________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
૧૬૪
માત્માનંદ પ્રકાશ.
વધારેલાલિત્યવાળાં છે !! દ્વિતીય ધનપાલ પ્રથમ ધનપાલની સ્મૃત્તિ કરાવે છે. લક્ષ્મીધરની કૃતિનું જન્મ કારણુ ‘પટ્ટીપાલ’ ( આ ધનપાલની જાતિ હતી. ) ધનપાલની કૃતિજ છે. કારણ કે પ્રથમ તે ખનેલી છે. તત્કાલીન સાંપ્રદાયિક વિરોધની વિશેષતાને લીધે પરસ્પરની અસહિષ્ણુતાથી આવાં ઘણાં અનુકરણેા થયેલાં મળી આવે છે. નિંગ ખરામાં તિલકમજરીના સાર હાય અને શ્વેતાંખરામાં તેની શૂન્યતા દેય, આ વાત સમુદાયપ્રેમીનોના મનમાં ખટકતી હોવાથી સાંપ્રદાયિક અભિમાને પ લક્ષ્મીધરને આ કાર્ય કરવા તરફ દ્વારવ્યા અને તેની કૃપાથી વેતાંબરાને પશુ તિલકમંજરીના ‘સાર’ વારસમાં મળ્યા!
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
વાચકેાને મન્ને સારાના સ્વરૂપનું ભાન થાય—કેવી પદ્ધત્તિએ કથાના સાર' ખેંચવામાં આવ્યેા છે, એ સમજાય—તેટલા માટે, દરેકના, કથાના પ્રારંભના અમ્બે શ્લોકા અત્ર ટાંકું છુ
"अस्त्ययोध्यापुरी शुभ्र सौधपद्धतिभिर्यया । सौन्दर्यनिर्जिता नित्यं माहेन्द्रीपुर्विहस्यते ॥ १ ॥ तस्यामरिवधूवऋचन्द्राकालघनोदयः । मेघवाहन नामाभूदेकच्छत्रमही पतिः ॥ २ ॥
"9
--હક્ષ્મીપર
“ अस्त्ययोध्या पुरी रम्या या शौर्याकृष्टचेतसा । इक्ष्वाकूणां महेन्द्रेण वितीर्णेवामरावती ॥ १ ॥ आसीदतिबलस्तस्यां राजा श्री मेघवाहनः । यत्प्रतापप्रदीपान्तः शत्रुभिः शलभायितम् ॥ २ ॥
""
ધનપાહ |
'
આ ધનપાલ પછીપાલ નામની વૈશ્ય જાતિમાં થયેલે છે. એનુ વાસસ્થાન અણહિલપુર પાટણ છે. આના પિતાનુ નામ આમન (?) હતું. કવિ તેના માટે પ્રશસ્તિમાં લખે છે કે, તે ખડું શાસ્ત્રજ્ઞ અને સુકવ હતા. ‘મિતિ નામનુ મહાકાવ્ય તેણે રચેલુ છે. ધનપાલના એક મ્હોટા ભાઇ અને એ ન્હાના ભાઇ હતા. મ્હોટાનું નામ અન તપાલ હતુ. તેણે પણ ‘ ગળિતાટિ’નામના ગ્રંથ અનાન્યા છે. હાના ભાઇઓમાંથી એકનું નામ રત્નપાલ અને ખીજાનું નામ ગુણુપાલ હતુ. તે બન્ને પણ બહુશ્રુત હતા. વિક્રમ સ ંવત્ ૧૨૬૧ ના કાર્તિક માસમાં પ્રસ્તુત સાર બનાવેલ છે. આટલી હકીકત કવિ પાતે પ્રશસ્તિમાં આપે છે.
*
For Private And Personal Use Only
''
" अणहिल्लपुरख्यातः पल्लीपाल कुलोद्भवः । जयत्यशेषशास्त्रज्ञः श्रीमान् सुकविरामनः ॥ १ ॥ शब्द सन्दर्भतार्थं रसोर्मिं यत् । ચેન શ્રીનેમિપતિ મહાજાવ્યું વિનિમેષે । ૨ ।।
