________________
૩૩
બુદ્ધિપ્રભા
માક્ષ માપ્યા છે એમ અધ્યાત્મ થાએ પેાકારીને કથે છે. સુને! આથી સમજી કરો કે અધ્યાત્મજ્ઞાન ખરેખર દમમાં પરિણુમવાથી દષ્ટિની નિર્મલતા થાય છે.
ધનવતા ને જેમ પુત્ર સ્ત્રીએ માદિ સ'સારની વૃદ્ધિ મથે થાય છે તેમ પાંડિયના અહ કારમાં આવેલા વિદ્રાનાને અધ્યાત્મ વિનાનાં શાસ્ત્ર સંસારની વૃદ્ધિ અર્થે થાય છે. શ્રી મદ્ પૂજ્ય યશવિજય ઉપાધ્યાયનું આ કથન ખરેખર ભાષા અને તર્કના પંડિતને મનન કરવા યાગ્ય છે. વિદ્યાના મદ ખરેખર વિદ્વાનોને થાય છે. ગાતમ સ્વામી જેવા ગણધરને પશુ પૂર્વે વિદ્યાના મદ થયા હતા. સિદ્ધસન દિવાકરને પણુ પૂર્વે વિદ્યાને મદ થયા હતા. નિકાને ધનનામદ થાય છે. તપસ્વી એને તપનેામદ થાય છે. ક્રિયાવાદીઓને ક્રિયાનામદ થાય છે, તપતુ અણુ ધ છે અને વિદ્યાનુ અણું અહુકાર છે. અધ્યાત્મજ્ઞાન જેમાં નથી એવાં થાય! સંસારમાં અભિમાનની વૃદ્ધિકરાવે છે અને તેથી સંસારની વૃદ્ધિ થાય છે. અધ્યાત્મજ્ઞા ન વિનાનાં શાસ્ત્રના અભ્યાસથી ચર્ચો, મહંતા, ખંડન, મડનમાં અહંકાર અને કપટ કલાતી વૃત્તિ પ્રગટે છે અને તેથી વિદ્વાન પાતાના આત્માને શાંતિ આપવા સમર્થ થતા નથી. ભલે સાધુ હાવવા ગૃહસ્થ હેાવ, પરંતુ અધ્યાત્મજ્ઞાનકારક શાસ્ત્રના અભ્યાસ વિના કદી તે મુક્તિ સમ્મુખ થવાના નથી. અધ્યાત્મશાસ્ત્રના પાન પાનથી ગ્માત્મામાં સદ્ગુણ પ્રાપ્ત કરવાની ઇચ્છા પ્રગટે છે અને દુર્ગુણોને નાય કરવા અત્યંત પ્રયત્ન થાય છે. અધ્યા મ શાસ્ત્ર એ દિવ્ય પ્રકાશ છે; એ પ્રકાશને એકાન્ત જડવાદી મનુષ્યરૂપ ધ્રુવા ન દેખે તેમાં અધ્યાત્મજ્ઞાનનો દોષ નથી કિન્તુ તેની દૃષ્ટિને દોષ છે. અધ્યાત્મ શાસ્ત્રના પ્રકાશમાં ખરેખર દિવ્ય પુરૂષા રહી શકે છે અને તેએની દિવ્ય દષ્ટિ ખીલે છે માટે અધ્યાત્મ થા અણુવા ચેાગ્ય છે અને વારવાર અધ્યાત્મજ્ઞાઅગતભાવ લાવવા યાગ્ય છે.
ઋધ્યાત્મ શાસ્ત્ર ચિંતન કરવા યોગ્ય છે અને અધ્યાત્મજ્ઞાનીઓએ તેને અર્થ કાઇ ધાગ્યને દેવા જોઇએ. દુનિયામાં અધ્યાત્મજ્ઞાન સમાન કાઈ હિતકારક અન્ય નથી. શ્રીમદ્ પોવિજયજીને જ્ઞાન ઉપર અત્યંત રાગ હતેા. દ્રવ્યાનુયાગમાં સદાકાલ તેમનું સનરમણ કરતું હતું. વ્યાનુયાગના ભગ્નિ તવનને તે અન્તર ક્રિયામાનીને તેમાં રમણુતા કરતા હતા. તેએ જ્ઞાનની ઉત્તમતા સંબંધી જ્ઞાનીએ કવેછે.
बाह्यक्रियाछेबाहिरयोग, अन्तरक्रियाद्रव्य अनुयोग
बाह्यहीनपणज्ञानविशाल, भलोकलोमुनि उपदेशमाल
उपदेशमाला.
जोजाइअरिहंते, दव्वगुणपज्जवतीह
सोजाइअप्पाणं, मोहोखलुजाहितस्सल || १ || प्रवचनसारोद्धार ||
चरणकरणप्पाणा, ससमयपर समय मुकवावारा ।
चरणकरणस्ससारं, णिध्यय सुर्द्धन याणंति । सम्पतितर्क ॥
अप्यनाणेणमणीठोड. नमणी अरण्णवासेण ॥ उत्तराध्ययन ॥
