________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
4
www.kobatirth.org
બીજા કાવ્યમાં
વસ્તુપાળ.
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ
'
વસ્તુપાળ માટે હાલણે પેાતાની સુક્ત મુક્તાવલીમાં ત્રણ કડીઓ ઉતારેલી છે. આ કાવ્યમાં વ્હેલા સર્ગ'ની સાતમી કડી (ચત્રાત્કુલમ્ ) તે, તે ત્રણમાંની એક છે, અને બીજી બે કડીઓગાથાની ખબર પડી નથી. અને ‘ સારંગધર પદ્ધતિ' પણુ વસ્તુપાલ માટે એક ક્લાક ઉત કરે છે. આ વિના સેામેશ્વરના ‘ ઉલ્લાસ રાઘવ ’ માંથી જાય છે કે વસ્તુપાલને સુક્તિ રચવાને શાખ હતા. અને પ્રબંધ ચિંતામણી, ચતુર્વિતિ પ્રબંધ, અને વસ્તુપાલ ચરિત્ર ( સૂરિજીન હ કૃત ) એ ત્રણમાં આવેલ સૂક્તિઆ એકત્ર કરી “ પરિશિષ્ટ ત્રીજા માં આપેલ છે. અને તે ઉપરથી એમ જણાય છે કે વસ્તુપાલની કિવ તરીકેની ખ્યાતિ ફક્ત ગુજરાતમાંજ નહિ પણ ચારે દિશાએ પ્રસરવા પામી હતી; તે એટલો હદ સુધી કે વસ્તુપાલની કડીઓએ, ‘ સુક્ત મુ. ” અને ‘ સારંગધર પ. 7 ના કર્તા. એનુ પાતાની કડીઓ સાથે ઉમેરો કરવાનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું.
""
*
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
વસ્તુપાલની કવિ તરીકેની ખ્યાતિ સબંધી સૂચના શેોધી કાઢવી મુશ્કેલ નથી અને પોતેજ પોતાને સરસ્વતિના પુત્ર તરીકે આ કાવ્યમાં કવિ તરીકે વસ્તુ પાલ. જણાવે છે. ગીરનાર પર્વત ઉપરના દેરાસરની એક પ્રશ્નસ્તિમાં કાવ્યદેવી” ના પુત્રતરીકે હજી પણ આળખાય છે. કવિકુંજર • કવિચક્રવર્તિ અને એવાં અન્ય બિરૂદોથી વિભૂષિત હતા. આબુની પ્રશસ્તિમાં સામેશ્વરે તેને “ કષ્ટ વિ ’તરીકે વર્ણ વેલા છે. અને તે ઉપરાંત જણાવે છે કે તેનાં ( વસ્તુપાલનાં ) કાવ્યા પાતાનાંજ લખેલા હતાં ( નહુિકે કોઈના ઉતારા ) જણાવે છે કે,
27
विरचयति वस्तुपाल
लुकयसचिवेषु कविपुत्र प्रवरः
न कदाचिदर्थहरणं श्र करणे काव्य करणं वा ॥ १ ॥
અને અલંકાર મહાદીના કર્તા જણાવે છે કે, કાવ્યશાસ્ત્રની સુદર રચના માટેનુ માન વસ્તુપાલને છે. આ સિવાય પ્રબંધચિંતામણિકાર શ્રી મેરૂતુમ આચાર્ય જણાવેછે કે “મહાકવિ” એવુ બિદ વસ્તુપાલને આપેલ હતુ અને કહે છે કે આપણા કવિ થાડીક સૂક્તિએ લખે છે જે દ્વારા કહે છે કે તે સૂક્તિઓ મહાવિ વસ્તુપાલની અનાવેલી છે. લખ્યુ છે કે,
इत्यादीनि श्री वस्तुपालमहाकवेः स्वयंकृतान्यमूनि ।
For Private And Personal Use Only
પ્રમોંધચિંતામણી પા૦ ૨૬૫
