________________
अनुसन्धान-५७
होय, तेना ते ज भवमां जो मरीने उत्पन्न थाय, तो तेनुं ते मरण 'तद्भवमरण' कहेवाय छे. हवे केवलिमरण, पादपोपगमनमरण जेवां मरणो बाद जीव तेना ते ज भवमां कदापि उत्पन्न नथी थतो. तो आ बधां मरणोने 'तद्भवमरण' केवी रीते कहेवाय ? आम करवामां तो तद्भवमरण- स्वरूप ज अनिश्चित थइ जाय छे. 'तब्भवमरणेण णेयव्वा'नो अर्थ थाय 'तद्भवमरण प्रमाणे जाणवा.' अनो ओवो अर्थ केवी रीते कराय के 'बीजा मरणोने तद्भवमरण कहेवा.' ?
वास्तवमां आ गाथा नियुक्तिना अनेक आदर्शोमां मळे ज छे तेथी ते अनुपयुक्त तो न ज होई शके. पण आ गाथाना साचा अर्थ सुधी पहोंचवा ओक नानकडं शुद्धीकरण आवश्यक छ अने ते माटे मरणना १७ प्रकारोने समजवा जरूरी छे.
(१) आवीचि - सर्व संसारी जीवो प्रतिसमये उदयप्राप्त आयुःकर्मनां दलिकोने भोगवीने छोडे छे. आयुः-कर्मनां दलिकोनो आ वियोग ज 'आवी चिमरण' कहेवाय छे.
(२) अवधि - जे नरकायु वगेरे आयुष्य कर्मनां दलिकोने भोगवीने जीव मरे छे, तेनां ते ज दलिकोने फरीथी आयुष्यकर्मरूपे जीव भोगवीने मरे तो तेनुं ते (पहेलु) मरण 'द्रव्यावधि' कहेवाय छे. अम क्षेत्र वगेरेने अंगे पण जाणवू.
(३) आत्यन्तिक - जीव जे कर्मपुद्गलोने आयुष्यकर्मरूपे भोगवीने मर्यो होय, ते पुद्गलोने जो ते फरीथी आयुः-कर्मरूपे ग्रहण न करे तो तेनुं ते मरण 'द्रव्यात्यन्तिक' कहेवाय छे. अq ज क्षेत्र वगेरेने सन्दर्भे पण समजवू.
(४) वलन् – चारित्र अने तपथी निर्वेद पामेला जे संयमी जीवो चारित्रथी छूटवा माटे मृत्युनी आकांक्षा राखे तेवा जीवोनुं मरण.
(५) वशार्त - इन्द्रियोना विषयो पाछळ मूढ बनेला जीवोनुं मरण.
(६) अन्तःशल्य - ज्ञानादिनी विराधना करीने गारव, लज्जा व.ने लीधे अनी आलोचना कर्या वगर मरवू ते.
(७) तद्भव - जीव जे भवमां वर्ततो होय, तेना ते ज भवमां मरीने फरीथी जन्मे तो तेनुं ते मरण 'तद्भवमरण' गणाय छे.
