Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ pAramArthika lekhasaMgraha [ 139 mananA bheda ane tene vaza karavAnA saraLa upAye [yogane sarva AdhAra mana upara che. mananI avasthAe jANyA sivAya ane tene ucca sthitimAM mUkyA sivAya yugamAM praveza thaI zakato nathI, jethI prathama mananI sthitinA bheda batAvI, tyAra bAda mananI ekAgratA karavAmAM je je bAbata upayogI jaNAI che, te te bAbatone saMgraha yogazAstra vigere granthamAMthI laIne jaNAvavAmAM Avela che.] mananA bhede-1. vikSipta, 2. yAtAyAta, 3. zliSTa, ane 4. sulIna. vikSipta manane capaLatA ISTa che ane yAtAyAta mana kAMIka paNa AnaMdavALuM che. prathama abhyAsamAM A baMne jAtinAM mane hoya che ane temane viSaya vipane grahaNa karavAne che." vivecana-prathama abhyAsI jyAre abhyAsa zarU kare che, tyAre tenA manamAM aneka jAtinA vikSepo AvyA kare che ane tenuM mana TharatuM nathI ane capaLatA karyA ja kare che. prathama abhyAsI mananI AvI capaLatA ane vikSepatA joI nirAza thaI jAya ane potAne abhyAsa mUkI de te mana chUTI jaze, pachI kadI svAdhIna nahIM thAya, paNa hiMmata rAkhIne te pitAne abhyAsa AgaLa vadhAraze te ghaNuM capaLatA ane vikSepatAvALuM mana zAMta thaI svAdhIna thaI jaze. pahelI vikSita' dazA oLaMgyA pachI yAtAyAta dazA che. yAtAyAta
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ 140 ]. zrI jI. a. jaina granthamALA eTale javuM ane AvavuM. jarA vAra mana sthira rahe, vaLI cAlyuM jAya arthAt vikalpa AvI jAya, vaLI samajAvIne cA upagathI sthira karAya, vaLI cAlyuM jAya, A "yAtAyAta" avasthA che. pahelI karatAM bIjI zreSTha che ane temAM kAMIka paNa AnaMdane leza rahelo che, kAraNa ke-jeTalI vAra sthira rahe teTalI vAra te AnaMda meLave che. zliSTa nAmanI mananI trIjI avasthA sthiratA ane AnaMdavALI che tathA "sulIna" nAmanI cethI avasthA nizcala ane paramAnaMdavALI che. jevAM nAma tevA ja tenA guNe che ane te ja be manane grahaNa karavAne-AdaravAne viSaya che, ema jJAnI purUSoe kahyuM che. " vivecana-jeTalI mananI sthiratA teTale AnaMda, trIjI mananI avasthAmAM bIjI karatAM sthiratA vizeSa hevAthI AnaMda paNa vizeSa hoya che, tethI paNa adhika sthiratA cethI avasthAmAM che. temAM mana nizcala thAya che ane tethI AnaMda paNa alaukika thAya che. te manane viSaya AnaMda ane paramAnaMda che. A pramANe manane uccatA prApta karavAnA mavaDe abhyAsanI prabaLatAthI sAlaMbana ane nirAlaMbana dhyAnanI gyatA prApta thAya che. gIe mana, vacana ane kAyAnI caMcaLatAne ghaNA prayatnapUrvaka tyAga karavo ane rasanA bharelA vAsaNanI mAphaka AtmAne zAMta tathA nizcala ghaNe vakhata dhArI rAkha."
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ pAramArthika lekhasa caha [ 141. vivecana-rasanA vAsaNanI mAphaka (vAsaNamAM rahelA rasanI mArka) AtmAne nizcala dhArI rAkhavA. rasane nizcala dhArI rAkhavA mATe te rasanA AdhArabhUta vAsaNane sthira rAkhavuM ja joie. vAsaNamAM AdhAramAM jeTalI asthiratA teTalI asthiratAnI asara Adheya upara thAya che. A ja hetuthI AcArya bhagavAna zrI hemacaMdrasUrijI mahArAjAe jaNAvyuM che ke-mana-vacana-kAyAne jarA paNa kSeAbha na thAya e mATe ahu ja prayatna karavA, kemake-mana-vacana-kAyA AdhArarUpa che ane AtmA temAM AdheyarUpe rahelA che. AdhAranI vikaLatA yA asthiratAnI asara Adheya upara thAya che. A asthiratA ' ekAgratA karyAM sivAya adha thaI zakatI nathI ane ekAgratA karavAmAM paNa kramasara abhyAsa karavAnI jarUra che. ekAgratA thatAM 'laya' ane 'tattvajJAna"nI sthiti paNa prApta karI zakAya che, mATe AtmAne nizcala dhArI rAkhavA ane mana-vacana-kAyAmAM kSeAla na thAya te mATe ekAgratA avazya karavI. . ekAgratA-mananI vAraMvAra parAvartana pAmatI sthitine zAMta karavI ane manane keAI eka ja AkRti ke vicAra upara dRDhatAthI joDI rAkhavuM, tene ekAgratA kahe che. prathama abhyAsIone zarUAtamAM ekAgratA karavAmAM jeTalI mahenata paDe che, teTalI mahenata bIjI koI paNa jAtinI kriyAmAM paDatI nathI. A kriyA ghaNI mahenata ApanAra ane duHkharUpa lAge che, paraMtu Atmavizuddhi mATe ekAgratA prApta karyAM vinA khIje kAI upAya ja nathI. te
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ - 142] zrI jI. e. jaina granthamALA sivAya AgaLa vadhI zakAya ja nahi, mATe prabaLa prayatna paNa ekAgratA siddha karavI ja joIe. ekAgratA karavAnI rIti ane upayogI sUcanA"mananI aMdara utpanna thatAM vikalponI avagaNanA karavI nahIM ane tene manathI kAMI uttara vALo nahIM. A be vAte buddhi tikSaNa karI vAraMvAra smaraNamAM rAkhavI." abhyAsa cAlatI vakhate te eka kSaNa paNa bhUlavuM na joIe. jyAre kAMI paNa uttara vALavAmAM nathI Avato ane abhyAsa daDha thAya che, tyAre vicArane pratyuttara vALavAnI vRttio zAMta thAya che. ekAgratAmAM pUrNa sAmya avasthAnI jarUra che, arthAta vikalpa utpanna na thavA devA, tema tene haDaselavAne prayatna paNa na kare arthAta sthira zAMtatA rAkhavI. te zAMtatA eTalI prabaLa thavI joIe ke-bAhyanA keI paNa nimittathI cAlatA viSaya sivAya mananuM pariNAmAMtara yA viSayAMtara na ja thAya. ekAgratAmAM dhyeyanI eka AkRti upara ja (eka vicAra upara ja) mana sthira thAya che. vastugate tapAsatAM ekAgratAmAM mananI pravRtti zAMta thatI nathI, paNa pitAnI samagra zakti eka ja mAge vahana karAvAya che. nadInA aneka jUdA jUdA vahana thatAM pravAha pravAhanA mULa baLane judA judA bhAgamAM vaheMcI nAkhe che ane tethI pravAhanA mULa baLanA jesathI je prabaLa kArya thAya che, te pravAhanI judA judA bhAgamAM vaheMcAI gayelI zaktithI thatuM nathI. temaja ekAgratAthI eka ja pravAha vahana thatuM ane tethI majabUta thayeluM prabaLa mana thoDA vakhatamAM je
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ pAramArthika lekhasaMgraha [ 143 kArya karI zakaze, te astavyasta judA judA vahana thatA mananA pravAha nahi ja karI zake. A mATe ja ekAgratAnA mahAna upayegIpaNA vize dareka mahApuruSoe vizeSa Agraha karyo che. A pramANe keI eka padArtha upara ekAgratA karavAmAM mana pUrNa phatteha meLave. arthA-"muhUrta paryata pUrNa ekAgratAmAM mana rahI zake. tyAra pachI te padArthane vicArane mUkI de ane kaI paNa padArthanA ciMtana tarapha manane preryA vinA dhArI rAkhavuM." A avasthAmAM mana keIpaNa AkA25Ne pariNameluM hetuM nathI, paNa taraMga vinAnA sarovaranI mAphaka zAMta avasthAmAM rahe che. A avasthA sva5kALathI vadhAre vakhata rahetI nathI. A avasare mana zAMta thAya che, arthAt manapaNe pariNamela AtmA manathI chUTe pachI pitApaNe (svapaNe) svasvarUpe rahe che. A sva5 vakhatanI paNa uttama avasthAne "laya' avasthA kahevAmAM Ave che. A "laya avasthAmAM vadhAre vakhata sthiti thatAM tattvajJAna -AtmajJAna prApta thAya che. A ja bAbata AcAryabhagavAna zrI hemacaMdrasUrijI mahArAjA kahe che ke - " yAvat prayatnalezo, yAvatsaMkalpanA kApi / tAvanna layasya prAptistattvajJAnasya tu kA kathA // " "jyAM sudhI mana-vacana-kAyAne leza mAtra paNa prayatna che ane jyAM sudhI koI paNa saMkalpavALI kalpanA che, tyAM sudhI layanI prApti thatI nathI te tatvajJAnanI vAta ja zI
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ 144 ] zrI jI. a. jena granthamALA karavI ?" (arthAt jyAM sudhI sakalpavikalpanI sthiti hoya tyAM sudhI AtmajJAna na ja thAya.) A pramANe ekAgratAnuM aMtima phaLa batAvI, kevI rIte ekAgratA karavI te vAta sahelAIthI samajI zakAya, te mATe A ja vAta pharI jarA vistArathI kahevAmAM Ave che. AkRti upara ekAgratA-keAI paNa pUjyapuruSa upara bhaktivALA mANasA sahelAIthI ekAgratA karI zake che. dhArA ke-tamArI kharI bhaktinI lAgaNI bhagavAna zrI mahAvIradeva upara che. teo temanI chadmastha avasthAmAM rAjagRhI pAse AvelA vaibhAragira pahADanI gIca jhADIvALA pradezamAM AtmadhyAnamAM nimagna thai UbhelA che. A sthale vaibhAragiri, gIca jhADI, saritAnA pravAheAnA dheASa ane temanI AjubAjunA harIALIvALA zAMta ane ramaNIya pradeza,-A sa tamArA mAsika vicArothI aa. A panA manane zarUAtamAM khUzI rAkhanAra che. pachI zrI mahAvIra prabhunI pagathI te mastaka sudhI sa` AkRti citarA. jema citArA citaratA hAya tema haLave haLave te AkRtinuM citra tamArA hRdayapaTa para citarA, Alekhe ane anubhave. A AkRti spaSTapaNe tame dekhatA hai| teTalI prabaLa 5nAthI manamAM AlekhI tenA upara tamArA manane sthira karI rAkhA. muhUttaparyaMta te upara sthira thatAM kharekhara ekAgratA thaze. A pUjya bhagavAnanA zarIrane tame nahIM dekheluM hAvAthI tame kalpI na zakatA hA, teA temanI pratimA-mUti upara ekAgratA karo.
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ pAramArthika lekhasaMgraha [15 A te eka dRSTAMta che. A ja rItie temanA samavasaraNane citAra khaDe karI te upara ekAgratA karaze. temane thayelA upasarga ane te vakhatanI sthiti yAda karI temanA zarIra upara ekAgratA kare. A ja pramANe vIzeya zrI tIrthakarade ane tamArA parama upakArI kaI paNa guru-gI mahAtmA heya temanA zarIra upara paNa ekAgratA kare. game tevAM uttama avalaMbane laIne ekAgratA karavI, emAM kAMI Agraha ke vAdavivAda karavAnuM che ja nahi. sadaguNa upara ekAgratA-sadguNa upara ekAgratA thaI zake che. keI eka saguNa laI te upara ekAgratA karavI. guNanI prIti dvArA tenuM mana jAgRta thaI tadAkAra thaze. UMcAmAM UMce saguNa pite kalpI zakAya tevo ka5. tenI sAmAnya rIte asara jyAre mana upara thAya tyAre tenA tAtvika svarUpa upara manane sthira karavuM. chevaTe A saguNanI ekAgratA svAbhAvika tenA pitAnA upara thAya che arthAt pite te te guNarUpa banI rahe che. sUcanA-A bhaktivALuM ke saguNavALuM avalaMbana manamAMthI jatuM raheze athavA temAMthI mana nIkaLI jaze. eka vAra nahi paNa vAraMvAra tema thaze. te avasare nahi gabharAtAM, te avalaMbana vAraMvAra manamAM ThasAvavuM-pharI pharI te vastu sAthe joDI devuM. AraMbhamAM te vAraMvAra mana layathI khasI jaze, paNa e vAta cheDe vakhata te lakSamAM paNa nahi Ave. pachI ekAeka te vAta pAchI yAda Avaze kehuM jenA upara ekAgratA karavAno vicAra karate have tene *10.
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ 146 ]. zrI jI. e. jaina granthamAlA mUkI kevaLa kaI judI ja vastune vicAra karuM chuM. Ama vAraMvAra thaze, paNa dhairyatAthI manane pAchuM te dhyeya--ekAgratA mATenA avalaMbana upara caTADavuM. A kriyA mahenata ApanAra lAgaze, paNa tema karyA sivAya chUTake ja nathI, kAraNa ke-ekAgratA sivAya AtmamArgamAM AgaLa vadhAze ja nahi. A vAta zarUAtamAM ja jaNAvI che. jyAre mana ApaNI vismRtine laI keI anya vicAra upara bhramaNa karatuM hoya, tyAre te je mAge thaIne gayuM heya arthAt je kame eka pachI eka vicAra karatuM ADe raste gayuM hoya, te ja raste ulkame arthAt chevaTanA vicArathI pakaDI zarUAtanA vicAra upara lAvI pAchuM cAlatA avalaMbanamAM cUMTADavuM. A kriyA ghaNI upayogI ane manane bedha tathA parizrama ApanAra che, temaja A kriyAthI vAraMvAra cAlyA jatA maneazvane kAbUmAM rAkhavAnI zaktimAM vadhAre thAya che. aneka vicArakama-"A ekAgratAne abhyAsa jeone kaThIna paDe teoe judI judI jAtanA aneka vicAre karavA." A paNa ekAgratAnuM eka sAdhana che, paNa te ekAgratA nathI; kemake-jUdA judA vicAre karavAmAM manane aneka AkAra dhAraNa karavA paDe che arthAt aneka AkAre pariNamavuM paDe che ane tethI eka AkRti ke eka jAtinA vicAra upara mana sthira rahetuM nathI. tathApi eka AkRti upara manane TharAvavuM te karatAM A raste ghaNuM saraLa che. A pachInA duSkara kArya ekAgratA upara haLave haLave sAdhaka
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ - - - - pAramAyika lekhasaMgraha [ 147 pahoMcI zake che, mATe zarUAtamAM sAdhakoe A rasto le. vicAra karanArane sUcanA-manane suzikSita karanArA manuSyoe manamAM je vicAro Ave tenA saMbaMdhamAM dRDha sAvadhAnatA rAkhavI joIe. - niraMtara evo dRDha nirNaya kare ke "mAre asadda vicAre bIhula manamAM dAkhala thavA devA nathI." kadAca te pasI jAya to tatkALa kADhI nAMkhavA, temaja te kharAba vicAranA sthAne tenAthI viparIta sArA vicArone tarata ja sthApana karavA. A abhyAsathI mana eTaluM badhuM vaza thaze ketheDA vakhata pachI potAnI meLe ja sArA vicAre karaze ane asadu vicAre dUra thaze, mATe zarUAtamAM upara jaNAvela daDha saMkalpa karavo. ApaNA manamAM AvatA vicArenI je ApaNe pite tapAsa karIzuM, te khAtrI thaze ke-je vicArene ApaNe vAraMvAra uttejana ApIe chIe te ja prakAranA te vicAre che. "pitAnI sAmAnya pravRttine anukULa je vicAre heya tenuM mana AkarSaNa kare che, mATe ja ApaNe nirNaya karavo joIe ke AvA ja vicAro mAre karavA ane AvA vicAra na ja karavA." ekAgratAne jorathI mana pitAnI meLe baLavAna thAya che, tethI A vicAra karavA ane A vicAra na karavA te kAma mana pitAnI meLe karI leze, paNa ekAgratAnI zarUAtamAM tene AvI Teva paDAvavI ja paDaze.
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ 148 ] zrI jI. a. jaina granthamAlA azuddha vicAro sAthe yuddha karavAmAM prAyaH manuSyAne aneka varSoM vyatIta karavA paDe che, paraMtu zuddha vicArAne manamAM zAMta prakAre sthApavAthI tenA pratipakSI azuddha vicArAne avakAza rahetA nathI : temaja azuddha vicArAne pratyuttara nahi ApanAra mana jema jema pAtA taraph AkarSAtuM jAya che, tema tema manuSya kharAma vicArIne nahi svIkAravAne caiAgya banatA jAya che. sArA vicAra karavAnA abhyAsa rAkhavAthI, kharAkha vicArI na karavAnI dRDhatAvALA ane sArA vicAre svIkAra karavAnA sAmarthyavALA ApaNe banIe chIe. asad vicArAne sthAne sadbhavicAza A pramANe sthApana karavA. dhAro ke-tamane koI manuSyanA saMkha`dhI apriya vicAra AngeA, te te ThekANe sAmA manuSyamAM je kAMI tamArA karatAM kAI jUdA ja sadguNu hAya athatrA teNe kAMI sAru kArya karyuM hAya tenA vicAra kare, eTale apriyatA dUra thaze. kadAca tamAruM mana ciMtAthI vyagra hAya, te te ThekANe te ciMtAnuM mULa kAraNa ane tenAthI jene geraphAyadA thayA hoya tevA manuSyanI sthiti tamArA mana AgaLa sthApana karA, athavA AvI ciMtAthI mukta thayela mahAvIya vAn mahAtmAnA vicAra| sthApana kare, jethI ciMtAmAM avazya pheraphAra thaI kAMIka zAMti maLaze. kadAca tamane zarIrAdi upara rAga-sneha thatA hoya, te vastunI utpattinuM mULa ane tenuM aMtima pariNAmaA e vicAre -tapAseA. te vicAra sthApana karatAM rAgane madrale virAga thaze. kadAca kAI amuka prakAranA kharAma te
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ pAramArthika lekhasa'graha [ 149 vicAra jorathI manamAM praveza karavAnA durAgraha karatA hAya, tyAre tenAthI viparIta bhAva dekhADanAra eka sUtra ke padma mAMDhe karI rAkhavuM ane te pada ke sUtranuM vAravAra matamAM punarAvartana karavuM-gaNavuM-khelavuM. Ama nira'tara karavAthI gheADA ja divase pachI te kharAba vicArA AvatA adha paDaze. prAta:kALamAM nidrAnA tyAga karI ke tarata ja sArAmAM sArA vicArothI manane puSTa kare. je rIte tamAre vana karavAnuM hAya tevI ja tene zikSA Ape|. uttama zikSAvALA paDho ke bhajanAnuM dhIme dhIme paDana karo. paThana karatI vakhate manane! tamAma pravAha prabaLatAthI temAM vahana karAvA arthAt vikSepa vinA ekarUpa thai te pade ele. tenAthI aMtaHka raNane dRDha vAsita karI ane tyAra pachI ja khIjuM kAI paNa kAma kare. Ama karavAthI divasanA koI paNa bhAgamAM jyAre tamArU mana keI kAmamAM rAkAyeluM hoya, tyAre te padonuM punarAvartana tamArU mana karyo karaze. Ama thavAthI tame zubha bhAvanAthI divasanA meoTA bhAgamAM paNa vAsita thaI raheze. vicArazakti khIlavavAnI kriyA-vicAra karavAnI Teva na heAvAthI ghaNAM mANase taraphathI AvI phariyAda Ave che ke-ame sArA vicAra karavA besIe chIe, paNa kAMI sArA vicAra AvatA nathI, athavA kharAba vicArA vagara teDyA AvI pahoMce che. teoe samajavuM joI e ke-dRDha AgrahapUrvaka nira'tara abhyAsathI ja vicArazakti vRddhi pAme che. A vicAre pachI sArA hAya ke naThArA hAya, paNa sArA vicArathI
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ 150 ] zrI jI. e. jena thasthamAlA sArA vicAranI ane kharAba vicArathI kharAba vicAranI zakti vRddhi pAme che. vicAranI adhikatA upara mananA pravAhanI vRddhine AdhAra che ane vicAranA guNa upara te guNanI daDhatAne AdhAra rahe che. manane sudhAravAnI ane tene vikasita karavAnI jemanI IcchA hoya, temaNe niraMtara niyamita rIte manana karavAne abhyAsa kare ane potAnI mAnasika zaktio sudhAravAno nizcaya lakSamAM rAkho. A abhyAsa pUrNa phaLadAyaka thAya te mATe pitAne AdhyAtmika Adi je viSaya priya heya, evA koI viSayanA saMbaMdhamAM kaI uttama puruSe lakheluM ane temAM navIna prabaLa vicAra dAkhala thayA hoya tevuM pustaka levuM. temAMthI DAM vAkaye haLave haLave vAMcavAM. pachI vAcela vAkya upara dRDhatAthI-Asakta cittathI vicAra kare. jeTalA vakhatamAM te vAkyo vAMcyAM hoya tethI bamaNuM vakhata sudhI vicAra kare. vAMcavAnuM kAraNa navA vicAra meLavavAnuM nathI, paNa vicArazakti prabaLa karavAnuM che. zarUAtamAM ahIM ghaDI (bAra mInITa) vAMcavAnuM basa che, kAraNa ke vadhAre vakhata vAMcavAthI daDhatAthI dhyAna ApavAnuM kArya AraMbhamAM jarA vizeSa parizrama ApanAra thAya che. keTalAka mahinA sudhI A niyamita abhyAsa karanArane mAnasika baLamAM spaSTa vadhAro thayele mAluma
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ parAdhika lekhasaMgraha [ 151 paDe che ane prathama karatAM ghaNI sArI rIte te navIna vicAre karI zake che. A sarva vicAranI utpattinuM mULa ApaNe AtmA che. sattAmAM rahelI zaktio AvA vicAre dvArA bahAra Ave che. ATalI vAta yAda rAkhavI ke--aneka vicAre karanAramAM paraspara je viSamatA ke nyunAdhitA dekhAya che te sattAzaktinI nyUnatAne lIdhe nahi, paNa sAdhananI agyatAne lIdhe thAya che; mATe pUrNa sAdhana meLavI prayatna karanAra vijyI nivaDaze." pitAnA manane pratikULa thaI paDe tevAM-kSebha thAya tevAM nimittone paNa dUra karavAM arthAt sArAM nimitto UbhAM karI devAM. vaLI abhyAsIoe A vAta vAraMvAra smaraNamAM rAkhavI ke-avicchinna unnati mATe abhyAsanI niyamitatA jarUrI che. eka divasane abhyAsa khalita thatAM cAra divasanA abhyAsa jeTalI khoTa khamavI paDe che teTalI hAni pahoMce che. vicAranI sthiratA thayA pachI A niyamitatAnI eTalI badhI jarUra rahetI nathI. mananI astavyasta sthiti ane tenA nAzane upAya-je mANase vicArazaktine khIlavatA nathI teonA manamAM ghaNA astavyasta vicAre cheya che. koI paNa phaLaprAptinA Azaya vinA vAraMvAra teo jema-tema vinA prajane jevA-tevA vicAro karyA kare che ane prerya-preraka bhAvanI bhinnatA teomAM rahetI nathI. eka jaMgalI mANasa ke ajJAna pazu ADuMavaLuM vinA prajane jema-tema pharyA
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ 15ra]. zrI cha. a. jaina granthamAlA karatuM hoya, tema teonA manamAM vagara kiMmatanA vicAro Amatema ghUmyA kare che ane tenA pariNAmanuM paNa teone bhAna nathI. AvI sthitivALA manuSyanA mana vikaLa ke astavyasta kahevAya che. parizrama karatAM paNa AvI vikaLatAthI manuSya ghaNuM jIrNa thAya che. parizrama adhika lAgatuM na hoya te jema yaMtrane hAni thatI nathI paNa UlaTuM prabaLa rahe che, tema A vikaLatArUpa mAnasika kriyAthI mAnasika yaMtrane meTI hAni pahoMce che. AvI vikaLatAvALA vicAranuM kAraNa tapAsatAM jaNAze ke-teo nAnA prakAranI IcchA, tRSNA, bhaya, zoka ke tevA ja kaI kAraNathI pIDAtA hoya che. AvA manuSyae A vikaLatAvALI sthitimAMthI mukta thavA mATe karmanA uttama niyama upara AdhAra rAkhavAnuM manane zikSaNa ApavuM joIe. teoe A pramANe saMtoSavRtti hRdayamAM sthApana karavI ke karmanA niyamane anusarIne sarva vRttAto bane che." akasmAta kAMI paNa thatuM nathI. je kAMI karma prApta karAve che te ja ApaNane prApta thAya che. pachI te game te rastethI Ave. jevI hAni ApaNuM bhAgyamAM nathI-karmamAM nathI, tevI hAni ApaNane keI karI zake nahi. je duHkha ke pIDA pUrvakRta karmathI ApaNuM sanmukha Ave te bhegavavAne sajja thavuM, zAMtithI tene svIkAra karavo tathA tene anukULa thavuM. A ja niyamane AdhIna thavAthI tenI tevI vedanA ke vikaLatA ghaNe aMze ochI thaI jaze. AvA vicArone nitya abhyAsa rAkhIe te mananI vikaLatA dUra thaI jAya
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ pAramArthika lekhasaMgraha [ 153 che, kemake saMtoSa ke vicAranI prabaLa zAMtimAM vikaLatA sukhanA AkAramAM badalAI jAya che. manathI thatI kriyA ane virati-AbhecchAe manana karavuM ane tema karatAM AbherachAe viramavuM. A ubhaya zikSAthI mAnasika baLanI adhika prApti thAya che. jyAre ApaNe manana karatAM hoIe tyAre ApaNuM saMpUrNa mana temAM sthApana karavuM joIe, temaja sArAmAM sArA vicAro karavA joIe. jyAre manana karavAnuM kAma samApta thAya tyAre saMpUrNa rIte virAma kare, paNa meTA khaDakenI sAthe athaDAtAM nAvanI mAphaka eka vAra manano sparza kare ane bIjI vAra tene tyAga karo, vaLI game te jAtine vicAra karyo tene tyAga karI trIje vicAra karyo, AvI anizcita sthitimAM manane bhaTakavA devuM nahi. - jyAre kAma na karavuM hoya tyAre yaMtrane gatimAna rAkhavAthI ghasAI jAya che, temaja mananI amUlya yaMtraracanAne niprayajana vAraMvAra bhramaNa karatI rAkhavAmAM Ave te tethI kAMI paNa upayogI pariNAma utpanna karyA sivAya te jarjarita thaI jAya che ane akasmAt nAza pAme che. vicAravRttine nivRtta kema karavI?-vicAravRttine nivRtta karavAnuM A kArya saraLa nathI. vicArakriyA karatAM te adhika kaThina che. jyAM sudhI tene abhyAsa saMpUNa daDha na thAya tyAM sudhI thoDo thoDo vakhata te abhyAsa cAlu rAkho. prAraMbhamAM manane zAMta rAkhavAmAM paNa zaktine vyaya thAya che. jyAre abhyAsa pUrve kahI AvyA tevA sthira manana karavAnA
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ 154 ] zrI jI. a. jaina granthamAlA kA mAM vyAvRta hoya tyAre anya vicArane mUkI devA ane jo manamAM anya vicAra utpanna thAya te tarata ja temAMthI peAtAnuM mana nivRtta karavuM-kheMcI levuM. koI paNa vicAra alAtkAre manamAM Ave te tenAthI AgrahaeNsahita pAchuM pharavuM, arthAt pratyuttara nahi vALatAM te vicArane sUkI devAkADhI nAMkhavA. jarUra jaNAya te zAMti prApta karavAnA kAraNarUpa zUnyanI ( AkAzanI ) panA karavI. kevaLa zAMtatA tathA adhakAranA anubhava karavAnA yatna karavA. A pramANe jo Agrahasahita abhyAsa karavAmAM Avaze, teA nivRtti adhikAdhika sugama thaze ane svasthatA tathA zAMti maLaze. khAdya bhAvanI pravRttiomAMthI manane vyAvRtta karavuM, e uttama bhUmikAnA prAra'bhanI nizAnI yA prastAvanA karavA jevuM che. manane zAMti ApavAnA saraLa mA-manane athavA magajane vizrAMti ApavAnA ananya mArga ane te vaLI cittavRttinI nivRtti karatAM ghaNA sahelA mAga vicAranuM parAvartana karavAnA che. eka ja zreNine anusarIne je manuSya nira'tara Agrahasahita vicAra karatA hoya, teNe ane teTalI tenAthI kevaLa bhinna prakAranI eka anya vicArazreNi rAkhavI joie, ke je zreNa upara te peAtAnuM mana vizrAMti mATe parAvana karI zake. jemake-dravyAnuceAganA vicAra karanAre magaja athavA mananI vizrAMti mATe te vicArazreNi mUkI daI thADA vakhata kathAnuyoga ( mahApurUSAnAM caritrA)nA vicAranI zreNine agIkAra karavI : athavA dhyAnasamApti karyAM pachI jema khAra bhAvanA saMbadhI
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ pAramAthi lekhasaMgraha [ 155 zreNi sAdhako aMgIkAra kare che, tevI ja rIte te viSayathI koI jUdA ja prakAranI zreNi levI. AthI thAkelA ke kaMTALelA manane sahelA viSayamAM vicAra karavAnuM gamatuM hovAthI te vicArazreNimAM vizrAMti pAmI zakaze. jema ati parizrama karyA pachI zarIrane vizrAMtinI jarUra paDe che, tema vicAranA vyAyAmamAM paNa manuSyane vizrAMtinI jarUra paDe che. je tevI vizrAMti levAmAM na Ave te zarIra jema pakSaghAtAdikathI pIDA pAme che, tema magajamAM paNa pakSaghAta ane vicAramAM ghelachA thAya che, mATe vicArakramanA abhyAsIoe manane, magajane ane zarIrane vizrAMti ApavI ane chevaTe ekAgratA prApta karI ekAgratA dvArA "laya" ane "tattvajJAna" suprApta karavAM. mananI ekAgratA" ane "tattvajJAna" prApta karavAmAM je je bAbate upayogI jaNAI che, te te bAbatenI sAmAnya sucanArUpa saMgraha ahIM karavAmAM Ave che. sAdhakane ekAgratA ane tatvajJAna sulabha thAya, te mATe teoe mananI vikaLa sthitine sudhAravI, vicArazakti khIlavavI, aneka sArA vicAra karavAne abhyAsa rAkhave, AkRti upara ke saguNa upara ekAgratA karI eka vicAramAM sthira thavAnI Teva pADavI ane pachI nirvicAra thavuM. chevaTe mananI zAMta (upazama) "laya" ane "tattvajJAna" prApta karavAM. A prasaMge je je sUcanAo batAvavAmAM AvI che te te sUcanAo upara pUratuM lakSa ApavuM. sAdhake je ATalI hadanI dazA prApta karaze, te AgaLa zuM karavuM te teone pitAnI meLe samajAze.