Bruhat Sangrahani

Author(s): Jinbhadragani Kshamashraman, Malaygirisuri, Vijaydansuri
Publisher: Jinshasan Aradhana Trust

Page 279

Bar कदा जीवानामेकेन्द्रियत्वप्राप्तिरत आह
जया मोहोदर्ज तिम्रो, अन्नाणं सुमनयं । पेलवं वेयणीयं च, तथा एगिंदि नवे ॥ ३३६ ॥
व्याख्या - यदा यस्मिन् काले मोहोदयो मैथुनासेवना जिलापरूपस्तीत्रो गाढस्वरूपो जवति, अज्ञानं चानाजोगरूपं, सुमहाजयमतीवजयानकं, को नामाज्ञानान्न विनेति ? यशातीवः सचेतनोऽप्यचेतन श्वोपजायते, तथा पेलवमसारं वेदनीयमसातरूपमुदयप्राप्तं जवति, तदैकेन्द्रियो नवेदेकेन्द्रियतयोत्पद्येत ॥ ३३६ ॥
साम्प्रतमेकेन्द्रियाणामागतिधारावसरः, यथैकेन्द्रियाः स्वस्थानाद्वृत्ताः सन्तः क्वोत्पद्यन्त इति तदुत्तरत्र प्रसङ्गेन शिष्यते । सम्प्रति विकलेन्द्रियाणामुपपात विरहका समुत्कृष्टेतरभेदभिन्नमाह—
| निन्नमुत्तो विगलिं दिखाए समुहिमाण य तदेव । बारस मुहुत्त गने, उक्कोस जन समर्थ ॥ ३३७ ॥
व्याख्या - विकलेन्द्रियाणां - दीन्द्रियत्रीन्द्रियचतुरिन्द्रियाणां तथैव संमूर्खिमानां च पञ्चेन्द्रियाणां निन्नः -खएको मुहूतोऽन्तर्मुहूर्त्तमित्यर्थः, उत्कृष्ट उपपात विरहकालः । गर्भान् गर्भव्युत्क्रान्तान् पञ्चेन्द्रियतिरश्चोऽधिकृत्योत्कृष्ट उपपात - | विरहकालो द्वादश मुहूर्त्ताः । जघन्यः पुनः सर्वत्रापि विकलेन्द्रियादिषूपपात विरहकाल एकः समयः ॥ ३३७ ॥
सम्प्रति विकलेन्द्रियाणां संमूहिमगर्जजतिरश्चां चोवर्तनाविरहकाल एतेषामेव चोपपातोघर्तनयोः सङ्ख्यां तथा सामान्येन नारक तिर्यङ्नरामराणां गतिधारं च प्रतिपादयति