Book Title: Jain Dharm Prakash 1947 Pustak 063 Ank 08
Author(s): Jain Dharm Prasarak Sabha
Publisher: Jain Dharm Prasarak Sabha
Catalog link: https://jainqq.org/explore/533745/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mokSArthinA pratyahaM jJAnavRddhiH kAryA / zrI jainadharma prakAza zAha dhanajIbhAI premacaMda, cAhaka sa mevo, pIparameMTa tA va, vaNa ke 50 kAna 8 kAgavA BUIL paramanidhAna zrI jainadharma prabhAzka sabhA, pustaka 63 muM aMka 8 me jyeSTha i. sa. 1947 21 me vIra saM. 2473 che vikrama saM. 2003 pragaTakattazrI jaina dharma prasAraka sabhA bhAvanagara napAera Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrI jaina dharma prakAza. bahAragAma mATe bAra aMka ne posTeja sAthe vArSika lavAjama rUA. 1-12-0 pustaka 63 muM aMka 8 mAM para saM. 2473 vi. saM. 2003 anukramaNikA kao 1. zrI tAraMgA tIrthAdhirAja stavana .. (munirAjazrI vinayavijayajI) 177 2. vairAgya-badha ... .. .. (maganalAla motIcaMda zAha) 178 3. ratAne meM guNa na mAno ... ... ( rAjamala bhaMDArI) 179 4. cetazo kyAre? . . .( amaracaMda mAvajI zAha ) 180 5. zrI saMbhavanAtha jina stavana - (munizrI jayAnaMdavijayajI) 180 6. AtmA dehavyApI zA mATe? (A. zrI vijayakaphUrasUrijI mahArAja ) 181 7. dharmAdharmavyavasthA . ... (munirAjazrI dhuraMdharavijayajI ) 184 8. sAMja .... ... ... .. (rAjamala bhaMDArI) 186 9. vyavahArakauzalya : 4 (261-264) ... ... (mauktika) 187 10. adhyAtma zrIpAla caritra : 6 ... ... ... (cokasI) 191 11. upadezaka duhA .... ... ... ... ... ... ... 193 12. dumArA sAhitya ... ... ... (agaracaMdajI nAhaTA ) 1945 13. sAta nayanI daSTAMtarUpe ghaTanA ... (munirAjazrI puNyavijayajI), 198 14. yegAvaMcaka, kriyAvaMcaka ne phalAvaMcaka: 2 (De. bhagavAnadAsa manasukhabhAI mahetA M. B. B. S.) 201 15. apIla. - tA. 5. 3 navA sabhAsadA 1. dhupelIyA jayatIlAla maNilAla lAImembara sAntAkrujha 2. zAha jecaMda bhavAna vArSika membara varala pravacana-zrIyuta motIcaMdabhAI giradharalAla kApaDiyA, selisiTara atre AvatAM, temane lAbha levA atrenI zrI vijayadharma prakAzaka sabhAe vaizAkha vadi 2 ne budhavAranA roja rAtrinA ApaNuM sabhAnA vizALa helamAM "jaina samAja ane bhAvanagara " e viSaya para jAhera pravacana ceryuM hatuM je samaye zrIyuta motIcaMdabhAIe potAnI lAkSaNika ane suMdara DhabathI viSayanI suMdara chaNAvaTa karI hatI. Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kan jelavame prakAzabe PIL ., P ul . ' hAI pustaka 63 muM. te aMka 8 mA na O &L -: jayeSTha : -- S>i . $ vIra saM. 2473 . vi. saM. 2003 zrI tAraMgA tIrthAdhirAja stavana (make maNa khabaDadAra mAMnI lADIjI hoziyAra-e rAga). tame cho ajitanAtha mahArAja; vinati suNe mArI Aja. (Teka vinati mArI UramAM dhAre, mahera karI mahArAja; sevaka zaraNe AvyA tumAre, karaze tenAM kAja-tame cho. (1 jitazatru pitA kuLa janmI, tAryA loka anaMta, muja pAmara prANIne tAre, bhayabhaMjana bhagavaMta-tame che. (2 guNa gaNyA nahi keIe jAve, I% mUke mAna; evA prabhune bhAve bhajatAM, maTe cerAzI khANa-tame cho. (3 dvitIya tIrthakarake, dharo ahoniza dhyAna; kapaTarUpI mAyA choDo, choDe mamatA mAna-tame cho. (4) pI. kaMcana varaNa ne hasti laMchana, birAje tAraMgA dhAma; che. sUri vijayavallabha pasAthe, vinaya dhare tuma dhayAna-tame cho. (5) munirAja zrI vinayavijayajI. Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ------------- 2000000 000000000000000002 ------------------- -------- vairAgya-madha. lakSmI je du:kha vyApI ati, tRNu jaLa TIpAM samI ji MdagI che, strI svAthe pUrNa che, sarpa viSa sarakhI icchA badhI kAmanI che; kAyA kAcA ghaDA, cauvana dhana caLa che je svabhAve karIne, A jANI sata sAdhe, sahaja sthira mane zuddha bhAve ramIne 1 re! AtmA tana prApta du:kha khamatAM, nA kheda tuM pAmatA, Aje che vaza deha tuM paravaze, je nA pharI jANutA; je duHkhA khamatA ja mAnava bhave, te sAdhyane A du:khAgati anyathI ja khamatAM, lAluA na te --------------- zAbhaMtu, rAjatu teA tare. 3 saccAritra suramya kASTharacita, zIla dhvaje guojJA guNu dvArathI Dha thatuM sAdhathI ajJAnAzrita deha nAva maLatAM, saMsAra mAhAgare; bhedAye na kadApi strI stana taTe, AdhAtathI re! re! jIva vicAra zAMta hRdaye, janmyA je ati zudgha du:kha sthaLamAM, kIdhAM jyAM stanapAna dugdha AvAM huM ati mUDha! kArya karatAM, madhurAM, ----------- --------------- -ree00 jANutA, pAmatA. 2 5 re! che A nazvara tana chatAM, citta strImAM rahe che, kALe gheyu` jIvana sahunu, vAyu vege vahe che; che duHkhA prApti dhana karaNe, yovanA e ghaDInAM, e che Azcarya ! jana bhaya saMsAra pAme jarI nA. kSaNika sukha pratyAgI, zAMti saukhya dharA ne, bhava viramaNu pAmI, mukti mAge vaheA ne; viSaya viSa virAmI, jJAna saMge ramA ne, amita gati nivAseA, je vaDe meLavA te. 6 bhavabhAga zarIranA, jItavA ka zatrune; sadA vairAgyane seve, paMDitA AtmabuddhithI. 7 daDha vairAgya bhAvanA, je bhAve vRddhi pAmatI, karA sevana tenuM ja, mana vacana kAyathI. . maganalAla meAtIcaMda zAha--vaDhavANa kempa ( 178 ) AvI ja ceSTA kare, Asakti temAM dhare; tenuM ja mana kare, vairAgya kAM nA dhare ? 4 01.... --- ***** 1000 1000TOBUSOTSI Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ **0000000000000000000 0 0000000000000000 satAne meM na sukha mAno ! Mood HDOOT HY satAte haiM jo auroMko, satAye vaha bhI jAte haiN| duHkhAte dila jo prANIkA, vo hAniko uThAte haiM // 1 // sarAsara sAmane anubhava, batAtA hai yahI hmko| julama kI myAda TuMkI hai, nikaTa vo mauta lAte haiM // 2 // nirAlA nyAya kudaratakA, nahIM anabhijJa vo jaane| zraddhA balavAna hai jInakI, vahI nizcaya batAte haiM // 3 // jInhoMne dharmako samajhA, huve samadRSTi vo jgmeN| dharma. DhoMgI nahIM jAte vo dAna vahI kahAte haiN||4|| dIvAne jagako ve karate, bar3e karatajyakI bAte / lakho cAritra jaba unakA, karamako vo chIpAte haiM // 5 // chIpAye chIpa nahIM sakate, karama balavAna hai jgmeN| karo gupacupa magara vaha to, pragaTa ho bAhara Ate haiM // 6 // satAnekA banAyA dhyeya, jIsane apane jIvanameM / jagatakI dRSTi se vo jana, sadA dhikkAre jAte haiM // 7 // hui hai prApta sattA jo, use sadbhAgya hI smjho| kriyA upayoga anucita to, vahI phiTakAre jAte haiM // 8 // sattAdhArI kI sattA bhI, na calane dI hai kudaratane / bar3A karake usa mAnava ko, vahI nIce gIrAte haiM // 9 // isI kAraNa satAnA hai, nahIM parako kabhI acchaa| satAne se satAye ke, kaTu phala bhoge jAte haiM // 10 // huve kucha punya pote to, nahIM mAluma ho yahAM para / bhaviSya meM usake badale to, cukAye avazya jAte haiM // 11 // vinaya hai Atma ! yaha tumase, satAne meM na sukha maano| samajhate Atmavat sabako, vahI sajjana kahAte haiM // 12 // rAjamala bhaMDArI-Agara( mAlavA) poooooomnpOOON ( 176 ).pdMPOORNAPOOOOOOOO... Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - E ceteze jyAre ? karyo vepAra bhava Akhe, kamAyA ho bhale lAkhe; have saMteSa kaMI rAkhI, tame to cetaze kyAre ? 1 banAvyA baMgalA vADI, vasAvI meTara gADI, beThe are ! kALa meM phADI, tame te cetaze kayAre? 2 yuvAnI jAya che cAlI, bhale dekhAya te phAlI; jIvana to thAya che khAlI, tame te cetaza kayAre 1 3 vahyuM, vepAramAM jIvana, ane vyavahAramAM kavana rUMdhAze palakamAM pavana, tame to cetaza kayAre ? 4 tamArAM sAdhyanI daSTi, tame mAnI lIdhI sRSTi, phegaTa karI kamanI vRSTi, tame to cetaze kayAre 5 tamArAM jIvananuM sArthaka, aihika sukhanAM thaI sAdhaka vitAvyuM jIvana nirarthaka, tame to ceto kayAre ? 6 na Ave kAMI paNa sAthe, badhAM jAya khullA hAtha; maraNa bhaya che sadA mAthe, tame to cetaze kayAre ? 7 tamArAM svarUpane jANI, karI dharma dAnathI lahANI; ziyaLa-tapa-bhAva pi chANI, "amara dharma pAmazo kayAre? 8 amaracaMda mAvajI zAha zrI saMbhavanAtha jinastavana ( rakta TapakatI so so jhoLIne maLate rAga. ) saMbhava bhavanA vyAdhi hare, enA dazanathI dila Thare trIjA jinavara trikaraNa cage egI banI vicare, trividha kaSTane kApI sthApe zAsana teje jhaLake; jenI sevA sundara phale bhavya bhavasAyara nistare, saMbhava bhavanA vyAdhi re ke enA darzanathI dila Thare. nAma smaraNathI maraNa na Ave pharI pharI bhavanA na phare, cetana cighana ke tana zAzvata siddhi niketana dhare; tenA karma kaThina savi Tale, avicala zAMti AvI maLe. saMbhava e svAmInA guNa gaNu raTatI rasanA rasa nA visare, madhurA madhurA vacane vadatI sakala vizva vaza kare; ene jIbhano rasa nA jhare e te aphara satya ucare. saMbhava kAyA kara joDIne vaMdana kare pAyamAM paDe, prabhune pUcha pApa prajALa, tApa saMtApane hare, mAyA mamatA phare kare ke kaMcanavarNa e mana hare. saMbhavatra 4 . trividhakaraNa e nimeLa karavA taravA bhavajaLa pare, nemi sUrIzvara vacane samajI darzanasUrivara vare, jayAnanda dukhathI kadI nava Dare ke satvara zivasukha saheje vare. saM0 5 ! munizrI jayAnaMdavijayajI ma - - nAma ---- Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AtmA dehavyApI zAmATe ? AcArya zrI vijayakastUrasUrijI mahArAja. je padAtha ne guNu je sthaLe jaNAya te ja sthaLe te padArtha hAi zake che, paNa guNa vagaranA sthaLe guNI rahI zakatA nathI. jemake je sthaLe mIThAza hoya tyAM ja sAkara paNu rahelI che. paNu mIThAza bhinna dezamAM hAya ane sAkara bhinna dezamAM hAya te banI zakatu nathI. evI ja rIte AtmAnA caitanya Adi guNA zarIramAM ja jAya che mATe AtmA paNa zarIramAM uparanI cAmaDI sudhI phelAine rahelA che; paNa AkhA ya vizvamAM phelAine rahele| nathI; kAraNa ke AtmAnA caitanya Adi guNNA dehane choDIne jagatanA kASTa pazu sthaLe dekhAtA nathI, paNu dehamAM ja anubhavAya che; mATe AtmA dehavyApI che. jo ke phUlanI sugadhI nAke aDADyA vagara paNa ghaNuM ja cheTe rahelA phUlamAMthI Ave che, arthAt je sthaLe phUla DAya che tenAthI khIje sthaLe ke jyAM phUla hotuM nathI tyAM gaMdhaguNa rahe che, tethI kAM guNu-guNInA saMbaMdhamAM bAdha AvatA nathI; kAraNa ke gadhaguNu jemAM * rahelA che evA phUlanA AzrayamAM rahevAvALA pudgaleA peAtAnI meLe athavA te| pavananI preraNAthI phUlamAMthI nIkaLIne nAke aDe che jethI mANasane sugadhI Ave che, ane jyAM gaguNa che. tyAM guNIrUpa pudgaleA avazya hAya ja che. guNIne cheDIne ekalA guju rahI zake ja nahiM ane eTalA mATe ja gadhaguNanA AdhArabhUta pudgale| ane puSpa anee bhinna drabyA haiAvAthI temanA sa MyAgasaMbaMdha che, kAraNa ke dravyoneA paraspara sacAgasaMbaMdha hAya che ane dravya tathA guNune svarUpasabadha heAya che. sayeAgasaMbaMdhavALAM dravyA ekakhIjAthI chUTAM paDI zake che paNu svarUpasaMbaMdhavALA guNa-guNI chUTA paDI zakatA nathI temaja rahI paNa zakatA nathI. teneA anubhava ApaNane pratyakSa thAya che. kevaDA, gulAba, meAgarA vagerenuM attara kADhavAmAM Ave temAM kevaDA AdinI sugaMdha hoya che paNu puSpa heAtuM nathI. attara kADhayA pachI vaDA Adi puSpA nidha banelAM jaNAya che ane temAM rahelI gadha attaramAM Ave che. te spaSTa batAvI Ape che ke kevaDA AdimAM rahela gadhanAM pudgalA prayAgAdvArA temAMthI nIkaLIne teladravyanI sAthe sayAgasaMbaMdhathI bhaLI gayelAM heAya che. paNa mIThAza hAya ane sAkaranA kaNa na heAya ema banI zakatuM nathI tema gaMdha haiAya ane gaMdhanuM guNI puddagala na hoya te banavuM asaMbhavita che. saMsAramAM mAnavImAtrane sukha-duHkha-muddhi-icchA-dveSa-prayatna Adi zarIramAM jaNAvAthI AtmA pratyakSa pazu tyAM ja thAya che. atyAra sudhImAM kAi paNa a5na-niratizayI jJAnavALA jIvane jema jIva vagaranAM vividha prakAranAM zarIre jaNAya che tema deha vagaranA AtmA katyAM ya paNu jaNAyA nathI, mATe yuddhipUrvaka vicAra karIe teA AtmA dehamAM uparanI cAmaDI sudhI phelAyelA jaNAya che. te sivAya te kAM ya paNu AtmAnuM cihna sarakhuM ya jaNAtu nathI. zarIra pAMca prakAranAM cheH dArika-vaikriya-AhAraka tejasa ane kArmANu. jema vaDanA jhADanuM bIja ke jemAM AkhAya vaDa heAya che te kAraNu ane vatu' + ( 181 ) Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 182 zrI jaina dhama prakAza [ jyeSTha jhADa kAya kahevAya che tema A pAMca prakAranAM zarIramAMthI taijasa ane kANu ane kAraNazarIra che ane bAkInAM AdArika, vaikriya ane AhAraka kArya zarIra che. kAraNazarIra sarvathA naSTa thayA pachI kArya zarIra banI zakatuM nathI. vaDanuM khIja naSTa thayA pachI vaDa banI zakatA nathI tema kANuzarIra naSTa thayA pachI dArikAdi zarIra banI zakatAM nathI. AtmAnI sAthe kAma NuzarIraneA anAdikALathI ja sabaMdha che mATe kAraNuzarIrarUpa karmAMnI sAthe AtaprAta thaIne rahelA AtmA audArikAdi kArya zarIramAM rahI zake che, kAraNa ke kAya zarIra AtmAe rezamanA kIDAnI jema kAraNazarIradvArA banAvelu che. arthAt jema rezamanA kIDA jhADanAM pAMdaDAM khAine pete kAzeTA banAvIne temAM rahe che tema jIva kamadvArA oMdArikAdi pudgaleA grahaNa karIne tenuM zarIra banAvIne temAM rahe che. audArikAdi kAryazarIra jeTalA pramANumAM nAnAMmeTAM hoya che, jIva paNu vikAca svabhAvathI teTalA ja pramANamAM phelAine rahe che paNa zarIranI bahAra niratara mATe rahI zakatA nathI. jyAM sudhI AtmAnI sAthe karmanA saMbaMdha che tyAM sudhI te AtmAne kArya zarIranI atyaMta AvazyaktA rahe che. samuddhAtAmAM tathA zarIranA avayA chedAIne zarIrathI judA paDavAmAM kArya zarIranI bahAra paNu Atmapradeze phelAya che. arthAt krodha Ave che tyAre zarIrapramANu Atmapradeze| zarIranI bahAra nIkaLe che; IlikAmaNu vakhate zarIramAM rahelA AtmA utpattinA sthaLa sudhI Atmapradeze| bahAra kADhIne laMbAve che; tathA kevalI ATha samayanA samuddhAtamAM ceAthA samaye AtmapradezAthI AkhA ya leAka (vizva ) pUrI de che ke je samaye AtmA vizvavyApI bane che. AvAM kAraNeAne laine AtmA kArya zarIrathI bahAra paNa rahI zake che; para Mtu sarvathA zarIra rahita teA rahI zakatA ja tathI kAraNa ke kANukAraNuzarIra te AtmAnI sAthe ja rahevAnu temaja AzrayabhUta kArya zarIranA paNa saMyAga rahevAtA ja. pUrvokta samudlAta AzrayabhUta kArya zarIra vagara thaI zakatA ja nathI kAraNa ke kArya zarIranI bahAra ubharAIne phelAyelA Atmapradeze| mULa AdhArabhUta kArya zarIramAM ja samAi jAya che. mULa zarIramAMthI bahAra nIkaLIne phelAvuM tathA pAchuM mULa zarIramAM samAi javuM thAya che athavA te nAnAMmeTAM zarIranA pramANamAM AtmA phelAya che, te AtmAmAM rahelI sakAca-vikAcarUpa zaktinuM pariNAma che. ane tenuM vyaMjaka kadravyanA sasa' che. te kama savthA AtmAthI chUTuM paDI gayA pachI AtmAmAM sakAca-vikAca thatA nathI. jemake-pAMca zera pANI maNu pANI samAya tevA vAsaNumAM nAMkhIne garama karavA culhA upara mUkayuM haiAya ane tene saLagatA culhA upara traNA vakhata sudhI rAkhI mUkavAmAM Ave te atyaMta ukaLI javAthI ubharAIne vAsaNanI bahAra nIkaLavA mAMDe che; kAraNa ke pANImAM agninA pudgalA Atapreta thavAthI pANI vikAca bhAvane laz2ane phelAya che, pANInuM vAsaNuM culhA uparathI utArI levAmAM Ave athavA tA cuhlAmAMthI devatA kADhI nAMkhavAmAM Ave te pANImAMthI agninA puddagalA nIkaLI javAthI ubharA vAsaNamAM samAi jAya che ane pANI vAsaNanA eka khUNAmAM rahI jAya che. tevI ja rIte samuddhAta vakhate amuka prakAranA krama pudgalAnA udaya thavAthI Atmapradezo zarIramAMthI nIkaLIne bahAra . Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ aMka 8 ma ] AtmAM dehavyApI zA mATe ? 183 phelAya che, te karmanA pudagale AtmAthI kTA paDI jAya che tyAre AtmA pAcho zarIramAM samAI jAya che. A saMkoca-vikoca karmanA saMsargane laIne thAya che mATe ema samajAya che ke te AtmAno svabhAva nahiM paNa vibhAva che, nahiM to akarmaka dazAmAM paNa AtmAmAM saMkoca-vikeca thavA joIe. paNa sarva karma kSaya thai gayA pachI jyAre AtmA Urva gatithI lekanA cheDe sthira thaI jAya che, pachI temAM gamanAdi kaI paNa prakAranI kriyA jaNAtI nathI ane jeTalA AkAzapradezamAM Atmapradeza vyAsa thaI rahyA che, anaMtA kALa sudhI teTalAmAM ja sthira paNa rahe che. zarIra chedAIne tenuM avayava alaga paDeluM hoya che tyAre te avayavamAM Atmapradeza rahelA hovAthI kAMpe che, te vakhate zarIra ane kapAyelA avayavanI vacamAM bhAMgelI kamaLanALanA be kaTakAnA vacamAM rahelA jhINuM tAMtaNuonI jema Atmapradeza phelAine rahelA hoya che, tyAM paNa karmaNa zarIrane te saMyoga hoya ja che. jayAre avayavamAM rahelA Atmapradezo saMkocAIne pAchA zarIramAM dAkhala thaI jAya che tyAre kapAyeluM avayava kAMpatu baMdha thAya che. jayAre AtmAna kArya zarIrathI viyoga thAya che arthAta mRtyu thAya che tyAre AmAM bahu ja sumapaNe saMkecAIne kAraNazarIradhArA navIna kArya zarIra banAvavAnA pradezamAM eka samayamAM athavA to traNa-cAra samayamAM prApta thaIne audArikadi zarIra banAvavAnI sAmagrI kAmaNa zarIra dvArA grahaNa kare che ane te sthaLanA yogya jeTalA pramANamAM tathA jevI sthitivALuM zarIra joIe teTalA pramANuvALuM tevuM taiyAra kare che ane be ghaDImAM potAne rahevA lAyaka zarIra banAvI le che. zarIrano prAraMbha ane saMpUrNa spaSTa avayavonI samAptimAM ghaNuM aMtara rahe che. ane te aneka prakAranAM zarIra hovAthI samAptinA kALanI tAratamyatA rahe che, aMtamuhUrtathI mAMDIne nava mahinA ane kadAca ethIya vadhAre saMpUrNa avayavI zarIra banAvatAM lAge che. jema jema zarIranA avaya nikaLIne vadhatA jAya che tema tema AtmA zarIramAM phelAto jAya che ane saMpUrNa avayavI zarIramAM saMpUrNa Atmapradeza vyApI jAya che. pachIthI te ja zarIramAM AtmAnA buddhiIcchA-ba-prayatna Adi kAryo jaNAya che ke je zarIra vagaranA bIjA koI paNa sthaLe jaNAtAM nathI jethI AmAnuM astitva dehamAM ja pratIta thAya che. A pramANe AtmAnA guNe zarIramAM ja jaNavAthI guNa-AtmA paNa dehavyApI hovA chatAM keTalAka adaSTa-prArabdhane AtmAne vizeSa guNa mAnIne tene dehathI bhinna dezAMtaramAM paNa rahevAnI siddhi karatAM ke-"adaSTa AtmAno vizeSa guNa che ane te sarvavyApI heIne utpanna thavAvALI bhegavibhAganI vastunuM nimitta bane che. je ema na hoya to hiMdustAnamAM rahevAvALA mANasonA bhogavibhAganI vastuo jevI ke-vastra-pAtrasvarNa-rajata-moTara-jhaverAta Adi vastuo svadezamAM tathA yuropa Adi paradezamAM taiyAra thAya che ke jemAM mANasanuM prArabdha nimitta bane che te na banavI joiye, paNa bane che mATe AtmAne adaSTa guNa sarvavyApI hovAthI guNI AtmA paNa sarvavyApI che; kAraNa ke guNIne choDIne guNa rahI zakato ja nathI. " paNa AvI rIte adaSTa sarvavyApI Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Eaa dharmAdhavyavasthA lekhaka-munirAja zrI duradharavijayajI mahArAja dharmathI sukha thAya che ane adharmathI dukha maLe che e nirvivAda che. dharma kone kahevo e kadAca vivAdAspada hoya to paNa dharma che ane tenA pratye sarvane Adara che e cokkasa che. pitAne nAstika mAnate AtmA paNa amuka jAtinA dharma pratye avazya AdarabhAva rAkhato hoya che, kAraNa ke tene paNa sukha abhilaSita che. sukhane nahiM Icchato ane duHkhane Icchate AtmA keI paNa nathI. sukhanuM nidAna dharma che e nakkI thayuM eTale ApaNe dharmAdharmanuM svarUpa saheje samajI zakIzuM. dharma ane adharmanA vicAramAM ghaNA goTALA thavA pAmyA che te zAthI? te samajavA mATe prathama sukhanI hakIkata DI jevI joIe. sukha be prakAranuM che. eka pAramArthika ane bIjuM apAramArthika-pada- * galika. temAM pAramArthika-Atmika sukha advitIya ane anirvacanIya che, ane paugalika sukha sAdhAraNu-parAdhIna ane vinazvara che. banIne AtmAne sarvavyApI banAvI zakAtuM nathI. je AtmAne sarvavyApI mAnavAmAM Ave te AtmAo nAnA-aneka hevAthI badhAya AtmAo dIvAnA prakAzanI jema seLabheLa thai javAthI paraspara eka bIjAnA karmo bhogavavAno prasaMga AvI paDe. jeNe je kama na karyuM hoya te bIjAnuM kareluM pitAne bhogavavuM paDe. arthAta pitAnuM kareluM punya bIje bhogave ane bIjAnuM kareluM pApa pote bhogave eTale katanAza ane akataAgamano doSa Ave, athavA te pitAnuM punya paNa bhagave ane bIjAnuM pApa paNa bhagave karma kareluM hoya ke na kareluM hoya to ye eka sAthe punya pApa bhegavavAno prasaMga AvI javAthI ghaNo ja goTALo thaI jAya. A goTALA TALavAne mATe ema mAnavAmAM Ave che ke zarIra bhogAyatana-bhogonuM sthaLa-che mATe zarIramAM ja karmo bhogavAya che, bahAra bhegavAtuM nathI te pachI potAnuM upArjana kareluM adRSTa zarIranI bahAra nIkaLIne sarvavyApIpaNe AtmapabhoganI vastuo kevI rIte banAvI zake? ane AtmA paNa sarvavyApI kevI rIte hAI zake? Ama vicAratAM spaSTa samajAya che ke adaSTa AtmAne guNa nathI paNa karma dravya che ane tene anAdikALathI AtmAnI sAthe saMyogasaMbaMdha che. jUnAM karma bhagavAine kSaya thatAM jAya che tenI sAthe sAthe navAM baMdhAtAM jAya che, mATe kamane AtmAnI sAthe saMbaMdha pravAhathI anAdi che ane eTalA mATe ja AtmA sarva karmathI mukAi jaine zuddha bane che. karmabaMdha, bhega ane mokSa zarIramAM thAya che mATe AtmA dehavyApI che. Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ aMka 8 me ] dharmAMdhama vyavasthA 185 pAramArthika sukhanA je vAstavika upAyA che tenI upAsanA e ekAMte dharma che. pAramArthi ka sukhanI sAdhanAmAM dhakko na paheAMce ne krame krame te tarapha khe McANu vadhe e rIte aihika sukhanA adRSTa upAyeAmAM pravRtta thavu e mizra dhama che. kevaLa aihika-peAlika sukhanI daSTa sAdhanAmAM ja prayatnazIla rahevu e sarvathA adhama che. vizuddha dharma, mizra dharma ane adharmanI upara jaNAvyA pramANenI vyAkhyA A dhyAnamAM rAkhI AtmA kAi paNa vicAraNA yA peAtAnI pravRttine vicAre te tene pAte traNamAMthI kaye mArge che te samajavuM kaThina nahi paDe. uparanI hakIkatane thADAka udAharaNAthI spaSTa karIe, 1 kAI eka AtmA saMsAranA vaidgalika sukhAnA sava thA tyAga karI athavA aihika sukhanI lAlasAneA tyAga karI vicAraNAne samabhAvamAM sthira karatA-rAkhatA je kAMI pravRtti ke nivRtti sAdhe che te ekAnte arthAt nizcayapaNe dharma che. 2. sparzana-rasana-prANa nayana zravaNa ane mananA Ananda mATe puNya vadhe tevI pravRtti karatA kei AtmA peAtAne jemAM zraddhA che evA anuSThAnAne ArAdhe te mizra dharma che. jema ke paramparAe paNa pAramArthika sukhane dhakko na pahoMce e rIte aihika sukhane mukhya mAnI karAtA tapa-japa-izvarApAsanA-dAna-dhyAna vagere anuSThAnA mizra dharma che. nizcaya dRSTithI te dharma nathI ane vyavahArathI te tha che mATe te mizra dharma. keAI lAvaNyavatI yuvattI izvaranA mandiramAM madhura svarathI stavanA kare che. te kaMThathI eka rasikanA zravaNa te tarapha AkarSAyAM. te mandiramAM gayeA. yuvatInA sAnta - nuM pAna nayanathI karatA ane saMtapta zravaNumAM svarasudhA sIMcatA te tyAM sthira thayA, dhIre dhIre A prayeAge tene prabhu pratyenA premamAM khecceA e mizra dharma kahevAya ke nahi ? e ja rIte kAi khAvAnI cIja ke evI ja kAi bIjI vastunI lAlasAthI sadupadezazravaNayA dhArmika paDhanapAThanamAM joDAtA jIvAnI te pravRttine mizra dha gaNavA ke nahi ? A banne praznonA uttaramAM bahulatAe ApaNe kahevuM joie ke e mizra dharma kahevAya, kAraNa ke e rIte te AtmAo dharma sanmukha ane che, vyakitavizeSane mATe jo vicArIe te je kArya vyakita kevaLa rUpatRSNAthI ke zravaNulAlasA mATe tyAM joDAya che ne te manda paDatA cheADI de che tene mATe te mizra dharma nathI, kAraNa ke tenI te pravRttie pAramArthika sukhane dhakko paheAM Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 186 zrI jaina dharma prakAza [ jyeSTha cAceA ane aihika sukhanA aSTa sAdhanAmAM paNa tene joyA te te keLa paiAlika sukhanA hRSTa sAdhanAmAM ja phasAyA ane kheMcAyA. 3. bAhya vAsanAonI zAMtine mATe sevAtA dekhAtA mAhya sAdhanA te a dharma che. spenanI zAnti mATe viSayasevana, rasanAnI tRpti mATe miSTa bhaiAjana, ghrANunA tarpaNu arthe attara, puSpa vagerenA sugandha grahaNa, nayana sa MteASa mATe rUpadana, zravaNanI zA ita arthe surIlA zabdonuM zravaNa, cittavRttinI tRpti mATe tevA ja prakAranu` cintavana-vAMcana. A sarve adhama che. ATalA vivecanathI samajI zakAze ke dharma ane adharma zu che ? adharmanI upAsanA karanArane tatkAla aihika sukha maLatuM najare jovAya che te zAthI? tenA vicAra eka mAjI rAkhIe teA pazu te keTalA kALane mATe thAya che ane keTalAekane te sukha keTaluM bhayaMkara thai paDe che te paNa ughADI AMkhe jonAranI najara bahAra teA nathI ja. mATe ahi ane tyAM peAtAnA ane paranA sukhane mATe dareke khanI zake te pAramArthika sukhamAM joDAvuM ane joDAvAnuM na ane tA chevaTe aihika sukhanA adRSTa sAdhanAmAM pravRtti karavI ane karAvavI e ja upAdreya ane zreyaskara che. bAkI vizvanA mATeA bhAga pAlika sukhanA DhaSTa sAdhanAmAM pravRtti kare che ne karAve che. adharma panthe janArA ne lai janArAnI bahumatI che; paNa te ya che, tyAjya che, nindanIya che. samajIe temAM na phasAya ne sukhI ane. satsaMga | saMgase puSpako candra mile, aru saMgase lohA svarNa kahAve / saMgase paMDita mUrkha bane, aru saMgase zudra amarapada pAve saMgase kASThake loha tIre, tana ko satsaMga hI pAra lagAve / saMga se saMtako svarga mile, aru saMga kusaMga se narka meM jAve *** " o // 2 // - rAjamala bhaMDArI Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ne vyavahAra kauzalya | je-niSThApUrvaka dhyAna Ape che, spaSTatApUrvaka pUche che; ThAvakAIthI bele che, ThaMDAIthI javAba Ape che ane potAne kAMI kahevAnuM na hoya tyAre bolato baMdha thaI jAya che tenAmAM mANasAInA utkRSTa Avazyake che.. manuSyapaNAnI ati Avazyaka cIjo kaI? koI kAma karavuM tenA upara ekaniSThAthI dhyAna ApavuM, AkhI duniyAmAM e ja eka kAma che ema gaNavuM ane anya bAbatamAM gUMcavAI eka sAthe be cAra kAma upADavAM nahi ke karavA nahi. je vAta lIdhI tene pramANikabhAve calAvyA karavI, tenI pharatI pharI dIdhA karavI ane tenA ja vicAra Akho vakhata kara-e ati Avazyaka guNa che, khAsa jarUrI Avazyaka che ane kAryasiddhine prathama pATha che. kANanI vAtanI tapAsa karavI hoya ke cokhavaTa karavI hoya to temAM ADIavaLI 1 vAtonI bheLaseLa thavA dIdhA vagara sadAma savAla cokhavaTathI pUchavA ane pote zuM kahevA mAge che temAM goLamaToLa goTALA na vALatAM pitAnA Azaya u5ra samajAya tevI rIte savAlo karavA. jenAmAM vicAranI spaSTatA hoya tenA ja savAlo muddAma hoya che. ane kAMI paNa bolavuM hoya tyAre zAMtipUrvaka samajIne khelavuM. nakAmA ghAMTA pADavA nahi, AvezamAM AvIne besavuM nahi ane vAtane rase caDhAvavAnI Teva na rAkhavI. AvezamAM AvI bolanAranI aradhI vAta mArI jAya che ane bAkInI goTe caDhI jAya che. zAMtithI belanAranuM sarva sAMbhaLe che, samaje che ane svIkAre che. ane kaI pUche te ghaNuM ThAvakAIthI ThaMDAIthI javAba Ape te ghaNo samaju mANasa che ema samajavuM. pUchanAre hajI aradhI-5radhI vAta na karI hoya, sAmAne mudo pUro samajavAmAM na AvyuM hoya, tyAM manamAM Ave tema sAcA savAla karanAra, javAba ApavAne badale sAmAM artha vagaranA prazno pUchanAra ane javAbamAM aprastuta lAMbI-caDI vAta karanAra mANasa nakAmo che, nirmAlya che, salAha levA mATe nAlAyaka che. ane sauthI vadhAre vAra bolatAM aTakI javAnA saMyamanI che. nakAmuM bolavuM nahi, jevuM tevuM bolavuM nahi, hetu vagaranuM bolavuM nahi, aprastuta jolavuM nahi ane vAta pUrI thAya ke salAha ApI devAya ke tarata bolatA aTakI javuM. A sarva sAdI vAta che, paNa pratyeka Avazyaka bAbato jIvanaphateha mATe mahAmUlI che, vyavahAra saphaLatA mATe senAnI che ane kuzaLa mANasa prayAsathI hastagata karI zake tevI sAdI saraLa ane ghI cIje che. vicArazIla prANI ene barAbara samaje. He who sedulously attends, pointedly asks, calmly speaks, cooly answers, and ceases when he has no more to say, is in possession of some of the best requisites of men. . ...LAVATER (16-6-45 ) Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrI jaina dharma prakAza [ 4 - ~~-~~~-~~-~ ( 262 ). kAnanA karatAM AMkha mAraphata thatuM svasaMvedana sattaragaNuM vadhAre suyogya-pramANika heAya che ema kahevAya che, to pachI sArA IrAdAo bhASAmAM sAMbhaLavAne badale kAryamAM dekhAya e samIcIna che. kAyade te kahe che ke mAtra sAMbhaLelI bAbata purAvAmAM dAkhala ja thaI zake nahi. ene Hearsay evidence zratidvArA thayela purAvo gaNI kAyado eka ja zarate dAkhala kare che ane te e ke jenI pAsethI sAMbhaLela hoya teNe te bAbata najare joyela ke jAte anubhavela hovI joIe ane te purAvo ApavA hAjara thanAra hovo joIe. AnuM kAraNa e che ke sAMbhaLela vAta ghaNIvAra viparyAsa pAmI jAya che. temAM TakA vadhI jAya che, muddAma bAbato pAchaLa rahI jAya che ane UlaTa tapAsane temAM parIkSA karavAno avakAza maLatA nathI. mATe vyavahAra kahe che ke sAMbhaLelI vAta karatAM najare joyelI vAta vadhAre sAcI hevI saMbhave che, emAM tayAMza ghaNo vadhAre hoya che. sAMbhaLI saMbhaLAvIne rAjI thavA karatAM evI vAta chavI levI emAM ja svaparanuM zreya che, emAM saMvedana che, emAM AtmaramaNatA che. gajanA gaja bhare jAya ane eka tasu paNa phADe nahi tevA zravaNurasika mANaso pitAne ane samAjane bojArUpa thAya che ane ghaNIvAra te AkarI tIvratAne aMge potAnuM bhAvI paNa jokhamamAM mUkI de che ane ughADA paDe tyAre bhAre vimAsaNamAM paDI jAya che. , eka sajajana meM evA joyA che ke ene ghaNI ghaNI moTI vAto karavAnI Teva. e yoga ke adhyAtmanI vAta kare to bhAIsAheba jANe emane sthAnethI kadI UThatA paNa nahi hoya evuM lAge, paNa emane mana sarva piothImAMnAM rIMgaNAM jevuM ja hatuM. satya, pramANikapaNuM, brahmacaryanI ke ahiMsA, mAyA tyAganI moTI moTI vAta karanArA jyAre vartana karavAno vakhata Ave tyAre sAmAnya kakSAe UtarI jAya ke game tevuM bhaLatuM vartana karI bese tyAre bahu nukasAnakAraka dAkhale besADe che. kharI vAta to vartana upara ja AdhAra rAkhe che. jenuM cAritra nimaLa, je nAnAmAM nAnI bAbatamAM paNa bahu cokkasa hoya, jenA pratyeka vicAra, vacana ke vartanamAM enuM jIvanapratibiMba paDatuM hoya, jenA upadeza ke vicAradarzana ane mana-vacana-kAyAnA prasaMgomAM sumeLa sadhAyo hoya, ekavAkyatA hoya, tyAM jIvana che, tyAM sAdhya tarapha prayANa che, tyAM pragatine paMthe AgaLa dhapavApaNuM che. tyAM jIvanano sAce rasa che mATe je sArA irAdAo, nirNayo ke nizcaya hoya tene te pramANe amala karo, tene vyavahAramAM mUke, tene pradarzananA padArtho gaNavAne badale jIvavAnAM sUtro gaNe ane tene jIbhanI mIThAzanA labarakA levAnA sAdhanane badale hRdayaguhAmAMthI nIkaLatAM nimaLa kavArAnI phira gaNI eno Amoda le. parANe ke dekhAva mATe jIvavuM nirathaka che, Atma vigepanamAM sAcI ja che ane bolyA karatAM karI batAvavAmAM ullAsa che, AnaMda che, maMgaLa che, moja che ane jIvanasAphalya che, mATe bolavAne badale cho, sadvicArane ghareNuM na gaNe, pacAvavAnuM dhAnya gaNe. Perception is said to be seventeen times juster through the eyes than through the ears. Then let good intentions be seen in action rather than heard in speach. (26-7-44.) Page #15 -------------------------------------------------------------------------- ________________ aMka 8 me ] vyavahAra kauzalya 189 (263), prazaMsA-judA judA mana para judA judA prakAranI asara kare che. e DAhyA mANasane vadhAre namra banAve che, paNa e mUrkha mANasane vadhAre abhimAnI banAve che ane enA nabaLAM magajane unmatta karI mUke che. vyavahAramAM eka kahevata che ke-dIkarAnA vakhANa enI gerahAjarImAM karavA, nokaranA vakhANa enI hAjarImAM karavA ane strInA vakhANa enA maraNa bAda karavA. A kahevatanI pAchaLa kAma levAnI kaneha uparAMta mAnasazAstrane pAke anubhava che. prazaMsA judA judA mANase para vividha prakAranI asara kare che. halakA magajane manamejI mANasa sAcA khATA vakhANathI caDhI jAya che. vAMdarAne dArU pAyAthI jevI asara thAya, tevI asara kSullaka magaja 5ra prazaMsAthI thAya che. sAro anubhavI nekara sAruM kAma kare te mATe be sArAM sakuna vAparI zeTha ene bonasa, inAma ke pagAra vadhAro kare tyAre te potAnAM kAmamAM vadhAre cIvaTavALA thAya che. kamaLAM magaja prazaMsAthI garvavALA thaI jAya che ane koIvAra kATIne kalI vahI jAya che-rabaranA gALA mAphaka; jyAre cAritrazALI prauDha vyakti potAnAM kAmamAM vadhAre prayatnazIla bane che ane enuM aMdaranuM hIra bahAra nItArI ApavA e umaMgapUrvaka tatparatA batAve che. - strIonAM magajanI parIkSA pUrva kALanA anubhavIoe evI karI jaNAya che ke e prazaMsA sAMbhaLe to phATI jAya che, mATe enI prazaMsA na karavI. A vAtamAM sarvAze satya na hoya te paNa vAta vicAravA jevI to jarUra che ane e mAnasazAstrano vicAravA yogya kAyaDa pUro pADe che. bAkI sAcI prazaMsA karavI, yogyane abhinaMdana ApavA, sevA-bhAvane jAheramAM AvakAra karo ke suMdara pustaka ke sArA lekhanA lekhakanI jAheramAM prazaMsA ke avalokana karavAmAM vAMdho nathI. ethI anukaraNa karanArane paNa uttejana maLe che ane sArA dAkhalA pADanArane pagale cAlanAra aneka nIkaLI Ave che. duniyA guNanI prazaMsaka che ane guNapUjA ke prazaMsA e guNaprApti mATe sahajasAdhya rAjamArga che. guNavAnanI prazaMsA karavI ane niNI upara samacitta rahevuM e DahApaNa ane khAnadAnI batAve che. DAhyo samajI mANasa prazaMsA jIravI zake che, e vadhAre dRDha thAya che ane enI vibhUti e vadhAre prasarAve che. paNa mUrkha mANasa prazaMsAthI kulI rakhaDI paDe che ane kAMI sahaja sarva kadAca prApta karyuM hoya to tene paNa gumAvI bese che. jhIlanAranI parIkSA karI. yogya prazaMsA karavAmAM vAMdho nathI, paNa jyAM tyAM bhATa-cAraNupaNuM karavA jatAM sonAM sATha thaI jAya che. viveka, maryAdA ane saMyogane dhyAnamAM rAkhI karelI prazaMsA kAryadakSatAmAM vadhAro kare che ane kazaLa mANasanuM mUlya vadhAre che. * Praise has different effects, according to the mind it meets with; it makes & wise man modest, but a fool more arrogant, turning his weak brain giddy. -Felthan (6-2-45) Page #16 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 190 zrI jaina dharma prakAza ( 264) ApaNe jarUra yAda rAkhavuM joIe keH jIvanane uddeza sukha-cena ArAma nathI, paNa cAritra che; jIvanane vepAra-vyavasAya amanacamana nathI, paNa vikAsa che. jIvanano uddeza che? AvyA, khAdhuM pIdhuM, haryApharyA, varaghoDe mahAlyA, benkamAM ke vaTAva khAtAmAM rakama jamA batAvI, thoDAM zera ke gharanA ghara kharIdyAM ke baMdhAvyA, ane pachI zuM ? athavA rakhaDayA, bhaTakyA, ThaThThA mazkarI karI, hIla sTezane gayA, gaMjIpAnAM pAnAM ramyAM ke copATa, zetaraMja khelI ane mAMdA paDI mota AvyuM tyAre cAlyA gayA ! A te kAMI udeza che ? AmAM koI hetu che ? AmAM kAMI sAdhya che ? AmAM kAMNa sthAyI tattva ke sthira tattva che ? A jIvanane hetu hoI zake ? have ghaTe ? ApaNI mAnavatAne chAje? ApaNA gauravane zobhe? kAMI uraca tatva hoya, kAMi haMmeza rahe ke AMtarane saMtoSe tevuM rahasya hoya, kAMI AgaLa dhapAve tevo mAnasamrAha hoya, kAMI hRdayane tarpaNa kare ane mana vANI ke kriyA para saMyama lAve tevI sApekSatti hoya te tene uddezanuM nAma paNu zebhe, bAkI khAdhuM te te khAdhuM, bIje divase savAre vADAmAM gayA ke sarva khalAsa ! emAM kSaNa mAtra 2sa lAgyA hoya ke mukha dravyuM haya to tene camakAra vIjaLInA camakAra jeTalo che. mojamajAmAM kAMI mAla nathI, AnaMda cenacamanamAM koI sthira-sthAyI tatva nathI ane ene jiMdagIne udeza kahe tenI jevI bhUla nathI. ane jIvanane vyApAra ? A lIyA dIyA ke gharAkane samajAvyA, sATAM karyA ke kaubhAMDa karyA. dalAlo karyA ke sadAo jamAvyAM, nokarI karI ke amaladArI karI-e te vepAra kahevAya ? vepAra to kharo haMyanA vikAsano hoya te sAcI lakSmI vadhAre, jemAM ekane lAkha thAya. aMtarAtmAnA prasanna prasAdo thAya, dAna dayA saMyamanA saraDakA Ave, zAMti sthiratA sejanyanA coka pUrAya, yAnanI ekAgratAnA zAMta vAyarA UThe, aneka nAnA moTA gaNo sevAkArya svIkAre ane rAtadivasa aMtaranA UmaLakA Ave enuM nAma sAco "vepAra ' karyo kahevAya. lAkha kamAIne karoDa gumAvIye tenuM nAma vyApAra na kahevAya; e to kharI rIte kuMbhArapaNuM ke hajAmata gaNAya. jyAM sudhI aMdaranA vikAsa ciraM jIvI na thAya, jyAM sudhI prema zAMti samatA ane vizvabaMdhutvanA calaNe hAjarAhajura na thAya tyAM sudhI sAco vepAra " Avo ke karyo gaNAya nahi; mATe jIvananA sAcA uddezane 5rakhI sAco vepAra mAMDe, khATAM khAtAM batAvavAnI ke devALI A pAse leNI paDatI rakamane puMcha gaNuvAnI bhUlathI dUra raho ane uddeza vagara jIvatarane pheMkI devAnI ke khoTA UMdhA vepArane vyavasAya mAnavAnI bhUla na karo. Avo avasara vAraMvAra Avato nathI; mATe sAcAne oLakho ane khoTA vepArane lAta mAro. aiktika We need to remember that the ultimate goal of life is not comfort but character, that the business of life is not pleasure but growth. . (7-9-46) Page #17 -------------------------------------------------------------------------- ________________ A adhyAtma-zrIpALa caritra. lekhaka cokasI prasaMga 12 mo- zrIpALa rAsanA traNa praveza kalpIe to A bIjo praveza lekhAya. nAyaka tarIke zrIpALakumAra hovA chatAM prathama pravezamAM agrabhAga bhajavatuM, uDIne AMkhe ge evuM jIvana rajA karatuM pAtra mayaNAsuMdarInuM che, paNa A zarU thatAM pravezamAM to kartA-hartA svayama zrIpALakumAra ja che. sArAye banAvo e aTulA vIrakanI AsapAsa gUMthAyelAM che. prayANa TANe prApta thayela mAtAnA AzIrvAde ane guNayala kAntAe vinaMtirUpe Apela kiMmatI salAhe enI chAtImAM kaI anero jema pragaTAvyo che ane AtmAne eTalI hade raMgI dIdhela che, ke navapadarUpI mahAmaMtranA smaraNamAM aTala zraddhA jAmI hovAthI prAta:kALanI jAgRtithI AraMbhI nizA-kALanI nidrAnA khoLe poDhatA paryata upasthita thatAM dareka kAryAraMbhe e maMtranuM maraNa prathama sthAna le che. suvarNasiddhi ane vidyAsAdhakanA kAryamAM paramArthane bhAga bhajavI rahela zrIpALakumAra, bIjA pravezanA aMte koMkaNu kAMThe Avela ThANuM nagaramAM agniparIkSAmAM pUrepUrI rIte tapI so TacanA suvarNa samuM bahAra Ave che. bharUachamAM kosaMbIvAsI dhavala sArthavAhane samAgama, e parAkrama dAkhavavAne pahele prasaMga. bambara kuLamAM enuM punaH pradarzana. samAgamanI gADhI gAMTha. rAjakuMvarI saha pANigrahaNa, bhADuta tarIke musApharImAM sAthe thanAra vahANene mAlika bane che. Ama sAhasika kuMvaranI riddhi-siddhi joI, dhavaLazeThanuM lohI baLe che ane asUyA pragaTe che. sArthavAha ratnAdvIpamAM AvI pahoMce che, tyAM to punyazALIne pagale pagale nidhAna " e kahetI mujaba madanamaMjUSA nAmAM rAjakaMvarI saha pANigrahaNa thAya che. dhavaLazeTha ke nava nATakane sAsaravAse laI AvanAra kuMvarI madanasena zrIpALanA vaMza saMbaMdhI kaMI jANatA nathI tyAre A madanamaMjUSA ethI mAhitagAra che. emAM nimitta RSabhadevaprAsAdanA kamADa baMdha thavAnuM bane che te vidyAcAraNa munidvArA kumArano pUrva vRttAnta saijana sAMbhaLe che. bhAgyavAna zrIpALa te traNe puruSArthanI sAdhanAmAM mazagula rahe che jyAre sArthavAha dhavaLa to ekalA artha pAchaLa maMDI rahI, e mATe kAvAdAvA karI, rAjyanA nokaronA hAthe apamAna pAmate gunhegAra bane che. kumAranI kRpAthI chUTe che. punaH sArthavAha AgaLa vadhe che. lalanAyugala sahita sAta majalAnA vahANamAM besI kuMvara sAgaranI moja mANe che ane jaLasthaLanI navInatAo Page #18 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 19ra zrI jaina dharma prakAza. [ peja nirakhe che. e joI dhavaLanI cuMka vadhI paDe che! aTulo mAnavI jota-jotAmAM A riddhivaMta bane e vAta ene khaTake che. nizcaya kare che ene mArI nAMkhavAne ane ramaNIyugala hAtha karavAne ! mitro sAthe salAha karAya che. traNa mitra nA" bhaNe che paNa maricIne maLelA kapila sima eka "hA bhaNanAra maLI Ave che. prapaMca goThavAya che. kumArane dariyAmAM haDaselAya che. mana mAne che ke khArA pANIe khasa gaI ane alpaprayAse raMbhAne zaramAve tevI kAntAo maLI gaI! paNa "cAranA pATale dhULanI dhULa " e janauti mujaba pativratA kuMvarIone rakSaNahAra hAjara thAya che ane emanA prati kudaSTi karavA jatAM dhavaLazAnI nAlezI thAya che. divaso vItatAM vahANe koMkaNu kAMThe nAMgare che. hoMzabharyo ane amadAone TUMka samayamAM manAvI levAnI AzA dharato dhavala suMdara bheTaNa sAthe ThANAnarezanA darabAramAM pahoMce che. tyAM zrIpALakumArane jotAM ja matIyA marI jAya che. zrIpALa taMbaLa Ape che chatAM A svAthI mahAzaya UMcuM jotAM ja nathI. nAkhI hatI khAre jaLa, pragaTa thaI te vAta-nuM raTaNa cAle che. punaH pyAdA goThavAya che. huMba TeLAne sadhiyAre zaidhAya che ane rAjasabhAmAM kumArane mAtaMga TharAvavAnuM nATaka bhajavAya che. paNa "pApa chApare caDhIne bele " ane "satyane AMca Ave nahIM" e kahevata mujaba nimna vacane- kAme kuLa oLakhAvazuM" athavA "pravAhamAM achere, deya paraNuM muja nAra; teDI pUcho tehane, mULathakI adhikAra" thI sAruMye vAdaLa vIkharAI gayuM.. zeThajI cATa banI gayA. kekaNapati bolI UThyA-are ! A te mAre bhANeja thAya. tarataja rAjavIe zeTha tathA DuM banA ToLAne haNavAno hukama Ape. kumAre tyAM paNa vacamAM paDI emane choDAvyA. pUrvanI be patnI sAthe trIjI madanamaMjarIno yoga thaye. ane dariyAmAM paDela kumAra, magara pIThanA avalaMbane kekaNamAM AvI punaH sukhanA zikhare beThA; eTaluM ja nahIM paNa dhavalazeThane upagArI lekhI pitAnA AvAsamAM ja vaDila tarIke rAkhyA. AMkhamAM zanizcaravALA zeTha ATalI hade pAchA paDyA chatAM zvAnanI pUMchaDI sama pitAnI gata na bhUlyA ! "khavAyuM nahIM to DhALI nAMkhavuM" e nizcaya karI madharAte hAthamAM kaTAra laI kumAranuM khUna karavA dAdara caDhyA. paga lapasya ane potAnI kaTArano jAte bhega banI yamarAjanA paroNA banyA ! sArI guMthaNI ekAdI TUMkI navalikAnI hariphAI kare tevI che. emAM saMgItanA jUdA jUdA rAha che ane e sAthe kavinA samayamAM pracalita rIta Page #19 -------------------------------------------------------------------------- ________________ aMka 8 mo ] adhyAtma-zrIpAla caritra 17 rivAjo saMbaMdhamAM IzArA paNa che. "vaDI pApaDanI vAta che," "jIvajIvana prabhu kiyAM gayA" e vilApa che ane ItihAsanA akaeNDA paNuM che. A prasaMgamAM, avaMti-bharUca-ammarakULa-ratnadvIpa ane kaMkaNanA nAmanirdeza para vicAra karatAM e kALanA pravAsamAganI jhAMkhI thAya che tema AjanA ratnAgiri ane ThANA jevA pradezanI etihAsikatA jaNAya che. bhUjAnA baLa para mustAka rahenAra kumAra be vAta dIvA jevI spaSTa darzAve che. AtmAnI oLakha ane Atmazakti para avalaMbana. AtmAnI amaratA mAnanAra mATe sAcuM baLa e ja gaNuya vidyAsiddhinI vAta eTale Knowledge is powerathaoNt jJAna e maTI zakti che-nuM ja rUpaka che. eka rIte A pradezamAM zrIpAlakumAra potAnI pUrva karaNanA phaLa laNe che ane e anusAra sukhadu:kha anubhave che. "hasatAM bAMdhela karma, raDatAM paNa chUTe nahi' e vAtane sAkSAtkAra Dagale ne pagale thAya che. nikAcita karmo te bhagavye ja chUTe e vAta vadhu prasaMgamAM jovAnI maLe che, paNa dharmavAsita aMtara thayeluM hovAthI, samatAthI bhagavAya che eTale e karmajja ocho thAya che, emAM navAne umere nathI thato. - zrIpALa ane dhavalazeThane yoga e sajajana ane durjananA samAgama je jaNAya che. ekamAM caMdananI suvAsa che jyAre bIjAmAM lasaNanI durgadha che. ubhaya potAnA svabhAva cUkatA nathI ! nAma zrI pAla arthAt zrI=lakSamI ane pALa=pALaka yA saMcaya karanAra, chatAM e prati jarApaNa rAga dharato nathI. kevala paramAthI jIvana gALe che; jyAre nAma dhavala hovA chatAM kAma kALA kare che ! eka mAnava bhava sAdhI jAya che jyAre bIje chatI sAmagrIe manuSya jiMdagI hArI jAya che. dharmathI suvAsita hadaya, paropakAra vRttithI jotajotAmAM kevI pragati sAdhe che e ahIM jovA maLe che. keInuM bUruM na ciMtavavAnI vRtti hevAthI, mahAbhayamAMthI paNa ugarI jAya che. zULInuM vighana soye sare che. puruSAthIne kaMI ja agamya nathI e ughADuM dekhAya che. * | (cAlu) upadezaka duhAstrI piyara nara sAsare, saMjamIyA thiravAsa; eTalA hoya aLakhAmaNuM, je mAMDe thiravAsa. gALa sahana karIe sadA, gALe gumaDa na thAya; je gamAra jana gALa de, mukha tenuM gaMdhAya. saMpata gaI te sAMpaDe, gayAM vaLe che vahANa; gaye avasara Ave nahIM, gayA na Ave prANa. Page #20 -------------------------------------------------------------------------- ________________ hamArA " cUrNi " sAhitya J ( le0 agaracaMda nAhaTA - bIkAnera ) mUla AgamoM kI vyAkhyA kA sarvaprathama prAraMbha niyuktiyoM se hotA hai| usake pazcAt bhASya evaM cUrNiyoM kA nambara AtA hai, para ye vyAkhyAyeM sabhI jainAgamoM para nahIM likhI gaI* / niyukti evaM bhASya prAkRta bhASA meM hI likhe gaye taba cUrNi saMskRta evaM prAkRta ke sammizraNa ke rUpa meM arthAt cUrNi meM koI zabda va vAkya saMskRta kA hai to koI prAkRta kA / cUrNiyoM kA mahatva - prAcIna jainAgamoM ke vAstavika pATha evaM artha kA nirNaya karane evaM rahasya ko hRdayaMgama karane ke liye cUrNiyoM kA adhyayana bahuta hI Avazyaka hai| inameM itihAsa evaM sAmAjika, dhArmika, sAMskRtika evaM sAhityika vAtAvaraNa-avasthA kA bhI sUkSma sUcana milatA hai jo bhAratIya itihAsa, samAja, bhASA, sAhitya evaM saMskRti kI STa se atyaMta mUlyavAna hai, kyoMki jisa zatAbdI meM inakA nirmANa prAraMbha huA usa samaya kA bhArata evaM jaina dharma-samAja kA itihAsa sarvathA timirAchanna-sA hai / vizeSataH tatkAlIna jaina itihAsa ke sambandha meM to hamArI jAnakArI nahIM ke barAbara hai, ataH vividha dRSTiyoM se mahatvapUrNa ina cUrNiyoM ko prakAza meM lAnA hamArA sarvaprathama karttavya hai / prakAzana - kucha varSa pUrva bhI AcAryazrI sAgarAnaMdasUrijI kA dhyAna inake prakAzana kI ora gayA thA aura Apane 6 + cUrNiyoM ko prakAzita bhI kI para idhara kai varSoM se phira vaha mahatvapUrNa evaM Avazyaka kArya sthagita-sA pratIta hotA hai, ataH hamAre vidvAn AcAryo evaM muniyoM kA aura jaina grantha prakAzana saMsthAoM kA isa paramAvazyaka kArya kI ora dhyAna AkRSTa karane ke liye yaha lekha likhA jA rahA hai / * jaise kaI sUtroM para kevala niryuktiyeM hI milatI hai to kaIyo para bhASya hI / kaI pranthoM para niyukti bhASya nahIM para cUrNiyeM hai / bhASya to kucha pranthoM para hI hai / x di. samAja meM bhI cUrNiyeM pAI jAtI hai, una para bhI adhikArI vidvAn prakAza DAleMge / + AcArAMga, sUyagaDAMga, uttarAdhyayana, naMdI, anuyogadvAra, dazavaikAlika / 276 ) fo Page #21 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ma 8 mA ] hamArA cUrNi sAhitya 195 cUrNiyoM ke aprakAzita hone evaM pratiyAM bhI sarvatra sulabha na hone ke kAraNa inakA sAMgopAGga adhyayana abhI nahIM hone pAyA / merI jAnakArI ke anusAra inake abhyAsI 5-7 vidvAn hI haiM ataH inake prakAzana se hamArI jAnakArI bahuta adhika baDhegI evaM kaI pAThoM evaM arthoM ke sambandha meM vivAda dekhane meM AtA hai unakA bhI nirNaya karane kA prazasta mArga khula jaaygaa| ___kaI varSa pUrva jaisalamera bhaMDAra kA avalokana karane ke liye jAne para vahAM cUrNiyoM ke sambandha meM prakAza DAlane kA vicAra udaya huA thaa| zrIharisAgarasUrijI ke pAsa jo lahIyA thA usase bhI zrIjaMbUsUrijIne samagra cUrNiyoM kI pratilipiyeM karavAi haiM, mAlUma huA, para patA nahIM zrIjambUsUrijIne unake prakAzana kI ora abhI taka durlakSya kyoM rakha chor3A ho / AzA hai ki AcAryazrI avilamba inako prakAzita karane meM pravRtta hogeN| racanAkAla-jaisA ki sUcI se spaSTa hai, saba se prathama evaM adhika cUrNiyoM ke nirmAtA zrIjinadAsagaNi haiM jo 8 vIM zatAbdI meM huve hai aura 12 vI zatAbdI ke pazcAt kI koI carNi nahIM milatI, ataH cUrNikAla 8 vIM se 12 vI taka 450 varSa kA hai yadyapi cUrNi nAmaka racanAyeM kaI pIche kI bhI haiM para ve TIkA ke artha meM hI hai| kai cUrNiyoM kA samaya evaM racayitA kA pattA nahIM calA unakA bhI nirNaya ho sake to ThIka ho / ____isa lekha meM yathAjJAta carNisAhitya kI sUcI dI jA rahI hai| yahAM taka ho sakA hai ise pUrNa evaM prAmANika banAne kA prayatna kiyA gayA hai| phira bhI saMbhava hai isa sUci ke atirikta aura bhI koi cUrNi milatI ho yA ullekha milatA ho, evaM koI bhrAMti+ raha gayI ho, to usa para vizeSa prakAza DAlane kA adhikArI vidvAnoM se nivedana hai| isa sUcI se Apake yaha bhI jJAta hotA hai ki eka hI cUrNi ke granthAgranthaparimANa ( zlokasaMkhyA ) ke sambandha meM kAphI matabheda hai unakA nirNaya bhI pATha * jaise zrAddhapratikramaNa cUrNi, pratikramaNa cUrNi ( zrIsomasuMdarasUri ) Adi / + jaise mahAnizItha evaM upAsagadazA kI cUrNikA jai. bha. sUcI meM nirdeza hai para sambhavataH ve cUrNiye nahIM hai| Page #22 -------------------------------------------------------------------------- ________________ [ nya zrI jaina dharma. prakAza milAna kara ke karanA Avazyaka hai / samavAyAMga aura opaniyukti carNi kA ullekha milatA hai para pratiyeM prApta nahIM hai / yadi inakI pratiyeM kahIM kisI ko prApta ho to sUcita karane kA anurodha hai| kai cUrNiyoM kI pratiye 1-2 jagaha hI milatI hai unakI kai pratilipiyeM karavA lenA Avazyaka hai / anyathA unake lupta-viccheda ho jAne kI saMbhAvanA hai| spaSTIkaraNa-isa lekha meM pratiyoM ke liye jo saMketa ke rUpa meM sUcana kiyA gayA hai unakA spaSTIkaraNa isa prakAra hai| vR. bRhat TippanikA lI. lIbaDI bhaMDAra sUci / ha. hamAre saMgraha meM bhAM. bhAMDArakara oriyanTala risarca insTITyuTa, punA khaM. khaMbhAta, zAMtinAtha bhaMDArasUci je. jesalamera bhaMDAra, paM. paMcAyatI bhaMDAra, u. ullekha mu. mudrita . cUNi sAhitya AgamanAma parimANa kartA racanAsaMvat vizeSa aMga1. AcArAMga cUrNi graM. 8300 vR., lI. khaM. mudrita 2. sUyagaDAMga cUrNi aM. 10000 bR., ___(prata 12000) lI. 3. samavAyAMga cUrNi paM. 400 (jJAnabhaNDAra prati 229 patrAvalI meM ullekha hai) 4. bhagavatI cUrNi graM. 3114 bR.(u. 4000)* - apUrNa hamAre saMgraha meM 5. upAzakadazA cUrNi paM. 101- jaisalamera prati naM.10-333 upAMga6. jIvAbhigama cUrNi naM. 1500 bR., jaina granthAvalI meM, pATaNa meM hai 7. jambUdvIpapannati cUrNa paM. 1879 bR., 3 bhAM. je. ha. khaM ___ mudrita chedamatra mudrita 8. A. nizItha cUrNi sUtrabhASyANi aM. 28000 je. khaM. B. ,, ,, vizeSa cUNi jinadAsa mahattara je. . Page #23 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 48 bho ] A. 9. B. kalpavizeSa cUrNi 10. vyavahAra cUrNi hamArA cUrNi sAhitya. ' 197 12700 bRhatUkalpa cUrNi graM. 1 bR. OM bhA. 870-5300) khaMbhAta 14787 lIM. kucha mudrita 11. dazAzrutaskaMdha cUrNa 12. paMcakalpa cUrNi mUla- 15. A. 13. mahAnizItha cUrNi 14. A. jItakalpaper3hIyA cUrNi maM. B. " bRhata C. " laghu "" aM. 31000 bR. 1100 naM. 12000 bR. je. "" 2225 graM. 4321 bR. bhAM. 2225 khaM. pA. 2325 graM. 119 bR. 2504 khaM. 3125 lIM. je., devAcArya je. paM. khaMbhAta lIM. je. jesala bhaM. prati naM 60-245 bR. siddhasena "" "9 khaM. 10390 bhAM. 10230 khaM. 10391 lIM. je. khaMbhAta 1000 93800 Avazyaka cUrNi paM.bR. 18000 bhAM. pA., jinadAsa B. zrAvaka pratikramaNasUtra cUrNi naM. 4590 C. pra. iriyAvahI cUrNi aM. 1506 16. dazavaikAlika cUrNi graM. OM bR. lIM. jinadAsa lIM. je. 17. uttarAdhyayana cUrNi graM. 5 (govAliya mahattara ziSyakRta) #. 1300 zrIcaMdrasUri (viSamapadavyAkhyA) 8005 vR. mudrita mudrita pATaNa bhaM. je. paM. mudrita mudrita lIM. je. (vANijakulakoDiyagaNa vayarazAkhA) u. Avazyaka cUrNa. nAsti 18. oghaniryukti cUrNi 19. pAkSikasUtra cUrNi je. khaM. bhAM. lIM. jinadAsa, saM. 733 varSe kRtA, mudrita 20. naMdI cUrNi praM. 21. anuyogadvAra cUrNi praM. bR. jinadAsa mahattara zAke 598 lIM. saM. je. mudrita 22. A. paryuSaNA kalpasUtra cUrNi graM. 700 bR. prati pATaNa bhaM. sU. pU. 405 cUrNi 1100 bR. B. pra. je. khaMbhAta vijayasiMha saM. 1183 yazobhadrasUri saM. 1183 saM. karmagrantha 23. karmaprakRti vedanAdi 8 karaNa vAcyA cUrNi praM. 7000 mudrita Page #24 -------------------------------------------------------------------------- ________________ StAnA kAma sAta nayanI dRSTAMtarUpe ghaTanA ! SAnA mana nA A ja dizI projaka : munirAjazrI puNyavijayajI (saMvijJApAkSika) koI paNa vastunI yathArtha parIkSA karavAmAM nayadhaTanA karI zakAya che. itara aMzane apalApa ke pratikSepa karyA vinA vastunA koI eka sadaMzanuM grahaNa kare te apekSAvizeSanuM nAma naya, ema tenI zAstrIya vyAkhyA che; athavA vyutpattithI joIe to 'nI' dhAtu dorI javuM-laI javuM, te parathI naya eTale AgaLa ne AgaLa vastasvarUpa bhaNI derI jAyalaI jAya te naya athavA naya eTale nIti-nyAya ema sAmAnya paribhASA che. arthAta pramANupuraskAra sanyAsasaMpanna kathana te naya ane zrI jinapraNIta naya paNa sanyAsasaMpanna yAyAdhIzanI jema madhyastha parIkSA karanAre hei tene naya nAma yathArtha paNe ghaTe che. eTale nayano prayoga paramArtha samajavA mATe ane pAmavA mATe jarUra karI zakAya. arthAta AtmazraddhAnA anumApanamAM, 5ramArtha prAptinA upakramamAM, bhaktiviSayamAM ke caraNasevA Adi viSayamAM tenI yathArtha arthadhaTana karI zakAya ane te pramANe zrI devacaMdrajI Adi mahAtmAoe karela che, mATe ema karavAmAM kAMI dUSaNa ke virodha jevuM nathI, eTaluM ja nahi paNa AtmAthI mumukSane paramArtha samajavA mATe ne pAmavA mATe te parama upakArI hAI parama prazasta ane rasaprada che. sAta nomAMthI prathamanA traNa no bAhya nimitta sAdhana che, ane pachInA cAra no aMtara (upAdAna) sAdhana che. chAta-jema eka senIne kaMThI ghaDavAnI IcchA thaI. je te prabaLa pariNamI na hoya te senAne abhAve vA saMganA abhAve kaMThInuM kArya thaI zakatuM nathI, paNa jyAre prabaLa irachA thAya che tyAre tanatoDa prayatna karIne kArya karavA utsuka bane che. jethI kArya karavAnI daDha IcchA-saMka95 te "naigama naya '. nigama zabdano artha saMka95 paNa thAya che. saMka95 mAtrane viSaya karavAvALA naigama naya kahevAya che. kArya kema karavuM 24. zataka cUNi naM. 2380 bR. 3200 je. caMdra mahattara mudrita 25. sattari cUrNi (. nArita) mudrita prakIrNa 26. Adya paMcAzaka cUrNi graM. 3300 vR. yazodeva saM. 1172 vR. 27. caityavaMdana cUrNi paM. 840 yazodeva saM. 1174 je. naM. 170 pATaNa bhaM. sU. pR.88 28. vaMdanaka cUrNi aM. 727 bR. 29. pratyAkhyAna cUrNi - 198) Page #25 -------------------------------------------------------------------------- ________________ aMka 8 mo ] sAta nayanI dRSTAntarUpe dhaTanA 19 tenuM saMpUrNa jJAna nathI ( gama nathI ) chattA prabaLa ane sArI IcchA ja ene kArya tarapha dore che-prere che-laI jAya che. sArI prabaLa icachA te naigama naya. te icchAnI preraNAthI vA pAvarathI sAdhanasAmagrI eraNa. haDI agni vigere no saMgraha karato jAya te saMgraha naya' pahelo naya bIjA naya sudhI kAryane sAdhaka sahAyaka thAya to te naya. tema na thAya to pahelo naya te nayAbhAsa bane che. ema trIjAne, trIje cothAne paraMparAe sahAyaka bane, AgaLa laI janAra preraka bane tyAre tyAre preraka bananAra pAchaLano naya, naya kahevAya; paraMtu jyAre jyAre vA yArathI preraka banato aTakI jAya tyAre tyAre te te naya nayAbhAsI (niSphaLa pariNamI) banatA jAya. have sAdhanasAmagrI taiyAra thaI jAya tyAre "vyavahAra naya " kahevAya. A traNa naya vyavahAranA vA nimitta kAraNanA na kahevAya che. vyavahAranA cha bheda che. zuddha, azuddha, zubha, azubha, upacarita, anupacarita A chamAMthI je vyavahAra ( sAdhana-sAmagrI ) potAnI prabaLa preraNAthI upAdAnane jAgrata karIne sahAyaka bane te ja zuddha vyavahAra kahevAya; nahiMtara azuddha vyavahAranA nAmamAM AvIne vyavahAranayAbhAsa bane che. zuddha vyavahAra eTale upAdAnane sarva prakAre sahAyaka bane che. vyavahAranI pUrNatA thatAM upAdAnasvarUpa suvarNanI hAjarI thaI te "hajusUtra naya." Rju eTale saraLa ane sUtra eTale kArya. - kuzaLa kArIgara suMdara sAdhanAthI hajAro varSa paryata prayatna kare paNa suvarNa vinA kaMThI thAya nahi. temaja zuddha suvarNa hajAro varSa eraNa upara paDI rahe chatAM kuzaLa kArIgara vinA kadi paNa kaMThI thAya ja nahi. arthAta nimitta kAraNa ane upAdAna kAraNa e bannenuM samanvayapaNuM vA sahakArIpaNuM thAya tyAre ja kAryanI siddhi thAya che. tenuM gALI, DhALa pADI, jhINuM tAra karI nAnA AMkaDA banAve tyAre je kArya thavAnuM te zabdamAM AvI jAya arthAta A kaMThI thAya che, ema kAryanI pratyakSatA thAya te "zabda naya. - kArya samyaka prakAre abhirUDha (pariti pAme) arthAta kAryanI saMpUrNatA pahelA thoDuMka eNpavA vigere bAkI rahe tyAre "samabhirUDha naya" thAya, ane kArya saMpUrNapaNe ApI polIza thaI kaMThI taiyAra thAya tyAre evaMbhUta naya jema che tema kAryanI pUrNatA tene "evaMbhUtanaya " kahevAya. A sAte nayanuM svarUpa daSTAMta upara ghaTAvIne have mULarUpamAM tene khyAla karIe- AMtara svarUpa-1. anAdikALanA saMsAra paribhramaNa karatAM avyaktapaNe vA odhadaSTie paNa saddagurunI upAsanA karatA ane akAma nirjarA karate karate AtmA jyAre 70 kaDAkeDI sAgaropama mohanIya karmanI utkRSTa sthitimAMthI eka koDAkoDImAM AvI yathApravRttikaraNa sudhI pahoMcyA pachI pUrve aneka bhavamAM avyaktapaNe paNa sevelAM sadgurunI upAsanAthI aMtaramAM je je saMskAro paDayA hoya te daDhibhUta thaIne paramArthamArga pAmavAnI sAcI-prabaLa icachA-jijJAsA thAya. saMsAranA anaMta mAhavardhaka sAdhanomAM zarIra, dhana, strI, kuTuMba e cAra sarvotkRSTa mukhya sAdhane che, tene meLavavAmAM, sAca Page #26 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 200 zrI jaina dhama prakAza [ jyeSTha vavAmAM ane bhAgavavAmAM je prIti che, tenA karatAM prabaLa prIti paramArthane pAmavAmAM thAya. AvI paramArtha pAmavAnI sAcI ane prakhaLa jijJAsA thAya jemAM saraLatA, sajjanatA, pramANikatA ane niHsvArthatAdi guglRA pragaTe. AvI nima*La jijJAsA arthAt pUrva saMskAranI prabaLa jAprati thavAthI paramArthanI tIvra pRcchA( mumukSu dazA ) te naigamanaya ' nI STi kahI zakAya. " 2. paramAmA pAmavAnI tIvra jijJAsA thayA pachI kaSAyanI maMdatA thatAM pAlika bhAve| tarapha udAsInatA thavAthI aMtarAtmAnI ni`LatA thatAM sadgurunI zodha karatAM aMtaraSTi jAgRta thavAthI satpuruSane aMtaradRSTithI vAstavikapaNe eLakhIne, zraddhAthI tenI upAsanA karatAM nyAya, pramANikatA, udAsInatA, sahiSNutA, sevAbhakti, saraLatA, niSpakSapAta vRtti, satzAstravAMcana-vicAra vigere Atmika guNAnA sagraha karatA jAya te ' saMgraha naya'nI dRSTi kahI zakAya. 3. matAgrahathI mukta thaine sadguNapremI banI sadgurunI AjJAe sat sAdhaneAdvArA sanmACnI upAsanA karavAthI aMtarayAga, aMtaravairAgya, aDaga zraddhA, ananya bhakti, abhigrAhika mithyAtva tyAga, kaSAyanI upazAMti ane AtmAne svAnubhava karavAmAM parama sahAyaka suvicArazreNI vigere samyaktva sthitine prApta karAvanAra Atmika guNAnI prApti thAya te vyavahAra nayanI dRSTi kahI zakAya. A sadvyavahArathIja samyaktvanI prApti thAya che. . 4. uparAkta sadvyavahArathI ana MtAnubaMdhI kaSAya tathA traNa mAhanIya e sAta prakRtine kSaya vA kSayeApazcama karI AtmAnI vizuddhi thavAthI svasvarUpanI prApti thAya, AtmadarzananI jhAMkhI thAya arthAt AtmAne AtmAne anubhava thAya te zuddha samakita vA ' RjIsUtra ' nayanI dRSTi kahI zakAya. 5. AtmAnI vizuddhi thavAthI uttarAttara AtmazreNIe caDatAM dhAti kanA ya karavAnI ati vizuddha dazArUpa kSapakazreNIe caDatAM kevalajJAna svarUpanI prApti zabdagamya thavAthI te zabda naya 'nI dRSTi kahI zakAya. 6. lAti kramane kSaya karavAnI aMtima zakti bAramAM gurusthAne te ' samakSiDha naya 'nI dRSTi kahI zakAya. 7. ane jema che tema AtmAnI pUrNa nivAraNa dazA te ' eva'bhUta naya 'nI dRSTi. TUMkAmAM aMtaraMga kACrUci te naigama, tat kAraNu saMgraha-samyagrahaNu te sa Mgraha, tene samyag vyavahAra prayAga te vyavahAra, Ama satkAraNeAnA samyagra vyavahAra karatAM kAya thavAnI sanmukhatA-hAjarapaNa thAya te RnusUtra, kAryanA aMza pragaTa thAya te zabda, ke jethI kAya thavA mAMDayu', ema yathAya amAM zabdaprayAga karI zakAya. kAryanA uttarAttara adhikAdhika aza pragaTa thatAM thatAM yAvat pUrNa kAryamAM eka aMza nyUnatA--UNApaNuM rahe tyAM sudhI samabhita ane saMpUNaeN kAtu pragaTapaNuM te evabhUta. Page #27 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pa - mA nA kAkA ) - nA 1 yogAvaMcaka, kriyAvaMcaka ane phalAvaMcaka che ki nAma nAnA 7 ka ] mAna - - - - - - - - lekhaka-DA. bhagavAnadAsa manasukhabhAI mahetAM. B. B. S. (anusaMdhAna paNa 171 thI zarU "yama niyama saMyama Apa ki, puni tyAga birAga athAga liya; vanavAsa liye mukha mana riye, daDha Asana paddha lagAya diye. mana-pAna nirodha vadha kiye, haTha joga prAga sutAra bhaye; japabheda japa tapa vaihi tape, uraseMhi udAsI lahI sabape. saba zAstranake naya dhArI hiye, matamaMDana khaMDana bheda liye; vaha sAdhana bAra anaMta kiye, tadapi kachu hAtha haju na paryo. aba kAM na bicArata he manaseM, kachu era rahA una sAdhanaseM; bina sadaguru keya na bheda lahe, mukha Agala hai kaha bAta kahe, karunA hama pAvata he tumakI, vaha bAta rahI sugurugamakI; palameM pragaTe mukha Agalase, jaba sadguru ane suprema base, tanaseM, manaseM, dhanasuM, sabaseM, gurudevakI Ana svaAtma baseM. taba kAraja siddha bane apane, rasa amRta pAhi premaghane. " ItyAdi. zrImada rAjacaMdrajI A sAta nomAMthI RjusUtra, zabda, samabhirUDha ane evabhUta e cAra no anukrame thoDA aMza vyakta, bahu aMza vyakta, bahutara aMza vyakata ane sarva aMza vyaktane mAnanArA bhAva naya kahevAya che, bAkInA traNa naya vyakta svabhAve nathI jene dravya naya kahevAya che. keTalAka jusUtrane dravyamAM gaNe che, paraMtu te apekSAkRta hAI virodhane sthAna nathI. daSama kALamAM divAkara samAna prakhara tArkika zrI siddhasena divAkarajI sUtrane bhAvanayamAM gaNe che. nayanuM svarUpa aneka dRSTie vicArI zakAya che. eka bIjAne virodha zamAvavAmAM paNa Ano ja upayoga thaI zake che te viSe jinAgamamAM ghaNuM kathana che. zrI jinabhagavAne naya-syAdvAdanuM svarUpa eTalA ja mATe-rAgadveSanA upazama mATe ja upaderyuM che. vAcaka sajajano haMsacaMcu nyAye AmAMthI sAra-paramArthane grahaNa karaze. A zAstra paddhatie nayanuM svarUpa nathI; zAstramAM parakRta Azaya-apekSA samajavA mATe je mApa bharavAnI pAlI AdinuM dRSTAMta ApeluM che. tathA prakAre A nathI, kintu AtmazraddhAnuM anamApana samajavA daSTAMtarUpe A nayaghaTanA che. ane e rIte mahAmunIzvara zrI devacaMdrajIe zrI caMdraprabha jinaratavanamAM prabhunI utsarga apavAda sevAmAM naya ghaTanA karI batAvI che. tene anusarI eka vidvAna sadagRhastha taraphathI noMdha jANavA maLela temAM yathAmati prAsaMgika ane bIjuM chuTaka umerI sadara lekha taiyAra karavAmAM Avyo che. A lekhamAM virodhane leza paNa sthAna hoya tema mAnate nathI, kintu AtmArthaparamArtha samajavAne prerakarUpa eka rasaprada vastu che tema vicArakagaSakone jaNAI Avaze. ( 201 ) nuMs Page #28 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 202 zrI jaina dharma prakAza [ peka saMta Azraya para khAra bhAra Ama saMtacaraNanA Azraya vinA samasta sAdhana-kriyAdi paramArthe niSphaLa gayA che, vaMcaka banyA che, ThaganArA banyA che. bhAvagI evA sAcA sapuruSane-bhAvasAdhune Azraya karavAmAM Ave to ja avaMcaka yoga, avaMcaka kriyA ne avaMcaka phala thAya. eTalA mATe ja ane mahAtmA zAstrakAre "sAdhune AzrIne-saMtane Azraya karIne," e zabdo para khAsa bhAra mUkyo che. vaMcaka kema thayA? kAraNa ke A avaMcaka tripuTInI prApti thayA pUrvenA jIvane je je yoga thayo che. jIve je je kriyA AcarI che, jIvane je je phala maLyA che, te badhAya upara batAvyA pramANe vaMcaka chetaranArA thayA che; mULa AtmalathI cUkAvanArA hejha lakSya vinAnA bANa jevA thayA che ! kAraNa ke jIvane kadAca satpa-sadaguruno samAgama-yoga thayo haze, paNa tene te svarUpe nahiM eALakhavAthI, te vaMcaka thayo che, phogaTa gayo che. temaja anaMta sAdhana kriyA paNa jIve aneka vAra karI haze, paNa te tathArUpa oLakhANa vinA ane sAtherU5 lakSyane jANyA vinA eTale te paNa vaMcaka thaI che, ISTa kAryasAdhaka thaI nathI, ulaTI bAdhaka thaI che! sAdhana hatA te UMdhI samajaNane lIdhe athavA mamatvane lIdhe baMdhana thaI paDyA che ane Ama phala paNa vaMcaka thayuM che. saMtaziromaNi zrImad rAjacaMdrajIe sAcuM ja kahyuM che kesAdhana te baMdhana! "anaMta kALathI AthaDyo, vinA bhAna bhagavAna, e sevyA nahi guru saMtane, mUkyuM nahi abhimAna. saMta caraNa Azraya vinA, sAdhana karyA aneka pAra na tethI pAmiye, Uge na aMza viveka. se sAdhana baMdhana thayA, rahyo na keI upAya; sat sAdhana samajyo nahiM, tyAM baMdhana zuM jAya?"-zrImad rAjacaMdrajI * " saMpuNNAvi hi kiriyA bhAveNa viNA Na hoMti kiriyatti / NiyaphalavigalattaNao gevajja uvavAyaNAeNaM // " zrI haribhadrAcAryavardhakRta zrI paMcAzaka zAstra arthAta--saMpUrNa kriyA paNa bhAva vinA kriyA ja nathI hotI, kAraNa ke tenA : nija phalanuM vikalapaNuM che. atre raiveyaka upa2AtanuM dRSTAMta cheH A jIva anaMtI vAra aiyakamAM upanyo che. ane saMpUrNa sAdhu kriyAthI ja tyAM upajavAnuM thAya che. Ama anaMta vAra saMpUrNa sAdhukriyAnA pAlana chatAM A jIva rakhaDyo, te ja ema sUcave che ke te te kriyA vaMcaka hatI, bhAvaviheNa paramArtha zunya hatI. Page #29 -------------------------------------------------------------------------- ________________ aMka 8 me ] yogAvaMcaka, kriyAvaMcaka ane phalAvaMcaka 203 AvA vaMcaka yoga, kriyA ne phala dUra thaI, ane A prathama mitrA daSTimAM vartatA mumukSu yogIne avaMcaka bhega-kriyAphaLanI prApti (dravyathI) thAya che,-ane te paNa saMtacaraNanA zaraNarUpa Azrayane laIne, e muddo khAsa lakSamAM rAkhavA gya che. A avaMcakatraya paNa jenA nimitte hoya che, tene upanyAsa karatAM AcAryavarya zrIharibhadrasUrijI kahe che ke " etacca satpraNAmAdinimittaM lamaye sthitam / asya hetuzca paramastayA bhAvamalAlpatA // " arthAta-A avaMcakatripuTI sataprAmAdina nimitta hoya che, ema samayamAM eTale siddhAMtamAM sthita che; ane A satapramAdine paNa parama hetu tathA prakAre bhAvamalanI a9patA che. uparamAM je traNa avaMcaka kahyA, tenI prApti paNa kevI rIte thAya? kayA nimitta kAraNathI thAya ? te ahIM batAvyuM che. satapuruSa, sAcA sAdhuguNasaMpanna sAdhupuruSa pratye vaMdana, namana, vaiyAvacca, sevA-suzruSA vagere nimittathI te avaMcakanI prApti hoya che. prathama te sadaguru sanduruSa-sAcA saMtano jaga thatAM, tenA pratye vaMdanAdi karavAmAM Ave. ema karatAM karatAM paricayathI te satapuruSanA svarUpanI oLakhANa thAya, eTale yogAvacaka nIpaje. pachI tenI tathArUpa eALakhANa thaye, je tenA pratye vaMdana, namaskAra, vaiyAvacca vagere kriyA karAya, te kriyAvaMcakarUpa hoya. ane puruSa sAcA bhAvasAdhu pratyenI tevI vaMdanAdi kriyAnuM phaLa paNa amegha-acUka hoya, eTale phalAvaMcaka hoya. Ama A badhAnuM mULa sAcA bhAvAcAryarUpa sadaguru puruSanI nirmaLa bhakti che. yogIrAja zrI AnaMdaghanajIe bhAkhyuM che ke nirmaLa sAdhu bhagati lahI, sakhI, yoga avaMcaka heya. sakhI. kiriyAvaMcaka tima sahI, sakhI. phala avaMcaka joya. sakhI. " AvA prakAre ja upara kahelA avaMcakatrayanI prApti hoya che, ema AptapuruSapraNIta siddhatimAM-AgamamAM daDhapaNe sthApavAmAM AvyuM che, evo siddhAMta nizcitapaNe pratiSThita che, evI zAstramaryAdA che. e siddhAMta nizcayarU5 hAI, koI kALe phare nahiM. sAkSAta puruSa saddagurunA yoge ja jIvana kalyANa mArga-mokSamArgamAM praveza thAya, ema traNe kALamAM sthiti che, ema traNe kALamAM paramArtha pAmavAne mAga eka ja che. kAraNa ke "vinA nayananI vAta -eTale ke carmacakSane agamya ne jJAnarUpa divya cakSune gamya evI je vAta che te "vinA nayana'-saddagurunI doravaNuM vinA prApta thAya nahi; ane je sadagurunA caraNa seve, to sAkSAta prApta thAya. jo tarasa chIpAvavAnI IcchA hoya, to te chIpAvavAnI rIta paNa gurugama vinA kadi prApta thAya nahi,-ema anAdi sthiti che. ane tevA prakAre parama jJAnI satapuruSoe bhAkhyuM che-- Page #30 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 204 zrI jaina dharma prakAza "binA nayana pAve nahiM, binA nayana kI bAta; seve saddaguru ke carana, so pAve sAkSAt, bujhI cahata je pyAsa kI, huM bujhana kI rIta; pAve nahi gurugama vinA, ehI anAdi sthita." zrI rAjacaMdrajI pravacana aMjana je sadaguru kare, dekhe parama nidhAna, hRdayanayana nihALe jagadhaNI, mahimA meru samAna. " - zrI AnaMdaghanajI ane evA uttama sAcA sAdhupuruSanI, bhAvagIrUpa sAcA sadagurunI saMgatine lAbha paNa kayAre maLe che te uttama ' joga' kayAre bane? tenuM kAraNa paNa ahIM kahyuM ke-jyAre tevA prakAranI bhAvamalanI alpatA thAya tyAre te "joga' jIvane bAjhe. jyAre mAMDIne-aMdarano mela ( AtmamalinatA ) dhovAI jaIne ocho thAya, tyAre tevuM uttama nimitta maLI Ave. AvA "puNyapaMDUra' jyAre prakaTe tyAre satapuruSane samAgamayoga thAya. eha sAhiba seve teha hajUra, jehanA pragaTe re kIdhAM pUnyapaMDUra. " zrI yazovijayajI cAhe cakora te caMdane, madhukara mAlatI bhegI re; tima bhavi sahaja guNe have, uttama nimitta saMyogI che. " zrI yogadaSTinI sakjhAya ratnano mAla jema jema dUra thAya, tema tema tenI kAMti-caLakATa jhaLahaLI UThe che; tema AtmAno bhAvamala-aMdarano mela jema jema chevADe jAya che, tema tema tenI dhamaprAptinI yogyatArUpa kAMti khIlatI jAya che, AtmaprakAza jhaLakato jAya che. A aMge prazamarasanimagna zrImad rAjacaMdrajInuM nirmala vacanAmRta che ke - - " kalyANane viSe pratibaMdharUpa je je kAraNo che, te jIve vAraMvAra vicAravA ghaTe che. te te kAraNe vicArI maTADavAM ghaTe che, ane e mAgane anusaryA vinA kalyANanI prApti ghaTatI nathI. maLa, vikSepa ane ajJAna e anAdi chavanA traNa doSa che. jJAnI puruSanAM vacananI prApti thaye tene yathAyogya vicAra thavAthI ajJAnanI nivRtti heya che. x x x saraLapaNuM, kSamA, pitAnA doSanuM jovuM, apAraMbha, alpa parigraha e Adi maLa maTavAnAM sAdhana che. jJAnI puruSanI atyaMta bhakti e vikSepa maTavAnuM sAdhana che." Ama mAMheno maLa ghevAtAM, jema jema AtmA nirmala bane, tema tema tenAmAM sanmArga pAmavAnI pAtratA AvatI jAya che, ane te pAtratArUpa lohacuMbakathI AkarSAIne sapuruSano joga tene bane che. (apUrNa) Page #31 -------------------------------------------------------------------------- ________________ = === === SEEEEEEE ===========EEEEEEEEEEEE apIla - kAgaLa tathA chApakAmanI asahya meMghavArIne aMge, Apa jANe che tema, || " zrI jaina dharmaprakAza" mAsikane moTI khoTa bhegavavI paDe che, ane te III I paDatI khAdane pahoMcI vaLavA mATe " zrI jaina dharmaprakAza sahAyaka phaMDa? A zarU karavAmAM AvyuM che. atyArapUrve ghaNA gRhasthAe ane grAhaka baMdhuoe e III sahAyanI rakama mekalI ApI che. "prakAzane bAra mAsano kharca aMdAja || ]]] rUpiyA cha hajAra jeTale thaze jyAre Avaka lagabhaga pacIsa jeTalI thaze III eTale rUA. sADAtraNa hajArano mATe khADA pUravAnI pharaja " prakAza"nA III! niyamita vAcako, prazaMsako ane grAhaka baMdhuo para AvI paDe che. ame Hiii dareka gRhasthane judo patra na lakhatA A dvArA vijJapti karIe chIe ke teo I pitAne phALo satvara mokalI Ape ane "prakAza"ne kharcanI ciMtAmAMthI avazya mukta kare. " prakAza " sahAyaka phaMDanI Avela rakama agAunA aMkamAM svIkArAI che, tyArabAda je rakama maLI che te nIce pramANe sAbhAra svIkAravAmAM Ave che. 577) agAu svIkArAela che. 10) zAha nAgaradAsa hakamacaMda pAlanapura zAha harakhacaMda kuMvarajI vaDhavANukempa 5) zAha kalyANajI kAnajI ha. dhanabAI vArApadhara 3) zAha maMgaLadAsa giradharalAla zivarAjapura-mAInsa 601 DEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEE kanyAkeLavaNInI suMdara saMsthA Aje keLavaNInI agatya samajAvavAnI koipaNane jarUra nathI. kanyAkeLavaNI paNa Avazyaka ane teTalI ja jarUranI vastu che. ApaNA samAja mATe abhimAna levA jevI hakIkata e che ke, muMbaI khAte "muMbaI ane mAMgaroLa jaina sabhA" saMcAlita zrI zakuMtalA kAMtilAla IzvaralAla jainaga9sa hAIskUla A dizAmAM sArI pragati karI rahela che. Aje te saMsthAmAM zrImaMta, madhyama ane garIba varganI sADI ATha kanyAo lAbha laI rahI che ane meTrika parvatane abhyAsa karI zakavAnI anukULatA che. keLavaNIpremI zrIyuta kAntilAlabhAI A saMsthAnA vikAsa pAchaLa sArI jahemata uThAve che ane temanI IcchA 1000 thI 1200 kanyAone lAbha letI karavAnuM che. AvI vizALa saMsthA calAvavA ane nibhAvavA kharca paNa sArA pramANamAM kara joIe. zrImaMta aneka keLavaNapriya jaina samAja keIpaNa dhArmika ane sAmAjika suMdara kArya karatI saMsthAne pitAnI ja gaNe che, te AzA che ke, samAja AvI saMsthAne pUrepUruM uttejana ApI saMsthAnA utkarSa mAM potAno vizALa phALe avazya Apaze. _ IIIII Page #32 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Reg. No. B. 156 bharatezvara bAhubalI vRtti bhASAMtara - puruSa vibhAga 1-2 (saMpUrNa) bharatesarabAhubali'nI sajhAya te rAI pratikramaNamAM haMmezA belAya che, paNa temAM darzAvAtA mahApuruSonAM vRttAMto tame jANo cho? na jANatA ho te A pustaka maMgAvo. temAM 70 mahApuruSonA jIvanavRttAMte suMdara ane rocaka bhASAmAM varNavavAmAM AvyAM che. kathAo manapasaMda ane sau koIne gamI jAya tevI che. avazya A purataka vasAvo. DemI sAIjhanA pRSTha lagabhaga cAraso, chatAM kiMmata mAtra rUpiyA traNa, posTeja juduM. lakha-zrI tenA dhamaprasAraka sabhA, bhAvanagara zrI triSaSTi zalAkApuraSa caritra bhASAMtara parva 1 thI 10 ? vibhAga 5 * A AkhA graMthamAM daza parva che. kalikAlasarvajJa zrImadda hemacaMdrAcAryanI A apUrva * kRti che. mULanA loka 34000 che. tenuM bhASAMtara judA judA pAMca bhAgamAM prasiddha karela che. 1 prathama bhAga-parva 1-2 zrI RSabhadeva, ajitanAtha vagerenA caritra. kiMrUA. 3-4-0 2 bIje bhAga-parva ka-4-5-6 zrIsaMbhavanAthathI munisuvratasvAmI sudhInAM caritro.kiM. rU. 3-4-0 3 trIjo bhAga-parva 7 muM. jene rAmAyaNa ne zrI namitha caritra kiM rU. 1-8-0 4 cothe bhAga-parva 8-9. zrI neminAtha ne pArzvanAtha vagerenAM caritra kiM. rUA. 3-0-0 5 pAMcame bhAga-pa 10 muM. zrI mahAvIra svAmInuM savistara caritra kiM. rUA. 2-8-0 ( A pAMcamo bhAga hAla zIlIkamAM nathI.) be pratikramaNa sUtra (mULa) . be pratikramaNa sUtra mULa temaja satrone saMkSiNa bhAvArtha, sAmAyika levA pAravAnI vidhi, covIza tIrthakaronA nAmo, varNa ane lAMchana vi. upayogI hakIkatane samAveza karavAmAM Avyo che. rAI temaja devasI pratikramaNanI vidhi paNa ApavAmAM Avela che. kiMmata pAMca AnA. lakhozrI dharma prasAraka sabhA-bhAvanagara zrI pRthvIcaMdra caritra ( gAbaddha) pRthvIcaMdra ane guNasAgarane ekavIza bhavane saMbaMdha ApaNumAM sArI rIte jANato thayela che. zaMkharAjA ne kalAvatInA bhavathI prAraMbhI ekavIzamAM pRthvIcaMdranA bhava paryaMtane vistRta vRttAMta A graMthamAM kartAzrI paMDita rUpavijayajIe suMdara rIte zuM che. kathA rasika hovAthI vAMcatAM AhalAda upaje che. aMtargata ghaNuM upadezaka kathAne saMgraha karavAmAM Avyo che. tetrIza phemanI pratanI kiMmata mAtra rU. cAra, pisTeja alaga. **** **** * **** * * mudraka zAha gulAbacaMda lalubhAi-zrI mahodaya prinTiMga presa, dANApITha-bhAvanagara.