Bruhat Sangrahani

Author(s): Jinbhadragani Kshamashraman, Malaygirisuri, Vijaydansuri
Publisher: Jinshasan Aradhana Trust

Page 271

MAHARANA
विक्रायां गतौ त्रयः समयाः, तत्र प्रथमेऽन्तिमे च समये पूर्वोक्तनी त्याऽऽहारक इति मध्यम एकस्मिन् समयेऽनाहारकः। त्रिवक्रायां गतौ चत्वारः समयाः, ते चैवं-त्रसनाड्या बहिरधस्तनजागाऽपरितने नागे यघोपरितनानागादधस्तने नागे समुत्पद्यमानो जीवो विदिशो दिशि दिशो वा विदिशि यदोत्पद्यते, तदैकेन समयेन त्रसनामी प्रविशति, हितीयेनोपर्यधो वा गमनं, तृतीयेन बहिनिस्सरणं, चतुर्थेन विदिश्युत्पत्तिदेशे प्राप्तिः । अत्र प्रथमान्तिमसमययोः प्रागुतयुक्तेराहारको मध्यमयोस्तु ध्योः समययोरनाहारकः । चतुर्वक्रायां गतौ पञ्च समयाः, ते च सनाड्या बहिरेव वि-14 दिशो विदिश्युत्पत्तौ खन्यन्ते, तद्यथा-प्रथमे समये त्रसनाच्या बहिरेव विदिशो दिशि गमनं, वितीये त्रसनाच्या मध्ये प्रवेशः, तृतीय उपर्यधो वा गमनं, चतुर्थे वहिनिःसरणं, पञ्चमे विदिश्युत्पत्तिदेशगमन, अत्रापि प्रथमान्तिमसमययोराहारकः, शेषेषु तु मध्यमेषु त्रिषु समयेष्वनाहारकः । इहोत्कर्षतोऽपि वाहुट्यतश्चतुःसामयिकी वक्रगतिः प्रवर्तते, पञ्चसामयिकी तु स्वरूपसत्त्वाश्रिता ततो न विवक्ष्यत इति तत्र तत्र सिद्धान्तप्रदेशे वक्रगतावनाहारकचिन्तायामेकं कौ वा समयावनाहारक इत्युक्त । यदि वैकं को वेत्यत्र वाशब्दात् त्रीन् वा समयाननाहारक इति अष्टव्यं, ततो न कश्चिद्दोषः॥३२॥
एतदेव दर्शयतिगगतिगवकाश्सु, जुगाश्समएसुपरजवाहारो।फुगवकाश्सु समया, ग दो तिनि य श्रणाहारा ३६ है ___ व्याख्या-एकदित्रिवक्रादिषु वक्रगतिष्वादिशब्दाच्चतुर्वक्रायां च गतौ वितीयादिषु समयेषु परजवाहारः। तद्यथाएकवक्रायां गतौ दितीये समये परजवाहारः, विक्रायां तृतीये समये, त्रिवक्रायां चतुर्थे समये, चतुर्वक्रायां पञ्चमे