda thaya ja nathI. badhAne khUcela che ke paMcamInI hAni na thAya. mATe pUjya naMdanasUrijI mahArAjanI bAra parva tithiI mULa praNAlikA apanAvavAnI vAta anucita nathI. temAM carcAnAM dvAra baMdha karavAnI vAta ja kyAM che? pU. naMdanasUri
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ [112] Avi.naMdanasUri smArakagraMtha mahArAjanA haiyAmAM zAsananI ekatAnI je zubherachA che, ane te zubhecchApUrvaka saraLa rIte je zAntine upAya batAvyo che, e apanAvavA jevo che." kevI spaSTa ane saraLa rajUAta che! paNa e samajavI ja kone hatI? e je samajavI hota, to samelananI jarUrata na hatI. saraLatAno nitAnta abhAva ja samelanane (ane enI niSphaLatAne paNa) hetu bane, ema kahIe te ajugatuM nahIM lekhAya. eka tabakake, samelananA mukhya saMcAlaka-nimaMtraka zeThazrI kezavalAla lallubhAI e, kadAca game te valaNathI doravAI jaIne, daramiyAnagIrI karI ke "meM to badhAne bAra parvatithinI carcA karIne nirNaya karavA sAru ja nimaMtraNa ApyuM che." Ama kahIne emaNe pote lakhelA nimaMtraNapatrane eka bhAga vAMcI saMbhaLAvyaH vinati ke, tithicarcAno nirNaya zAstrAdhAre badhA gacchAdhipati bhegA maLI, paraspara samajI-vicArI yogya nirNaya levAya temAM zAsananuM gaurava che." A vAcIne emaNe kahyuM: "tithicarcA eTale bAra parvatithinI carcA" A vakhate zrI vijayanaMdanasUrie vAta upADI letAM kahyuM: "kezubhAI zeTha! tithicarcA eTale bAraparvanI carcA, evo artha koNe kahyo? evo artha karavAne tamane ze adhikAra che? yAda rAkho ke kAyado ghaDe, e dhArAsabhAnuM kAma che, paNa e kAyadAne artha zo kare, e te hAIkorTa jajanuM kAma che. Avo artha karavAne tamAre adhikAra nathI. ane e tamAro viSaya paNa nathI." A pachI emaNe sAmA pakSane celenja ApI keH "12 pahelAM bAra parvatithinI kSaya-vRddhi keIe karI hoya ene lekhita purA amane dekhADe." sAmo pakSa eka paNa lekhita purAvo rajU na karI zakyo; UlaTuM, eNe mAMgaNI karI ke "tame, koI e kSaya-vRddhi nathI karI, ene purAvo amane dekhADo." AnA javAbamAM zrI vijayanaMdanasUrijIe khuda AcArya zrI vijayadAnasUrijI mahArAjanA tathA bIjA paNa lekhita purAvA rajU karyA. eTale have, sAmA pakSane paNa purAvA dekhADavAnI pharaja paDI. eNe dayAvijyajInI copaDI, buddhisAgarasUrijIne patrasadupadeza, anepacaMda zrAvakano praznottararatnaciMtAmaNi vagerene purAvArUpe rajU karavA prayatna karyo. paNa e badhA ja emane mATe nirAdhAra-pAMgaLA ja sAbita thayA! eTale thAkIne emaNe chellA baLavAna hathiyArano upayoga karyo : "siddhisUri mahArAja bujharga mahApuruSa che, pUjanIya che. teo atyAre vidyamAna che. teo kahe che ke meM 195ra vageremAM pAMcamane kSaya karyo hato. temanA vacanane asatya na ja manAya."
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAtsalyanidhi sa`ghanAyaka [113] AnA vyavasthita uttara ApatAM zrI vijayanaMdanasUrijIe jaNAvyuM : " zrI vijayasiddhisUrijI mahArAja khujha che, mahApuruSa che, ane saune pUjanIya che, e kharAkhara che. paNa te chatAM, teo atyAre eka pakSamAM che. ane eka pakSakAra hovAne lIdhe temanu vacana purAvA na gaNAya. kA paNa temanA vacanane purAvA na mAnI zake. ane amAre te lekhita purAvA joIe che. A tA maukhika che. e na cAle. lekhita rajU karo. " thayuM. sAmA pakSanu baLavAna hathiyAra vyUhuM TharyuM. have temaNe navI ja tarakIba karI. zrI gabhIravijayajI mahArAja tathA zrI pratApavijayajI mahArAja vagere pUjyAnA patro, je vicAraNAsvarUpa ja hatA, nahi ke prarUpaNA ke AcaraNArUpa, tene pAMcamanA kSaya karyAnA purAvArUpe rajU karyo. paNa zrI vijayanaMdanasUrijInI jANa bahAra kAMI ja na hatu. emaNe tA lAgale ja prazna mUkayo : " gaMbhIravijayajI mahArAje ne pratApavijayajI mahArAje pAMcamanA kSayanI AcaraNA karI che ?" javAba maLyo : nathI karI. ' 66. pUchyuM : " tA ene AcaraNAnA lekhita purAvArUpe kema rajU karAya che ? " sAmA pakSa thAthavAyA. eNe ADedhaDa javAba vALyA : " AcaraNA karatAM prarUpaNA karanAra vadhAre gunhegAra che, ema ame mAnIe chIe. mATe A patrone purAvArUpe rajU karyo che." A sAMbhaLatAM ja zrI vijayana'danasUrijInA puNyaprakApa prajvaLI UThayo. emaNe khUba gabhIra rIte kahyuM : " vizeSamAM, te ( pAMcamano kSaya karyAnA purAvAnI ) carcAnA prasa`gamAM vijayarAmacaMdrasUrijI 195ranA pUjya zrI pratApavijayajI gaNi mahArAjanA patra vAMcI sa'bhaLAve che, pachI pUjya pa, gabhIravijayajI mahArAjanA patra tathA pU. upAdhyAya yAvijayajI mahArAjane patra paNa yAda kare che; je pUjyazrIonA patro vicAraNArUpa che, paNa AcaraNArUpa nathI ja; e vAta cAre divaseAnI carcAmAM aneka vAra nizcita thaI cUkI che, chatAM te patronI khAkhatamAM vijayarAmaca'drasUrijI potAnA manasvIpaNe 'vicAraNA' zabdane ThekANe 'prarUpaNA' zabda gADhavI de che; ane e bele che ke ' AcaraNa karanArA gunegAra che; paNa prarUpaNA karanArA te tenA karatAM paNa vadhAre gunegAra che.' A rItanI anucita, ayeAgya ane akSantavya zabdovALI bhASA amArA pUjya paramApakArI vaDIleA mATe 15
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ [114] A. vi.nardanasUri-smArakagraMtha - bolAya te koI paNa saMyogomAM jarAya vyAjabI nathI, eTaluM ja nahi, paNa taddana beTI rIte gerasamaja UbhI karAvI te pUjya mahApuruSonI AzAtanA karavA barAbara che." zeTha kezavalAla lalubhAI jhaverIe amone ahIM munisamelana aMge bolAvelA che, te kAMI amArA pUjya mahApuruSo mATe AvA agya ane anucita zabdovALI bhASA sAMbhaLavA mATe lAvyA nathI. ane amo munisaMmelanamAM AvyA chIe, te paNa amArA pUjya mahApuruSo mATe AvI rItanA asabhya zabdovALI bhASA sAMbhaLavA haragija nathI AvyA. eTale hAla bIjI vicAraNA sthagita karI prathamanA tabakake zrI vijayarAmacaMdrasUrijIe amArA pU. vaDIle pratyenI te zabdavALI bhASA zrI zramaNasaMgha samakSa pAchI kheMcI levI joIe. ane tevI bhASA belyAnI potAnI bhUlane mATe zrI zramaNasaMgha samakSa emaNe jAhera mAphI mAgavI joIe, evI mArI zrI zramaNasaMgha pAse namra mAgaNI che." A pachI samelanamAM khAsuM DahoLANa thayuM. e pachI te baMne pakSa potapotAnI pakkaDamAM vadhu daDha thaI gayA. eka pakSane kadAgraha hato ke bArapInI carcA karavI ja jaI eka bIjA pakSane satyAgraha hatuM ke bAraparvanI carcA na ja karI zakAya. Ano raste lAvavA mATe zAMti ne samAdhAnanA parama cAhaka zrI puNyavijayajI mahArAje eka mArga mUkyo ke - avAja ema Avela che ke udayasUri mahArAja, mANekasAgarasUrijI mahArAja, harSasUrijI mahArAja, labdhisUrijI mahArAja ane premasUrijI mahArAja A pAMca bujha puruSo A bAbatamAM vicAraNA kare ke ApaNe zuM karavuM ane kevI rIte nirNaya lAva ? eo ja A kArya karI le." A mArga para pitAnuM khAsa hetusaranuM maMtavya rajU karatAM zrI vijayarAmacandrasUrijIe kahyuM : "jeo yogya rIte zAstro joI zake, samajI zake, vicArI zake, tevA yogya mahApuruSane A kArya saMpIe to thoDA vakhatamAM zAstronI vAtonuM spaSTIkaraNa karI zakIe. vagere." A sAMbhaLIne ghaNuM samasamI gayA. e divasane kAryakrama pUro thayA pachI tarata ja zrI vijayelamaNusUrijI daDadaDa pAMjarApoLanA upAzraye AvyA ne zrI vijayanaMdanasUrijIne kahe : "Apane AmAM kAMI karavuM che ke nahIM ? have te hada thAya che." vijayanaMdanasUrijI kahe : "huM zuM karuM? tamAre karavuM joIe ne?" vijayalakSaNasUrijI kahe : "paNa Apa ja kAMI karo ne !" vijayanaMdanasUrijI kahe : "huM je karuM e kAle je je."
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAtsalyanidhi saMghanAyaka [115] ane bIje divase zrI puNyavijyajI mahArAja ane zrI vijayapratApasUrijInA kathana pachI emaNe zrI vijayarAmacaMdrasUrijInA vaktavya para kaDaka samAlocanA karatAM jaNAvyuM gaIkAle poNA be vAge puNyavijayajInA nivedanamAM je sUcana thayuM, je temanuM pitAnuM svataMtra nahatuM paNa temanI pAse koI paNa taraphathI Avela sUcanA uparathI hatuM, ke A. zrI labdhisUrijI, A. zrI premasUrijI, A. zrI udayasUrijI, A. zrI harakhasUrijI, A. zrI mANekasAgarasUrijI, A pAMce vRddha puruSane A kArya saMpavAmAM Ave ane teo Ane vicAra karI je mAga sUcana kare te mAge ApaNe cAlIe to te jarUra IcchavA yogya che. AnA javAbamAM pioNAcArane pAMca miniTe rAmacaMdrasUrijIe pitAnuM je vaktavya karyuM temAM teoe uparokta pAMca vRddha puruSo amAre kabUla che, barAbara che, teone A kArya soMpIe ane teo je vicAra Ape te mAge ApaNe jaIe te vAta amAre saMmata che." te rIte svIkAra karyo nathI, e cokakasa che. amone lAge che ke teonI samajaNamAM uparokta pAMce vRddha puruSe yogya mahApuruSa nahotA; yegya lAgyA haze to mahApuruSa nahi hoya; mahApuruSa teonI samajaNamAM haze to paNa teo gya che, tevuM teonI samajaNamAM nahi hoya. eTale teonI samajaNamAM te pAMce gya mahApuruSa nahotA. teo pitAnA vaktavyamAM jaNAve che ke "je gya rIte zAstrone joI zake, vicArI zake ane samajI zake, tevA yogya mahApuruSone soMpavuM joIe." ene spaSTa artha che ke "uparokta pAMce vRddha puruSe cogya rIte zAstrone joI zake che, tevuM temanI samajaNamAM nathI. egya rIte zAstra vicArI zake che." tevuM paNa temanI samajaNamAM nathI. ane "uparokta pAMce jaNa zAstrone yogya rIte samajI zake che." tevuM paNa temanI samajaNamAM nathI. eTaluM ja nahi, paNa uparokta pAce vRddha puruSogya rIte zAstrone joI zake che, vicArI zake ke samajI zake tevA nathI, evuM rAmacaMdrasUrijInI samajaNamAM jarUra jaNAya che, jethI teoe te pAMce vRddha puruSonAM nAma kAle kabUla karyA nathI. have A pAMce vRddha puruSo sivAya atre vidyamAna tapAgacchIya zrI devasUra zramaNasaMghamAM yogya mahApuruSo bIjA zrI rAmacaMdrasUrijInI samajaNamAM koNa koNa che te paNa ApaNI samajaNa bahAranA viSaya che, kAraNa, ApaNe kadAca koI nAma sUcavIe te teo kahI zake che ke "A puruSa gya rIte zAstrone joI zake ema nathI." bIju nAma sUcavIe topaNa teo kahI zake che ke "A puruSa yogya rIte zAstrone vicArI zake ema nathI." trIjAnuM nAma kadAca sUcavIe te paNa teo kahI zake ke "A puruSa gya rIte zAstrone samajI zake tema nathI." ane AvuM kaI paNa mahApuruSa mATe te yogya mahApuruSa nathI. evuM zrI rAmacaMdrasUrijInA moDhe, amAre kahevarAvavuM ane amAre sAMbhaLavuM, e amArI jarAya IcchA nathI."
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ [116] A. vi.naMdanasUri smArakagraMtha - AnA pratyAghAtamAM sAmA pakSa taraphathI "mAre e Azaya na hato.'-ne evAM aneka maMtavyo rajU thayAM, paNa baMdakI bigaDI jase nahIM sudharatI hai'vALe ghATa thaI gaye! A pachI te DeLANa vadhI gayuM, ugratA paNa AvavA lAgI. pariNAme thoDA ja divasomAM samelanane nATakIya rIte aMta Avyo. baMne pakSa anya para Ano Tepala oDhADavA lAgyA. paNa, kharI rIte te, sAmA pakSamAM saraLatAno nitAnta abhAva ane enuM kadAgrahI mAnasa ja A mATe javAbadAra gaNavuM joIe. zrI vijayanaMdasUrijInuM kathana spaSTa hatuM ke pAkistAna hindustAna sAthe samAdhAna karavAnI vAta kare che, paNa e enI vAto ja karyA kare, ne pote dabAvelI hiMdanI jamIne ke milakata para ke choDe nahi, to samAdhAna kaI rIte zakya bane ? e rIte tame je navI AcaraNa karI che, te carcAno viSaya na hoI zake. Ama chatAM tame pahelA navI AcaraNa choDI daIne ApaNI zuddha praNAlikAno svIkAra karI lo, pachI ApaNe sAthe besIne enI carcA-vicAraNA avazya karIe, ane emAM je satya nIkaLe te ApaNe badhAya svIkArIe." - khUba saraLatAnI ne samajaNanI A vAta hatI, paNa e samajamAM Ave eTalI saraLatA sAmA pakSe na hatI. enuM pariNAma saMmelananA aMtamAM AvyuM. samagra tapAgacchanI ekatA thAya, enI AturatApUrvaka rAha joI rahelI bhAratavarSanI jema janatAne Ane bhAre raMja thayo. A paNa AthI eTaluM to cokkasa thayuM ke azakya bhUmikAo para kalpAyelI tapAgacchIya zramaNasaMghanI ekatA na thavA chatAM, zrI devasUra tapAgaccha saMghanI (ekatithi pakSanI) ekatA jarUra thaI. A samelananA pratApe e saMghanA tamAma samudAye khUba nikaTamAM AvyA; emanuM saMgaThana vizeSa majabUta banyuM, ane e saMgaThanane samelananA mAdhyame teDI pADavAnA sAmA pakSanA prayatnone niSphaLatA ja sAMpaDI ! A ekatAnA phaLasvarUpe zrI devasUra tapAgaccha zramaNasaMdha taraphathI zrI vijayanaMdanasUrijInA nAmanuM eka nirNayAtmaka nivedana paNa bahAra pADavAmAM AvyuM. emAM traNa nirNaye jAhera karAyAM ? "(1) bAra parvatithinI kSaya-vRddhi koI paNa sogamAM na ja karI zakAya. (2) saMvatsarI mahAparvanI ArAdhanA bhAdaravA zudi pAMcamane akhaMDa rAkhIne ja karavAnI che. (3) cAlu varSe (saM. 2014) tA. 16-958 ne maMgaLavAre ja saMvatsarI karavAnI che." - saM. 2014nA A samelanane ziSTa ane satya samAjanA lokoe je samAjanI mATI niSphaLatA gaNuM. Aje paNa e loko ene niSphaLatA ja kahe che. alabatta,
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAtsalyanidhi saMghanAyaka [117] e samelana niSphaLa jarUra gaNAya, paNa e niSphaLatAnuM mUlya saphaLatA jeTaluM ja AMkavuM joIe. A jevI tevI saphaLatA nathI. ane ATaluM lAdhyA chatAMya ene je niSphaLatA kahevAtI hoya to te paNa AdaraNIya ja gaNAze. zrI vijayanaMdanasUrijIne eka patramAM pa. maphatalAla jhaveracaMda lakhe cheH ke "mane pitAne to spaSTa lAge che ke Aja sudhI ApaNA pakSe je kAMI valaNa lIdhuM che te yogya, vyAjabI ane jarUrI ja lIdhuM che. AmAM jarA paNa ApaNI bhUla thaI nathI. keInuM bhUMDuM IcchanAra pitAnuM ja bhUMDuM kare che, pArakAnuM kAMI karI zakato nathI. gayA saMmelanamAM ane A saMmelanamAM-baMnemAM teo banyA che. "te kharekhara Apane ja Ano yaza ApuM chuM. Apa je na AvyA hatA te zuM pariNAma Avata te to bhAvi jANe, paNa Ape AvI, parva tithinuM rakSaNa karyuM che. ane je kAma sAgarAnaMdasUrijI ke koI na karI zakyA te karyuM che. A karavAmAM Ape zAsananuM parama kalyANa karyuM che. eTaluM ja nahi, paNa zAsananA zirastAne ullaMghanArane egya zikSA ApI zAsananA rAhanuM rakSaNa karyuM che, nahitara e sthiti AvI pahoMcI hatI ke game te mANasa managamatI vastu bhaktonA ke paisAnA jore zAsanamAM ghusAData ane sAcI vAtane haMmeza mATe dhakelI deta. Ape to A kAma ApanA jIvanamAM paramasukRta ane aMte paNa sukRta anumodanArUpa karyuM che. AnI pAchaLa keIne pAchA pADavAnI ke kina levAnI buddhi nathI. mAtra cAlu paraMparAne kaI paNa mANasa toDe te upathathI samAjane rakSavAnI bhAvanA hatI." aMte eTaluM ja kahIzuM ke A saMmelanamAM zrI vijayanaMdanasUrijI na AvyA hota te saM. 199lmAM pI. ela. vaidyanA cukAdA vakhate sajAyelI sthitithIye vadhu kaphoDI sthiti pedA thAta e niHzaMka che.