________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
ધર્મકોશલ્ય
( ૧૫ ) Analysis of Anger–ગુસ્સાનું પૃથક્કરણ દુવોસાની જેમ કુંફાડા મારવા નહિ. (૨) આટલી
કોઈ પણ માણસ ગુસ્સે થઈ શકે છે એ જ મહત્વની વાત ગુસે કેટલો ચઢાવ તેની સહેલી વાત છે. પણ તઘોગ્ય માણસ પર વિચારણામાં આવે છે. ચાળે કરનારને ધોલ ગુસ્સે થવું, ગુસ્સે થવામાં પારો કેટલે ચડા- મરાય નહિ, રૂની પુણ ચોરનારને લાફે મરાય વો, કયા વખતે ગુસ્સે થવું, ખરા કારણે– નહિ અને છોકરાને સળ ઊઠે તેટલે મરાય પ્રસંગે થવું અને બરાબર રીતે ગુસ્સે થવું, નહિ. દેધને પારે વખત, પાત્ર અને પ્રસંગને એ એટલી સહેલી વાત નથી. . અનુરૂપ હોવો જોઈએ. (૩) અને ગુસ્સો ગુસ્સાને
ગરસે થવું એ તે અહ સહેલી વાત છે. વખતે શોભે. પંગતમાં જમવા બેઠા હોઈએ અને જેના ખ્યાલમાં ક્રોધનું વરૂપ ન આવ્યું હોય, પીરસનાર જરા ભૂલ કરે ત્યાં ઊડીને તમાચો જે ક્રોધને બોધના અટકાવનાર તરીકે કે સંય
મારનારના ગોરવની હાનિ થાય અને નીચ મના ઘાતક તરીકે ન ઓળખતા હોય તે જરા
હલકા ગોલાના મહેમાંથી ગાળ નીકળે તેને ઉત્તેજક પ્રસંગ મળે કે કેધ કષાયને વશ પડી
ઉત્તર દેતાં દશ વધારે ગાળ સાંભળવી પડે. (૪) જાય છે. વહેવારમાં કેધ કરવાના પ્રસંગો કઈ
અને ગુસ્સાની બાબત કે ઉદ્દેશ ગુસ્સાને યોગ્ય કેઈવાર આવી જાય છે, તે સમયે ક્ષમાગુણ
હોવો જોઈએ. સામાની સુધારણ કરવાની કેળવે એ તે બહુ સારી વાત છે, પણ
પોતામાં તાકાત હોય, સામે માણસ સારા જેનાથી તે ન બને તેણે ક્રોધ કરવામાં પણ
અર્થમાં સમજે તે હોય ત્યાં ગુસ્સો કદાચ અક્કલ રાખવી પડે છે, નહિ તે ઓડનું ચોડ
શેભે, બાકી ઉદ્દેશ વગરનો ગુસ્સો કરવાથી ઘા વેતરાઈ જાય, સામે માર ખાઈ જાય, તેના
ખાલી જાય અને પિતાને હાથ લચી પડે. (૫) પર નાલેશીની ફોજદારી થાય, મોટી રકમ દંડ
અને ગુસ્સે બરાબર યોગ્ય રીતે કરવો ઘટે. કે નુકશાનીની આપવી પડે અને દુનિયામાં
જ્યાં માત્ર ભવાં ચઢાવવાથી ચાલે તેવું હોય અપયશ ફેલાઈ જાય. માટે ક્રોધ કરનારે પણ
ત્યાં તમાચો લગાવવા હાથ ન ઉઠાવાય અને ઘણો વિવેક રાખવા જેવો છે. તેમાં રાખવાની
જ્યાં હુંકાર કરવાથી પતે તેવું હોય ત્યાં નિર્ભ. સંભાળ પર વિચાર કરતાં ક્ષમાગુણને વગર
ટ્સનાનું વચન બોલવું ન ઘટે. વિરોધે નીચેની બાબત વિચારવા જેવી થઈ
આ પ્રમાણે ગુસ્સે થવામાં પણ વિવેક પડે છે.
વાપરવાની જરૂર છે. તુલના કરવાની આવશ્ય(૧) ગમે તેના પર ગુસ્સે ન થવાય. નોકર ક્ષમાની મોટી વાત છે. તે અને તેણે પિતાની
કતા છે અને સમજણ રાખવાની જરૂર છે. શેઠ પર ગુસ્સે થાય તે પાલવે નહિ, તેમાં તે મર્યાદામાં રહેવા ખાતર અને સ્વમાનની જાળફાવે નહિ. કાં તો કરી જાય અથવા માર ખાઈ વણી ખાતર મન પર કાબૂ તો જરૂર રાખો બેસે. સામો ગુન્હેગાર હોય, મોટો ગુન્હા કરતાં ઘટે. સજ્જનને ક્રોધ હેય નહિ, હાય તે ઝાઝે પકડાઇ ગયે હેાય તે તેના પર ગુસ્સે થવું એ વખત ટકે નહિ અને ટકે તો તેને તેનાં સમજી શકાય તેવી વાત છે. બાકી જ્યાં ત્યાં વિરૂ૫ ફળો સુધી ખેંચી જાય નહિ.
Anybody can become angry, that is easy; but to be angry with the right person, and to the right degree, and at the right time, and for a right purpose and in the right way-that is not so easy.
–Aristotle. (20-12-45 )
For Private And Personal Use Only
