________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ :
(૧૬) ધર્મબાંધવ,
દિવસે, આ ભવમાં અને પરભવમાં બરાબર
ન પડખે આવીને ઊભા રહે છે, ભલે એ મિત્રની નિત્ય મિત્ર સમાન શરીર છે, વ મિત્ર બને સમાન સ્વજનો છે અને પ્રણામ મિત્ર સમાન
- જેમ ટોળટપાં ન હાંકતો હોય, એ સારે અવધર્મ છે અને તે ખરે બાંધવ છે.
સરે સાથે હાલતો ન હોય પણ ચારે તરફ
આફત વરસતી હોય ત્યારે એ બરાબર પડખે મિત્રો-સ્નેહીઓ અનેક પ્રકારના હોય છે. આવી ઊભો રહે છે. એની સાથે લટક સલામને નિત્ય મિત્ર, પર્વ મિત્ર, તાળી મિત્ર વગેરે. સંબંધ હોય, એની સાથે ઘરેબે ન રાખ્યા જેનો દોજ પરિચય થતો હોય તે નિત્ય હોય, એની સાથે મીઠાં વચનોની આપ-લે ન મિત્ર, જે વાર તહેવારે કે રજાને દિવસે મળે કરી હોય તે પણ તે અણીને વખતે બરાબર તે પર્વ મિત્ર, જે વગર બેઠવણે અનાયાસે મળી કામ આપે છે અને તેથી તેને ખરે બંધુ જાય તે તાળી મિત્ર. શરીર આખા જીવન કે ગણવામાં ” આવે છે અને ધર્મનું બંધુત્વ તો સુધી સાથે રહે છે તેથી તે નિત્ય મિત્રની ખરેખર આશ્ચર્ય કરે તેવું છે. એમાં ઢંગ ન કક્ષામાં આવે, સગાંસંબંધી કે કોઈ વાર હાય, એમાં ગોટાળા ન હોય, એમાં દેખાવ ન મળે તે પર્વ મિત્રની કક્ષામાં આવે અને હા, એમાં દરદમામ ન હોય, એમાં ધાંધલ વહેવારમાં જેને મિત્ર ગણવામાં આવે છે તે ન હોય, એમાં ખાલી ઠઠાર ન હોય. એ તે સર્વ તાળી મિત્રની કટિમાં આવે. આવા તો ખરે સગો ભાઈ થઈને બરાબર ટેકો આપે છે બીજા મુસાફરીના મિત્રો, તાળી મિત્રો વગેરે અને જરૂરી અવસરે ખાસ કામ આપી આખા ઘણું હોય, પણ વ્યવહારમાં કહેવાય છે “ સગ- જીવનપંથને અને જીવન પછીના ભવિષ્યના પણ તે સોનું, પ્રેમ તે પિત્તળ” આ કહેવત પંથને ઉજાળે છે, મહિમાવંતે કરે છે, માર્ગપણ વિચારવા જેવી છે. અમુક અડીભડીને દર્શન કરાવે છે અને પ્રગતિને પોષે છે. વખતે મિત્રો દૂર રહે છે, ખરાં અંતરનાં સગાં હોય તે જ તેવે વખતે કામ આવે છે. એવા બીજા કોઈની ઉપેક્ષા પાલવે, ધર્મની ઉપેક્ષા સગાને “બાંધવ” કહેવામાં આવે છે. જ્યારે ન પાલવે. એને વિસરવાથી કે એને ઉવેખવાથી ઘેર વાદળાં વિંટાઈ પડ્યા હોય તેવે વખતે માર્ગ બગડી જાય, મતિ બગડી જાય, પરભવ ખેરે સંગે ભાઈ બાજુએ આવી બાંઘ પકડી બગડી જાય અને ખાનાખરાબી થઈ જાય. ઊભો રહે છે અને તેને બંધુ' કહેવામાં આવે છે. આ ધમને-આત્મધર્મને ઓળખી જે એને
આ બંધુ જે કઈ હોય, જે ખરી આકત અપનાવે તે જન્મ-જન્માંતરમાં તેનો ટેકે વખતે પડખે ઊભો રહે અને જેના પર પાકી મેળવે અને એ ટેકાથી પિતાને રસ્તે સરળ ગણતરી કરી શકાય તે તે ધર્મ છે. એ ભયં- અને સાધ્ય સન્મુખ કરે. આવા પ્રણામ મિત્ર કર તેફાન વખતે, આખા ભવમાં રાત્રે અને સરખા બાંધવને કેમ તરછોડાય ?
नित्यमित्रसमो देहः, स्वजमः पर्वसन्निभः। प्रणाममित्रसमो शेयो धर्मः परमबान्धवः ।।
સુભાષિત.
For Private And Personal Use Only
