________________
બીજા પાસે રહેલ શુદ્ધ સત્યને અવગણાવામાં આવે છે. આ જ ઝેર છે, મળે છે કે વિકાર છે. જે માણસના દર્શનને અશુદ્ધ બનાવીને જગતમાં ધર્મ, સંપ્રદાય, રાષ્ટ્ર, જાતિ, વિચારધારા કે વાદ વગેરેને નામે અનેક અનર્થો સર્યા કરે છે. એવી અસત્ય દષ્ટિથી માણસ દરેક વાતમાં અસત્ય દષ્ટિએ જ વિચારે છે, અસત્ય પરિણામે જ પહોંચે છે. તે ભય, પ્રલોભન, ખોટી કલ્પનાઓ, અંધવિશ્વાસે વગેરે ઉપર આધારિત ખેટા સિદ્ધાન્તને આશ્રય લઈને જનસમાજને ખોટી રાહ ચીંધે છે. દર્શનની અશુદ્ધિવાળો માણસ વિચારોની અનિશ્ચિતતા કે વિચારોને શુદ્ધ અને નિશ્ચિત બનાવવાની અનિચ્છાને લીધે બે સંતોષ માનીને ધર્માચરણ માટે નિષ્ક્રિય બની જાય છે. આવી દર્શન વિશુદ્ધિ માત્ર પુસ્તકો વાંચવાથી કે સાચી દષ્ટિ વગર સત્ય અને અસત્ય બન્નેને સમન્વય કરવાથી, અગર તે ખુમતી વૃત્તિ દ્વારા સમન્વય સાધવાથી નથી આવતી. જેમ લેહીને બગાડ માત્ર બાહ્ય ઉપચાર કરવાથી દૂર નથી થતો પણ રક્તશુદ્ધિ કરવાથી થાય છે તેમ દર્શન વિશુદ્ધિ સર્વાગી વ્યાપક દષ્ટિવાળા પુરુષોના સંપર્કથી, જનસેવાના વિવિધ કાર્યોના અનુભવથી, દૃષ્ટિશુદ્ધ અને તર્કશુદ્ધ સાહિત્ય વાંચનથી, તેમજ વિચારણ, ગવેષણ, ચિંતન, નિરીક્ષણ, પરીક્ષણ, શોધળ, મનન, વિશ્લેષણ, વિવેક, સમ્યક નિર્ણય અને નિર્ણત ઉપર શ્રદ્ધાથી થાય છે.
એટલા માટે જ સાધુસાધ્વી શિબિરની પ્રવચનમાળામાં “દર્શન વિશુદ્ધિ” નામને એક સ્વતંત્ર વિષય રાખવામાં આવ્યો હતો. એ અંગે પ્રવચન કરવાનું ભારે ફાળે આવ્યું હતું. પૂ. મુનિશ્રી સંતબાલજી મહારાજ જેવા આર્ષદૃષ્ટા પુરુષના સાન્નિધ્યથી મને જે કાંઈ દષ્ટિ મળી છે, તેના આધારે મેં આ વિષયના જુદા-જુદા ૧૫ મુદ્દાઓ ઉપર પ્રવચન કરીને ટૂંકમાં છણુવટ કરી છે. આમ તે આ વિષય
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
