Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________
addidas
joooo
วาวว
Ooooooo
LA
N
6.90
QU
INCRE
2006
On
Gl
Greyou!
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________
BUDDHIPRAGHA
REGD. NO. 8,9045. Regd. as a Newspaper by the Registrar of Newspaper-New Delhi
સંસ્થાપક: રાય
પ્રશાન્તભૂતિ આચાર્ય'પ્રવર શ્રીમદ્દ કીર્તિ સાગરસૂરીશ્વરજીના સાનિધ્યમાં અન્યાસપ્રવરશ્રી મહાદય
સાગરજી ગણિવર્ય ............
લેખ) .
આ અ કના લેખકો (1) આ. કે. શ્રી કીર્તિ પ્રાગરસૂરીજી (૨) ચિત્રભાનું () , જયભિખ્ખ (૪) , લસિહ યાજ્ઞિક (૫) , મણિલાલ ઉદાણી (૬) , નાગકુમાર મકાતી (૭) છે નટવરલાલ શાહ (૮) , વાડીલાલ ચોકસી (૯) , ચીમનલાલ સાંડસા (૧૦) , પ્રકાસ ગારિઆધિર (૧૧) , ભગુભાઈ શાહ (૧૨) , રાજેશ (૧૩) , ભેગીન જવા ર્ડ! (૧૪) , ગણેશ પરમાર (૧૫) વિધશ્રીજી (૧૬) છ વસંતપ્રભાબીજી
આ અં કનુ સાહિત્ય (૧) ચિંતન કણિકાઓ ... (ર) જામ ! એ વીરના સપૂત ! (૩) કાળની સંખ્યા એ... ... તંત્રીલેખ (૪) દીપાવલી એક અધ્યયન ... .. (૫) મહાવીર મહાક્રાતિ ... ... (૬) પ્રકાશની પગદંડી ... ... (9) ચેપડેબાલે છે .. ... | (૮) શાન્તિની શોધમાં . ...
(૯) અંતરના અંધારા ... .. | ૧૦) રાગમાંથી વિરાગ ... .... (૧૧) વિદ્યુત વાણી ... ... (૧૨) યોગીના આંસુ ... ... (૧૩) એક જ ચિનગારી ... ... (૧૪) પતનની પગથારે ... (૧૫) અધ્યું ... (૧૬) વાલીડા મહાવીર . (૧૭) ગૌતમ બોલે છે... .. (૧૮) શાન સીતારે ... ..
આશીર્વાદ, શાસન સમાચાર અને નામાવલી
આ માસિક મધુસુદન ઠાટાલાલ શાહે ગુજરાત પ્રિન્ટીંગ પ્રેક્ષ, આણું'દમાં છાપ્યું અને તેના પ્રકાશ
બુદ્ધિપ્રભા સંરક્ષક મંડળ વતી હિંમતલાલ છોટાલાલે ત્રશુદરવાજા ખંભાતમાંથી પ્રગટ કર્યું".
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________
Dિ-:Cબુધ્ધિપ્રભાર)
* .
.
.
'તંકીઓ:- પંડિત છબીલદારન કેસરીચંદ સંઘવી : 'તમારા સ્માત કાપડીઆ : | પ્રેરક: મુનિ કૈલાસાથી :
મંગલ પ્રભાતે.............
ર...
.*"
ક
Yyi
!'
''
'
;
* *
r
H + o
સદા આનંદી ગટતી અને અંગ રહુ જે, જગત શાનિ સહુ પામ, નૂતન વર્ષ ની અછડી. ૧ શઝગડા વછે એવી દવાનું રાજ્ય છે, વધોને જ્ઞાનની જ્યોત, નૂતન વર્ષે નવી આશ. ૨ મુર્ણ ઘાઓ કરે . ભલાં જે ધર્મનાં ઉંચા છવ સત્ય સત્ર, નનન નની . ૩ પ્રભુના ભકત બહુ થાજો, અનંતા સદ્ ગુણે પ્રગટે; ટો ગેહુ દેવ કર્મોના. નૂતન વર્ષે નવી આશી. ૪ નૂતન શક્તિ અને ભકિત, નનનવા જૂન ભલી કીતિ ભલી વિદ્યા, નૂતન વર્ષ ની આસી. ૫ સદા લક્ષ્મી વધે સારી, મળને મંગલે સઘળાં, બુદ્ધયબ્ધિ બહુ ચિરંજી, ન વ નહી આશી. ૬
'
પ્રકર
* *
*.
S
છે? તો
/
શ્રીમદ મુકિતસાગર સુરીશ્વરજી
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________
અભિવાદન ને ભાભાર
‘બુદ્ધિપ્રભા” ને ત્યવસ્થિત ને સમૃદ્ધ કરવામાં જેનો અનન્ય ને અગત્યને કાળા છે તેઓના શુભ નામેાની યાદીઃ
*
પોતાના વેપારને ખાટી કરીને, કામમાંથી ફુરસદ કાઢીને, અભ્યાસમાંથી સમથ અચાવીને તેને વિન્કાન ને નિર્વ્યાજ સેવા આપી છે. સૌના અમે હાર્દિક ભાભાર માનીએ છીએ...તંત્રીએ.
ઋદ્ધિપણ્ણા ” ના રજીસ્ટ્રેશન નબર માટે તેમજ પેસ્ટ એફિસમાંથી ભાર્થિક દખાશુને ઓછું કરવાના કામકાજમાં, સરકાર પાસેથી સહકાર મેળવી આપવા માટે વકીલ શ્રી કાંતા શીવલાલ કાપીયા ને ફાળા અનન્ય છે. તેઓશ્રીની સેવાની અમે નોંધ લઈએ છીયે. અને હાર્દિક આભાર માનીએ છીએ.
(C
26
બુદ્ધિપ્રમા ” વિકસે ને સમૃદ્ધ અને તેમજ વધુને વધુ વચાતુ બને તે માટે અમને સતત જાગૃત રાખનાર અને સક્રિય કાર્યકરો-
શ્રી લલ્લુભાઇ કરમચંદ દલાભ ફત્તેચંદ ઝવેરભાઈ
19
??
17
નટવરલાલ એસ શાહ
પોપટલાલ પાનાચંદ પાદરાવ લા
ગણેઝ પરમાર
અને “બુધ્ધિપ્રભા ” ના સ્થાનિક વહીવટને વ્યવસ્થિત ને સરળ બનાવનાર સહ
કાર્યકર ભાઇઓને કેમ ભૂલી જાય?
19
(૧) શેઠશ્રી હીરાલાલ સોમચંદ (૨) શ્રી ચીમનલાત્ર અંબાલાલ ચે (૩) શ્રી શાન્તિલાલ અંબાલાલ શાહુ {૪ શ્રી પુંડરીકલાલ અમૃતલાલ ચોકસી (૫ શ્રી બાબુભાઈ વાડીલાલ (૬) શ્રી પ્રવા રતીક્ષામ શહ (૭) શ્રી મનુભાઈ ચીમનલાલ ચેકસી
પરીખ
(૮ શ્રી રસીકલાલ મણીલાલ શ (૯) શ્રી નવીનચન્દ્ર મંગળદાસ શાહુ (૧૦) શ્રી ભાઈલાલ ચંદુલાલ શાહ (૧૧) શ્રી સુરેન્દ્રકુમાર જીવાભાઈ કાપડિયા
આપ હૈ ન સહકાર અવિરત મળતા
(૧૨) શ્રી ભદ્રિકલાલ અમૃતલાલ ચેકસી
૧૩) શ્રી રસીકલલ ગીબનાલ ચામી
(૧૪) શ્રી પશનનકુમાર ીલદાસ પાંડિત {૧૫) શ્રી ભરતકુમાર ચીમનલાય શામ (૧૬) શ્રી કુમુદ્ર કેશવલાલ શાહ (૧૭! શ્રી જગદદ્ર કેશવલાલ ગ્રાહ (૧૮) શ્રી રમેશચંદ્ર જયંતિલાલ કાપડિયા (૧૯) શ્રી મનુભાઇ ચીમનભાઈ ઘીયા (૨) શ્રી દિનેશય ક્રાન્તિવત્ર ઘી (૨૧) શ્રી મનુભાઈ મગળદાસ શાહ રહે એ જ અના— તંત્રી.
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________
આશીર્વાદ અને અભિનંદન
બુદ્ધિપ્રભા” માસિક પુના પ્રસિદ્ધ થાય છે તે જાણી આનંદ. આપનું માસિક શ્રી જિનેશ્વર પરમાત્માની આજ્ઞાને સંપૂર્ણ રીતે વફાદાર રહી શ્રી સમ્યગ દર્શન દ્વાન ચરિત્રને પ્રચાર કરી વિશ્વના પ્રાણી માત્રને કલ્યાણ કારી બને એજ અભ્યર્થના.
–શ્રી કૈલાસસાગરના ધર્મલાભ
બુધ્ધિપ્રભા” વાંચી આનદ યે છે. આવા સાહિત્યની ખૂબ ખૂબ જરૂર છે. તેને વધુ વિકાસને ફેલ થાય એજ પ્રાર્થના.......
શી જિનેન્દ્ર વિજયજીના ધર્મલાભ
મા ધlaફત વિચાર નિરિત “કિમીમાસિમ્ શિક્ષિત” સુંદર प्रतिभाति किंव लेख विषयोपि स्थाबाद इष्टया, सुविचारणीयोऽस्ति ।
समणोपासक मुमुक्षु जने: मननपूर्वक मेतत् पत्रम् अवश्यमेव पठनीयम-- (ાવાનુવાવ - પૂજ્ય શ્રમણ શ્રી ધમાલંકૃત લોયસાગરજીની પ્રેરણાથી પ્રગટ થયેલ “ગુદ્ધિકળા” નું તે સુંદર છે. અને સ્થાવાને સમજાવતું વિધ્ય સભર છે, મુમુક્ષુ એ તે માનપૂર્વક વાંચવા જેવું છે)
–પંડિત વસિષ્ઠજી યાજ્ઞિક
બુદ્ધિપ્રમા” તેનું નામ પ્રમાણે વેકેને બુદ્ધિ-પ્રભામાં વૃદ્ધિ કરશે. સમાજમાં વિશિષ્ટ સાનને પ્રકાશ ફેલાવશે. બુદ્ધિપ્રભા” વિકસે તેવી શાસનદેવને પ્રાર્થના,
-લાલચંદ ભગવાન ગાંધી,
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________
જ્ઞાન સીતારા ........
( રાગ- દેખ તેરે સાંસારી હાલત...... ) પાવાપુરીમાં મેક્ષ પધાર્યા, શ્રી મહાવીર ભગવાન. મુજને આપે। આત્મીક જ્ઞાન, સધ્ધિધારી ગૌતમ સ્વામી પામ્યા નિદાન. દીવાળી દ્દિનભ્રષ્ટ કહાયા શીવસદન પ્હોંચ્યા વીર જિનરાયા; ધર્માં રાગી જતેના દિલ દુભાયા, અંતર ભકિત નાદ ઉભરાયા; દ્રવ્ય દીપકની શ્રેણી માંડી મેળવવા શ્રી ભગવાન ગૌતમ સ્વામી મેળવે આત્મજયંતિ, અંતર દ્વીપ અજવાળે ઊભે વિભૂતિ; દૂર નાડી ણધરની ભવભ્રાંતિ, પ્રિય શિષ્યને બતાવી મેાક્ષની ક્રાંતિ; તે રીતે બતાલાવે મુજને ખાંળ છું નાદાન નૂતન વષૅ બનું આત્મમાધક, નિરાળો રહું છેાડી સસાર માદક; કામ ક્રોધને બનુ હું નાશક, દૂર કરૂ કાર્યોં ધર્મના બાંધક; મારૂ દિલડુસાર્ક કરવાને માગું એકજ સાન, આપની છાયામાં વાસ છે મારે! રહેમ નજર રાખીને તા; નૂતન વર્ષ ગમૐ જ્ઞાન સીતારા, પ્રગટે દીપક વચેત કરનારે; જ્યોત ઝબકારે વસંત આંગણીયે, જ્ઞાન પ્રગટે દીપ્તિમાન.
મુજને ૧
મુજને ૨
મુજને ૩
મુજને ૪
મુજને ૫
સ. મ. શ્રી. સતપ્રભામીજી.
અંજલિ
મુંબઈમાં શ્રીદ્ બુદ્ધિસાગરજી મ. સા‚ ની જયંતિ પ્રસ ંગે લેવાયેલી તસ્વીરઃ મુખ્ય મહેમાન શ્રી નાથજી શ્રીમદ્જીના જીત્રન પર પ્રવચન કરી રહ્યા છે.
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________
ૌતમ બોલે રે...
મહાવીર સ્વામિ મલે પધાર્થ ગૌતમ બેલે રે સાન દીપક બુઝાઈ ગયે ત્યાં......અંતર ડોલે રે આ અમ મહાવીર જીનેશ્વર જાપ જપુ હું રાતદિનેશ હરતા ફરતા આ મહાવીર .........ગૌતમ બોલે રે મેલ, મ રગમાં ન જ હતી, મૌતમ ની આબને મુકી શું રોતી અંધારે હું અટવાઈ ગયા હાં...ગૌતમ બેલે રે હા -હ ઠક ઠક મુજ હૃદયન, રાવણે આથો સ્વામિ, કોણ છે. વીરને કોણ છે ગૌતમ ગોતમ બેલે રે મહાવીર પ્રભુ મલે પધાર્યા ગ્રામ સ્વામિ કેવળ ને પામ્યા સાચુ જ્ઞાન લીધુ તમે ગૌતમ બેલે રે દે આવીને ૭૦ કીધા, નિર્વાણ કલ્યાણકને લાવો લીધો તે થકી નામ પડયુ દીવાળી....વધ” બેલે રે મહાવીર સ્વામિ મા પધ વો ગોતમ બોલે રે
સા. મ. શ્રી વિબોધશ્રીજી
,
અર્પણ
મુંબઈમાં શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરજી સ. મ. ની જયંતિ પ્રસંગે લેવાયેલી તસ્વીરઃ
અત્રે શ્રી લલ્લુભાઈ કરમચંદ મુખ્ય મહેમાન શ્રી નાથજીને શ્રીમદજી ન કર્મગ અર્પણ કરી રહ્યા છે--
*
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________
એકરાર ને ક્ષમા !... (અત્યાર સુધીના એક કરતાં આ અંકમાં ખૂબ જ મહેનત લીધી છે અને અશુદ્ધિઓ હી ન જવા પામે તેની અણી કાળજી લીધી છે. છતાંય અનેક કારણને લઈ અશુદ્ધિઓ પડી ગઈ છે. જે અત્રે સુધારીને મુકીએ છીએ. આ સિવાય અનવર ને માત્રાની ભૂલ નજરે ચડશે પરંતુ ટાઈપ જુના હેવાથી ઘણુ પાના પર પર તે વંચાય છે અને ઘણા પાના પર ને નથી પંચાતા આથી એવી ભૂલે અને સુધારી નથી. આવતા અંકથી આ અંગે. હતું કરીશું તે વાચકે આ માટે અમને ક્ષમા કરે.)
પન નંબર
વીંટી
અચળ સાગર ભાઈઓ
વલોકમસાગજી
ભાઈઓ રોહ
શીત
શક્તિ
બાળ નાનું ૧૯
અધિપ્રભા ન બીબ ન મંગલદાયી પછી
અધિપ્રજા ના
બીજાને મંગલદાયને યારી.
આયુર્વેદ બંકર મવિકાસને
આયુર્વેદાલંકાર કમવિકાસ તે પર્વ
જમણી બાજુ ૨૫
જીવે છે.
જેમાં છે મહામાતા અત્રે ને મહીં માનવીનર એની તેની
મહાક્રાતિ અહીં ન જોઈએ માનવતા
તેની
બધા બધા
બેવડાય છે
મૂહ પર શાળા
વાર
કાયા
(નેધ – ઘાલી નંબરે છે તે ડાભી બાજુની કટારના સમજવા).
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________
વાલીડા મહાવીર......
તે દી મારાં નવલુાં તારા ભનના સુણ
તને ભજવાથી આ વાલીડા,
ફરે એ મહાવીર તારા ભજનવા શાંત મળે, જળા, ધાઓં કામ કરે,
ભવના ફેરા ર...
અહિંસા તારી આતમ ઉર્જાકે, સમકિત મુખર્ડ મળે, તારા સમના મારગડામાં, જ્ઞાનદાર જળહળે... યાત્ર તારે શબ્દે શબ્દે શૂરવીરતા બળ ભરે, નવદેશ તારા આગમા તે, ૩૧ન ઉ×જવળ કરે...
ઊરમાં
રે,
વાતાર્રા અમૃત જેવાં, માન સુધા પડેલા પથિ: જાને, ભાગ સાચા મળે...
સાસન તા જયવંતુ છે, શ્રદ્દા સંયમ ગ રે, તારા સ્મરણુમાં ગુણ છે જ, ડીમુ ક્રર્મો રે...
ધામ તપયા ભરી તારી, નાના દીપ જળકળે, અખંડ ધારા તારી જ્ઞાનગંગી, કણ કે કરે...
પૂર્વ જનમના પુણ્ય હેય તા, તારૂ શાસન મળે,
“ગણેશ” ના સ્વામિ અતનિ; સૌનુ તુ ભલુ કરે...
''
:
..! મહામ
.
એ “ મહાત્તર
મા માર્ગોર
...
ગાર્ની
મા
મહાર
મહાવીર
મહાૌર
—ગશેરા પરમાર
નવા વરસના બે અંક નવેમ્બરની વીસમી તારીખે બહાર પડશે તેની સાથે નોંધ લેવા વિનંતી છે,
સુધારા
અંક ૧૦-૧૧માં શ્રી દલસુખભાઇ ગેવિદભાઇના ગ્રાહકાની નામાવલીમાં શરતચૂકથી ન. ૨૭ શ્રી ચીનુમાઈ ધનજીભાઇ મહેતા નામ રહી જવા પામેલ છે. તેમજ ન ૧-૨ નામે બેઠાં છપાયાં છે, તેની નોંધ લેવા વિનંતી છે. આ ઉપરાંત વધુ ત્રણ ગ્રાહકે તેમની પ્રેરણાવી થવા પામેલ છે.
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________
સાભાર ક્વીકાર
કોઇ હા તત્વની સંગીના સિદ્ધક્તા અનિવાર્ય ને અગત્યની છે. એના વિના કંઈપણે સામાયિક કે પત્રને વિકાસ શક્ય નથી “બુદ્ધિપ્રભા' ના ચાહકેએ તેને પ્રચાર કરી યોગ્ય ઘટતું કર્યું છે. અત્યાર સુધીમાં અમને નીચે પ્રમાણેની રકમ મળી છે. સી છે તે કદા: પને અમે મળે :કરણ પૂર્વક આભાર માનીએ છીએ. અને એવા ઉમદા સહારે માટે આપ મૈનું અભિવાદન કરીએ છીએ.
ی ی ی ی ی ی ی ی ی ی
૫) કમભાઈ કાચંદની પેટી કપડવંજ
આ. ભ. શ્રી કિતિસાગર સુરિજીના સદુપદેશથી ૭૫ પંચના ઉપાથરી તરફથી છે. શ્રી શેક પાનાચંદ વૃજલાલની પેઢી. (કપડવંજ)
પં. મુનિ શ્રી મહેદય સાગર સ . ૪૩૭ શ્રી વીશા શ્રીમાળી ચ તાનખાનામાંથી તગતગેલી હ. શ્રી માણેકલાલ જેઠાલાલ
મુનીકી લાયસાગરજીના સ. ઉં. ૧૫-૫૦ પન્યાસશ્રી મધ અગર એ છે . 3. ( હરે તરફથી) પ થી શ્રાદિક સંધ, (ખંભાતું સા. મ. થી જસવંતીના સ. પ) શ્રી પાીિતાણા જૈનસંધ (ખલીતાણ) સા. મ. પ્રમોદીજીના સ, ઉ. પુર ના કપ, (
વીર) સા. અ. શ્રી અમૃતથીજીના સ. 9 શ્રી તપગચ્છ જૈ સંધ, ખાન) પ પૂ મુ. શ્રી ચિનંદવિજયજીના સ. ઉં. ૧) શ્રી એવાળ જૈન સંઘ, (ખંભા પૂ નિધી સુરેન્દ્રસાગરજીના સ. ઉં,
શ્રી સાગર જૈન ઉપાશ્રય (પાટણ હા મણીલાલ ટાલાલ સા. મ. શ્રી જયેશભાથીના થા, ઉ. ૫) થી માણસા જૈન સંઘ, માણસા) રામ થી પ્રભાથીજી.
થી નાથાલાલ વખ૪ કી માખણ આદિ તપશ્ચમ નિમિતે (સુ દશ ૧૫ શ્રી લુણાવાડા ને સંપ લગાવાડા) 9. મુનિબા બુદ્ધિસાગરજીના સ .
શ્રી બાબુલાલ કેશવલાલ તરફથી અફાઈ ન નિમિતે (લનું દા) શ્રી મુકાબચંદ ભાગ દ (સ . મ. લી વિધી . ઉ. શ્રી અપિકા એને ન ઉપાશ, માખી પોળ અમદાવાદ) લ. થી લાબેન સોમચંદભાઈ સા. મ, શ્રી અને પમીજીના સ. ઉં,
શ્રી શ્રીવિકા બેન ને ઉપાલ ગાલાવાડ. (અમદાવાદ) મા. મ. લી યાશીના સ. 3. પ કા ડર જૈન સંઘ (દશ) પં. મ. થી મહિમાવિજયજીના સ.
(ચાલુ
ی
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________
okcucu
દીવાળી અંક ( સંવત ૨૦૧૬) તંત્રી. પતિ છબીલદાસ ફેર્રી સી.
શ્રી. બદ્રીલાઇ છવાઇ
પ્રેરક--- સુનથી ત્રીસાગરેજી
વર્ષ ૧૩. ]
- ચિંતન કણિકાઓ ......
દે! મે’ માટીનું કેાડીયુ નિક, જ્ઞાનની તેજ લેખા માંગી હતી, મે' તે
[ ક ૧૨
ધ્રુવ મારા ! મારે તે! અંતરના મને જરાય ખીક નથી.
જ્ઞાનને દીપ માંગ્યે હતા, એ રૂની વાટ નહિ, ચારિત્ર્યનું તેલ માંગ્યુ` હતુ`, મારા દેવ ! અંધારા દૂર કરવા . રાતના અંધારાની તે
મને તો પેલા દ્વીપના શેખ છે. જેની યાત કી વિજ્ઞાતી નથી, જેના પ્રકાશ કદી ઝાંખા થતા નથી, જેનું તેલ કદીય ખૂટતુ નથી; એ અબર દીપની મારે તે દીપમા બનાવી છે, દેવ મારા
ચારિત્ર્ય એ મારું તેલ છે. ન એ મારી વાટ છે. મુમ્બકત્વ એ સારી દિવાસળી છે, જીવનગેાખે તે હું એજ દીધ મૂકવાન! હું તે મારે અત્તર
દીપ છે.
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________
૨ =
= = = = =
= = = = = = = = = = બુદ્ધિશા
દવે તું એવો પેટાવ કે કરી અંધારાનું અસ્તિત્વ ન રહે. જિંદગી ફટાકડાની એક લૂમ છે. મિની એક જ ચિનગારી એને ફડવા બસ છે.
એ દીપ બુઝાઈ ગયો. પણ એને પ્રકાશ અજેય અંધારા ઉલેચે છે. મહાવીર એક એવો જ્ઞાનદીપ હતું જેની આજે પણ વિલી નથી.
બને તે અંધારાને સાથી બનજે. દીપ જે, પિલે દારૂ બનેલે ફટાકડે તે હરગીઝ ન બનીશ.
દવાળી એટલે જૂનું ચૂકતે ને ન હિસાબ ! જીવન પણ એક વેપાર છે. વૃત્તિઓની એ લેણદેણ છે. દેવું ભરપાઈ કરીને ન પડો શરૂ કરી દેવું રાખીને નવું વર્સ ન ઉજવાય.
બે દીવાળી આવે છે, નવા વરસને એ કેઈ નવલ સંદેશ લાવે છે. રંગોળી કર, સાથિયા પુર મૈત્રી, પ્રદ, અનુકંપાને માધ્યથિના રંગો પૂ; દિવાળી તારી દીપી ઊડશે; જીવનમંદિર ત રોશનીથી ઝગમગી ઊઠશે....
પ્રભો ! બસ હું તે આટલું જ માંગુ છું જીવનદીપ બની જઉં.
દેવ! તું આજ ખુશ છે નહિ? તે બસ મને એક પેલે નાને જ્ઞાનદીપ દઈ દે. તેમાંથી તે પછી હું હજરો દીવડા પ્રગટાવી દઈશ
મને ચાર દિવસની નહિ; હંમેશની દિવાળી ગમે છે મારા દેવ ! એ દીપ નધી તે જિંદગીમાં હમેશ કાળી ચૌદસની રાત છે.
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________
ફી જાગ! એ વીરના સપૂત! જાગ! .
છે. ચિત્રભાનું
.
ર
એ પ્રતાપી પૂર્વજોના સપૂત જામ ! ઉમે આ અહિંસા અને સત્યની પાંખોથી તું હિંમાના ઈ ના જરા આંખ ખોલીને તે જે ! તારી જ માથી સળગતી આ દુનિયા પર પરિભ્રમણ નજર સામે દીન, હીન, અનાથ અને ગરીબ ભાન કરી શકીશ, વિશ્વને પ્રેમ ને શાંતિ સંદેશ અન્ન વિના ટળવળતા હોય, ત્યારે તું ત્રણ રંક સુંદર પાઠવી શકીશ, સાતિને દૂત બની શકીશ, અને સ્વાદિષ્ટ ભોજન, કલેજે કેમ આરોગી શકે? માટે સાવધાન થા! આ પણ કઈ
ગઈ તે સમજે છે કે તું પંગુ છે, લગડે તારી બાજુમાં જ વસતા તારા ભરે છે. તારી આ બે પ્રિય પાંખ પ્રમાદથી રખે કપાઈ થાક ઢાંક તું વસ્ત્ર પખ ન મળતું હમ, ન જાન, મારે જાત બને ! ઝોકાં ખાવા છેડી ત્યારે તું થાવાન કહેવાતા, સુંદર વસ્ત્રોમાં સજજ છે! આમ બગાસાં ખાધે ને નિમય કવન જીવે બની બહાલી કેમ શકે ?
મુક્ત નહિ મળે ! મુક્તિ મેળવનાર કી ભઠાવીને
તું યાદ કર. એણે કેવા મહાન શુભ કાર્યો કર્યા તારે જ ભાઈઓ વેર, ઝેર, દેવની મહાજવાળામાં
હતાં ! – જે ધંપૂર્વક નર-પિશાચના વળગતા હોય, ત્યારે તું વિલાસ ને વિનંદની
સામનો કરી, બધી ભીતિ પાલાને નિર્ભય બનાવી પાપ પામ પેઢી કેમ શકે?
અને માનવમાં રહેલી અખૂટ શક્તિને પર આ જોતાં તારે ખૂન આજે વિકાસની બતાવી મઝાવીર પદ પ્રાપ્ત કર્યું હતું. જતાથી ઠંડું પઠી ગયું છે, એમ તને નથી લાગતું ? તું તારા પુનિત પિતાશ્રી મહાવીરના જેણે સંવત્સરી દાન દઈ અઢળક સંપત્તિ સિદ્ધાંતને દેજ તો નથી કરતા નેતારે કાચ વસાવા ને દીન, હીં, અનાથ, અને ગરીબોને આવું કર પાપ થાય એ હું ઇરછા નથી. હું યથા ય વડે સુખી બનાવી દેવી પદ તે રિહું છું તારા અમર વિજયને
વિભૂષિત કર્યું હતું.
જે વૈભવથી છલકાતા રાજમંદિરને છેડી, કારણ કે તું જેને છે! તારી પાસે
મારા પ્રિયજનથી વિખૂટા પડી, અને મહા મને અહિંસા અને સત્યની બે પ છે
પરાજય કરી ત્યવી પદ સુશોભિત કર્યું હતું. અહિંસા અને સત્ય પણ આ બે પા કપાઈ જતાં તે જન મટી “જન બની જઈ! તારી શોભા જેણે રિન્દ એમાં યાન મગ્ન રહી, મા બે દબ પબિમાં જ છે. આ બે ત્રી તને શ્રેષ્ઠ વાસનાને ના કરી અને ઈદ પર વિક્સ બનાવનારી છે! તને બત્રવિહારી બનાવી છે ! મેળવી વિ- પદ શોભાવ્યું હતું.
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________
2
અહિંસા, સ, શ, સંયમ અને વિજળીને ધબકારા થાય, વિપતિના અ. કે પવને પગલે જીવનમાં વણે એ જ વાળા વા કાંડના કાન ફાડી નાખે એવા પ્રચાર આજીવન કરે અને માનવતાની ફેરમ કડાકા ભડાકા થાય, પ્રલયના સંઘની ગર્જનાઓ મહેકાવી ર દ અલંકૃત કર્યું હતું. ચાય, તે પણ તારા નિશ્ચિત પંથને છેડીશ નહિ. એજ નવી ને હું પુત્ર!
નિશ્ચિત કરેલા અશ્વિને પહોંચતાં પહેલા એક ડગલું જેના નામથી પ્રેરણા દીપક પ્રગટે છે પણ માર્ગથી ખસવું એ મહાપ છે. એ દિવ્ય અ ને પુર બની, તું જામ નિર્માલ્ય વન સદે લ નહ! માં એવી કઈ શક્તિ
1, એ તન ને ખરું ? પ્રાણવાન થા! તા નથી કે જે તારા નિયત એથી તન ચરિત કરે; બની છે . માતા !
તારી વિરાટ શકિતઓ લઈ .ગક પશુ તને માર્ગ ત: કર : કી જય એ જય
આપો. આ કપના નવા, વાકપટુતા કે ખનકળા ઘણું કર. .પના કરી શકાઈ જાય, એવું તેજ
નથી; પણ કેવળ સાય , નકકર છે, વાસ્તવિક છે,
આવું બન્યું છે, બને છે અને બી; માત્ર શ્રદ્ધાતારી રામ . . . . . સી આગે
ની જ આવશ્યકતા છે કિંજલી આનહાવાન કામ કરે : કાન પર જગત
મહામાનવ જ નર છે. ને : 'ના દ્ધાને અનમ કિરણ
કરી છે તે આ બના! આ ભાગમાં કાં પણ છે કીચડ પણ છે; ખી નદી - મા .
કહે કંટાળી ન જાય, કીડનાં ખૂલી ન - પિતા થી કાં વળે તેમ
જાય તે માટે સંગત રહે છે. વિકાસના સમયમાં નથી. જે
અનંત વિટ શતએને જે
તર. આત્મા મધ્ય ભાગ ૨ ભળી–ભળીને
' યાદ કરે ! તારી વીર ગાથા વેવ કેપી કરવા કીં; અને હું ચણ કરી બતાવ કે
ઉ, છાયા દૂ ઉલ, વારસામાં બળીને ખાખ ના નિર્મળ
થશે. અંધકાર નાશ પાન, અતિ પ્રકાશથી ગ .ઈ ... દગ બન જા !
બહળતા દીપક તાર પાયમાં પ્રકાશ પાથરશે. હરિન , છ વિ.માં નડ-ર અને ત નપુરમ કરી તારું ગામ કરશે! કરવી : . . . . . . જવાબને
છે પાક! અધિક તને સો બાકી ર ! ! રાજા રા માં સંતશય કનાન છે કે જી રે. જરા પણ
શુ કર્યું કે વિવર રવિ મા બાલા, જળ મિ. કઈ એકનો બહિ, કોની
શા માના દર મા ! તા: સફ બાને રેમ તો ન ક પળ પણ વાર
બાર ભંડાત્માનું એક પાય - વજન ગન મુકી
** કર્યા છે. અહિ ને ના ફિ ના વિશ્વમાં પ્રકાશમાં વિહરનાર પ્રથ ધાન! તારા વિકસાન ઃ તાઃ સ મ ક ય મ લ બ બ સ ધ પ્રકારનું એક છે કે તે 1થ ફક! યાદ રાખો કે સંયમ બન કર કને ધિ તારા જવલંત ક શ મ ક ખ જ છે. જ આ ન કર્યા કરે છે. સંપાં જા પણ કરી ને આ કામ ના કરે તે છ દાગુ કરશે ? તિઃ - પ્રવેશી ૧, તે એક પૂર્ણ કરવા માં આવે પ.વાલીને પતા વદવસે ખજે વાસનામાં તારા પર વિજય ન બ ળ
ચણતરકામ પૂર્વક tiી ૧ કલમ કર ! તે માટે ચાર મજબૂત બધી કરીને અમિત જાક હવન વાસના આ બહાપંધ હિ
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________
|
\
Lબ
I
જ
a
3
છે
b
!
=
H
I
d
- =
=
| ધ
5 =
CE
=
A : SARED
• તe:
Salt
*
*****
કાળની બંડ્યાએ...
(તંત્રી લેખ)
.,
એ
છે
*િ
ખરી મંઝિલની કોઈ રોકતા ન હતી. ચેકસ હતી, ક્ષેત્રને અનુરૂપ દષ્ટિ હતી. પણ, કયાં છે એની ખબર ન હતી, કેવી છે એને કે વ્યવહાર નહત, અનુશવના આંક અમને આવડતા ચિતાર હત. ૧ી શું હશે, એની વાટમાં શું ન હતા. આવશે એની કોઈ જાણ ન હતી. બસ એક
અને કલમની કેડીએ “બુદ્ધિપ્રભાતું બાપુ જ ખ્યાલ હ. એ મંઝિલ છે તે અમારે જવું છે.
* લખી અમે સફર શરૂ કરી. સફરમાં વિતે ન કહેવાય છે જવાની ગાંડી છે. શૈશવ નાદાન આવે તે એ સફર શાની ? અમારી તે છે. પણ એની ગાંડ માં ઉસાહ છે, એવી જીવનની આ પહેલી જ સફર હતી. આ ક્ષેત્રને નાદાનીમાં આગ છે. ફરક માત્ર એટલે જ છે. તડકે અમે પહેલી જ વાર લેતા હતા. આ એના ઉત્સાહમાં ઊર્મિઓને ઉન્માદ છે, લાગણી પ્રવાસમાં અને ઘણું ઘણું જોયું. સરકારી માથાદ. ને નશે છે. જયારે નાનીમાં પવિત્ર છાળે છે, જોઈ. જુદા જુદા માણસના વિચિત્ર અનુભવ કર્યા, ઉ છે. અને તત્ત્વ પ્રત્યેનું તેમાં અજબ યંત્રની પરવશતા અનુભવી, નવા વવટની રમુજ
પણ જોઈ અને ઠચૂક ઠચૂક કરતા આજ બાર
માસને પ્રવાસ કર્યો. પ્રવાસ હજુ પણ ચાલુ જ છે, શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરજીને અપૂર્વ કવનને ઘરે ઘરે પહેમતુ કરવું એ એક મંઝિલ હતી. અને એ અને પ્રવાસી અમે સૌ એક નૌકાના” એ મલે પોચવાને અમને આ. ભ. શ્રી નિકાગ’ ન્યારે અમારા સહવાસીઓને અમે અમારા બીન અને આ શ હતા, મંઝિલ નકકી થઈ ગઈ. વાટ અનુભવ ને આ ક્ષેત્રના અવ્યવહારુપણાને લીધે પકડી લીધી. ચાલવું શરૂ ક
અગવડમાં પણ મૂક્યા. પરંતુ તેમની સૌજન્યતાના
ભાઠા સંભારણું અને કેમ ભૂલી શકી......... નો પ્રદેશ હો, અણજાણ પય હો. નવું જોવાની, જો ને નવું બનાવવાની ઉમ્મીદ હતી. , તંત્રીનું કામ તે માત્ર આવેલા લેખોનું ઉમંગે હતા, આવેગ હતા, પણ અતૃભવ નહો, આગજન કરવાનું હોય છે. બહુ થાય તે એ હટી બની. નાદાન હતા. પહચી જવું, જલદી
જવાભદાર લેખ લખતા હોય છે. અને પત્રની નીતિ પહોંચી જવું એ ઉતાવળ હતી, શરૂ કરવું, જાળવતા હોય છે. ખરુ કામ તે એમની સાથેના આજેજ શરૂ કરવું એવી એક ધૂન હતી.
કાર્યકરો કરતા હોય છે પોના જવાબ
આ પવા, લેવા વાંચવા, સુધારવ, કુફ વાચવું, અને “દ્ધિકક્ષાનું પુનઃ સંસરણ થયું. સુધરવું, સર્જનને અનુરૂપ બ્લેક બનાવવા, કાગળે અમે વેપારી સાથે મંત્રીઓ બન્યા. જ્ઞાનની મુડી
(અનુસંધાન પાન છે ઉપર)
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________
--
n
..
BO
do
કા
મ
*
p
-
ચાલુ......
અનુસવાન પાન ૧૩ નું ભવાનના જીવનથી મને જે મળ્યુ', એનાથી વિશેષ મને થેમના મૃત્યુથી મળ્યું` કે ''
и
'એમ કૅમ ' રાજ રાનીની માર
સમજી ન શક્રયા.
“ સાંભળે, ભગવાન પર તે મેહ હતા. ગેબની આત્મિક પૂજાને બદલે મેં દેહપુર્જા આવી હતી. એમની દેક છબીનાં દર્શન વિના હું રી રાતે નાતા, એ મારી મેહુ હતે ! મારા રામ હતેા ! પ્રવેશ સુંદર માહ ! કેવા પ્રશસનીય રાગ ! “દુ અમે તેવે સુંદર હોય, પણું આખરે તે મેહજ ને ! એ ગેહમાં હુ` કે રહ્યો ને નાના સાધુએ કામ સાધી ગયા. ભગવાન મને ખ઼ાર કહેતા કે ગૌતમ! નિશબ બન આલ્બન માત્ર ડી દે! આંતર દુનિયા તરફ જા ! ત્યાં ગુરુશિષ્ય કે નથી, પણ મને ક`ઇ ન સમજાયુ, ” ગુરુ ગૌતમ ઘડીવાર ચાલ્યા, તેમના મુખ પર આનંદ છવાયા
h
શ્રી અધ્યાત્મજ્ઞાન પ્રચારક
'
અને ભાગ
ઉપરક્ત માંડળ તરફથી અધ્યાત્મ અને ચે” અથવા આચાર્ય શ્રીમદ બુદ્ધિસાગર સુરીધરજીનું જીવન વ” આ વિષય પર ઇનાનીમિયા વામાં આવે છે, ઇનામી નિબંધમાંથી સૌથી શ્રેષ્ઠ નિધના લેખકને રૂા. ૧૦૦ નુ પ્રથમ પારિતાર્ષિક અપાશે. આ ઉપરાંત બીન્તુ ઇન રૂા. પશુ ત્રીજું રૂ. ૨જી ચક્ષુ ઈનામ !, ૧ અને પાંચમું ઇનામ રૂા. ૧) એ પ્રમાણે આપવામાં આવશે, નિબ ંધ કાગળની એક બાજુએ લખવા. અને તે આશ ૨૫૦, શબ્દને હવે જેઇચ્છે પરંતુ રૂપ૦, શબ્દથી વધુ ન હવા જેઇએ. લેખકે તે માત્ર દર્શન માટે આચાર્યશ્રીના પુસ્તક વાંચવા
-
s
- ન
ДО
-
-
..
--
"
મૈં બુદ્ધિપ્રભા
હતા. માણસનુ સુખ એના અતરના અરીસા છે. ગુરૂ ખોલ્યા: ' મહાવીરના દેહનું મારુ મમત્વ અને રડાવી રહ્યું હતું. હું વિચારતા હતા ડ કસ્તુને એવી ઘડીને મને કેમ અળગા કર્યાં એ ગૂચ ઉકેલાઈ ગઈ તે હું હસી પડશે. મારા અંતરમાં હજાર્ ધાર સૂરજનાં અજવાળાં પથરાઈ ગયાં છે, પ્રભુએ પાતાનું વચન પાળ્યુ એ હેતા ગૌતમ ! તુ ને હુ સાથે વિધ્ યનું એ સિઘ્ધિ વર્ષ; મારી સિધ્ધિ નિશ્ચિત થઈ ગઈ,
કે
در
મેદની જય જયકાર કરી ઉડી “કેવળ જ્ઞાની, મહાજ્ઞાની ગુ≤ ગૌતમનો જય 1
23
૧તે
પૃથ્વીના પટ પર નવીન વર્ષના કારતક સુદ સજ્જ તેા હતો. ગુરૂ ગૌતમ ખેલ્યાઃ “ જગદીપક મહાપ્રભુએ પ્રગટાવેલી ત્યંતિ અવની હા! ”
ઈનામી નિબંધ ચેજના
મઘ્ય થા
પુજ્ઞાન મંદિર---વીજાપુર અથવા મંડળની ડીસ મધ્યેથી મળી શકશે. અને જે લેખકેને આ પુસ્તકે ખરીદ કરવાં હૈય તેમને ૨૫% ની એછી કિંમતે આપવામાં આવશે.
મ`ડળની કાર્યબાઝક સમિતિએ યુિકત કરેલ પરીક્ષકને નિય આ નિધે! અંગે છેવટના ગણાશે અને પિતાષિક પત્ર નિષ્ઠ પે નો સર્વ હકક આ મ`ડળના રહેશે. નિબંધ
માટેની છેલ્લી તારીખ ૩૦-૧૦-૬૦ છે તે તારીખ પહેલાં લેખકાએ પેાતાના નિષ્ઠ ધાને શ્રી અધ્યાત્મજ્ઞાન પ્રચારક મંડળ ટ્ મંગળદાસ એન્ડ કું, કપ કાલબાદેવી રેડ મુંબઈ ર, એ સરનામે મોકલાવી આપવા.
લી. મંત્રી
ના લેખક ભાખાએ શ્રીનાં કર્યાં કયાં પુસ્તકે વાચ્યાં છે તેની એક યાદી નિબધ સાથે નાખી મોકલવા વિનંતી છે
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________
બુદ્ધિપ્રભા
વગેરેની પસંદગી કરી, માના સરનામાં કરવાં, ગ્રાહકને એ અા વ્યવસ્થિત તે નિયમિત મોકલવા સામાયિકને પ્રચાર કરવા, એના માઢડા બનાવવા જાહેરાતો મેળવવી, લેખા ભેગા કરવા, વગેરે આ અને ખીન્ન સામે એક સામાયિક શરૂ થાય ત્યારે અનિવાર્યપણે કરવાના હોય છે. અને એ બધા જ કામ અમારે કરવાના હતાં.
--
-
כן
ન
-
મ
ปป
આ સામાયિક કા ધધકીય દષ્ટિથી કે નફો રવાના હેતુથી શરૂ નાતું કર્યુ. જૈન ધર્મના તત્ત્વજ્ઞાનની ગંગા અરલિત વહેતી થાય અને
તેમાં સ્નાન કરી સૌ પાવન બને એવા નિાંજ બાદથી જ એની ચરૂઆત કરી હતી. અને નાચનૉવતી કૃપાથી અમને એવા સેવાભાવી કાકરાનું બુથ પશુ મળી ગયું હતું. ઍમની એ મિાંજ સેવા “ મુદ્દે ભા ''ના વિકાસમાં વિસ્મરણીય બનશે. પોતાના વેપારમાંથી ખોટી થી, કામમાંથી ફુરસદ કાઢીને, અભ્યાસમાંથી સમય ખચાવીને, પરગામમાં પ્રયાર બનીને ધણા “બુદ્દિપ્રમા” ન વિકામમાં પતાને અનન્ય કાળ આપ્યા છે. અમે તે સૌ સામેતાના અત્રે ધાર્મિક અભાર માનીએ છીએ (અન્યત્ર તેએકના નામેાની માદી આપી છે જે વાંચતે વાંચવાં વનતી છે.
OD
•
BO
T
-
કરી
··
**
"
--
..
-
મ
Q
તેના બળ વડે જ અમે ી મુશીબતો પાર કરી છે. અલબત્ત, ત્રણા ગ્રાહાની ફરિયાદ આવતી હતી, તે વ્યાજબા પણ હતી. પરંતુ સ ંજોગે ન હકીકત મને અને મજબૂર હતા. આથી અનારી એ મજબૂરીને લીધે કાઈને પણ કઈ કડવાશ કે દુ:ખ અનુભવવુ પડયુ. હુંય તે! અમે ક્ષમા માંગીમેં છીએ.
*
હવે “ બુદ્ધિભા ” ની નીતિની થેડી પાત આ લેખ પૂરા કરશું,
જૈન ધર્મનું તત્ત્વજ્ઞાન લાકભાગ્ય અને અને જેના સિવાય બીજા પશુ અંતે સમજી શકે એવા કાંઇક પ્રયાસો કરવાની ખૂબજ જરૂર છે, શ્રીમદ્ વ્રુધ્ધિસાગરજીએ એવા પ્રયાસે કરેલાં એ ગેતુ તાશ્રીએ વિપુલ સાહિત્ય પણ સમુ છે. તેમાશ્રીના એ આદર્શે તે મૂર્ત કરવાના બુધ્ધિપ્રભા" ના પ્રયાસ છે એ મત કરવામાં અમે કેટલાં સળ થયા છે એ એક જીવે સવાલ છે. પરંતુ એ દિયામાં જવાનો અમારો પ્રયાસ જરૂર છે. અલબત્ત, વાયોને વાર્તા વધુ ગમે છે. એની માગ પડ્યું . એટલી જ જખરી છે. પરંતુ સાદી ભાષામાં રજુઆત પામતુ તત્ત્વજ્ઞાન પશુ એટલું જ જરૂરી છે. માચી માત્ર વાર્તા સાાર્ષિક ન બતાવતાં અમે ‘બુધ્ધિપ્રભા’માં લેખો, વાર્તા કાવ્ય પ્રેરક પ્રસ ંગો સ્વીકારવાનું રાખ્યું છે, એ વિષયમાં વધુ રકતા આવે, વૈવિધ્ય આવે તે રસ પડે એવું સયાજન રવાં અમારી તૈયારી છે જ. અન્યત્ર એ અગે આપના વિચાર માંગ્યા છે. તે નિખાલસ ભાવે જરૂરથી તેના સામ્ય જવાબ આપશે. ધટતુ તે ન કરવા અમે હમેશ તૈયાર છીએ.
rr
“ બુદ્ધિપ્રજ્ઞા ’ના સંચાલનમાં અમને વધુ જોર રામે મુઝગ્યા હોય અને અગવડમાં મુક્યા હોય તે તે છાપખાનાએ (PRESS) એ. ખંભાતમાં અમને પ્રેસની અનેક અાવડા હતી, બીજી સામાયિક અંગે જે સાહિત્ય જોઇએ તેને પણ્ અમારી પાસે ભાવ હતે. આથી ખઞાતનું પ્રેસ છોડી અમે નણંદ પ્રેમમાં છપાવું થા ર્યું. પણ ત્યાંય ઘરના દાઝયાં વનમાં ગયાં તે સાંમે ભાંગી આગ એવુ બન્યુ'. પ્રેસ આવ્યું દાં મેં તંત્રીઓ તેમજ વ્યવસ્થાપ! ખંભાતમાં. આમ 'તર પડી ગયુ., આથી પુમાં જ રહી જવા પામ્યાં. અવરનવર ત્યાં જઇ સ્થિરત ધી રહી ાકવાના
"
પરં’તુ બુધ્ધિપ્રભ ’તા વિકાસના આધારભૂત અંગા તે વાચા છે. એ જેટલા જાગૃત ખેતી તેટલો જ વિકાસ “ બુધ્ધિપ્રભા ”માં યુવાનો છે. વાચકોના સાથે તે સહકાર વિના, પ્રેરણા ને પ્રત્સાહન
t
હતું
સમયના અભાવે અશુદ્ધિને, અનિયમતતા, અનેક વિના “ પ્રભા ” આગળ નજ વધી શકે આથી ભીંજી ગડા ઊભી થઇ, જે મધુ જ અનિવાય ‘બુધ્ધિપ્રભા આપ વાંચીને, બીજાન વધતા કરી, તેના માહક બનાવી તેની વિશ્વસ-ડપન વધારવા સૌ ભામેનાને હદે વનતી છે.
"
માટે
ખીન્નુ... “ બુદ્ધિપ્રભા ના સ ંચાલન નમારી પાસે એવું કેમ માટુ કડુ નહતુ. યોજના નહતી. આથી કાર્યાલયને જરૂરી એવા સાધનાના પણ અભાવ હતો. અમારી પાસે માત્ર ઉત્સાહ ને ર્મક શુભ કરવાની તમન્ના જ માત્ર હતી. મને
અ’નમાં નૂતન વસે બાપને સુખી ન મૃધ્ધ, મગલાચી. ચારથી છ એજ ભભયતા
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________
a
E
g
el
લા
ચોપડે આલ છે
લે. મણીલાલ હાકેમચંદ ઉદાણી એમ છે. એલ એલ બી, એડવોકેટ
(શ્રી ઉદાણ આપણા “બુદ્ધિપ્રભા'ના અનન્ય ચાક છે, એની શરૂઆતથી તેના વિકાસમાં તેઓશ્રીએ ઊઠે ને સક્રિય રસ લી છે. શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરજીના તે અભ્યાસી ને ભાત છે. અને પારિભાષિક ને સાંપ્રદાયિક ભાષામાં લખાયેલા આપણે જૈનધર્મના સાહિત્યને લોકભોગ્ય બનાવવા
ઓશ્રીની ખૂબ જ તમન્ના છે. એવી જ લેબોલી ને જનતાની ભાષામાં પીરસાલે વીરેન સ દેરા અહી આપણને ઘણું શીખી જાય છે...તંત્રીઓ
ને
જીવનનું સાચું સરવૈયું તેનું નામ દિવાળી. હીસાબ કરી બાકી કાઢે છે અને લક્ષ્મી પૂજન કરે તીર્થકર શ્રી મહાવીર પ્રભુ આ દિવસે નિર્વાણ છે. તે વહેવામાં આવતા વર્ષમાં લક્ષ્મી પામ્યા તેથી સમગ્ર ભારતમાં આ પર્વને મહાઓ વધારે કેમ મળે તેની જ પ્રાર્થના કરવામાં અાવે છે. ખાપવામાં આવ્યું અને તેની ઉજવણી ઘેર ઘેર આ સાચું સરવૈયું નથી. આમાં જન્મ મરવા થાય છે. શ્રી મહાવીર પ્રભુની વાદગીરી રાખવા ફેર છુટવાના નથી. આતો મને બંધ વધારાને માટે આ શુભ દિવસે લે સારું સારુ ખાય છે, રસ્તા છે. સારા કપડા પહેરે છે છોકરાઓ ફટાફડા કેડે છે, રાત્રે આમા રાજિ છત છે. અવનાશી તન ઘેર ઘેર ઘણા દીવા કરવામાં આવે છે અને કેટલા છે. સંપૂર્ણ જ્ઞાનથી ભરેલું છે. પરંતુ તેના આડા ચોપડા પૂજન કરે છે. એવી રીતે આપણે આ કર્મના આવા પડયા છે. અને તેથી તે શુષ
સવ ઉજવીએ છીએ. પરંતુ તે મરી ઉજવણી સ્વરૂપને જોઈ શકતો નથી. અનાદિથી આત્મા અને નથી, તે તે વહેવાર છે.
ને સબંધ થયા છે અને કર્મના બંધન પ્રમાણે
તે જે બતા, મનુ, તીચ અને નારકીના બહાવીર પ્રભુના રસ્તે ચાલી તેમણે
અવતાર કરે છે. અને પુણા તથા પાપના બંધ જેમ જ્ઞાન, દર્શન અને ચારિત્ર પાત કરી, સંગ.
મુજબ દેહને સબંધ ચાલું રહે છે અને માતા અને . હાઈ ત્યાગ અને વૈરાગ્ય આત્માની અંદર ઉતારી
અસાતા કર્મના ઉદય મુજબ ઘણા સુખ અને દૂધ પિક્ષ પ્રાપ્ત કર્યો અને લક્ષ એસીના ફેરામાંથી
આ વે ભાવ્યા પરંતુ ખરૂં સુખ મેળવ્યું નહિ મુકત થઈ ગયા. તેવી રીતે તેમના જીવનના અનંત
તેવી સ્થિતી દરેકની છે, માટે જ ખરું સરવૈયું કાઢવું. શો મેળવી, તેમણે લખેલા સુ વાંચી, મનન
જોઈએ. નવા કર્મને આવતા અટકાવી, પાગલા કરી આત્મામાં ઉતારીએ તે જ આપી ખરી
કર્મના નિર્જરા કરી આત્માને સસ્વરૂપ અને દિવાળી થઈ તેજ જીવનનું ખરું રહસ્ય પ્રાપ્ત સ્વભાવભાવમાં રાખી શકીએ તે જુના કર્મને ક, નહીં તો બધું ફેટ છે.
બાળી નાખી કારબલ બેજવીને લક્ષ ચાલાસીના આ દિવસે વેપારીઓ જ મા ઉધારના સવા ફેરામાંથી છુટીએ, મનો મહાન કરીએ અને કરે છે એવું મેળવ્યું અને કેટલું ગુમાવ્યું તેનો
(અનુસંધાન પાન ૧૪ )
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________
પઢિપ્રભા g ggg ggg B = = = H = H = 88 8 8 8 8 8 કે
-
બ
B
=
દ
A
A
E
-
-
-
-
-
તે દીપાવલી એક અધ્યયન
તે પંડિત વસિડ પાક્ષિા, (આયુર્વેદાલંકાર ).
มินิมซึ่งฟังเพยที่นอน
(બુદ્ધિપ્રભાના વાચકને શ્રી યાત્તિનું નામ હવે અજ્ઞાત તે નથી જ. આ વરમાં એમણે અનેક જ્ઞાન પ્રાણ વહાવ્યાં છે. વાળને આનંદ છે, સૌ રીતે માણશે જ. પણ એકલે આનંદ જ બસ નથી. આ પર્વની પાછળનું રહસ્ય, એનું તત્વ,
કારણથી દીવાળી? આ બધું જાણવું ઘણું જરૂરી છે, અનિવાર્ય છે. ખૂબ જ ચર્ચા તે ને પરધર્મીની મે લખાયેલો છે. ફિલસૂફીની દીવાળી સમજાવતો આ લેખ તમારે એ જ ર– તંત્રી)
ભારતમાં લોકિક પર્વ મનાવે છે. ત્યાર બાદ વિશ્વનું ભૌતિક સુખ વિચારષ્ટિએ મને જ સમાજ વિશેષતઃ કાર પર્વને પાદર મા હિસાથી વેરાયેલું લાગે છે. તે હિંસા કરીને જ જે છે એ દપિએ દત્સવી પર્વ જૈન કમાતી સુખ મળતું હતું તે સુખને પાર (દરથી
તે માટે વેપાર પર્વ છે. પરંતુ જેને સમાજની નષસ્કાર છે!" અને સાહિત્ય પ્રતિની ચીમૃતપાવા જેવી થવાથી હોરર પર્વનાં રહસ્યને જાણવા સમજવા કે
આ કાર પર્વને કરોડરજ્જુ સમું સૂત્ર જીવનમાં ઉતારવાની ઇચ્છા જ નથી. તેથી જેના
જૈન સમાજને અરજી કરાવે છે કે જૈન કુલમાં સમાજમાં પણ હકિક પર્વનું સ્થાન તે કુઃખનો
જન્મ પછી શ્રાવકાચારમાં જે રૂરી પ્રકટે એટલે તિષ ગણાય.
બહારની અનેક વિધ પ્રવૃતિઓમાં જ્યાં-ત્યાં ક્ષેત્તર પ જીવન વિશુદિનું ઘડતર કરવાને હિં થવાને સંભવ હોય તે તે વ્યવહારને ત્યા આ સંમે આપે . અને તે અથામાં તેને પ્રયત્ન કરે છે, આ યત્નનો પ્રારંભ પ્રથમ દેશ જે લઈને ગુસ્થાન કહે છે તેને શાસ્ત્રીય ભાષામાં વિલિની પરીક્ષા ઉરી કરી સમક્ષ પ્રાપ્ત થતાં દમ વિાય' કહે છે. તે કમવિકાસને પ્રાણાયામ
વિવિરતિ થાય છે. અને વિશ્વ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવા શા છે. દેશમાં મુખ્ય વસ્તુ જ હોય છે?
પરમ પુરુષાર્થ કરે છે. જે કેવળ જ્ઞાન ગૌતમસ્વામીએ હિંસાથી દૂર રહે.
પ્રાપ્ત છે તે ગૌતમ વારીનાં જીવન ઘડતરનો સિ વિર્ષે કુવં સર્વહિ તે માટે 1 આઈ. જૈન સમાજે દોત્સવી પર્વમાંથી હિંસિલ્વા વેતપુર્વ મુખ્યાત શાય ના ! સમજવાને છે.
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________
૧૦ ૩૬૩૩૩ ૩ 81 82 83 89 E3 8 બુદ્ધિપ્રભા
-
-
-
-
-
આજે જયને પ્રત્યેક પ્રજ પનાના દેર, માતા છે કે મંત્રસિદ્ધિ માટે સ્વાશાજના પાન કાળ, વાતાવરણ તથા સમવાનુકૂળ પ્રસંગોને ઉતાવ પૂર્વ ક્રિયા કરવામાં આ રાત્રી ઉત્તમ મમઃ ધ છે. રૂપ માને છે. અને તે દિવસોને મંગવરૂપ સમજીને સ્વજન, માતજન તથા સંબંધીઓ સાથે મળીને કાલીચોદણનાં દિવષે મંત્રની સાધના કરવાનું સામાયિક વેરો આનંદ અનુભવે છે. આ માને છે ૫ વાર રવિ રષ્ટિએ દરે કૃષ્ણપણ ઉત્સવમાં મોષ્ટિ મુખ્ય હેય છે.
(૪માં અમૃતાવી ચંદ્રની પ્રા: કવા
અમાવાસ્યાના દિવસે લેપ થાય છે તેવી જ રીતે પ્રત્યેક વર્ષના આરે પ્રત્યેક માસે, મલેક ચૌદશ પણ લેપ થાય છે. તેથી અમતની ઝંખના ઋતુમા ઉત્સવના (પર્વ દિવસો નિર્ણય કરવા જાય છે તે માની બીજી બાજ છે. પરંતુ અને
ય છે. તે દિવસની વિશેષતા માની પોતાને માની તે વિષયની માં અસ્થાને છે, લાયેલા દવે ની આરાધના કરીને સંપ્રદાય સાકરલા વિવિમા વ્રતોનું પાલન કરીને વિવિધ
પાસ્તવ ઉજને દિવ અમાસ છે. સંસારી કામ .ઓ જેમકે ધન, બા, યસ, મારેગ્ય, અમાસ્વા શાના વ્યક્તિ જેતા કહી જાય છે આયુષ્ય, કતા, સંતતિ આદિ ભૌતિક લક
मा (सह) वप्ततः सूर्याचं प्रमसौ यस्पां ચું પત્ત પ્રાપ્ત થવાની ભાવના રહે છે. આ
(તિ ના મારિના જે તિામાં અને એક કારને તે અને ઉસ પ્રિતી, પ્રજામાં
એક સાથે રહે છે. અર્થાત એકડા રહેવાથી ચંબો કિમગ્ન (નાતાલ; યાદે પ્રજામાં રહે શાના, મોણ મા અંબા પ્રાસથી વિરામ પામે છે. ચંદ્ર પારસીઓમાં પોતી, અને ભારતીય હિંદુ આય
પ્રાય આપી વાત નથી, પણ અનાજ પ્રકાશથી પ્રજામાં “ દીવળી ” પર્વને મહાન વટવરૂપ
તે પ્રકાશ મળે છે. અમાસ પછી બને (સૂર્ય મનાય છે.
ચંદ્ર જૂ પડતાં ચંદ્રનો પ્રકાશ અને શીતળતા
અને વસ્તુ સ્થાવર જંગમને મળે છે તેથી સાલીના પર્વમાં અનેક ભૌતિક સુખનાં
ચંદ્રની બાજ મિશઃ વિકાસને સંદેજ આપે છે. સાંકેતિ સમાએલા છે. તે પર્વ સાથે ધનતેરસ, કાલી ચૌદસ અને બધા જ આ બણ દિવસે તે પર્વનાં આન માની દીવાળીની. અમાવાસ્યા અને ગણાય છે. પરંતુ વાસ્તવિક રીતે તે અમારાની , શોધ પ્રતિપદા (દ-પાનાં દિવસે તે રાત્રી અને પડવાનું (કા પ્રતિપદા સવાર કે જે આ વિશ્વ પ્રપંચનાં વિષય અને કાર્તિનાં વોત. સમયે સન્ન છે, સબરસ લે.” આ બન પણ છે. તાર્યો પ્રત્યેક પ્રાણીનાં જીવનમાં રહેલા સંભળાય છે. શૌકક વ્યવહારમાં ધનતેરસના દિવશે જેમાં ૩ પાક વ્યવ અને ધ્રોળ રૂપ દ્રવ્ય તાપૂજન અને દીવાળીના દિલે “સારદાપૂજન” ક્ષિા થાય છે. આ પ્રાણ વિજ્ઞાનવેત્તાઓને કસ્તાને વ્યવહાર છે.
મત છે. આ વિમાં, ને પર્યાનું
પતન અને ઉત્પાદ, ય, અને ઘોથની કોઈ ચૌદશને લેબ કાલી ચૌદસ કહે છે. વિશેષતા પણ છે. આર્યોની ભાષામાં વર્ષમાં આવતી ત્રણ રાવીએ. કાલાવી (કાળીયોદય વવદી ૧૪} મહારાત્રી સમાજ પવહારમાં દીવ લીનાં નવા દિવસો. મોઘવદી ૧૪ શિવરાત્રી) અને મેહરાવી (વૈશાખ પોતાની પ્રિય ગણાતી વસ્તુઓ, ચીજો, સ્વજન સુદી ૧૪) નામથી પ્રસિદ્ધ છે. મળશાસ્ત્રીઓની વર્ગમાં પરસ્પર લેવા-દેવાને વ્યવહાર પણ વર્તે છે.
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________
બુદ્ધિપ્રભ: P
મ
**
อย
ap
DD
DO
"D
..
મ
શરીરમાં તત્ત્વની વ્યવસ્થા (૧ મૂલાધારથી રાધિન ચક્ર સુધીનાં પ્રદેશમાં પૃથ્વીતત્ત્વ છે (૨) રવવિધાનથી પુિર સુધી જાતત્ત્વ (નાભિથી ગુદા સુધીનાં સ્થાનમ લાધાર, સ્વાઘ્ધા ન અને સંપૂર ચક્ર મણિપૂરથી અનાહત (તિ વિભ ગમાં) સુધી તે તત્ત્વ છે. અનાહતથી વિકિ પ્રદેશ) સુધી વાયુ તત્વ અને વિશુદ્ધી પર મૃર્ધા પન્ત આકાશ તત્ત્વ છે. મૂર્ધામાં મધ્યે આજ્ઞાચક્ર અને તેના ઉપરી ભાગમાં સદસ્યદક્ષ પદ્મ અને બ્રહ્મર છે. મા પ્રમાણે સાધક (યોગિ ) એક એક તત્ત્વનાં જય કરતાં એક એક ચક્રમાં અનુક્રમે રાંત કર મૂર્ખામાં રહેલા ગેમામૃતનું પાન કરે છે. અત્રે
םם
*
..
44
PO
--
GD
QO
*
BA
··
: ૧૧
આ પર્વની વાસ્તવિકતા કાર્તિક શુકલ પ ંચમી માધ્યાત્મિક સ''લ દીપેટ્સની સાથે હોવા છતાં જેને જૈન ચાસ્ત્રમાં “જ્ઞાનપી ' શાલ'ચમી સાાિમાં સૌને આ યુગના વિષય સમજાય નહી નામથી સ ંબધાય છે તે તિથિ સુધી વન ધડતરનાં અને વિષયાંતર થવાની ક્રી જન્મે તેમી, સ્વરૂપ મૂલ્ય સંદેશાઓ મળી શકે તેવુ એ પર્વમાં સ્ત્ર પૂ. આચાર્ય સ્વનામ ધન્ય, પ્રાતઃસ્મરણીય વિધાન છે તેથી દીવાળીથી જ્ઞાનપાંચમી લાભપંચમી શ્રી બુદ્ધિસાભર”નાં જીવનમાં અધ્યાત્મ જ્ઞાન સુધી પ મનાય છે. પશુ હાલમાં તે વસ્તુનું સાથે ગેગના પણ સુમેળ હતા તેથી આજે ધેડી વિસ્મરણું થતાં જ્ઞાનપંચમીના સેજ પર્વ વિચારણા આપી છે પુનઃ સુર્યેાગે અધ્યાત્મ અને માન્યું છે. જેમની વિશેષ સ્વતંત્ર વિચારણ કરીશું.
દીપોત્સવીનાં ઉત્સવ માટે આત્મબળને નમ્રુત કરવાના ધ્યેયથી સાચા મુમુક્ષુઓ
દિવસે વ્યષ્ઠિ
અને સમષ્ટિમાં સૂક્ષ્મ ભેદીને જે જાણે છે તે સુષુમા દ્વારા એકતાપણું કરવા પ્રાણુ તત્ત્વ
માતુઓંસ ” છે
ધન્યવાદ પાવાપુરી નગર અને હસ્તિપાશ્ચ મા લો છે. ભગવાન મહાવીર વિધ વાત્સ-રૂપ ઇંડા, પિંગળા અથવા સૂક્ષ્ય-ચંદ્ર નાડીમાં પ્રણા-ખતાની શાંત પ્રતિભા સમાન પ્રભુએ તેમ ઞઞ વડે સરોધિત કરીને નતિથી નીચેના પ્રદેશમાં આવેલા મૂલાધાર ચક્ર પાસે સુષુમણા નાડીનું મુખ કુંડલિની નામની શક્તએ બંધ કરેલુ છે ત્યાં પ્રાળુ વાયુનાં ઘણું જન્મ મોગાગ્નિ પ્રગટાવીને · મુખ ખુલ્લુ કરી તેમાં પ્રવેશ પન્નાડે છે, અને ત્યાથી ઉર્ધ્વગતિ કરતાં ક્રમ પૂર્વક ાિંબા પ્રાથુંન રધાપે છે. તેમ કરતું પડ ચક્રમાં ગતિ કરતાં પાંચ તવા પર વિજય મેળવે છે.
જેના માટે દીપાસવી તે લેાકેાત્તર પવ છે.
સૌગાયિકા અને મેતિષની દૃષ્ટિએ પૂર્ણિમાએ ભાષ પૂરા થાય છે તે દૃષ્ટિયા કાર્તિક વદી 2}} અાક્ષની મુખ્ય રાત્રીએ ભગવાને પાત્રાના નિર્વાણુ ૧૧ નડી વીધે, આયુષ્મનાં સમય ઉપરાંત તીર્થંકર નામાર્ગની સ્થિતિ બાકી હોવાથી નિર્વાંગ્ પહેલા સાળ 18 સુધી અમૃત વૃીિ વાણી દ્વારા ઉપદેશ ખાપ્યા છે તે ઉપદેશમાં લગાવન (૧૫ અધ્યયન પાપાનાં ફળ વિપાક્રનું નિરૂપણ કરે છે અને ખેંચાવન અધ્યયન પુણ્યફળ વપાકનાં કહે છે હાલમાં તે વિપાક સૂત્રનામથી પ્રસિદ્ધ સૂત્રામાં માત્ર વીસ યના છે, વિપાક સૂત્રમાં શ્રી ગૌતમ વામી ગોચરી જતાં પાપ અને પુણ્ય ફળને સખેચવતા જીવા જોયા છે, અને તેનાં પર લવ વિષે પ્રભુ પાસે પ્રશ્ન કરે છે. ત્યારે ભગવાને ગૌતમ માનીનાં પ્રશ્નાનાં ઉત્તર આપ્યા છે.
ભગવાન મહાવીર સાળ પ્રહર માં ઉદેરા આપી રહેલા. તે સમય પાવાના નિર્વાણ સમયે મોતમની હાજરીની જરૂર નહી જગાયાથી ભગાને કૌતકરવામીને દેવાનાં બ્રાહ્મણુને ઉપદેશ આપવા મળ્યા હતા.
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________
- ૧૨ages as a sa Hasa aaa aaa aa અતિપ્રથા
iા
પાપ પુરનાં ફળ સ્વરૂપ જે અધ્યયને મૌતન મા દિવસોએ ભગવો ની પ્રજાને પણ સ્વામીએ પૂછેલા તેની વ્યવસ્થા ચાલુ રહે એ આનંદ પૂર્વક બહેવ કર્યો હતો. આ પ્રસંગમ દષ્ટિથી એ અને પછી તેમાં પણ પ્રશ્ન કર્તા આજે ૨૪૮૬ વર્ષ વીતી ગયા છતાં આ જબ નથી તે પણ છાશ અધ્યયન ઉત્તરાયન મુનમાં વસવનાં અવશેષ રૂપે આજ સારાએ ભારતમાં રહેલા છે. તેમાં વેહલા અધ્યયનનાં ઉપચારણ સમયે દીપોત્સવી ઉજવાય છે. છેવટે છેધન કરી અમિ ગુણસ્થાન ડીવીનાં મમાઈ શિકાંતને આપણે આજે (ચીબું ને પર્શી ભગવાન મહાવીર વિશ્વ ભણી ગયા છીએ તેથી બીજી દિવાખાં પત્યા છીયે,
યાણની અમૃતમય વાણી વિશ્વને જ યા ખરી રીતે કેવળજ્ઞાન પ લક્ષ્મી પતિ પાસે મર્યરૂપે મૂકીને કાર્તિક વદી (આાપણું માસે વદી પાર્ક કરે છએ. તે ખાવાનું પણ ઈ) અમાસ) અમાવાસ્યાની મધ્યરાત્રીએ નિવ નિ મુજબ છે. પામ્યા છે.
दग्या मोह समस्तं, निरवधि विशद, ज्ञानमुत्पात्र लोके, ભગવાનનાં નિમ સમયે નિર્વાણ કરાણા સીઈ નિર્વાળમા, સુનતર, મ વાર્થી છી. મહત્યા કરવા માટે ઘણા લી જ જલ્લા કાન્સ ફેરી, મિત્ર રહિતં હવે મતિથિ, મહારાજ ત્યાં પધાર્યા અને મહાન નિવાણ
ભગવાન મહાવીર
' જજ , ઉન્નતિના પs લાણા મહેસૂવ કર્યો.
: મારી જયંતિને જન્મ કયા ઉ સવ છે તે જ આ
(અંકાતા) નિર્વાણ કલાણા મહેસૂવ તે દસવીને આપણા ભાવાર્થમાટે છે. બાકી આજે છે જેને લી િહી વય મરત મોતને ક્ષય કરી, અપાર બને બની દીત્સવી પર્વની ક્રિયા કરે છે.
નિર્મળ એવા જ્ઞાન (વળા૫)ને પ્રાપ્ત કરીને,
તેમજ અન્ય પ્રાણીનાં સમુદાય માટે અનિવાર ભગવાન મહાવીરનાં નિર્વાણની વાત સાંભળી
શુભ ફલ આપનાર અને નિર્વાણનાં ભાગરૂપ તીને પ્રભુના વડિલ બંધ નદિવર્ધન રાજવિને અસાધારણ દુ:ખ થયું તેથી એક દિવસ અજ-જલ પણ પીવું ( શિશિલા) પ્રત્યે જઈને સર્વ પ્રકારના સુખી
છે પ્રવર્તાવી, કલિમલ આકર્મથી રહિત, ie નહીં. તેથી નંદિવર્ધનનાં બેન સુર્યનાએ ભાઈને અધિા એવા અત્રે રવાભાવિકપિતાના ઘેર લઈ જઈ આશ્વાસન આપ્યું અને પિતાનાં ઘેર ભોજન કરાવ્યું તે પરથી કદાચ
આત્મિક ગુણની ખીલવણીવાળા બેલ્સ ભાઈબીજનું મહત્વ સમાજમાં મનાતું ન એ ઉંમર
સુખને હું પ્રાપ્ત કરે તેવા પ્રકારને પણ આવી છે. આ પ્રમાણે આપણે પોત્સવીનાં મંચ
પ્રસંગે ભાવીએ એજ આપણા માટે દીપોત્સવ શ્રાવકાચારની પરિભાષામાં “પમાજિ- મહેન્ઝવ છે શકે. વિધાન” શબ્દ છે મા પણ જેને સમાજ માટે આ
દે વીનાં મંગલ દિવસે જેનોએ એ લેપાર પર્વ છે ભગવાન મહાવીરને નિર્વાણ તિ કાર જોઈએ કે આ લેબનાં પ્રથમ દિવસ અને તે જ દિવસે જ શી રૌતમ ગણધરજીને
માં લખ્યું છે કે, કેવળજ્ઞાન ૧૫ લક્ષ્મીની પ્રાપ્તિ થઈ છે એ દપિ વિસા કરીને જ જે સુખ મળતું તેમને તે રીત્સરીને મહેસવ ગૌતષ સ્વામીને જે શિર સુખને મારા દૂરથી જ નમસ્કાર છે. .......... પ્રાપ્ત કરી તે પદ પ્રાપ્ત કરવાને જોત છે.
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________
બુદ્ધિપ્રભા Es Raaga as an Essa saBE ૩ ૧૩
(
કાળઝાદvery યોગીના આંસુ?
–છે. જયભિખ્ખ
ગુજરાતના સિદ્ધહસ્ત લેખક શ્રી જયભિખુ ની કલમથી હવે પણ અજાયું છે! એમનું નામ નજરે ચડે છે ને તેમની વાત એકી શ્વાસે વાંચી જવાય છે. દિવાળીનું પર્વ ચાલે છે ત્યારે એક ગુઝાતે દીપક કેટલા દીવા પટાવી દીપાવલી સજે છે ને અંતરના અસ આત્માને કેમ ફરી સજીવન કરે છે તે માટે આ વાત અવશ્ય વાંચે, તંત્રી)
ભગવાનના નિવારની રાત હજી પૂરી થઈ જ્ઞાનીનું આ અન! નહતી. દીપાવલીના દીવા હળ ઝગમગતા હતા. યોગીને આ માંસ, આકાશના પ્રમાતી રંગો મટવાને હજી વાર હતી.
રાજ પણ મુંઝવણુમાં પાયા. અનાનીને ત્યાં સમાચાર આવ્યા, મન-ચિત્તને ભેદી નાખે તેવા.
સમજાવવો સહેલ છે. જ્ઞાનીને શી રીતે અપાવી પર ગૌતમ રડી રહ્યા છે અનાધાર રડી રડ્યા શાય? અરે ! મને તરવાનું કેમ શીખવી રહ્યા છે. તાની ગુનું રહેવું જોયું જતું નથી. વાત
ભગવાનના નિર્વાણની વાત હૈયામાં વલોણું એમ છે કે ભગવાને તેને ધર્મધ માટે બીજે
વલેતી હતી, ત્યાં જ્ઞાની ગુફના રોભારની મા ગામ મેલ્યા હતા. ધર્મબંધ આપીને બીજે ગામથી
વાત આવી! શું બોલવું, શું કરવું તેની કાળે તે પાછા ફરતા હતા, વાટમાં કઇએ ભગવાનના
સમજણ ન પડી. નિવશ્વના સમાચાર આપ્યા. બસ, ત્યારથી રડે છે!
જ્ઞાનીનું સદન ચાલતું હતું. પણ છેવટે તે પણ કહે કેવું! ચોધાર આંસુએ રડે છે ! એ ન જ્ઞાનીનું ને! એકાએક એમાંથી હાસ્ય એ આસથી ધરતી પણ ભારે ભારે થઈ ગઈ છે , મેં ખીલેલા કમળ જેવું બની ગયું. તેમાં એ શોકભારથી વેલ પરથી લ કમાઈને નીચે પડે તે રમવા લાગ્યાં. છે. ચરાવરનાં પોષણ પણ નીચું મોં કરી ગયા છે.
ઇદરાજ જરા હિંમત કરી પાસે ગયા ને રે જ્ઞાનીને આવો હૈયાફાટ વિલાપ !
બેલ્યા“મહાગુરુ ! પ્રભુ મા !” રે કે એ વિબાપા સાત તને દીકરો
હા, એ ગયા તે આપણને તારી ગયા. ફાટી પડે તેવી માતા સાવું ન રડે! ચાર ફેરા ફરીને આવતી વધુને માળાબંધ પતિ ગુજરી હાથી જીવતો લાખને, ભર્યો સવા લાખને જાય, તેવ એ આવું કંદન ન કરે.
(અનુસંધાન પાન ૬)
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________
૧૪ EB
મ
મ
..
En
.
UP
સ .
DE
Ca
מם
વિશ્વમાં જ્યારે જ્યારે ધમ, સમાજ અને સની સ્થિતિ ભારે પરિપતનની અપેક્ષા રાખે છે; ત્યારે બંને કાપ માપુસ્યના ભાવાન જરૂર થાય છે, તે માનવ માત્રને મારે માહાણુ મા મામ” ખૂલ્લે કરે છે. એપીલે તેમને “ભગવાન” 1ભુક અવતારી પુરુ” વિષય” “જગદ્ગુ” ‘પૃભાષા” “ડ” “તી કર" “સ્વ” કે જગતષતા કે એવા બીજા માન સૂચક શબ્દોથી નવાજે છે.
(
***
આજથી પચ્ચીસ વર્ષ પૂર્વે ભારતનની ધાર્મિક-સામાછા અને રાજકીય સ્થિતિ એવા પ્રકારની હતી જે એક વિશિષ્ટ આદર્શની અપેક્ષા રાખતી હતી
PA
-
મહાવીર માર્કાન્ત
કે. પ્રકાશ જૈન ગારીમાપારકર પ્રેમદીપ”
‘સમાજમાં ઘૂસેલા અનિષ્ટ તત્કા” બ્રહ્મચર્ય અને તપના ગુથી લોક માનસ પર પ્રભાવ પાડનારા બ્રહ્મચા ધીમે ધીમે ભેગવિલાસમાં ભાસત મન્યા હતા; પેતે માની લીધેલ ધર્મની ક્રિયાઓના મહા નીચે જીભના સ્વાદને
** સ
--
СА
(મહાવીર પ્રભુ મહાવીર તે બખ્યા. પણ એ રૂમ બન્યા, કેવી રીતે બન્યા, યા બક્ષે તેખને વિશ્વ જ્યોતિધર બનાવ્યા એ બધું ન જામે ત્યાં સુધી મહાવીર સાચા મહાપીર તરીકે નહે જ માળખામ થી પ્રયાસ જૈત બન્ને શ્રી મહાવીરને અહી તમપરી' અભ્યાસ કરાવે છે. તેમની વેગવતી શૈલી ને ભાવ સ! શ્વાસ તમને, મા લેખ વિગત હવા ખ્વય એક શ્વાસે વાંચી જવા તૈમાર કરે તેવા છે. સામી મહાૌરને ઓળખવા આ લેખ વાંચવા ભૂલાય જ નહિ .......ત્રી )
8 8 5 મૈં બુદ્ધિપ્રભા
શતાષના અર્થના લાભને સમાવવા, શ્રેષ્ડ ગાતા અને મનાતા બ્રાહ્મણે તેને નામે, ધર્મને નામે, સ્ત્રય અને મેહાન્ત પ્રપ્તી કરાવી આપવાને નામે; નિત મૂક પ્રાણીની આતિ આપી, મોટા મેદા સિ યજ્ઞો કરાવી લખલૂટ દાન મેળવતા હતા. તેમને નામાં વક પ્રશ્નાવ ચાર્ચ હતાં તેએ જન્મ માત્રનાજ અધિકારથી બાકીના બધા વર્ષો પર અધિર ભગવતા હતા અને પાડાનેજ મેાત! તથા શાસ્ત્રનું અધ્યયન કરવાના અધિકાર છે એમ જણાવતા હતા. બંનેબળથી કાર્ય કરી શાય એવી મસિંહના અધ્યાત્મક મા એક માજુ કંઈ ગતા હતા. અને ભૌતિક લાલના વાળા ઉભરાયા માંડ્યા હતા. શ, વક્ષ્ય, અને ડોને તે તેમણે તેમના કરતાં હલકાં જ માન્યા તા; અંતે મનાવ્યા હતા. એ માન્યતાની ડેડ એટમી ઊંડી ઉતરી ગામ હતી કે સમાજના એક વને તો પવિત્રતાના ટ્યુન નામે કૈટલે ધો નીચ, ઞસ્પૃશ્ય, અટ્ય જને લકા ગણી કાઢવામાં આવ્યો કે તેની છાયા કે પરત પણ પાપ માનવામાં આવતું હતુ. આમ ત્યાગ અને સયમના
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________
બુદ્ધિપ્રભા Æä !
-
*
D
-
CC
આદર્શી લોકો ખમ જીવંત રાખનારા બ્રાહ્મણુક પતિત થઈ જતાં આખા સમાજમાં ભારે અન્ય્વસ્થા ફેલાઈ ગઈ હતી તેની અસર રાજકારણથી માંડી જીવનના પ્રત્યેક સ્પંગ સુધી પોંચી હતી.
નાના મેઢાં રાજયો વચ્ચે રાષ્ટ્ર છિન્નભિન્ન આ રહ્યું હતું. ક્રાપ્ત સ્થળે ગદ્યુત ંત્ર હતાં, કાઈ સ્થળે સામત રાાહી હતી, અવારનવાર નાના મેટાં યુદ્ધો થતાં હતાં, જેમાં બિચારી આમજનતાના બામ લેવાતા હતા.
ચન ગૃહ પૂરંતુ જ મર્યા.ત. ધર્મને તે સ્થાન જેવું માંડ રહ્યું જ હતુ. ‘નારી નરકની ખાજી કરી તેના તમામ અધિકારી ઝૂરી લેવામાં અભ્યા હતા. તપ ત્યાગ અને જ્ઞાનાશ્વાન પર
તે
અંકુશ મૂકી દેવામાં આ હતા. અધ્યાત્મિક સંસ્કૃતિના કેન્દ્રપ્રભા ભારતવર્ષની જનતામાં મધ્યમ ઢાળમાં ધૃત-મધ-માંસાહાર, હિંસા વિષય મેદ વગેરે અવકાર સર્જનારા અને માનવને પામર અનાવનારાં દૂધસે। ફાવી કૂી રહ્યા હતા. અને મેદની. એક વિરાટ આંધી ઊભી થઇ હતી. એમાથી અવિદાર દાસત્વ, તે કપટ જાવા હતી. સમગ્ર જગતમાં અંતે ભારતવર્ષમાં એક અંધકારમય વાતાવરણ જામાં ગયું હતું. પણ ભારતની એ એક વિશિષ્ટતા ગણા કે સદભાગ્ય આવી વિષમ પરિસ્થિતિ સમયે કે મહાન શક્તિનો પ્રાદુર્ભાવ થાય છે.
ચાઈ
-
મહાકાતના ઉદય
સસારમાં પુગે યુગે જન્મેલા નાનાં મેટાં મહાપુરુની જન્મકાળની TM વિચારજી શ્યામાં ભાવે તા એક વાત અવશ્ય ફલિત થાય છે કે; રાજકીય, સામાજીક અને સાંસ્કૃતિક પરિબળે'માંથી જ મધુ, જન્મે છે, માપુ કાંઇ માપુÌી ત્યાંજ ાદા જન્મતા નથી. સામાન્ય પાત ધરામાં
F
..
AC
ˇˋ
મ
1b
સમ
સ
મ
+
.
દા. તઃ- રામચંદ્રજીના જન્મ સમયે રાવલ અને કુંભર્યું, તાકા અને મરીઝ, ખ્ર્ અને દૂધવા વિ. રાક્ષસી વૃતિ ધરાવનારા પરિશ્મા માનવતાનર અને સસ્કૃતિના પ્રવાહ રધી રહ્યા હતા એટલું જ નહિં; પણ જનતાની સ્વાધીનતા છીનવાઈ રહી હતી; જનતાની ઉપાસના પર તલવાર તેાળા રહી હતી; અને જનતાની મુરેટના ગગનને પણ
અમુક પ્રકાયાએ એકન કાઢત્વના કારખા ધનમાં જકડીને દાનમાં આપવાની ને વેચ માં
ખળભળાવી રહી હતી. દેશકાળજે આ પરિસ્થિતિ એ મૂકવાની અમાનવીય પ્રથા ચલાવી હતી. સ્ત્રીસ્કાઉ ાર રામ જેવી ક્રાન્તિને જન્મ આપી. જરા સત્
૧૫
પશુ એ જન્મતા ામ છે. જા જન્મ ઈરસ્થિતિને આજની ભાષામાં કહીએ તેા કામ પણ મળપુરૂષના દૈ વર્ષે ક્રન્તિ જન્મે છે.
''
શીશુપાલ અને ક્રૂસના અત્યાચા
જ શ્રી કૃષ્ણને ઉપયત કર્યા હતા. આવી વિકટ પરિસ્થિતિમાં જ ભ. કાવીર રૂપે એ ભાન્તિને જન્મ થયે, જે માક્રાન્તર્ષે માત્ર જૈનાને જ નક્કી, માત્ર પૂ ભારતને નથી પગ સમગ્ર વિશ્વને જૈન દર્શન રૂપે એક સહુરાત્વ અર્પણ કર્યું.
એની વિષમ પરિસ્થિતિ સામે ભ તમમ્રુદ્ધ મેગ્સે માંડવાની શરૂઆત કરી ચૂકયા હતા. પણ વર્ષો ષમાં જે ભન્નતા લાધેમાં રૂઢ થઈ હતી, તેના ઉચ્છેદ એટલે સરળ નહેાતે, એ માનસને પલટા વવાને બહુ જ પ્રબળ દેલત અને મહાક્રાન્તિની જરૂર હતી; જે ભાવન્તિનું દરજી આજથી પચ્ચીસો વર્ષ પૂર્વ ભારત વર્ષના પૂર્વી અમલમાં વિકાલી નગરીનાં એ રાજભવનમાં પ્રગટયું હતું જેને અઢી સત્તર વર્ષો પછી પશુ ભૂલી શક્યા નથી.
જન્મ કલ્યાણક”
ભ. ભાવીર પ્રભુના જન્મદિવસને આપણે જયન્તિ કે ઉત્સવ તરીકે ન માનતા જન્મ કલ્યાણક તરીકે માનીએ છીએ કારણો જૈન ન માદશ જન્મમાં નથી; નિર્વાણમાં છે. અર્થાત કરી વાર જન્મ સરજીની મુક્તિમાં છે. આ આવ્ય પાયામાં ખોને જ ભ. મહાક્ષીર પ્રભુના સ ંવત્સર
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________
૧૬ ૬ = a gas Raag gg gg BHE RE HER બુદ્ધિપ્રક્ષા
જન્મથી ન ચલાવતાં નિવાથી સર મળે છે. પ્રજાપતિ સદાતપુત્ર સાથે એ વાતત એવી તેને કટલે જન્મ શતાં લિવ કે અતિ ભાતને અલાલ શાસ્ત્રમાં બંધ છે. જેથી તેમ જણાય પ્રસંગ છે. જૈન દર્શને આથી અને વ્યવહારથી કે પ્રભુ મરીને એ નીચલા વરેષાં જતા અને એ જ છે,
તેમની સાથે હળતા મળતા હતા. સત્યને છે
જનાને ઉત્સાહ આપતા, ભાતની ખબર લેતા. “અદભૂત વાણ પ્રણાવ”
અને હાઇ એલાઓમાં હસીને પીવાન બનવાની જે પુરાને લંગાટી જેટલીય પરિષદની કામના ભાણા અને પ્રેરણાનો સંથાર તા. મહેતા, પરવા નોતી. પુણે - વર્ષ સુલતાને ધર્મલાભ લેવડાવતા, જિ મુનિને ગમ ગામે-ગામ ફરી વાર પ્રવાહ પાસે બોલાવી નાથાસન આપતા. મધરાજ એણિક વહેવડાવ્યું. એમના માં કેટલે પ્રેષ અને કરણા અને રાણી ચેઘણાને ઝગડે પતાવતા. મધમાર
રાષાં !િ એની પના જ ભાવાત્માઓની જેવા ફાયર બને તો ફરી એને વીર્ષવાન-ઉત્સાહીત અને અનીની રિવા બસ છે. એમની વાણીમાં બનાવતા. ચંદનાને ગૌરવ અપાવતા. અને ચંડકૌશિક જય માર્ગ . જે ભાઈ હતું. એટલે જેવા ભયંકર ઝેરી નાગને પણ પ્રિમ કહી સંબોધતા જ તેમની વાણીમાં પ્રભાવ છે. ભાષાન્ય જન મહાવીરમાં જ “ મી ” “દાળ" અને સમાજ સલામી સમજી છે તેવા તે લે ભાષા “જનસેવા ” ના દર્શન થાય છે. વાપરતા. એ વાણીમાં રાતે સીધા ચેટ કરનારી તેવત પ .
સમાનતા” જેમ કે બંધારીના પંજા મા ઊંચ-નીય અને જાતકની જે આંધી વિભળતા તેમના દેવા જ ઉડતા હયાં વા૫ક થઇ ગઇ હતી. તેની સામે ભગવાન મહાવીર
નગની ઉઠતા; માત્રા અને ઇતિહાસ કહે છે બળવો પિકા. વ્યવહારમાં પ્રસરી ગએલા કેળવાય હભેળ + મ પ આપવાની તેમની સામે વિપ્લવ જગાડી પિનાની ધMછાયા નીચે.
ન એલી બાત રામાયક હતી; હાયના તારને બ્રાહ્મણે અને કોને આકત્રિત કર્યા એટલું જ નહિ ઝાકઝણાવી નાખનારી હતી, સાથે તેજ વૈરાગ્ય પણ જન્મી ઊંચનીચ છે જ નહીં, પણ મને પ્રેમ અને કયા વર્ષ માં હતી. એની વાણુને બાધિન છે; બ્રાહ્મણ કુળમાં જન્મ્યો હોય પણ એની તેની - રાખે સુપ્તાભાગને ઢોળી અગ્રત કર્યા છે. અને પ્રવૃત્તિ અને નિ હિંજામ-પાપમય હોય, તેથી તેમની રાણ કરી અને સિકલ બદલી નાખી છે એ ઉગ્ય કહેવાય? શુદ્રમાં જન્મ લેય એવાઓને પુનર્જન્મ આપે છે.
અને સંત જેવું સરળ સમભાવી હાય હાય,
એથી તે નીય ન ગણાય. આ કમને સંદેશ આપી જનસેવક'
આચારને ધાન્યતા આપી. તેમના સંઘમાં ભલે એ પ્રેમમૂર્તિ પ્રભુ પ્રેમના પ્રેરાયા પગે ચાલીને ચંડાળ મેતા–હરિઅલ્સ) વિ તમામ જતિનને wામે મેં ગરીબની ઝૂંપા માચે જતા-આવતાં લેકે સ્થાન આપ્યું છે. માનવ માનવ વચ્ચેની ઊંચ-નીચની માથે હરતા, વાત કરતા અને તેમના અન્ન દિવા ભેદી બ્રાતૃભાવનાને સંદેશે આપે અને
એ જોઈ તેમને દુઃખ મુક્તિ અને તે કેમવાદની વિકૃત ભાવનાને વિદારી નાખતા, તેઓએ સનેમા પશુ સંભળાવતા. કુંભારવાડે જઈ કહ્યું છે કે જન્મ ભાગથી જ ઉચનીચ થવાતું નથી
ભારે વચ્ચે પણ કરવા અને તેમાંના એક કુંભાર મુણ અને કર્મ જ હીંચ નીચનું ખરૂં ધિરણ છે”
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________
1
2
નાબહત્તા”
નોતિને પ્રજાહિત કરનાર છે. કર્મરૂપી ઈશ્વરે છે. . તેવી જ રીતે જે રીઓ માટે ધર્મના સંયમ યોગર પતિ સૂત્ર છે તે વખતની. મિાજના દ્વાર બંધ હતા તેના ભાણા ની રમુખત્યારયાદી અને સ્વાર્થની ચક્કીમાં પીસાતા કરીને મુખ જેટલે સમાન અધિકાર છે. માનવ સમુદાયની રિયતિ જે મહાવીર ખૂબ મારી પણ પિતાના આત્માની કક્તિને વિકસાવી ચિતન કર્યું. ખ બની છે. તે પાર કરી
નિવ7 વિનમ્ એ વ પ્રગટાવી અને સ્ત્રીને ગુલામીના બે ખાડામાંથી ઊંચકી
અહિંયાની વાતને ફેરવી શેડા વખત પહેલાં ભારતની વધી . આજ કારણથી આજે ભારતમાં કેવળ જણાયનમાં જમા રાખી એનું મહત્વનું સ્થાન
મુલાકાતે આવી ગયેલ અમેરીકાના પહાન પ્રખર એ જ છે...ગન ધર્મમાં નારીને તા તરીકે , માયાવાદી માર્ટીન લ્યુથર કીંગ જુવ્યું હતું કે “આ પણ છે, પણ તેનું ગૌરવ વંટો, જારે મહાવીરના ભૂમિમાં હું પગ મૂકું છું ત્યારે મને થાય છે સંયમ ત ની સ્વતંત્રપણે મહાન બને છે. જાણે મારે પુનર્જન્મ થઈ રહ્યો છે. આ જ મહાવીર જેવી બની એ છે.
માટીમાંથી પેદા થલ ગાંધીને બ્રિટિશ સલ્તનતની સામે જે હિંસકે નાત દ્વારા સ્વરાજ્ય મેળવ્યું
છે તે અજોડ છે એટલું જ નહિ પણ જગતના રાજકીય ક્ષેત્રમાં એ વખતે યુદને મહત્વનું
* ઇતિહાસમાં સદા અમર રહેશે. શાન મળ્યું હતું અને એમની પાવક પ્રકૃતિને
જ રાખવા “yતમાં મને રવ સંપરે” જ્યારે મેં જોયું કે મહાત્મા ગાંધીજી પહેલાં એવી માન્યતા પ્રચલિત કરવામાં આવી હતી. અનેક ઋષિ-મહર્ષિએ અને બુહ મહાવીર જેવા મોએ ભાવનાથી રંગાઈ એકદા મનુષના સ્વાર્થ સંતોએ અહિંસાનો ભંગ પ્રસરાવ્યો છે. ત્યારે અને પિતાની સરિતા વહેવઘવતા હતા. આ ભૂમિના સૌભાગ્યને હું વંદુ છું. ”
શ્રીમહાવીરે એ ભાવમાં કાતિ કરતાં અને પાત્ર પાલક” મહાવીર એક જણાવ્યું કે “દુ સંસામાં દશ લાખ એવી વિશિષ્ટ કોટિના સંત હતા. મહા માનવ ભલાઓ સામે યુદ્ધ કરવા કરતાં એક આત્માની હતા, એમના જીવનના બધાં પાસાઓને સમજવા સાથે તાદ્ધ કરીને જવ મગર એ વધારે ઉત્તર કે માનવ બુદ્ધિથી પર વસ્તુ છે. છે” લે ભાઈ ભક્તી સાથે લાવા કરતાં મહાવીરે મહાભિનિષ્ક્રમણ (દીક્ષા) કપ બાદ વાયના સામે લડવાનું મહત્વ જમજવા લાગ્યા. છઘા વસ્થા કાળના સાડાબાર વર્ષના સાધના કાળમાં * અહિંસાની તાકાત
પણ તેઓ કેઇ એક જ રસ્થાને રહ્યા નથી. તેઓ
ગામા ને ઘાઢ જંગલ સ્મશાન ભૂમિમાં વિચમાં 2 વખતે હિં યો મેટા પ્રમાણમાં થતા અનેક વખત રાંઢ જેવા જંગલી મુલકમાં પણ જણે હતા. લેકે માનતાએથી સ્વર્ગનું સુખ પ્રાપ્ત થાય
આવ્યા. તેમણે તેમની સાધના કાળના ૪પ૧૫ છે. એથી લાખે નિર્દોષ પશુઓની કતલ થતી. દિવસમાં ફકત ૦૪૯ વિજ ભોજન લીધુ અને
શ્રી મહાવીર એ બધી છેષણા કરી કે તે પણ કેવું ઢવિહીન,! સ્વાદ વિહીન! તેમના જિ: જોતિ છે. આ એ જ્યોતિ રથાન છે. શરીર પર માર, મધમાખી, ભમરા, સાપ, વિછી કામ, વાણી અને મનના યોગે કડછી છે, સરીર
(અનુસંધાન પાન ૧૮ }
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________
૧૮ :
હું અસંધાન પાન નું ચાલુ } મેક્ષ પ્રાપ્ત કરી શકીએ. આવુ સરવૈયુ તીય કરાએ કાઢયુ'. આવું સરવૈયું. અનેક મહાત્માઓએ કાઢ્યુ, અને છેવટે ચેડા વખત પહેલાં જ પૂજ્ય મહારાજ શ્રી મુદ્ધિસાગર સુરિશ્વરજીએ કર્યું, ધન્ય છે આવા પવિત્ર આત્મામાંને! આપણા આત્મામાં પણ તેટલી જ શક્તિ છે, પરંતુ માનીય ક્રમને ક્ષય કરી રાકતા નથી તેથી જ રખડવું પડે છે. મેદનીય એટલુ બળવાન છે કે તેથી આત્માને પોતાના સ્વરૂપમાં ટકવા દેતું નથી.
--
--
***
Ba
-
BA
પ્રથમ સમ્પંગ દાન પ્રાપ્ત કરવુ જોઇએ કે જેથી જર્ડ અને ચૈતન્ય એ જીવા૫ ‰ તે સમા, પછી સમ્યગ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરી આત્માનું શુદ્ધ સ્વરૃપ જામુ જોમ અને ત્યાર બાદ વસ્વરૂપમાં સ્થીર થતા જાય અને વૈરાગ્ય માપેઆર પ્રાપ્ત થાય છે. અને ધીમે ધીમે મેહનીય કર્મના ક્ષય થાય છે, પછી મુર્તિની પ્રતીતિ અાત્માને થઇ જાય છે. તે અમુક વખતે મેક્ષ જર મળે છે. આવી સ્થીતિ પ્રાપ્ત કરવી તેમ જ ખરૂં સુંખ છે, શાંતિ છે, અને તે મા બધા માં સમાવે છે. જૈન ધર્મ તે ધણી જ સરળ રીતે સમાવે છે.
S ! બુદ્વિપ લા
આપણી દીવાળીનું ખાતું ખરવૈયું ગયુ. ભાજા રા બધા દેખાવે છે.
દેશ તે પુરો તેવન્સ મૅન સત્તા વગેરે જે સારા અને સુખના પ્રયોગ મા તે પણ જણ બધા પુદ્ગલોક છે. દુ મનો વખત આવ્યા તે પ પુગાય છે. આત્રા પુદ્ગલી પ્રયોગા આષણા આત્માને અને મા મને ચાયા ગવામા કર્મમાં જ બધું ચયા માટે આવા પુદ્ગલી મોગા શલે માળે અંત નય પણ તેમાં જેટલા રામ છે. ચા. તેટલો વિતત્રપદ ચેળવવાના રસ્તા ખુ થયા. અને તેજ સાચા રસ્તે છે. મનુ' શ્રી પાર પ્રશ્ન બતાવી ગયા છે અને અત્યારે મુનિમાં બતાવી રહ્યા છે. તે રસ્તે માપીને મનો ૧૬ ટક નાખીએ તાજ શાશ્વત સુખનો આય પ્રાપ્ત થાય તેવા દિવાળી ખાપણું સોએ જનની તે આપણ્ બ્ છે,
( મનુષધાન પાન નું ચાલુ.. ) વગેરે વેચે ડખ દીધે, શમાં ખીા કમા બે પગવચ્ચે સેવાળીયે ખીર રાંધી, મહા લયમ
'ડોશિષે ડંખ દીધે; વિષાળાની કડકડતી ડી હેાય, પનાળાના અગ્નિ વરસતા તાપમાં કે વર્ષાની ધનધાર ઝાડીગામાં ત્રાટકતા ઝાપાયામાં પુણ સા નગ્ન દેહે ધ્યાનસ્થ પા~ અવિચળ રહ્યા.
જૈન મુની જેતે ધસ્યાર, કુટુંબનીલા, લક્ષ્મી વગેરે બાત ત્યાગ ક્રમે છે, સ્પમ મ તે શુદ્ધ ચારિત્રમાં સ્થીર છે, દેના ઉપર પણ માહ ઉતારી જ્ઞાન અને વૈરાગ્યમાં છત પસાર કરે છે. તેમ તા માક્ષ મળવા જ જોઈએ. તેગ્મા પોતે તરે છે અને બીજાને તરવાના મા બતાવે છે. તેવા પુરૂષને ફરી જન્મ ઢાય જ નહિ મુક્તિ એને મળવી જ જોઇએ. જૈન ધર્મી ગૃહસ્થ પણ તે ખારવ્રત અંગીકાર કરી. સમગ જીવન ગાળે તે નિશ્ચમ તે પણ મુકિત મેળવી શ આાપણે દિવાળીનું આવું સરવૈયુ કાઢીએ અને મૂંગા હિસાબ કરી જુના ક્રમની નિરા કરી નવા કર્મ ન બધાય તે આપણો દિવાળી ઉજવી
અહિંસાના મુગટમતિ, સદાના" સાગર, નખના મેરૂ અને ત્યાગમાંના શિરામણી મહાશ્રમમાં નિત્ર ૫ જ્ઞાતપુત્ર જગતના સર્વાં સપ્રાયેમાં રહેલી આચાર વિષયા ખાખતેમાં ખૂબજ આાગળ નીમ જાય છે. જગતના ઈતિમાં મહાવીર અજો.-તીય છે, ભલે કાઈ અપ્રદાયે વિશ્વાસમાં, સેવાના એ શક્તિમાં, કેમ જ્ઞાનમાં વ
ગ
સાર્થક થાય અને મહાવીર ·ભુની માફક આપણે પણુકાએ શૌય° શ્રેષ્ઠતા પ્રાપ્ત કરી હશે પણ અચાર
શુધ્ધિમાં, મનશુધ્ધિમાં, અહિંસા તે ઉદરતા,ત્યા અને તર્યું ખાવા જે શ્રેષ્ઠતા બતાવી છે, પારાકાષા મારી બતાવી છે તે અતિભવ્ય છે,
આ દિવસને પહેાત્સવ કર્યો તેમ કહેવાય. નિષ્કામ કરવાથી ક્રમ ચઢતા નથ! તે બધી હકીકત અાત્મ ચૈત્રી બામદ ક્રિસાગર સુરિશ્વરજીએ યાત્રના પ્રથમાં પુરેપુરી દર્શાવી છે. તેમાં આપણે ક મેષ લગ્યે ક્રુગન, ક્રાનીની અને કીર્તિતા ત્રણ્ મી દરેકને સતાવી રહ્યા છે. તેના ઉપરના મેદ ઉતારી જો આપશે મેહનીય ના સન્ન કરી ચકીએ તે
ગુણેમાં એટલે કે ચારિખમાં મહાવીર આવે . જગતના પર શ્વેતામાં રત છે એવા શ્રી મહાવીર પ્રભુના જન્મ
આ
જ
Page #29
--------------------------------------------------------------------------
________________
ઇતિપ્રથા ૬૩ BEE = ૩૬ HERE BE ૧૯
••
se
:
C
=
1111
= . !
એક જ ચિનગારી..
. ભગુભાઈ શાહ
POL.
- “ઉપવાસ કે કંઇ પ્રોતના માત્ર આ ત્રણ જ શબ્દ રાજા ઉદયનના જવનને બદલી નાખે છે. એનું કેવું જીવન ને વે બાલ એ માટે તે આ વાત જ તમારે વાંચવી પડશે પયુર્ષણ એક નિમિતે મા વાત મળે પરંતુ અનિવાર્ય સંજોગોમાં એ અમે પ્રગટ ન કરી શક્યા તે આ અને પ્રગટ કરીએ છી ....... તંત્રી. }
જા એ કપડી ઇસીને બેવી લા!” જોર પંખવોન આવીને સી અને દેવાધિદેવને વિતરા નગરના રાજ બદાયમાં ધમાચકડી લઈ ગયે. જાઓ, સેનાપતિને ખબર આપ કે લશ્કર મચી ગઈ છે. વાતાવરણ ઉમ છે. ઈ ઘડીએ શું યાર કરે. હું પણ તૈયાર થઈને આવું છું, અને છે કે ની જાતું નથી, કારણ કે રાજવી ઉજજયની તરફ કૂચ કરવા તૈયાર રહે” જનને અ યારે અરેરે ભભૂકી રહ્યો છે. પણ
આમ આખરે રાજવી ઉદયનના કોપનું નિશાન નાય છે જવાનમાં પણ ખાક થઈ ને એ એક ઉજજયનીના રાજવી ચંડuહોત બન્યા, ......... જય સીને માથે તેનામાં રહે છે,
“મહારાજાને જય હે. અન્નદાતા આ વ્યવન ! આપણા બધાજ હાથીઓના મદગળી ગયા
હારી મા પેટીની દાણ આપતા નથી” જાણે બાકી છે તેમ જણાળાના અધિપતિએએ આ બે મામમાં ઘી નું
“રાજન આ પેટી મારી નથી. આપ કહો તે
અને એ જવાળાએ જાતમે આસમાને પહેચી.
દાણ આપું પણ એ પેટી આપના રાજયમાંથી
જે કઈ બોલે તેની છે.” “હાથીઓના મત મળી ગયા !” “હે રાજન ! કોઈ મહા હાથી રાત્રીના માલી એ “પેટીમાં શું છે ?” તે જોઈએ”.
“પિવી મુતિ, રાજન!' મહા હાથી અને એણે રાજને પ્રકાશ
૨ ને પ્રારા “સમાંકને રાજવી ઉદયને રાજસભામાં જાણે “મકા હથી તે ઉજજયનીના ચંડઘોત હાજર રહેલ હુ સાંભળે તેમ કહ્યું “આ વહારી,
કહે છે તેમ જે ઇ આ પેટી ખેલછે તેને તેની મહારાજ દાસી નથી”
આ દર જે કાંઈ હશે તે મળશે.” સી પણ નથી. હાથીમાના માં મળી એક બાજુ પેટી ખોલવા મા થયે, બીજી મામા ! અને દેવાધિદેવની દેવી મુર્તિ પણ નથી ?બાજુ નગરમાં સમાચાર ફેલાતાં જન મુદાયના
Page #30
--------------------------------------------------------------------------
________________
૨૦ age a RR RRBs 8 H 8 8 HER બુદ્ધિપ્રજા
ટોળે ટોળાં રાજસભામાં આવવા લાગ્યાં. જસભાને “અરે!” પતિ પર નજર તાજ રાજવી ભાવખંડ પણ ના પડવા લાગે. રાજમહાલયમાં પણ ના મુખમાંથી અને સુયા દગાર નીકળી પડે. આ સમાચાર પવનની પાંખે ચઢી પહેચી મા. કા...........!
રાજસભામાં કોઈ રામ તે કઈ રોમાન, મરવું કદી ન કરમાતા કુલની માળા મા કોઈ વિષ્ણુ તે કોઈ શંકર, કેરી કૃષ્ણ તે કોઈ કરમાઈ હતી. દેવી પ્રતિમાજીનું દેવી સેવા કાજ મહાદેવનું નામ લઈ પેટી ખેલવા પ્રયત્ન કરે છે ઝાંખુ થયું હતું. પોઇનું નસીબ દાદ દેતું નથી. રાણીવાસમાંથી રાણી અને એટલે જ રાજા કમડી ને લાલ પ્રભાવતી પશુ સ્નાન કરી, ઘર કપડાં પહેરી લાવવા આજ્ઞા કરી. રાજસભામાં આગ્યાં. રાજમાતાને માટે માર્ગ ખુલ્લે પણ કબડી દાસી અને પ્રતિમાજી વિતા થતાં વાર ન લાગી પટી પાસે આવનાં અશ્વિન નગરને બદલે ઉજજયનીમાં હતા. પછી કાળ આવે પ્રભુનું ધ્યાન ધરી પેટી ખેલવા માંડી અને તેમાંથી આવેઅને માળા પણ કરમાયને જ! અજાયબીની વાત તે એ બની કે એ કેમળ હાથે
વિતભયનગરની કુનડી દાસી જવાનીના પેટી ઉઘાડી એટલું જ નહી પણ પ્રભુ મહાવીરની
રાજરાણી બનીને આવી પણ જાયે સાથે સર્વનાશા દેહ પ્રમાણ પ્રતિમા બહાર કાઢી.
યુના વાદળ લેતી આવી. આ અમારી પ્રતિમાની સેવામાં શ્રી રાજવી યિન ન દિવય જુવે છે ન સહ, સીને રાખવામાં આવી હતી તે અડી હેવાથી એજ ધન છે ઉજવી ! એક જ વાત છે સૌ પ તેને કુબડી દાસીને નામે જ ઓળખતું સંડવોને હરાવવાની !! ગો જ બાન છે ને
સમય અને વહેણ ની રાહ જોતા નથી. પ્રતિમા પાછી લાવુ 11! રાણી પ્રભાવતી આ દુનિયાની વિલય કઈ ચુક્યા હવા સાથે વાત કરતી, અતિ ઝડપે કર હતા. બડી દાસી પણ કુબડી મટી રૂપસુંદરી બની કરતી રાજવી ઉડયનની યાત્રા સેના હજજાની હતી. ગાંધાર શ્રાવાની માંદગીમાં ચાકરી કરી, જડી સમીપ આવી પહોંચી. ઉજજ્યનીના ભરિ પણ નહી મેળવી હતી અને એના સેવનથી એ પસુંદરી બની. સ્વાગત કરવા તૈયાર જ હતા.
રૂપ મળ્યું અને દાસીએ રાજરાણી મરે. પના નાદથી, એકી અવાજે પણ થવાનું ધાર્યું.
પિતાના પક્ષની જય પિતા પુલવી પટપર મારા છે કે રાજ ઉયન. નહિ નહિ
બાખડી ર હતા. જાત જાતના ઘા ઝીલતા, મરતા એ તે મારા પિતા તુલ્ય કહેવાય છે અને એની મારતા, લાલ લાલ લેહીના રંગથી હા, મરવું નજર ઉજજયનીના મહારાજા ચંડ ધોત પર ઠરી. કે મારવું એકજ નિશ્ચય સાથે આગળ વધી રહ્યા હતા.
આખર જરી ચંપ્રદ્યોત સાથે નાસી જવાનું "મહારાજ ઉદયનની જય” ના કર્યું. ૫..... પ્રભુવીરની મૂર્તિ વગર “સવીર દેશને બહાસન ઉદયનની જન્મ કોઈપણ સંજોગોમાં જવા તે તૈયાર ન હતી. “સાષિરાજ ઉયનની જય” ના નાદેખી આખર જેવા રાજવીએ એના જેવીજ પ્રભુની આકાશ ગાજી ઉછું. ભાવી આખર સજાવી મતિ બનાવી અને પ્રભુની મુળ મૂતિની જગ્યાએ ઉદનની પડળ જઈ બેઠી અને રાજવી સંપ્રદ્યોત આ પ્રતિમાજીને સ્થાપન કરી, નેક રાત્રે દાસી જીવતા કેદ પકડાયા. અને પ્રતિમાને લઈ અનલગીરીની મદદથી પ્રભાત “સેનાપતિ, અહિજ પઢવ ન.િ” થતાં થતાં તે ઉજજયની પહેચી મા.
“જી મહારાજ.”
Page #31
--------------------------------------------------------------------------
________________
II
“અને સાતમા પણ અહિ જ રહેવું પડશે” “મહારાજ, આજે એમને પણ ઉપવાસ છે.” જેવી મહારાજની માહા.”
સારું, જા.” રાજાએ રમાને પાની જોત જોતામાં ઉમે છટા અને વાત વાતમાં માતા મા. નગર ખડું થઈ ગયું. ચંડપ્રદ્યોતને હરાવી જય
શું કહ્યું? ઉપવા?” રાજવી મહા નીમાં રાજન અને પ્રવેશ કર્યો. સીધાજ ગયા દેવ મારતાં મારતાં વિચારવા લાગે “ આજે એમને છ મંદિર અને પ્રભુની મૂર્તિ ઉપાડવા ખૂબ ખૂબ પ્રયત્ન સંવત્સરિક દિન છે. એ પણ પ્રભુ વીરના ઉપાય છે. - પણ નજ ઉપડી.
તે તે એ મારા સ્વામિiાઈ અમે બને
એજ પ્રભુના ઉપાસક. એ કેદમાં હોય અને છે વિતભાયા નગર છૂળથી દરાશે. પ્રભુની પ્રતિમા પ્રતિ મણ ર તે પણ સાંવત્સરીક એને મેં દુભા બીજ રહેશ” એવી આકાશવાણી સાંભળી ઉદયન
અને હું ક્ષમા માંગ્યા વગર પ્રતિક્રમણ કર્યું પ્રતિરાજ નિરાલાને વિજયી લકર અને કદી રાજા
ક્રમણમાં “મિચ્છામી દુક” પાડવું કાને શેના સાથે પાબ પી. દાસીને ઉપાડી જનાર રાજવીના જે સજાના સંપ્રદ્યતન ન ખમાવું તે ખખત લલાટ પર “દાસીપતી” શબ્દ ડામથી પડાવ્યા, ખામણા મારાથી કેવી રીતે થાય છે અને કરે તે
રસ્તામાં જ ચોમાસ થતાં કામ કર્યું. દસ એ શું ફળદાયી થાય! ના, ના, એ દંભ કહેવાય, અને સાથે લેવાથી એ દયાપર નગર નામે ખાટું કહેવાય.
તો..... તે એક જ વાત, એક જ રાહ અને આખરે પધરાજ પર્યુષણના દિવસે આવ્યા.
છે. તેની ક્ષમા માગવાને.
ક્ષમા માગું છું કે હું રાજવી શક્યતા “રાજન ! આજ આપણું મને !"
ના, ના, રાજવી એટલે શું? મારી ફરજ છે. “તમારા રાજ માટે જે કરે તે જ, ” સંપ્રદ્યોતને કેદમાંથી મુક્ત કરવાને. મારા ધર્મ 'જી, મહારાજાએ આજ્ઞા કરી છે કે અાજે છે મારા સ્વામીબાઈની ક્ષમા માંગી તેને ફરી તેના બાપના માટે આપ કહે છે રોઇ બનાવવાની છે.* અસલ સ્થાને બેસાડલાને નહિતર હું બી.
રાજવી ચંડાલોતના મનમાં વહેમ પડશે, ઈ આ વિચાર આવતાં જ સજન ઉો, ચા, દિવસ નહિ ને આજે કમ-પુત્ર છે. જે હોય તે ખરું? ના, ના, દેશે અને પોતાના હાથે જ ચંડવોતને
“જા, તારા રાજા માટે જે રસેઇ બનાવે મુકત કર્યો, બેટયા અને ક્ષમા માગી, હું પદ ઓળ જ મારા માટે બનાવજે”
ગવું, નમ્રતાની છત થઈ આજ અમારા રાજવીને ઉપવાસ છે? લલાટે લખેલ “સી પતિ” શબ્દ ઢાંના ઉપવાસt”
હીરા જડીત મુગુટ બનાવી આપ્યા અને ઉજ્જવનીનું , આજે સાંવત્સરીક દિન હોવાથી
રામ પાછું આપ્યું તેઓશ્રીને ઉપવાસ છે ”
આમ, ખ અંતઃ કરણના શિરછામી દુકાઈ સાંવસિ દિન ઉપવાસ તો તે મારે એક પરાજીત થયેલ, કેદ પકડાયેલ. દુશ્મન રાજને આ ઉપવાસ છે ભાઈ.”
ફકત પોતાના જ રવામિબંધુ છે સાભળતાંજ માથી
ડી સાચા મિત્ર અને સ્વામિબંધુ મણ પિતાના અને સમાચાર ઝાએ મહાન ઉદયનને સરખા કરી રાજપી ઉદયને પ્રભુ વીરનો ધર્મ દીપા. વાખા, અને રાજવીને ઉડા વિચારમાં મામા.
“અમે જરા ને ધમે શા” “શું કહ્યું?" રાજવી ઉદયને રી પુછપું.
Page #32
--------------------------------------------------------------------------
________________
b
ill
રર aaa Baa aaa aa E = = = = = = = = BR બુદ્ધિમાં
૧ર
=
અર્થ...
કડ
.: WY
લે ચીમનલાલ રતનચંદ સડસા.
•
•
•
“
ક
જ
(અષાઢ વદ સાતમના શુક્રવારના રોજ મુનિશ્રી ધનવિજયજી સમાધિસ્થ બન્યાં. તેઓશ્રીના ગમનથી રાજપુર સંઘ ખૂબજ ગમગીન બને છે. અને તેમના સંદેશને યાદ કરે છે. પૂજ્યશ્રી તરફ ભક્તિભાવ દર્શાવતું શ્રી સાંડસાના અંતરનું આ કવન સદગત પ્રત્યે નાની શી એ અંજલી આપી જાય છે ........તંત્રી)
માં રે કયા રે ગુરછ કયાં ગયા.
ગુણે અમે શું સંભારીયે. હમણાં હતાં મુરજી કયાં ગયા.
રાગી બનાવી લીધી ઝટ વિદાય..ગુચ્છ પ્રારા ૧૨ પાટે બેઠા હતા ને પી ગયા.
સુનું લાગે છેસ્વામી આપ વિના.
સ્વપના અર સાજી વિના ઘડી ન રહેવાય રે.
વહી ગયે કાળ. ગુરુજી મારા, ૧૩
એરળ હતાને કાર રેમ થયા. ગજી મારા ગુણયલ ગુરને વંદષ્ણ |
દવા ન લાવી અમે ઊપર પગાર...ગુરુ મારા. ૧૪ સતાવીસ ગુણેરી શેલત શતદાત ત્યાગી વૈરાગી મારા વીરરે..ગુરૂજી મારા. ૨
રૂણી છીએ અમે બાપના.
ઉર્ષ મુકત કીધા નહી લગા...ગુરુજી મારા. ૧૫ #ાંત વને ભરી દેવાના આપતા. જોતા જનોને ધર્મ જાગૃતી થાવરે...ગુરૂજી મારા !
, કઢી આપે અમારી ના કરી.
સેવા કરવા હતી ઘણી હરે...ગુરૂજી મારા. 13 સીનેર ગામના ત્યાગી વીરને વંદણ હરખ “રખા પધાર્યા હતા આ પરે. ગરજી મારા. ૪ યાદ આવે છેગુરજી ઘડી ઘડી.
સંભારીને થાય છે દુઃખ અપારરે..સુજી મારા, 1ઈ માતા પિતાનું નામ આપે શેભાવ્યું.
ધાનું લખું ગુચ્છ શા કામનું ચારિક લઈ પાવું તને પવિત્રરે...ગુરૂજી મારા. ૫
લખવું હવેતો ના લખ્યું હારે...હજી મારા ૧૮, ન્ય વિજયક ધન્ય ધન્ય આપને.
રાજપુર સંધતી વંદણ સ્વીકારજો. . ઉજજવળ કીધુ આપે આપનુ કુળ...ગુરછ મારા. ૬
આપણુના ચર્ણકમળ માર..ગુરુજી ભા. ૧૯ વાં અમારી શું આવી.
નીતા રાખી કરે તે માકરે..ગર મારા, વોક અમ સમા છે. આપને વિરોગ લાગે આકર.
“મિચ્છામી દુક્કડ આપીએણવાર અંબે માં ની વહે છે માંસ ધારે..ગુરુજી મા, ૮
A ગુચ્છ મારા રે
શાની મળશે સમી આપને. પર્વ પર્યુષણ, રડાં આવયાં.
વધીએ અમે અંતરથી ઉગાર..ગુચ્છ માસ ર૧ હરખ હતો સૌને અપર પાર...ગુરૂજી મારા. ૯
ખમ્મા ખમ્મા ગુર છુ આપને, વહાલા ગુરુજી આમ શું કર્યું
ધન વિજયજી ધન્ય ધન્ય તમ અવતા. તપસ્યાએ કસ્થાન બહુ ભારે.. ૧૦
- ગુરુજી મારા.૨૨. છીપાશ્રયમાં શી રીતે આવી.
ચિન”. અરજ કરી વિવે. હક્ક અમારે બાઈ રડી જરે..ગુરુજી મારા. 11 સેવા માગે આપની વારંવાર ગુરુ મા. ૨
Page #33
--------------------------------------------------------------------------
________________
બુદ્ધિપ્રભા = = = = = = = = = = = = = = = = = = = ૨૩.
દ
કે
•
ટચ
સ્ટાર
-
---
| શાન્તિની શોધમાં...
?
લે. નાગકુમાર મફતી.
( શ્રી માતા પિતાના વ્યવસાયમાં ખૂબ જ વ્યસ્ત રહેતાં હેવા છતાં પણ “વૃદ્ધિપ્રબા” માટે સદાય તેવા રહ્યા છે અને અનેકવાર તેઓશ્રીએ આપણને પોતાની કૃતિઓ આપી છે. પણ નિમિતે તેઓશ્રીને આ લેખ આવે પરંતુ અનિવાર્ય સંજોગોને લઇને અમે તે પ્રગટ નહતા કરી શકયા. આજ કાતિને સાચે મર્મ સમજાવતે તે લેખ અત્રે પ્રગટ કરીએ છીએ....તબી)
શાન્તિથી આપણે એટલા દૂર છીએ જેટલી આકાશથી પૃથ્વી દૂર છે.
આપણે પ્રતિક્રમમાં ભવ્ય પ્રાણીઓને સંભળાવીએ છીએ તે મો મા સતવન પ્રસુતં સર્વત હે ભવ્ય લેકો આ બધાં પ્રસ્તુત વચને સાંભળે. અને આ પ્રસ્તુત વચને કેવાં કેવળ શ્રમણ સંઘને જ નહિ પણ આખાયે બ્રહ્મલકની શાતિયાએ. જી -ગોદરા રાત્તિર્ણવતું અને સારાયેજગતનું કહ્યાણ થાઓ, વિમસ્તુ સનાત; બૃહત્ શાતિના લેખકે જે કહ્યું તેનું આપણે ઉચ્ચારણ કરી જઈએ છીએ. પરંતુ કેવળ ઉચ્ચારણેથી કે ભાવનાએ શાનિ આવે ખરી? આવવાની હેત તે કયારની આવી ગઈ કારણ કે આપણે સેંકડો વર્ષોથી શાન્તિનું ઉચ્ચારણ કરીએ છીએ અને હજારે. પીયા ખરચીને શાન્તિ સ્નાત્ર પણ ભણાવીએ છીએ પણ હજી શાન્તિનાં દર્શન નથી જગતમાં થતાં કે નથી આપવા માં થતાં,
શાન્તિની વાત કરવાથી શાન્તિ આવરી નથી. શાતિ માટેના સાચા પ્રયત્ન કરવાથી જ શક્તિ આવે છે. બ્રહદ્ શાનિનકારને આશય એવું લાગે છે કે શનિની ખેવના રાખનારે–જગતનું કલ્યાણ ઈચ્છનારે શાન્તિ માટે પુરુષાર્થ કરવો જોઈએ, સક્રિય કાર્ય કરવું જોઈએ તેજ સંઘ, જગત, જનપદ, રાજાધિપ, ગેષ્ઠિક પૌરમુખ, પૌજન વગેરેમાં શાન્તિ ફેલાય. શાન્તિકનારે પહેલાં પિતાનું મન સાફ કરવું જોઈએ, પછી પોતાનું ઘર સાફ કરવું જોઈએ અને પછી વિશ્વ શાન્તિની આશા રાખવી જોઈએ. જો લે ભર્યોપુરૂષે હજી પિતાનું ઘર વ્યસ્થિત કરી શકતા નથી, સંઘમાં શાન્તિ અહી શકતા નથી અને જગત શાતિની વાત કરે છે
Page #34
--------------------------------------------------------------------------
________________
૨૪ = = = = = = = = = = = BE HERE a ges બુદ્ધિપ્રભા
નામે મિટ મોટી વાત નથી લાગતી પ્રેરણાનાં વૂિ પીવાને બદલે આપણે કેવળ
શાન્તિ સ્તોત્ર ઉચ્ચાર કરનાર શાતિ પાટીયા ઉચ્ચાર કરી જઈએ તે તે કેમ ફળે માટેના પ્રયાસ કરે છે કે અમાનિત નાદેના આપણી શાંતિ એ છેઠની શાંહિ છે. જબ જનેએ પિવાના આત્માને પૂછ્યું દિલની નથી, ત્રસંઘચ નિર્માતુ શાંતિકા એઇએ, આપણે ભવ્ય પલટણ સ્વભાવવાળા કહેલી આ શાંતિ શું આકાશમાંથી આપે થયા છે ખરા? પલટાવા માગીએ છીએ ખરા? આપ ઉતરી આવવાની છે? કદિ નહિ. શાંતિ કે સ્તોત્રોચ્ચારમાં જ આપણું ઈતિ કર્તવ્ય માટે સાચા દિલને પ્રયત્ન શમણુસંઘમાંથી થઈ જાય છે?
થાય તે જ શક્તિમતુ ફળે તે રીતે ગૃહસ્થ શાંતિ સ્નાત્ર હજી કેમ ફળતાં નથી? સંઘમાંથી નિપજે તે માટે ગૃહસ્થ પ્રયત્ન શાંતિના સહૃદય સાધકને હાથે શાંતિસ્નાત્રો કરે રહ્યો. સક્રિય પ્રયત્ન વિનાનું ઓઠિય થતાં હોય તે ફળવાં જ જોઇએ. જે શાન્તિ ઉચ્ચારણ હજી હજાર વર્ષ સુધી શાંતિ શાનિનના સ્નાત્રોમાં કે તેમાં છે તેને બેણ તે ચે આવવાનું નથી. સાચી શાન્તિ માટે આપણું માનસ તૈયાર કરવા માટે છે. શાંતિ માટે પુરુષાર્થ ફેરવવા માટેની તેમાં પ્રેરણા પડેલી છે. તે
આભાર ને અભ્યર્થના
બુદ્ધિપ્રજા”ને વાચનક્ષમ અને વૈવિધ્ય સભર બનાવવામાં લેખકે નેધ પાક. સહકાર સાંપડે છે. અને “બુદ્ધિપ્રજાને આજ સુધી એલતું રાખ્યું છે. તેઓ સૌના ઉમદા સાથે ને સહકાર માટે અમે ઉપકૃત છીએ. સહકારનું એ ઝરણું અખલિત વહેતુ રહે એજ વિનંતી–તંત્રીઓ,
Page #35
--------------------------------------------------------------------------
________________
મુહિપ્રભા
૬ ૧ ૧
= R
s
a ૬ ૧
૬
૩
૫
૨૫
પવનની પગથારે.
લે. રાજેશ
બુદ્ધિપ્રભા"ના લેખકવંદમા શ્રી રાજેશનું સ્થાન અને છે. અત્યાર સુધીમાં તેઓશ્રીએ આપણને થવ પરામ આપીને સુવાલીત કર્યા છે. આ અને ઇતિહાસની ભુલાઈ ગયેલી ટલીક કડીની અહીં વાદ, આપે છે. માનવ મન ચંચળ છે. અને એજ અસ્થિરતા માનવીને પળવારમાં કયાં કયાં લઈ જાય છે તેનું બાહુબ ચિત્રણ કરતી આ વાત અનેક કામમાં પણ ધ્યાન ખેંચે તેવી છે...તંબીઓ )
મે મેવા મહાને ત્યાગી રાજ વભવને પ્રણમું તુમાશ પાથ પ્રસન્નચંદ્ર પ્રણમું તમારા પાય કેટરે મારી એક માત્ર સામાન્ય નીતિથી મહર્ષિ રાજ છેડી રળવા મારે જાણે અપાર સંસાર પ્રયત્નચંદ્ર રાજર્ષિ નાના સ્તનપાન કરતા બાલકને વાગે મન વાપુરે લેધ સંચમ ભાર શજગાદીને નેતા બનાવી મહાવીરના ત્રણ માત્રના
પ્રસન્નચંદ્ર અનુયાયી બન્યા
એ પૂપાત્મા પ્રસન્નયંક ત્યાગી બન્યા. અંચલે દૂર
ફેંક તાંય એમનું તેજ પ્રસન્નચંદ્ર પૂર્ણચંદ એમની સુણ કાયા વનવગડાનાં કષ્ટ વેઠવા
જેવું જ ઝળકતું હતું જંગલના વનચ. હિંસા તપર થઈ ગઈ. રાજવૈભવ રૂપની અગાધ રાશી મી
પણ એમની સમતા સરિતાના વહેતા પ્રવાહમાં રાજરાણીઓ એના ત્યાગના પથે દીવાલ બની છે.
નિર્મળ બનતાં હતાં નાં થરી કિડની એજ છલાંગની જેમ તે
એક દીવાલો ભેદી ચાળ નીકળે એમના મનમાં મગધની રાજધાનીમાં સાતપુત્ર ભગવાન અને તનમ તારને જ ધુન હતીમગધની પ્રન મહાવીર પધાર્યા છે. શ્રમણોપાસક મહારાજા ધન્ય ધનના અવાજો કરી રહી.
- શ્રે િવતુરગી સેના લઈ વંદન કરવા
જઈ રહ્યા છે, રાજ માર્ગના ચતુષ છે પરથી પસાર , પણ.... પે મેગી.. મહાત્મા પ્રજનયંક થતી એમની ચતુરંગિણી સેનાએ નગર બહાર આવી, તે રમશાનમાં હજારો ભૂતના ભીલ ખેથી ગાજતા આ નાની કેડીને આશ્રય લીધે. ભવીર મસાણમાં, ને તે માનવ માત્રના સંચાર એવી નિર્જન ભૂમિમાં પગ ઉપર પગ રાખી સૂર્ય
રાજમાર્ગ છોડી ને આ અવળા માગે ! જામે દષ્ટિ સ્થાપન કરી ઘેર તપસ્યા શરૂ કરી કોણ છે ? આ માર્ગે તે મસાણ આવે છે મસાણ... ..
એ ઉતાવળી ઉકળી ઉ. વખત દૂર દૂરના ક્ષિતિજમાંથી ને સરિતાના અમર રાવ કરતા રાગ રસીયાના સરસ શબ્દ ભાઈ ! એ મસાણમાં જ મિક્ષને મિરર iી પડતા કાનમાં છ ઉઠતા તે બે હતા... રહે છે. શિવરમણને રસિયા એના મકાનના રંગ
Page #36
--------------------------------------------------------------------------
________________
બુદ્ધિપ્રભા B gg B Has a Ha Hai Baa 88 BE ૨૬
મહેલમાં વસે છે. મગધરાજ તેમને વંદન કરી ઉપામ બન્યા એટલે પતી માં. રાજ્યમાં લોહી પછી ત્રણ લોકના નાથ મહાવીરના સમવસરણમાં નદીઓ વહેતા એ એમને કયાં જેવું છે! પધારશે. એક શાણુ માણસે ધીરે રહી જવાબો
કર્મુખ નામના દૂતો એજ પિતાનું તાપ
ભાષણ બેસાડી દીધું........... સેના આગળ ધપી રહી હતી. અધીર ના મહાત્માને નીરખવા ઉધસી રહ્યાં હતાં. એક રાજા અને તેના પયાર થઈ ગઈ કરીને હતા પણ.... બે ક્ષણ... પાંચ ક્ષણ..... ધીમે તેવી જ શાંતિ પથરાઈ થઈ. એ જ સર્જન M. ધીમે મુનિ દેખા દેવા લાગ્યા.
એજ એકલા અટુલા પેગી, એક
એમનું ત તપાવન પણ મુનિના હદયમાં અજા અહા! કેવી કૃશ કાય!......સરસ રસવતીના મંથન ચાલુ થયું હતું, જમતાના મઢ ભાંગીને ભજન નથી. મરજન, નાન, શરીરથી સુસજજ રે ભુક થઈ ગયા, બાવા શાંતિ હતો પણ અંતમાં ની આભા આજે ન હતી. પણ મુખ ઉપર તપની અશાંતિની આગ ભભૂકતી હતી. માત્ર તેજ છાયા હતી..
...........અંદર બે વન છે મગધજે બાવભીના હદ હાથીની અંબાડી હો. પરથી ઉતરી મુનિની ચરણ રજ માથે લગાડી..... આવી ઉગ્ર તપશ્ચર્યાના તેજ આગળ એમની રાજ હું પ્રતાપી રાજા વિમાન હવા તા. શિહિ પણ ઝાંખી પડી ગઈ હતી.
મારા રાજ્ય ઉપર ધાબો બેલનાર છે !
અરે! મારા ભુજબલનું એ દુપને ભાન ન સૂર્યના તેજથી સુકોમળ કાળા કાળા લય રહ્યું....હાં ...પણ હજુ હું જગતમાં વધ્ય જેવી બની ગઈ હતી, મુકુટ રહિત મુકિત મસ્તા છું. મારા છતાં મારી રાજ્યભૂમિની એ કાંકરી સૂર્ય કિરણોથી આરસી સમું ભાસતું હતું. પણ અવી પાછી કરવાની કોઈની તાકાત નથી.
આવી ઘોર તપ જોઇ લે ડોલી ઉષા. ત્યાગી બનેલા જર્ષિ ભાન ભૂલ્યા. વનતા
રાજરસિયા જ્યારે ત્યાગને રસિ બને છે મહામૂલા સમ માને ધા. એમનું ચંચલ ત્યારે તે કમ્મર કસીને જ આગળ વધે છે ભગવાન રણ મેદાનમાં પડવું. એમની અને બંધ છે. ખાન મહાવીરે જ એક વખત નહતું કે મે ચા તેવું ને તેવું જ છે. છતાંય માંતરની બધી જ ધમે શા એક ભાવક હાયના હતા. રબાએ બદલાઈ ગઈ.... જદના મે જાતે
એમનું મન શત્રુઓને પાસ કરી રહ્યું છે, , ' પણ તમને એ ખબર છે કે મોટા દયાના પૂજારી છે. બે ત્રણ થવુ પૂળમાં રગદોળાઈ રહા છે. બન્યા છે પણ દૂધ પીતા નાના બાળકને રાજા બનાવી મોટું રાજય યું એ બલાની તે બીજાની લઈ ' વાહ! મન તારી કેવી થજબ ના સ્પિતિ રાજ્ય કરવાની તાકાત હતી કે રાજ સંભાળી શકે છે..... શિવ રમણીના સવા મહામુનને પણ સીમાડાના રાજાઓએ વિશાળ રાજ્ય ઉપર તરાપ માત કરી દીધા. એમની માગ દશામા તું અંતરાય ભારી છેગૃહ મંત્રી બાલરાજાની હવે શી વલે થી ભૂત બની માં એ વિમાસણથી અ અ થઈ ગયો છે. અને મધેશ્વર દિગૂઢ બની આગળ વધી રપ ના ગીને છે કંઈ ચિતા ...બસ, અહિંસાના છે. તેમના હાથમાં જાણે ઈ જુદા જ વિયા
Page #37
--------------------------------------------------------------------------
________________
બુદ્ધિપ્રભા ! ! ! ! ! ! !
BO
...
***
માં આ છે. આવા ઉત્કૃષ્ટ સાર્ગી પ્રમંત્રને એવુ તેમ ધેયા નની ગયા છે ....રાજી પણ તારે પામી બને છે. ત્યારે ભાવી ધૈર્યાતનામ પી ળે છે. ખેતે રાખવો પડેલો ગાજેજ એમને જાયા હતા.
tr
‘ભગવન્! પ્રયત્ન ચંદ્ર રાષિ હમણાં ને મૃત્યુ પામે તે કઈ મતિમાં જાય! “ રાજન '' ! એ ષિ જો હમણાં મરે તે માતમાં નરકે નમ :
"
1 હું ! આવા ઉત્કૃષ્ટ તપવી. વનવગડામાં પરીની પણ પરવા ક્યાં વિના એ જ ભાભધ્યાનમાં સ્થિર રહેનાર માટે જાતની ન......મહા જી, ભગવન ! ચ્યારે શું માં હું'ન સમન્યે કો સુનિ પ્ર ગતિએ જાય !
ખરી નરો તેટલેક ભકમતાથી સામેથી રવામ આવ્યો. સવાલ અને જવાબની ધારાએ આગળ વધી. વારવાર ભુજા જી જવાખથી રાધેશ્વર મુંઝાયા,
...
પણ.....થોડી વાર ભગવાનને જવાબ રાજન્ એ ઋષિ ક્રમમાં જે મળે તે પહેલા તલી ન.
ભગવાન ! આપ પુનઃ પુનઃ જવાબ ખવો કા, બેના અથથને કઈ સમજાતા નથી. આપ શ્રી ખાખર પ્રાણી પર કૃપા કરી સ્પષ્ટ સમજાવા,
મમ
રાજન ! તમે જ્યારે કે મુનિને વંદન કરવા શ્રધા ત્યાર પછી તના ને પેતાના દેશ ઉપર અન્ય રાજાઓએ આભક્ષુ કર્યુ છે. ગેમ જીતાંજ તુરત મનની દશા અવળી દિશામાં વી ....... મનની અંદર જ એમણે યુદ્દ રજુ
.
-
**
4
BR
*
-
..
ત્યાગી વેગે રહેલા એ મુનિની મનની સ્થિતિ પાંચ અભિગષ પ્રાચી પ્રભુના સમવસરણમાં જ્યારે ચેડી સુધરી ત્યારે તેમને દેવગતિમાં જળા છાંવી ભવા પ્રભુ મહાવીર સ્વામીને વન કરીયે।ગ્ય ભાવની શરૂઆત કરી હતી,
પગારે પ્રશ્ન .
BO
RO
**
સ
૨૭
યુદ્ધની ખવા મારવાની હિંસક પ્રવૃત્તિ વાળાને મારે તેમ ન હોય ને!
" मनः अब मनुष्याणां कारण बन्धमोक्षये। "
મનુ' એમ ––એમના ભાનશિક યુદ્ધમાં દો ખૂટી ગયાં. ઘણા ઘાયલ થયેલા સૂત્રુ એમની આંખ સામે તરવરતા હતા હજી શત્રુદળ પણ વિશાળ હતું રૂધમાં ભાન ભૂલેક્ષ રાર્તા એ શત્રુને મળવા માથાને મૂગઢ શત્રુને મારવા વિચાર કરી માથે હાથ મૂ,
અરે આ શું? હું તે મૂંડિત છું ભગવાનના શિષ્ય છું. રાવૈભવને ત્યાગી ચેકમા યાત્રિક બન્યો છું....... ભાવું દુર્ખાન મને દુર્ગતિમાં
પાવી દેરી.
તે પશ્ચાતાપની ભટ્ટીમાં આમ સુવર સતેજ બન્યુ
મહાવીર સ્વામી અને મહેશ્વર વચ્ચે વાત પૂરી થાય તે પહેલાં જ આધ્રમાં દેવદુંદુભી ગઈ ડી ક્ષણુ પહેલાં સાતી તરકે જનાર શિવતિ ગામી બન્યા.
દૂર દૂરમાંથી ખાશ પડેલ ને ચીરી એક અવાજ આવી રહ્યો હતે.
જાન સાધ્યું. તેણે ઋબળું સાધ્યું. માત નહિ ખેાટી.
Page #38
--------------------------------------------------------------------------
________________
૨૮.
BD
-
16
D
-
મ
ED
Da
DD
BD
DO
*
આત્માની ભાજીબાજુ કરી વળેલ વરણા કાઢી નાખવાથી, આત્માના ધમેમાં બહાર ભાવી. સસ્તુ !' અે શીલ, સદાચાર, સત્ય અને સૌન્દર્યંત મણ કરવાની શક્તિ મામાં જાગૃત પી. આત્મા આપણા વ્યકિતગત જીવનની આંતરમત સતિ છે. શ્યાપણી લાગણીઓના આંતિરક અનુસવ છે. દાતેના ઉદ્દામપણામાં રહેલી કુરૂપતાએને રષાને સયમની સપ્રમાણતામાં રહેલુ સૉલ્મ જીવનની ભાવના બને છે
-
અંતરના માંધારાં...
લે. ભેગીન ભરવાડ “તરંગી”
સૌંદર્ય અને મે વચ્ચે જમત ઝુલતુ જ રહ્યું છે પણ મેહને મુકતે આત્મતત્ત્વતે ત્રીશવાની કે ન ઝીલવાની અનેખી આવડત માનવીને મળી છે, અજીતને જીતમાં ફેરવવી એજ સાચું પરાક્રમ છે. પૃથ્વીની પાર્થિવતાના ક્રિમા તે મા માને પાંડવા જોઈએ—માનવીને એ આવડત મળી છે,
On
*
મરણના સામના કરવા એ જ્વનનું લક્ષ્ય છે. વિનાશને માર્ગે લઈ જતાં વિધાતા બળના કામના કરવા તે કરાઈ છવત સ ંસ્કૃતિનું લક્ષજી ગણાય એ. હિન્દુ ધર્મ અને તેની સંસ્કૃત્તિએ અનેકવાર પરધર્મ અને પર્ સારના જીવલેણ આક્રમણાના
--
ડી. કૅમ ( ગવન) ધીદ
DO
મ
-
( શ્રી તર`ગી એ
"
આચારપ્રદ લેખક છે. તેમના લખાણામાં અભ્યાસ ને બમન છે. બુદ્ધિપ્રભા ' ના વાચા સમક્ષ “ આત્માનું મુત્ત ઉડ્ડયન ” લાને તેઓ એક વખત આવી ગયા છે. આજ ફરી ઉડ્ડયનથી નીચે ઊતરી અ ંતરના અંધારા ઉલેચવા અને ફપસ્થિત થાય છે...તંત્રના )
QU
ર
** BO
બુદ્ધિપ્રભા
પ્રતિકાર કરીને સમય પણ આત્માર્થ શું છે. ઘણીવાર નિર્ણષ ભની ગયેલાં પેાતાના કર્યું. અંગેના ત્યાગ કરીને હિંદુ ધર્મ આત્મ રોધા પ્રવૃત્તિ વો નવીન ચૈતન્યને! ભાવિર્ભાવ પેાતાની જાતે કરી શકો એ પશુ તેના પ્રતિહાસની એક વિધિના છે,
માનવ.
માનવમન અને વાઘરામાં અટવાયેલું રહેતુ હામ છે. રંગ-રામાં મેશમારામમાં અમાની પતી વિડંબના સમજી શક્તા નથી. દૈહિક ઊભિન્નતા તે પાપડતા ક્ષણિક સતેજ ખાનાને ખરા રાહથી પિત બનાવી દે છે. તેનામા રે મામૈ અને ખગળ તમે હાય છે તેમાં ખરાબ વૃત્તિ સારી વૃતિ ને દબાવી દે છે. ખરખ તથા અનિષ ચરશે. એ જાણવા છતાં મનુષ્ય ખરાબ વૃતિને તાબે થાય છે, આપણે સદાચારણી પવું જોઈએ એવુ માન હોવા છતાં આપણે સાચાણી થઇ જતા નથી. કેટલી સુતા !
જીવનની વિષમ પરિસ્થિતિ સાથે ઝઝુમતા, મહાન સ કટાની સામતા કરતે, પોતાની સામે આવી પડેલાં માગેની મરતા ધામે સાભાર અનતે અંતે છેવટે પેાતાના સ્વબ્રાનની નિશાના પરી
Page #39
--------------------------------------------------------------------------
________________
બુદ્ધિપ્રભા = = = = = = = = = =
Ayu se
= = = = = = = = = ૨૯
E
અથવા કુદરતના નિયમોના ઉલ્લંઘને કારણે ડાતો છે આવી વાહિયાત વાતો પણ એઓ કરતા હેય છે. માનવ જયારે આવી પરિસ્થિતિથી લાચાર બની જાય
આત્મા પર ફરી વળેલા આવરણે દૂર થાય ત્યારે....... ત્યારે તે આત્માવાદી નથી રહેતું. માનવ તે જગતમાં પ્રવર્તતી આ અસમાનતા દુઃખદ અને માનવીની આધ્યાત્મિક વ્યકિત માટે વિશ્વાસ પણ કારમી પરિસ્થિતિ ન જ રહે છે અને જીવવા તે ગુમાવી બેસે છે. મનુષ્યને આત્મા એના શરીરથી ” ની જેમ સૌ મકામાં જીવી શકે પરંતુ આજના સ્વતંત્ર છે. એમાં પણ તે સ્વીકારી શકતા નથી. હાનિક યુગમાં અભાવાદની વાતે વિકરવા માંડી બાતમ માનતા અને બુદ્ધિગમ્ય ન હોય તેવા અરો છે આમા સાથે વિડંબના થતી જોવામાં આવે છે. તેમજ તલાશી વિચારેને દૂર કરવાની વાત કરશે ખબર નથી કાઈને કે આને અંત શું હશે? વિજય પડે છે અને તેના બદલામાં માત્ર ઐહિક કે હો આત્મવાદીઓને કે છંદને વિવાનું જીવનને વિચાર તેના ચૂળ વપ કરી તેના વિવિધ
સાધન માનતી માનવ પરીઓ ને ! અંગોના કાણુને નિહાળવા પ્રયાસ કરે છે. પ્રત્યક્ષ જગતના અનુભવ અને જ્ઞાનની સાથે તેની બાબાત્મિક તુલના કરવી તેમને વર્ષ લાગે છે. આવા સમયે તેના આત્માને જે અનુભૂતિ થાય છે તે જ તેમને માટેનું જાણે આમતરવા માટેનું બની જાય છે. એમના વસુઓને પરિધ મર્યાદિત બની રહે છે.
* જાહેર સુચના ક એમની ઘેલછા, એમની અતીથી તિ, ધન લાલસા
શાસનરક્ષક માયાને મેહ, વૈભવ માટેની વિવાસિન, મેલી મુરાદો છે શ્રી ઘંટાકર્ણ મહાવીરાય નમેનમ: ૧. મળ્યું તેને લાભ લેવાની અધમ કૃતિ વગેરેના | મહા તીર્થ આવનાર યાત્રાળુઓને બાવર જ્યારે માનવમન પર વિજય પ્રાપ્ત કરે | વિજાપુરથી મહુડી એસ. ટી બસ સર્વિસ ચાલુ છે ત્યારે માનવીની આધ્યાત્મિક પતનની ઘડી જ | થઈ છે. તે વિજાપુર સ્ટેશને ઉતરવાથી વિજાપુર થાકી ગઇ હેલ છે પરંતુ ત્યારે તે સંગેમાં એવા
નવ દહેરાસર, સમાષિ મંદિર તથા જ્ઞાન પાનને એ વસ્તુ હગીઝ રવીય બનતી નથી.
મંદિરના દર્શનનો લાભ મેળવી શકાશે. ને મન આત્મા જે કોઈ વરતુજ નથી રહેતી.
-: હાલના-ટાઇમ – માત્મા પરના આવરણે કોને કહેવા! અથવા વી | વિજાપુરથી મહુડી મહુડીથી વિજાપુર
ઉપડશે પહેચશે ઉપડશે પહોંચશે તું મુલાયમ જીવન, એશઆરામી જીદગી, અમન
છે | બપોરે ૧૦ ૧-૪૫ સવારે ૧૦-૧૫ ૧૧ મન અને વૈભવની જાળમાં એપની “લિસફી” *
- સાંજે ૪.૩૦ ૫-૧૫ બપોરે ૩.૩૦ ૪૧૫ Rપ છે જીંદગી મળી છે તે જવા માટે. પાપ |
| વિ. શ્રી મહુડી તીર્થ જૈન શ્વેતામ્બર Pય તે મનને માનેલાં કારણે છે. સ્વર્ગ,
કારખાના ના એ પ કાયર માણસ ઉભી કરી ધમનળ 1 2
Page #40
--------------------------------------------------------------------------
________________
બુદ્ધિપ્રભા = = = = = = = = = = = = = = = = = 3 ૪ = = = ૩૦
;
S
:
પ્રકાશની પગદંડીએ !.. લે. આ. મ. સા. શ્રી કીર્તિસાગરસૂરીજી
1
.
*
(દરેક ધર્મના પર્વને તેનું આગવું આકર્ષણ હોય છે. તેના જુદા જુદા વ્યવદ્યાર હોય છે. “દીવાળી " ભારતમાં દરેક ધર્મ ઉજવે છે. પરંતુ જેને ધર્મની “દીવાળી" ના વ્યવહાર જુદા છે. એનું સ્વાગત ગેની અખિી રીતે જ થાય છે. આચાર્ય ભવંતતી જ્ઞાન સમૃદ્ધિની કલમે લખાયેલો “દીવાળી” નો એ વ્યવહાર જાણવા આ લેખ જરૂર વા.......તંઘીએ.) SM
દીપાવલી પર્વ આવતાં ધનતેરથી શરૂ થશે. પછીથી તે અંધારું જ રહય, પણ જ્ઞાનનો ને રીપ તેનું વાગત કરવા દરેક માનવી એના ઘરને સાફ તે દિવાળી નહિ હોય તો પણ દિવાળી કરાવશે. કરશે. ચરા કાઢ માંગણામા વિવિધ ભાતવાળી રાતના અંધારા પણ દૂર કરી અને અંતરને શાળી પુરશે સુંદર કપડાં પહેરો ધરેણું પહેરશે પશુ અજવાળશે. કે મીઠાઇઓ જમશે ને પૂર્ણ થશે. આનંદ માણશે . ૬નદારે ધાણાં રાખશે. ગેખમાં દીવા મૂકશે જ્ઞાનની એ જોત અંધારા દૂર કરશે. સત્યને બિને બે દીવા પટાવશે. દીપમાળ બનાવશે. પંચ દેખાડશે. સાચાની એળખ કરવી. મારા
- તારના ભેદ મિટાવ હા-નાના કંકાશ હળવા કરશે. ધનતેરસે ધન દેવાશ, લક્ષ્મીની પૂજા થશે. મિથ્યાત્વનો નાશ કરશે. આસકિતને હટાવશે અને ધનની પ્રાર્થના થશે. કેટલા રાખીને નાટક ઘરમાં એના અજવાળે જ સુખ શાંતિ લાલો.. જ ચિપ જેવા જશે. જલસા કરશે દેવું વાળ હિસાબ ચેખા કશે. નવા ચોપડા વખશે.
આ દીવાળી તે ક્ષણિક છે, એના પ્રકાશને
મય છે. પણ જ્ઞાનની દીપમાળ તે અનંત છે. પણ જગત આજ બાતા અંધારા દૂર કરવામાં અને પ્રકાશ અખંડ છે. એના અજવાળે માનવભવ માતા બન્યું છે. પરંતુ અંતરના અંધારા ઘર સાર્થક કરે. ધર્મ આરાધન કરે; કારણ તેમાં કરવા માટે શું કામ, કેપ, મદ, માયા, લે, ભ, માનવતા છે; દિવ્યતા છે.
રેખાઈ આદિ એ અંતરના અંધારા છે. વિકાસ ની એ કાજળ કાળી રાત છે અને એ દૂર કરવા
' દીવાળીના દિવસોમાં સારું સારું જમ; માટીના ડીવા નહિ જ્ઞાનને દીપ પેટાવવો પડશે. સુંદર સુંદર પડી પહેરી અને મોજ-મઝા કરો. સમાવની જાત જગાવવી પશિ.
પણ જમય જતાં એ આનંદ નહિ જ રહે. બીજુ
વેપાર ધંધાનું દેવું ચૂકવો પણ એ આનંદમાં બહારના બે દીવાઓ તે પવનના ઝપટે લશો તે કર્મ રાજાનું દેવું તે બાકી રહે ! સુઝાઈ જશે. અને આજે દીવાળી દેખાશે પણ મિયાત્વના મેટા ખર્ચથી થયેલા એ દેવા જ રહી
Page #41
--------------------------------------------------------------------------
________________
બુદ્ધિપ્રકા E3 8 g H૩ ૩૫ ૩૧
E
E
(ા
જશે. માટે દીવાળી એવી જ કે ભયંકર નાં આ દીવાળીમાં વિારો વધે તેવા મા
ચૂકતે થઈ જાય. અને એ દેવું ચૂર્વતાંજ પાથેના સેવનની મનાઈ છે. રંગરાગમાં કરવું તે બજારમાં અજવાળું થશે. બાકી રહી ગયેલા કમ એ અહીં નિષેધ છે. સંસાર સુખના ની જ વિને નાશ કરવાની શક્તિ જાગૃત બનશે. એને એ દીવાળી ઉજવે છે. આત્મ કયાથીઓ કે દૂર કરવાની એક અનોખી તાકાત જનમશે. આ જ ( ત્તર) દીવાળી-ઉજવે છે.
જગત જે રીતે દીવાળી ઉજવે છે તે પ્રમાણે અને આ લૌકિક દીવાળી તે જોખમીર અમતિ ધારી અને શ્રદ્ધાવાન શ્રાવ દિવાળી ઉજવે તેમાં દારૂખાનું ફળ છે. ફટાકડા ફરે છે. બાપ નહિ. એ તે લત્તર દીવાળી જ ઉજવે, અને આગની આમાં સંભાવના છે. મૃત્યુનું તેમાં પણ કાચી ઉજવણી તે એજ દિવાળીમાં છે. કારણ એ છે. આમ આ દિવાળી તે દીવાળી જ નથી. એમાં વિકારને નાશ કરે છે, પડવાના ખાડા છે તે બતાવે આત્માનું સાચું કલ્યાણ નથી જ નથી. તે બળ છે અને અડવાને માર્ગ ચીંધે છે વેન્નતિ એ છ! ત્તર દિવાળી ઉજવ ને માનું યા બને છે. અને એમ થવાથી સગા સંબંધીઓ, શ્રેપ સાધો. રવજન-પરજન સાથેના ઝાડા મટશે. વેર-ઝેર જતા રહેશે. કલહ, iા દૂર થશે, અને તેમ થવાથી મૈતી થશે, સહિષ્ણુતા આવળ, માનવ સેવાની ભાવના
ગા; સહાનુભૂતિ ને સહાયતાની લાગણી જનમશે; પોપકાર કરવાનું દિલ થશે. અને આ બધા માટે યાર કરવા પ્રથમ દુર કરવાની જરૂર છે. એ હળવા બને, એને નાશ થાય તે જ આત્માનું
અવશ્ય પધારો ધાણ છાધી થકાય, અને આ માટે સમ્યગ જ્ઞાનનો દીવો પઢાવો એ જરૂરી છે, અને એ દીવો નહિ . દીપક ગાડી ફેકટરી હોય તે અંધકાર રહેવાને જ છે. એથી પડવાને
નવાબજાર વડેદરા મધ પણ આવે તે ના ન કહેવાય
અમારે ત્યાં ઇલેકટ્રીક મશીનથી જ પ જેવા દરેક માનવીને વિજયી બનવાની અભિલાષા પર સુંદર અને ટકાઉ ગાદલા, રજાઈ, ઓરલ છે પણ એ સફળ છે ત્યારે જ બને કે તમે લો. તૈયાર મળશે તેમજ એડર આપે બનાવી ન દીવાળી શકે.
[ આપવામાં આવે છે. તેમજ મદ્રાસની ચાદર,
છે શેત્રજી, ઓશીકાના કવર, મછર દાની, ગાય ખા દીવાળીની ઉજવણી એટલે વિનય-વિરાતે ભાગ , મી-અમેદ, અનુકંપા ને માખ
| પાટ, ૩, ટેપેસરી, તથા સંખેડાના સોનેરી
| ઘોડીયા, ખાટલા, નીવારપાટી વિગેરે મળશે. તે પાન લાવના ભાવવી,
Page #42
--------------------------------------------------------------------------
________________
૩ર 8 8 8
8 8 8 8 8 8 8 8 8
8 8
8 8 8 8 8 9 બુદ્ધિપ્રભા
-
-
-
-
રાજાd TDS illitulations “રાગમાંથી વિરાગ...”
લે. વાડીલાલ જીવાભાઈ ચોકસી, એપ એ.
છે
;
( પ્રિયજનનું મૃત્યુ કેને નથી રડાવતું ? ગૌતમ તે વીરના રોગી હતા. ગૌતમને વાર વિના ચાલતું નહિ. વર ગયા. સદાને માટે ગયા. અને ગૌતમને રાગ રડી ઉઠયો ને રાગને ગાળી દી. રાગ ગયા. અંતરનું અંધારું દૂર થવું. દેવો પ્રગટ ને.......તંત્રી)
લગભગ ઈ.સ. ૫૦૦૦ વર્ષ પૂર્વે ભગવાન સાત્વિક બળના વિજયની નિશાની તરીકે આ પર્વ નેમિનાથ અને તેમના પિતરાઇભાઈ ભગવાન કૃષ્ણ ત્યારથી માંડીને આજદિન સુધી જવાળા' તરn. વાસુદેવના સમયમાં હિંદમાં રાક્ષસી બળનું જે પ્રતિવર્ષ ઉજવાતું આવ્યું છે. તે પર્વમાં લે વધી ગયું હતું અને ભારતની પ્રજ અનેક યાતના- દીવા પ્રગટાવે છે, હલાસ માણે છે. નવાં નવાં બની બેગ બની હતી. વેદના પદેના બેટા અર્ધ વસ્ત્રો અને ઘરેણાં પહેરે છે, મિજાજ પટાવી હિંદુ ધર્મમાં યજ્ઞમાં મનુષ્ય અને પશુઓનું જમે છે અને સાતિવા ભાવનાએ મેળવવા પ્રયાય બલિદાન અપાતું. સર્વત્ર ઘેર હિંયા, લૂંટ, ચોરી કરે છે. ભારતવર્ષની સમમ પ્રજા સાથે જેને પણ બને ત્રાસનું સામ્રાજવ વ્યાપી ગયું હતું. આવા સાત્વિક ભાવનાઓ અને દિલાસના આ દિવાળ' પરા બંનેમાં ભગવાન શ્રી કૃષ્ણે આખાયે પૂર્વમાં આનંદપૂર્વક ભાગ લે છે. ભારતવર્ષનું મા ભારત વર્ષના લાંબા પ્રવાસ ખેડી રાક્ષને હરાવ્યા એક સૌથી મેટું જાહેર પર્વ છે. બીજી એક અને પ્રજાને દમનાર કર રાજવી કંસનો સંહાર પ્રાચીન માન્યતા પ્રમાણે સુરાએ, દેવોએ) અસુરોકરી રાક્ષસ બની ઉપર મહાવિજ્ય પ્રાપ્ત કર્યો. (રાક્ષસો) ઉપર વિજય મેળવ્યો તેના પ્રતીક તરીકે ભારતની પ્રજા અત્યંત હર્ષ અને આનંદમાં આવી આ “દીવાળી' પર્વ પ્રાચીન કાળથી ઉજવાત ભ૪. રાક્ષસી બળે ઉપરના આ મહાવિજ્યને અબુ છે. આનંદ માણવા માને છે કે મે મહેરાવ વેજ. ભારતની સમગ્ર પ્રજાએ આ આન દેસવમાં પરંતુ જેને માટે દીવાળ એક બીજા મહાન ઉલ્લાસપૂર્વક ભાગ લીધે, દીપ પ્રગટાવ્યા અને પ્રસંગનું પ્રતીક છે. એ પ્રસંગ આનદ નહિ. અનેક રીતે હર્ષોલ્લાસ પ્રગટ કર્યો. દીપ પ્રગટાવવાનું પણ સેકનો છે, લાસ નહિ પણ પિતાના અને હરિહાસ પ્રગટ કરવાનું ના પર્વ દીવાળી' તરણતારણ મેલ માર્ગદર્શક વિતરાગ ભગવાને ખથી ઓળખાવું અને રાક્ષસી બળે ઉપર મહાવીરના નિવણને છે. દર તીર્ષના પયઃ
Page #43
--------------------------------------------------------------------------
________________
બુદ્ધિપ્રભા :
મ
PH
:
*
--
T
***
ના–કલ્યાણકારી અનંના દિવસે ય છેઃ વન, જન્મ, દીક્ષા, લજ્ઞાન અને વિ. ‘નિર્વાણ' એટલે મેક્ષાપ્તિ એ આ પાંચ મહા સાણામાંનુ એક છે અને ભગવાન મહાવીરના નિર્જાયુ શ્યારાને માના દીવાળી પ સાથે ભાષ સંબંધ છે. ટૂંકમાં મહાવીર નિર્દોષ સાસુ મંટો જનોની દિવાળી ' ક્ષમતાન મહાવીરના નિર્વાણના તુજ માત્ર પ્રતીક છે એમ પણ નથી. તેની ાથે તેમના પ્રથમ ગણધર ગૌતમ સ્વામીના વશ જ્ઞાનપ્રાપ્તિને અનાયા પ્રસંગ પણ સકળાયેલા છે. માત્ર “જનાની દિવાળી” શમિશ્રિત પર્યાવાસને સથ છે, એ ગ્રાક્રમિશ્રિત ર્મોલ્લાસનાં નોની દિવાળી”ના પર્વની પ્રથા નાગ પ્રમાણે છે.
કેવલજ્ઞાનથી મહાવીરસ્વામી સ્વયં ભળે છે કે પુતાના ઉપરના અપ્રતિમ પ્રેમ-રાત્રને કારણે અનેક આત્માઓને કેવલજ્ઞાન પમાડનાર પર ગૌતમ પોતે સ્વયં કેવલજ્ઞાન પામી શકતા નથી. ઉચ્ચ આ પાત્મિક સ્થિતિને પહેાંગેલા આવા મહાપુષ્પને ભગવાન મારવીર જેવા ઉપર આવા અનિમ પ્રશ્નત ગુરુપ્રેમ પણ ક્રમનું કામ્ ખની કેવલ જ્ઞાનપ્તિમાં ખાવા બને છે, પેતાના પોગ્ય બૌતબ'ના પોતાના ઉપરના એગ-એ રાગથી ધાતુ કમ દૂર કરાવવાને માટે વીતરાગ એવા મહાવીર પેતાના નિર્વાસુના ત્રણચાર દિવસ અગાઉ ગૌતમ અને નજીકના ગ મે એક ખેડુતને પ્રતિખેવ પમાડવા મેલે છે. ગૌતમ ગાવર ગુરુ પ્રભુની આજ્ઞા માથે ચડાવે છે અને ખેડુતને પ્રતિબંધ પમાડી બેગમ સિમાં પાછા કરે છે. સેવદ માસની પવત્ર દિન છે. ભગવાન મહાવીર નિર્વાણ પામ્યા છે, લેવા શાકમાં ગરકાવ તા છે, મૌત પર લોકમુખે આ વાત સાંાળે છે, તેમને આધાત લાગે છે તે કામો વિલાપ્ત કરે છે, હું ભગવાન તમે મુક્તિમાં બધા તે વખતે હું તમારા નાના ભાળાની માફ ા ન પકડતુ. તમે
1
DB
...
BE
**
**'
33
મને તે સમયે દૂર કેમ રાખ્યો ?, શું હું તમારા મોક્ષમુખમાં ભાગ પડાવત ? " આમ કાર વિદ્યાપ કરતાં કરતાં. વીર વીર, વીર, વીર, વીર, વીર પ્રેમ રટણ કરે છે, ‘વી’શબ્દથી ‘વીતરાગ’ શબ્દ યાદ આવે છે. મહાજ્ઞાની ગૌતમને ભાન થાય છે ઃ 'ભગવાન તા ‘વીતરાગ’ હતા. તેમને મારા ઉપર કે ભ ધનનું કારણ એવા રાત રાગ પણુ કયાંથી હોય ! તેમણે તે મને મરુ આત્મકલ્યાણૢ સધાય માટે તેમનાથી દૂર કર્યું હતેા, હું તેમના પ્રત્યે મહારાગી હતા, ધિક્કાર છે માશ એ એક્રુક્ષી રાગી, !!... અને શબ્દો ઉચ્ચારનાં ઊઁચ્ચારતાંજ માત્તરવી, મહત્તાની અને મહાધિવાન ગૌતમ ગણધરને ડેવલજ્ઞાન ઉત્પન્ન થાય, ભગવાન મહાવીરના નિર્વાણુ કલ્યાણકના શાકની પ્રસંગ સાથે સાથે લે ગૌતમસ્વામીના 'વલજ્ઞાનના આનંદને આ પ્રસંગ પણ ઉજવે છે, ભગવાન મહાવીર નિર્વાણ પામ્યા ભવદીપક અરત થયા ! કીક તરીકે લેશ પોતાના મકાના ઉપર દીવા પ્રગટાવે છે-- દિવાળા કરે છે અને સવારના જારમાં ગૌતઞવામીના દેવલજ્ઞાન પ્રાપ્તિના માન દોત્સવ પશુ માણે છે.
મા ***લ્યાણ દિને ધર્મપ્રેમીજના ભગવાત માનીતું ધ પ્રથભ અધર ગૌતમ સ્વામીનું સ્મરણ કરે છે, ધ્યાન ધરે છે, ધાર્મિક વિધિવિધાન કરે છે અને સાવક ભાવનાઓ ખીલવે છે. તો લલકારે છેઃ
“મહાવીર સ્વામી મુગતે પચ્યાં, ગૌતમ દેવલનાણું રે, અન અમાવાસ્યા દિવાળા, વીરભુ નિર્વાણુ ‹”.
અત
અંસુડે અમૃત વસે, સન્ધિાસુ ભાંડાર, શ્રી ગુરુ ગૌતમ સમરીએ, વખત ફુલદાતાર.”
ટૂંકમાં ‘દિવાળી' ગે સાત્વિક ભાવનાઓ કેળવવાનું ભારતનુ' એક મોટામા મોટું જાહેર પર્વ છે.
Page #44
--------------------------------------------------------------------------
________________
૩૪ = = = Essa = = = = = = = = = = =બુદ્ધિપ્રભા
fi; E mkf/Hf; 'FB
શ્રી. નટવરલાલ એસ. શાહ ( વીજળીની ગતિ અંધાર પડ ચીરી જતી કી શાની હમ આજ સુધી કોનું ધ્યાન ખેંચી રહી છે. ગયા અંકમાં ઉતાવળ ને જગાના અભાવે તેમની વાણી અમે મૂકી શક્યા નહતા. આ કે કાળી ચૌદાના ઘોર અંધાર જેવા એમની વીજળી બૂમ લડે છે......તંત્રીઓ.)
બી ને શ્વેતાંબર કેન્સરના લુધીયાપ વહીવટ કર્તાએ તેને અંગે જામ બને તેજ અધિવેશન બાત મહિનાઓ પછી પ્રમુખ શ્રી નરેન્દ્ર શક્તિ પરિણામ આવી છે તે ભૂવાનું જેતું નથી સિંહજી સિંધીએ ચઢી ગયેલ આળસને ઉડવાના પ્રતિક રૂપે ચાર મંત્રીઓ અને વિમાથી સેળ
ગોડીક જે સર, મુંબઈના નવા ઉપાશ્રય કાર્યવાલા અમિતિના સભ્યોની નીમણ ના ની ધાન વિવિ પ્રસંગે ઉદ્યોગપતિ . સમાચાર જૈને જનતાથી અજાણ નથી, અલબત્ત કરતુરભાઇ લાભાઇને રસ પ્રવચન મનનીય
એ ભૂલાવું જોઇતું નથી. એને યથાર્થ રીય જૈન સમાજ તેમની કાર્યવાહીથી હજી સુધી મણ
સમજીને માના ભેદ ભૂલી જવાવ, સાધુમાં જણ છે. એક અવિધિસરની સભામાં થયેલી ચર્ચા
પોતાપણાની ખીલેલી ભાવનાને બંધ થાય તે વિચારણાથી જાગૃતિ આવી છે અને પ્રગતિને રથ
સમાજના અલીરાતી વાતો ગભરી બને. બાકી છે આગે વધવા લાગે છે તેવું જાહેર કરી શકાય નહિં.
'આચરણમાં મળ્યા વિના બોલનો સાચો તેલ
અંભની શો નહિ, જાહેર થયેલી કેન્ફરન્સ કાર્યવાહક કમીટીની જેને સમાજના વેગીલા અને સાચા મારે નામાવલીથી જૈન સમાજના મધ્યમવર્ગના અનેક વહી જાય છે તેની ખાટ સદાય જણાય છે. અલબત ભાઈએ નાના મનમાં ની છાપ ઉપસી આવી છે તે દરરોજ તેની સ્મૃતિ મંજવી શકે નહિ પણ કોઈ જાહેર રીતે જાણવા મળ્યું નથી પણ ધીમો આ પ્રસંગે તેમની ગેરહાજરી દેખાઈ નાખ્યા વિના અસંતોષ જન્મી ગણે છે. આ અસ તેને વધારવા રહેતી નથી, ખંભાતના વતની અને અને સંસ્થા માં નરસ કાર્યાલયનું મન અગત્યને ભાગ ના કાર્યકર તેમજ જૈન સમાજના અગ્રેસર ભજવે છે. બાકી મારા તરફથી હિંદુ રીલીજીયસ કાર એ. કેહનલાલ દલચંદ ચોની આપણી ટ્રસ્ટ બીd અંગે મેડે મોડે પણ કાર્યવાહિ કરવાની વચ્ચેથી ચાળા કયા તે વાતને અનેક દિવસે તત્પરતા દેખાડવામાં આtી છે અને તેને અંગે જે વિતી ગયા પણ તેમના વધી જવાથી અનેકવિધ પગલાં ભરવામાં આવ્યા છે તે ચેતનની વાત ન સંસ્થા જે તેમના સાથી રણકી રહી હતી ચીનગારી રૂ૫ ભાવે છે અલબત્ત એને માટે પૂર્વ તેમજ રસ તથા પરિષદ બાદ સ્થાઓ માટે કાવાહિ કરવાની જરૂર છે અને ભારતના ખૂણે જે કાર્વવાહિ તેણે બજાવી હતી તે આજે પણ ખસેથી જૈન સમાજની સંસ્થા અને ટ્રસ્ટના બળ શકાય તેમ નથી
Page #45
--------------------------------------------------------------------------
________________
.
.
.
રિપ્રભા gg BREE Bga a Raas g ૩૫
બનિ પોતાની કાર્યવાસા મહાન બને છે. માતા જ આદિની જીવનકથા વાંચવા અનુરોધ પણાની ભાવના અને નિષ્ઠાપી મહાન અને કરે છે, નામી અનામી અનેક સંતપુરૂષોના જીવનના છે સમાજને માટેની પબા અને નાનાં મોટાને એક માદને અમલમાં મૂકવાની ભલામણ કરે છે, કમાન ગામ જાથે પગલાં પાપી મહાન બને દીપાવીની દીપમાળા દરેકની ગૃહમાં પ્રગટી રહે છે પોતાના સંસ્કાર શ્રેષ્ઠ શિક્ષણ અને સંયમી અને પ્રભુ મહાવીર સ્વામીનું મુક્તિ પર્વ તેમજ છાનથી મહાન બને છે અને એવી વ્યક્તિમાં ગુરુભક્ત ગૌતમના કેવળજ્ઞાનની નેતિ આત્માના મારે દૂર થાય છે ત્યારે એમને પ્રગટાવ દીવડી. જજને અજવાળી રહે તેમજ નુતન વર્ષ સહુને પ્રકાશ પથરાઈ રહે છે કે પ્રા અનેકને અજ. લાભદાયી અને યસર નિવડે તેવી આશા પ્રતિ વાળના નીવડે છે અને જીવન મા અનેકને કરે છે અને સૌના સાથ, સહકાર અને સહાનું બોમીમાની ગરજ સારે છે
ભૂતિ દ્વારા બુદ્ધિપ્રભા આગળ વધતું રહે તેવી
શુભેચ્છાની અપેક્ષા રાખે છે. જનતા આવી જવા વ્યક્તિઓને ભૂલી ન જાય તે માટે તેમની સ્વતe તિથિ ઉજવાય છે. વર્ષમાં એકવાર પ્રસંગ ઉજવવામાં આવે છે જે
તે તેમના ગુરાની પર પથ છે. તેમની રતિ કેળવાય છે અને તેમના પગલે ચાલવાને અનુરોધ કરવામાં આવે છે. બાકી સમાજની પારાથાય તે જોવું તેવું પાવું” એ નોતિ પ્રમાણે વર્તવાથી પરખાઈ આવે છે.
=
=
======
=
=
=
વાકેરી
જે વાત કત માટે છે તે જ ચાર સભાજાને લાગુ પડે છે. બુદ્ધિભમ પિતાને દીવડી પ્રગટાવી છે એના પર્વમાં પિવાનાથી બનતે ફાળો અનાર સહુની સ્મૃતિના સંભારણા સાચવીને એ શામળ વધા પ્રયત્ન કરે છે. બાવને કારણે કદી પડે છે, પાયું હતું તે પણ આશા અને ઉમંગથી આગળ વધવાની તત્પરતા પળવે છે.
| છે
અવશ્ય મંગાવે. આ અમૂલ્ય ઓષધિ - વાકેરી
બંધે વધુ જાણવા * રૂબરૂ મળે યા એ * પટેલ એન્ડ કાં.
, ભી બજાર - બા ? = વાકેરી પાવડ છે છે મતલ પટના . ૪-૫૦
1
આ તપતાની તન્મયતામાં દીપત્સવીના મંગળબી ટાણે નંબની મેરી બાવાને દર વહી જનાર ખા ગ. મ. નમાવજી મહારાજ, ધaરીશ્વરજી મહારાજ તેમજ ત્ર' - બુદ્ધિમાગર
Page #46
--------------------------------------------------------------------------
________________
૩૬
= = =
= = = = = =
8 = H = = = = = = બુદ્ધિપ્રજા
શાસનસમાચાર,
ઉત્સવ: ઉજવણું ઉછામણી ...
ખંભાત
તે તાળુ શ્રી ઓસવાળ બંધને ભેટ કર્યું હતું અને
ઝવેરી મેતીવાલ મનલાલના ધર્મપત્ની શ્રી મહાગુજરાત રાજયના રાજપાલ થી મારી
શીલાબેનને હસ્ત મંગલકુંભનું સ્થાપન નવાજ જંબ ગો માસમાં ખંભાતની મુલાકાતે જ પધાર્યા હતા. આ મુલાકાતના અખયે તેઓશ્રીએ થય હતું. જૈન ધર્મના પ્રાચીન તત્વજ્ઞાનને તાડપત્ર પર અંધરી
ખંભાત રાખે એવા શ્રી શાંતી થે તાડપત્ર ભંડારના દર્શને
- અત્રેના પાશ્વર્યા રાયણના મુનિરાજ શ્રી પધાર્યા હતા. “મુદ્ધિપ્રબ ના તંત્રી શ્રી પંડિત
દ્વિવંદ્રજી મ. સા. ની પવિત્ર સાનિધ્યમાં આ છબીલદાસે રાજપાલને તાડપત્ર આદી સાહિત્ય સુદ ગામથી ખંભાતના જૈન દેરાસરના દર્શનાર્થે બતાવ્યું હતું જેને ના તત્વજ્ઞાનની તેમજ જ્ઞાનની આવી
સમુદuત્રા શરૂ થઈ હતી. આ યાત્રા તેની સાદાઈ ચીવટભરી માવજત માટે તેઓશ્રીએ વ્યવસ્થાપની
અને અખાન માટે સૌનું ધ્યાન ખેંચે તેવી બનવા પ્રય સા કરી હતી અને વાળના મન પામી હતી, આ યાત્રામાં પૂ મુનશી રીસાગર જેને એ મુધ જ બની ગયા હતા. ઘડીભર
તથા પૂ. શ્રી મૃગજાગરજી આદિમણ મહારાજજાણે એ ભૂતકાળમાં પાછા જતા હોય એમ લાગતુ
એ પણ સાર આપે છે. સો વારિકા હવા જ્ઞાનની એ આમ એ ભંડારને રૂ. ૨) બેનોએ પંજાતના તમામ દેવારને ઉપાશ્રમના અંકે રૂપિયા બસે ભેટ કર્યા હતા.
દર્શનને લ મ લા હતા. અને ખંભાતના જૈન
ભવ્ય ઇતિહાણને સુંદર અભ્યાસ હતો. આ ખંભાત.
યાત્રાના પ્રેરક થી ધીરૂભાઇ ના શાહ ખેડાવાલા અને શ્રી ઓસવાળ જૈન ઉપાશ્રયમાં પૂજ્ય હતા. આ યાત્રાને સફળ ને યશસ્વી બનાવવા માટે મી મુનિરાજ શ્રી સુરેન્દ્રનગરજી મ. સા. ની છાલ કાનાલાલ કે ઝવેરીએ અપાબ પરિશ્રમ તળે શ્રાવણ સુદ પાંચમથી નવદિવસના એમણની ઉકાળ્યું હતું, નવકારમંત્રનો જાપ સાથે આરાધના થઈ હતી. તપત્રી ભાઇબહેરાની સંખ્યા • ની હતી. આ નિમિત્તે અાઈ મહોત્સવ પૂજા ભણવામાં આવી અનિવાર્ય બની ધનવિજયજી મ મા એક હતા. આ ઉપરાંત શ્રાવણ વદ દમના રોજ નવા વદ સાતમના રોજ સમાધિસ્થ થયાં. રાજપુર અને ઉપાશ્રમનું ઉદ્ઘાટન થયું હતું. છે. ૧૦૦ ના તેઓશ્રીને મય માવ ઊજશે. અાઈ મહેતા, બોલીથી બી લસુખભાઈ બાલાભાઇ ના સુપુત્રએ કર્યો પ્રભુની પૂજાએ ભાવી. મા છવાભાઇ, ચાંદીનું તાળું વાડવું હતું શ્રી કાંતિલાલ પૂછ્યું તયા આ નાનકંદભાઇ કેશવલ ઝવેરીએ રે. ૪જી ની ઉમણી બેલી તરફથી ખૂબ જ ધામધૂમ પૂર્વક શ્રી શિક્ષકની
Page #47
--------------------------------------------------------------------------
________________
બુદ્ધિપ્રભા
મહાપૂજા શ્રાવણ વધુ ચેાથના રાજવહાવવામાં યુ ૢ: પ્રખાવના: પ્રચાર;
ડ
આવી શ્રી પ્રતિજ્ઞાથ ઘેલાભાએ શ્રી સિધ્ માત્ર ' ભાવી પુત્ર માટે સ ૧૩ની મિચ્છામણી ખાવા રાજપુર દેવસર માટે અષ્ટમ'ગળ મા પાંદીના ધરે અનાવી માપવા માટે શ્રા ચીમનલાલ રતન મા માંડસામે રૂા. ૫૦૧} આપવા નકકી કર્યું. આ પ્રસંગે મુનિગણુ શ્રી તારી ત્રિષ્ટ મુ. સા, પાસજી મ. શ્રી હિં શું વજયજી તેમજ શ્રી નરવિજયજી મ. સા. ઉપસ્થિત થયા હતા. આ પ્રસંગે બહારચામથી સઠ શ્રી ચીનુભા લલ્લુભાઇ પધાર્યા હતાં. આ ઉપરાંત શ્રી ધરમભાા ખેતી ભાઇ, ખાતર ચંદુકાક્ષ, શ્રી ચીમનલાલ (તન ચંદું સાહસ, શ્રી અમૃતલાલ દુર્લભીભાક માહિએ આ પૂજા પોત્સવને સફળ બનાવવા ખૂબ જ મહેનત ભાંધી હતી. આ સઘળી ક્રિયા અમદાવાદઃ નિવાસ શ્રી ચીનુભાઇ લલ્લુભાએ કરાવી હતી.
-
On
પ્ર.
સમ
.
+
งด
CA
CB3
કહેવા
વાતા
અત્રે પૂજ્ય વતીય, પ્રસિધ્ધ સુતિ ચા પાણાન વિજયજી તેમજ આદરણીય ને તપસ્વી મુનિરાજ શ્રી રાજસ વિજયજી બરાજમાન પૂજ્ય મુનિ શ્રી રાજાજી સાહેબે ૫ મી વર્ષ માનતપની બાળા પુર્ણ કરી છે. અને ૬૦મી મેળા ચાલુ કરી છે. તેઓશ્રીની તપસ્યા નિત્તેિ પાર પડી એ પ્રાર્થના.
માણ
તા ૧૧-૯-૬૦ ના રાજ શ્રી શાંતિ જૈન પ્રમતિ મંડળની કારોબારીની ચુંટણી થઈ હતી. જેમાં પ્રમુખ| રણકલાલ જે. દેસી ઉપપ્રમુખઃ આ રસિક ઢોલ મ, હુ-મ`ત્રી; શ્રી કાન્તિલાલ માંડાવલ શાહુ, અને ખજાનચી શ્રી જરા તલાલ ચંદુલાલ માહ આર્દ્ર દ્વારા ચુંટાઈ આવ્યા છે.
ad Do
AB **
**
--
AD
-
--
-
| મૈં ૩૭
શ્રી ૧૦૦૮ શ્રીદ આચાર્ય દેવેશ શ્રી કીપ્તે વગર રીયજી ની વિશ્વમાં શ્રી મીઠાભાઈ ગુલામહના ઉપયે પર્યુષણની આરાધના ખૂબ જ સારી રીતે થવા પામી હતી. પર્વના અંતમાં પાર હિંમત્તે તપરમીમાંનું બહુમાન કરતા લન્ગ વસ્ત્રોડા કાઢવામાં આવ્યા હતા. અને ચૈત્રપરિપાટી કરી નાદર ઉજવણી થવા પામી હતી.
કપડવજ પૉંચના ઉપાશ્રયે પન્યાસ પ્રવર શ્રી મહે ય સામજી પસૂત ને બારસા સૂત્રનું નાગન પૂર્વની સાધના થઇ હતી, કર્યું હતુ, અને બગ઼ા જ ઉત્સાહ પૂર્વક મંગા
આંતરેલી
આપા ભગત શ્રી કીર્તિસાગરસૂરીશ્વરજીની પ્રેરણાથી મુનિરાજ આ તૈલેકય સામજી તેમજ શ્રી વાત સાગજી મ. સા. મન્ને ઉપસ્થિત થયાં હતાં. તેએકીના પ્રેરણાત્મક પત્ર પ્રશ્નની માસ ખમણ, સેળ ભથ્થુ, પર સટ્ટામા, ક્ષીપ્ સમુદ્ર સ્માદિ વિવિધ તપનું આરાધન થયું હતું પર્વના આ દિવમાં શ્રાવકગણે પેાતાના વેપાર રંગાર બંધ રાખ્યા હતા. સામુહિક સ્વામિવાત્સત્ય પણ થયું હતુ, અને જૈન ધર્મની પ્રભાવના કરતા વરવેડા પણ નીકળ્યેા હતા. ત્યાંના બાળક બલિા એ ધર્મને અભ્યાસ કરતા થાય એ માટે મહારાજ શ્રીના ઉપદેશથી પાઠશાળા ફરી ચાલુ કરવાની વાતે ચાલુ છે.
ભારતમા
અત્રેના મ ંધની વિનંતીને માન માપીને તેમજ પાતે આદરેલા કાર્યને પૂર્ણ કરવા પ્રસિદ્ધ પ્રતા, પૂજ્ય પત્યાસ પ્રવર મુનિરાજ શ્રી સુમેધસાગરજી
Page #48
--------------------------------------------------------------------------
________________
૩૮ 1 Essa saga E HER BE A BE BE REE બુદ્ધિપ્રભા
નામનગર
મ. સા. અાદિ ઠાણા અને ચાતુર્માસ માટે પધાર્યા
ધાંગધ્રા છે. તેઓશ્રીનું આ અગાઉ પણ એક વખત અત્રે ચાતુમાલ થયું હતું. તેમની પ્રેરણાથી લગભગ
પાચંદ છીય જાધાજી મહારાજ શ્રી ૧૦૦ જેટલા ભાવક શ્રાવિકાઓએ આનંબલ તપની ખાંતિશ્રીજી તથા શ્રી વસંતપ્રજામીજીની નિશ્રામાં આ મફાઇ કરી હતી. પણ પર્વ નિમિતે અષ્ટમા પૂનિત પર્વની આરાધના થવા પામી હતી. બાઇબેને બ્રિતિષ, મધર તપ, શ્રી પાર્શ્વનાથ ભગવંતને કુલ મળી ૧૬ અઠ્ઠાઇઓ પવા પામી હતી. શ્રી અનમત પ આદિ તપસ્યાઓ થઈ હતી. ૪ માસ ,
કુંવરજીભાઇ તુલસી સન ત્યાં સેવા ઉપવાસ થયા ખમણ ૮ સોળ ભત્તા, લગભગ ૧૭૦ જેટલી અાઈ આશરે ૨૫૦ જેટલા ચાર ઉપવાસે છે. ખૂબ જ
હતા તપસ્વીઓને તેઓશ્રીએ સુંદર સત્કાર કર્યો મેટી સંખ્યામાં પર્વનું તપ સાથે આરાધન થયું હતું અને ચાંદીની નવકારવાળીએ ભેટ આપી હતી. હતું. પર્વના અંતે બધી જ જૈન જ્ઞાતિનું કચ્છ મેટીખાખર વાળા શાહ - જાણ સામુદાયિક સ્વામિવાત્સલ્ય કરવામાં આવ્યું હતું. હીરજીભાઈએ પણ રેકડ રકમથી તપસ્વીઓનું અને તપવીઓનું બહુમાન કરતે ભવ્ય વડે ,
બહુમાન કર્યું હતું સા મ. શ્રી વસંતપભ.થી વાઢવામાં આવ્યો હતો. ઉપાશ્રય ઉપરાંત મહારાજબીના જાહેર બાબાને પણ અવનવર જાષા
આ કલ્પસૂત્ર ને બારા સૂનું અધ્યયન કરાવ્યું હતું. હતા. છેલ્લા ૨૫ વરસમાં ન આવેલી એવી ધર્મ અતિ આવી છે. અને જુદા જુદા ક્ષેત્રમાં સારી ટીપ થવા પામી છે. શ્રાવક-શ્રાવિકા ક્ષેત્રો છે, અત્રે પૂજ્ય મુનિને વાસ નહિ હોવાથી શ્રી ૩૦ની રકમ એકઠી થઈ છે અને તે ટીપ હજુ જેને શ્રેયકર મંડળ તરફથી પરીક્ષા શ્રી કાન્તિલાલ ચાલુ જ છે. આ ઉપરાંત સંધને જુને ઉપાશ્રય
ભાઈચંદ મહેતા અને તેમની સાથે વિવાર્થી પ્રભુલાલ નવેસરથી ઉંલીને ન ઉપાય કરવાનું બંધકામ થર થઈ ગયું છે.
ભાઈ આ પર્વ નિમિત્તે પધામાં હતા. જેઓએ
ખૂબ જ અહિથી પર્વની આરાધના કરાવી હતી.. પરા
પાંચમો ભવ્ય વધેડો પણ નીકળે છે. આ અને શ્રીમદ્ બુધિસાગર સુરિશ્વ સંપ્રદાયના કિમને મહેસાણા પ શાળાને સખી ગહર તરફથી અઝાવતી પરમ પૂજય પ્રવર્તકની સાખીજી મ. જાનવસ્ત્ર જ રાખ્યા પ્રીતમતિ પૂ . મા. . ૫૫ ની સખાવત મળી હતી. વિધાથીઓ તેમજ પૂજ્ય મા, મ વસંતશ્રીજી
ઘટાડી આદિ આઠ પણ ઉપસ્થિત છે તેઓશ્રીની પ્રેરણાથી અત્રે પર્વમાં સેળભત્તા અાઈ, ચાયનિધિ. અત્રે પણ ઈ સાધુ-સાધવીને બેગ નહિ. અમ, પચરંગી તપ ચોસઠ પરના પપધ આદિ પણ બેનના શિક્ષિકા માં કાર્બન આ પર્વને કડી તપની મખ્ય રીતે આરાધના થવા પામેલ છે. રીતે ઉજવ્યું હતું. અને જ્ઞાન ક્રિયાઈ વની આરાધના હાંપણથી વંદનાથે આવેલા છે. શ્રી શિવલાલ કરશીભાઇ તેમજ ઉંબરાવતીથી આવેલ બેન ૧૧
એ કરાવી હતી. નાનું ગામ હતું. છતાંય સપનની રીબાઈ એ પચરંગી તપ કરનાર બહેનનું ઉપજ છે. ૧૦ થી ૩૦૦ જવા પામી હતી બહુમાન કર્યું હતું.
આ નિમિતે સરકારિક કામ પણ કર્યો હતો.
Page #49
--------------------------------------------------------------------------
________________
બુદ્ધિપ્રભા gaa gaaag gggggg ggg ggg ૩૯
E
E
આજ પછીની નાવતી કાલ” તેમજ “પ્રતાપ પ્રકમ નંબર મેળવનારને ડે. એલ. , શહ તરફ અને ભામાશા” સંવાદે ભજવાયા હતા. કાર્યક્રમની ચાંદીતા બે ચંદ્રક એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા, જફળતા માટે શ્રી નગીના જહાજમાઈબ ખૂબ બાકીનને કાસણી તેમજ પુત આપવાષાં જ મહેનત ઉઠાવી હતી. બા સધળાય કાર્યક્રમ થી આવ્યાં હતા. જેન યુ પંડળના આશ્રયે થવા પામ્યા હતા. પરીક્ષા: મેળાવડા: ઇનામ: બોરીવલી
શ્રાવણ વદ છઠના રાત્રે સીવીલ જજ સાહેબ અને જમીગAીને એનેના ઉપાશ્રયમાં ચાતુ- શ્રી એફ કે ના અધ્યક્ષપણા હેઠળ અવેના માં રહેલા પૂ. પ્રભાવક રાવજી મી સણા - પુસ્તકાલયને પામે તેમજ શ્રીમદ્ બુ સાથg બીજી તથા વિનય શિખા બા કીલાતાશ્રીઓના ન પાઠશાળાને ૪૯ વાર્ષિક સમારોહ ઉજવવામાં
યામ શિક્ષણ પંરકારની પ્રવૃત્તિ ખૂબજ સુંદર રીતે આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે સાંસ્કાર કારમાં વિકાસ સાધી રહી છે. દર બુધવારે અને સારી રાખવામાં આવ્યા હતા. આ સમયે જન પાવાળા
મા જાય છે અને ચારિબના ઉમદા ગુણે, માટે . “૦” નું કાયમી ફંડ ય પાનું શીલ, સેવાભાવ, સાદાઈ વ. ના અંકો શીખવવામાં
હતું અને જેને પુસ્તકાલય માટે રૂ. ૨૩) ની ખાવે . દર શનિવારે ધાર્મિક વિષ ને પાઠોનું
રકમ એકઠી થઈ હતી. આ પુસ્તકાલયને પણ બધાયન થાય છે. અરવર હરીફાઈ જાય
દરમિયાન સિત્તર કુટુંબોએ લાભ લીધો હતે. ખા છે. ચાળ થનારાઓને ઈનામે વહેંચી ઉત્તેજન
સંસ્થાઓના વિકાસમાં મંત્રી શ્રી વાસુખલાલ માપવામાં આવે છે. અને પાઠશાળા પણ રાત્રિ અને
નગીનદાનની સેવા અનનન છે. પેટ્રોને કેબપોરના ચાલે છે. ત્યાંના જાણીતા સ્ત્રી કર જાની અનાવરણ વિધિ પણ થવા પામી હતી. આ મારી નિમળવી મજુલાળા બેનની
મગનલાલ નભુભાઈ તરફથી પાયાળાના અષાશભામાં અવરનવર માનીને ભાગ લે છે. તેમજ
સીને ઇનામે વહેંચવામાં આવ્યાં હતાં. વાર્ષિક પતે એક માર્ગદર્શન આપે છે.
પરીક્ષા શ્રી રંગભાઈ જે હે લીધી હતી. અકડા શ્રી જૈન શ્રેયસર મંડળ, મહેસાણા તરી
બાલાપુર (વિદર્ભ) શ્રી રામચંદભાઈ ડL શાહ અત્ર પરીક્ષા લેવા માટે તા. ૬-૮-૬૦ ના રેજ, શ્રી કાંતીલાલ પધારેલા પરીક્ષાનું પરીણામ સંતોષકારક હતું. મતી વંદજીના અધ્યક્ષપણા હેઠળ, શ્રી બાવા તા.-૮-૧ના રોજ આ નિમિતે સંગિત કાર્ય- તપn જૈન પાળા તેમજ શ્રી ગણ્ય ન ક્રમ થશે હ. એને એ વિશેષ ભાગ લીધો હતો. શાળાને તા. ૪-૬-ના લેવાયેલી ધાર્મિક પ્રસંગને અનુરૂ૫ શ્રી મકરબાઇ તેમજ ની પરીક્ષાને એક મેળાવડો ન હતો. જેમાં જળ શચંદભાઈએ પિતાનું વક્તવ્ય રજુ કર્યું હતું. થનાર સૌને ઇન્ડીપેને તેમજ માલ આપવામાં
Page #50
--------------------------------------------------------------------------
________________
૪
BR
..
-
CD
મ
44
BO
FR.
DD
AR
DD
ou
םם
ca
મેલી
શ્રી પૂના તત્ત્વજ્ઞાન વિંઘાપી'ની મૌખિક તેમજ લેખિત તત્ત્વજ્ઞાન પરીક્ષા અત્રે તા. ૭-૯-૬૦ ના રોજ ટ્યુનિશ્રી જિનભદ્ર જિજીના સાનિધ્યમાં દેવાઈ હતી. પરીક્ષાર્થી ભાની કુલ જ ંખ્યા પચાસની હતી. મા પરીક્ષાર્થીએ લગભગ પરમાર દિયા કામના હત. એ પરમાર સભા જૈન ધર્મના સુંદર પ્રચાર કરે છે. ડેલી આશ્રમનાં વિકાસમાં તેમજ તેની વૃદ્ધિમાં શ્રીયુત્ત ડૉ. બધત્રલઙી હુ ંમજ શ્રી મેકલાલ મણીલાલ જૈનના ફાળા
અવિભરણીય છે.
મર
અત્રે શ્રી મહિમાવિજ્યજી જૈન પાશાળા ગાળે છે. શ્રી પરીક્ષક કજિલાલ ભાઈ મરું તો અત્રે આવી પરીક્ષા લીધી હતી. પામ ઘણું જ સુંદર છે. આ પ્રસ ંગે ઈનામી સત્તારભા યેજવામાં આવ્યા હતેા અને શ. ૪૧ અને એક્સરસાઇઝ તેટલી । ભેટ આપવામાં આવી હતી અત્રેના ધનિક શિક્ષક શ્રી રમણિકાભાઇનું પણ ચેગ્ય બહુમાન કરવામાં ભાવ્યું હતું,
ફાલાપુર
અત્રે શ્રી લક્ષિતવિજયજી મ, જ્ઞાની નિશ્રામાં
**
પરીક્ષાને નામિ સમારંભ ગેજમાં પણ તે
અને ચાલતી શ્રી શાંતિનાથ જૈન પાશાળાની પરીક્ષા
..
PD
-
d
પરીક્ષા તરીકે શ્રી રામદભાઈ ડી. હતા અને પ્રસ ંગેાનુચિત બે શબ્દો કાં હતા.
ચાલુ પધાર્યાં
આવ્યા હતા. શ્રી રતિભાઇની મહેનત નોંધપાત્ર છે. ભાટે મહેસાણાથી શ્રી કાંતશાલ ભાઇ મહેતા પધાર્યા હતા. પરિણામ સારું આવ્યું છે. સફળ થનાર બાળક માળિકામાતે શ્રી મણીલાલ પસાતમાસના વરદહસ્તે રૂા. ૧૦૪ નાં પુસ્તકા આદિ નાનાની વહેંચણી થઈ હતી શ્રી મહેતાએ પધ્ધાળાના નિભાષ માટે કાયમી કુંડ થાય તે ગે સૂચન કર્યું હતું. શ્રી કે પાળાના શિક્ષક શ્રી મુન્દ્રા તું હુમાન કરતાં ફા પ} ભેટ માપ્યાં હતાં તેની પાશાળાના વિકાસમાં થા વંતભાઇ અને શ્ર કીષિકની મહેનત પ્રસરાય છે.
..
૬૬ = !! બુદ્ધિપ્રભા
કાંધારમાં સહાય કરા'
વંશ
દધિનું ક્રામ લગભગ પાંદશ થી ચાલીશ હજારનું છે, જે ૪.૫ કૉલ લી રહ્યું છે તે, આ કાર્યમાં શ્રી. સચ શ્રી દહે-સરના ફૂટીએ તેમજ શ્રીમંત સોએ સારી રકમતી સહકાર આપી લાભ લેવા વિનંતી છે,
પ. પૂ. અનસમુદાયને ! છપ્પરના કાર્યમાં ોગ્ય દુદેશ ને પ્રેરણા આપવા વિનંતિ છે. રૂા. ૨પ) આપનાર દાનવીરનું નામ તખ્તી ઉપર લકામાં વો
-: મદ મોકલવાનું રથળ :-~~~
રોઝ. કલ્યાણચંદ્ર ધમ ચદની પેઢી
વાયા મીયાગામ,મુ કારવણ
Page #51
--------------------------------------------------------------------------
________________
બુતિપ્રભા = = =
= = = = = = = = = = = = = = =
= = = ૪૧
છો પાપટલાલ પાનાચંદભાઇની શુભ પ્રેરણાથી
બયેલા ગ્રાહકોની યાદી
૧ જ તિલાલ ગોરધના વદ ૧ , કાળીષ મલુ ભારે • , નવરભાઈ નરસીભાઈ , જ વકીલ પ્રક્ષામા મગનલાલ વોરા ૧ શાહ ચુનીલાલ બાબરદાય , ૬ , પોપટલાલ મણીલાલ પાદરાર મુંબઈ ૭ , ચંદુલાલ મોહનલાલ રા ૮ શ્રી જેના
કરાપુરા
૧ લાલ મોતીલાલ પાનાચંઇ પાદરા
, મલાલ હરજીવનદાસ પાદરા કે ભગુભાઈ મણીલાલ , ચતુરાઈ પરસેતમદા ,
પરસે તમદાસ પાનાચંદ છે , હેમાઈ હીરાભાઈ , તારાચંદ ગુલાબચં , , પરમાનંદ મોહનલાલ ,
શાન્તિવ જાનાયક ,
કાતિલ લ પાનાચાર પm ૧૧ , હિંમતણાવ પાનાચંદ છે ૧૨ , રતીલાલ મોહનલાલ ,
દલસુખભાઈ જમનાદામાં ,
વિદાયઃ માણેકલા w , મગદાજ મહાસુખtઇ ૧૬ - નાલ અમૃતલાલ , ૧૭ નરેનકુમાર કાન્તિલાલ , ૧૪ ,, ૫ પટલાલ જેઠાબાલ ૧૯ શાહ પીરચંદ ગોધરા પારા ૨ , મણીલાલ મગનલાલ ૨૧ , હસમુખલાલ રાયચંદભાઈ ,
૨૨ ઈરલાલ છગનલાલ દાબર ૨૩ કનુભાઈ મણીલાલ પાદરા ૨૪ , સાકરચંદ નિહારાચંદ છે ૨૫ , વાડીલાલ મગનલાલ , ૨૬ કંયા કાન્તિલાલ છોટાલાલ પાદરા ૨૦ ગ્રામ નગીનદાણ મેહનલાલ પાદરા ૨૮ - ચંદુલાલ ભેગીલાલ પાદરા ૨૯ , ચુનીલાલ ગરબડભાઈ , • , નટવરલાલ દીપચંદ ,
, વાડીલાલ દીપચં ,
• મલાલ રતનચંદ ,, જેમ કમાણી કમબેન ભગુભાઇ પાદરા
, ચંપકલાલ છોટાલાલ ,
વસંતલાલ ચંપકલાલ છે. , મહેન્દ્રકુમાર રતીલાલ , શાહ માણેકલાલ મુળજીભાઈ પાદરા
હીરાભાઈ મંગલદાસ છે
ખ જેઠાલાલ રણછોડભાઈ ,, ૪૦ , વદ રોડભાઈ , ૧. બહેરભાઈ છોટાલાલ ૧ પરમાર ઝવેરભાઈ મરતમદાસ , ૪૩ મા રતીલાલ ચુનીલાલ , ૪૪ ઇ પીલાલ અમૃતલાલ , ૪૫ , વિચંદ નાનચંદ ૪૬ ભાઇ છગનલાલ મથુરદાસ પાદરી
, જણાઈ પ્રેમચંદ ૪૮ કે. સી. પી શાહ. એન્ડ કુ ૪૯ શાહ રમણલાલ પ્રેમચ ૫. , હીરાલાલ નાથાલાલ પણ , સતિલાલ છોટાલાલ
Page #52
--------------------------------------------------------------------------
________________
ફર
પર્ક
પ
૫૪
પૂર સારું લાલભાઈ ભીગ્રામ ૫. નવીનચંદ્ર પાનાચંદ
v
ના
૧૪ સાદ કનૈયાલ ચીમનલાલ વાદશ
‘વિનચંદ્ર મીલાવ
મેઇનલાલ કાળીદાસ
22
ર૭.
(૪)
૧૫)
{}}
૧૭)
',
n
'
ર
૩
,,
૪ થાય શરમ
પ
'
11
"P
ટાલાલ નાન
25
» 'રમણુલાલ નિશ્રાલય'દ
21
DA
7
4
>>
-
...
ܕܝ
{૧} શા, સાખ દસાઇ ફુલભાઈ
*
--
P
-
DO
''
Da
Do
-
(૧) શા. ભાલભાઇ ચક્રાન્ત ગાડાવાળા
રસીકલાલ રતીલાલ મેદ્રાવાળા
રસીકલાલ નાલાલ મામાવાળા
કાન્તિલાલ દલાલ ગવાડાવાળા મગનલાલ ધીંગ દેસાઇ પુનાળા
વાડીલાલ દેસતરામ મામાવાળા (4) વાડીલ લટેકરીસાઈ
૮) મા, દલીચ
પરસોતમદા
{1=} વાડીઘાલ મેચનલાલ માળુવાળા
'
માહતલાવ લલ્લુભ
(૧૨) શાન્તિલાલ તથા
ધનજીભાઈ વમાનભાઈ મીત્ર
.
મનસુખામ સુનીથાલ અમદાવાદ કેશવલાલ વીરજીભાઈ થાય
જમતીયાલ મે ક્ષાલ ખેમ
જયતી તાલ પટવાલ પાદરા સામગ્ર રૂમણલાલ .ત્રીએ નાશ .
મારા
ref
રીવાવ યાન્તિવાલ એન્ડ કુાં, માલા
""
:
( ભાસાવાળા મુખપ
!
"
"1
"
"
"
り
મુખ
"
21
વ
..
Da
*
-
UY
૭૫
૭૬
.
ve
be
t.
17
"3
કુછ શાહે ાન્તિલાલ
e.
*
9
૭૧
૭૨ સાદ ગીરધવાલ હિંમતવાન માથે કોટાલાલ પરસા
153
-
શ્રી ગણેશભાઇ પરમારની શુભ પ્રેરણાથી
પાંચવિષય
F
J
BD
BO
p
oa
:
"
પઢવા માં ભાલાલ ટાલાલ
DB
DO
'2
પરીખ ક્રાન્તિલાલ મણીલાલ
સાદ પડું નાન
બાલ ગોશા હીરાલાલ માલનભાવતા કુ
ચંપાન વાડીલાલ શાર
ડાભાઈ ચુનીલા વડાદરા
મધુલાલ કેશવલાસ વકીલ
નાડીવાલ હિંમતલાલ
શ્રુતિપ્રા
ત્રણ િ
(૧) શ્રી મમત પ્રત્યેક્ટ્રીક વર્કચ
વાર્ષિક
さ
י
1
વડદા
રખવાલ હિંમતક્ષઃ હિંમતવાન પ્રભુદા જયંતીના સમય માણ
"
"P
(૧૩ ચેાસી ન્તિલાલ એન્ડ કંપની મૂળ
(૪) ચા. યાજકુમાર જયંતીલા
નામ
મુંબ
(૧) પી. વેગા
મા
(૨) શા. નાડીલાલ રામનભાઈ (સાચુંદાળા) -
.
Page #53
--------------------------------------------------------------------------
________________
બુદ્ધિપ્રશ્ન કૈં
૧ શ્રી જૈન સંધ કુણઘેર
"1
DA
વિષઃ—
૧ શાહ ભાગીલાલ ભીખાભાઈ
R
ખંડીદાસ, મગળદાસ
3
*
૫ શ્રી
})
પાંચ વ
... -
શાહ મહાસુખાલ અમૃતલાલ કારપટીયાની શુભ પ્રેરણાથી
"P
મહાસુખલાલ અમૃતલા
ભેંસ ગલાલ ભગવાનદાસ
કાય
જાગરગ શાહ મદનલાલ દાવાદ
.
(૪) અમૃતલાલ કેશવલા (2) વૃજલાલ નામ
જ્ઞ
v
*
પાણ
ל3
31
',
n
"}
"2
૯) શાહુ
(૧)
(૧)
(!૨)
(૧૩)
(૧૪)
(iv)
5
11
31
શ્રી ભૂપેન્દ્ર સ્ટેર
ܕ
»[+]
..
જે ભાઇ તેમ દ
ગૃનાલ ગાય'દ
નાદાસ માલજીભાઈ હીરાલાલ ગુલાબ
"
ભાકુલાચ પેપલાન્ન
જગદીશભાઇ તાલાખ જેવી
(૧૬
ડાહ્યાાવ નગીનદાસ
""
૧૦ ગ્રામ બાપુલાલ લક્ષ્મીદ
-*
૪૩
કાલે નહિ અજે જ
તત્ત્વજ્ઞાનને પણ સરળ તે સાદી ભાષામાં, મૌય ને સમજાય તેવા, બિનસામ્પ્રાયિક ગ્રંથ એટલે
.... મે.... ચો.... ગ...
સ'સારના કર્મોની એમાં સુંદર વ્યવસ્થા છે. માનસિક મથામણેાની એમાં સહેલી સૂઝ છે. એ ક્રમ ચેગ આજે જ માંચા. ચાવે અને આપના પુસ્તકાલયમાં તેમજ ઘરમાં તરત જ વસાવે,
કમ યોગ:~ લે. શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરજી —; પ્રાપ્તિ સ્થાન :
શ્રી આધ્યાત્મજ્ઞાન પ્રસારક મંડળ, ૩૪૭, કાલબાદેવી રે, મુંબઇ ન, ૨
પહ
ས
·
.
..
.
“બુદ્ધિપ્રભા” માસિકનું વાચન દિવસભરની તાજગી બક્ષે છે અને વિચારોને ઉદા બનાવેછે સડુંજે સમજી શકાય તેવુ “બુદ્ધિપ્રભા” માસિક 'નુ' વાંચન આજથી જ શરૂ કરે.
વાર્ષિક લવાજમ માત્ર અઢી જ રૂપિયા:
નનની તંદુરસ્તી અને મનની પાવકતાને! આ સરળ પ્રયે!ગ છે,
r
Page #54
--------------------------------------------------------------------------
________________
RA
Eછે
“બુદ્ધિાભા”ના આકર્ષણથી થયેલા ગ્રાહકોની યાદી
વાર્ષિક --
(ર) મા રાયચંદ મણીલાલ પાડગોળા ) a માણેકલાલ ટી. સી ખંભાત () , રમેયપંક છગનલાલ કરવા (૨) , જયંતીલાલ ચુનીલાલ ,
. ,
(રર) શાહ જેચંડ અમુલખ બોરડી
- 1 (૨) ચીમનલાલ ડાહ્યાભાઈ
( ) કીતિકાન જે. શાહ મેહાન્નાડીયા (૪) , શ્રી કjરવિજય જૈનપુરતમાલય સશ () શાહ માલાલ પટલાલ થાનગઢ (૫) શાહ ચીમનલાલ દેવચંદ બારેજા (૨૫) ડો. રામજી રણસીંહ રાજય (૬) કસ્તુર છોટાલાલ ખરાત (૨) મહેતા બાબુલાલ ભગવાનદાસ મુંબઈ ૨૮ (૭) શિક્ષક જેસંગભાઇ લાલચંદ ઝીખાના (૨છે માધી દલપતભાઈ કીકાભાઈ મહેસાણા (૮) શાહ ડાહ્યાલાલ નાનજી પ્રેમજી ભાડલા (૨ ભાખરીયા અમરાલાલ નગીનદાસ , (૯) ચેકસી બચુભાઈ દેવચંદ બેરસદ ર૯) ડો. મગનભાઈ લીલાચ૬ મહેસાણા (1) ગાંધી જગજીવનદાસ આત્મારામ અમદાવા (૩) શાહ હરીદાસ mલાલ ધર્મજ (૧૧) મી આત્માનંદ જન પાડવાળા મીયાગામ ) - કાન્તિલાલ ગુલાબચંદ (૧૨) શાહ કાન્તિલાલ છગનલાલ રાંદેર (૩૨ , સાકરચંદ ચતુરલાલ છે ૧) ભારતર રજનીકાન્ત પ્રતાપચંદ જુના ડીસા () , જમવનદાસ હરીચ , ૧૪) શાહ ચીનુભાઈ પુંજાલાલ પાણી જેતપુરા
(૪) શાહ ભેગીલાલ દામોદરદાસ , (૧૫) પરીખ રેવાકુવર ધીરજલાલ મુબઈ ૫.
(૫) , ચંદુલાલ સમય , (૧૬) શાહ પી. ઝવેરચંદ મુંબઈ ૩.
() , માણેકલાલ સાંકળચાંદ બહીયલ (૧૭) , વાડીલાલ રાધવજી મુંબઈ .
(૩૭) , મેહનલાલ શાંતિલાલ કારણ (10) , રાવચંદ હડીસીંગ અમદાવાદ (૧) , રાપચંદ ચુનીલાલ પાડેલ
-
-
-
જ્ઞાન એ આરાધનાની વસ્તુ છે. જવનની એ સાધના છે. મુકિત મલિની એ સાચી વાટ છે.
એ જ્ઞાનના સાધનોની ઉપેઢા ન જ થવી જોઈએ. બુદ્ધિપ્રભા” ને પસ્તીમાં વેચી જ્ઞાનની અવહેલના ના કરશે.
બુદ્ધિપ્રભા” ને ગમે ત્યાં રખડતું મુકી, તેના પાનનાં પડ વગેરે બાંધી તેની આશાતના ન કરશે.
Page #55
--------------------------------------------------------------------------
________________
a * બુદ્ધિપ્રભા ?? ના વિકાસ માટે આપ સૌના સહકાર આવશ્યક છે. આપને શું ગમે છે ને શું નથી ગમતું', કેમ કે શાથી એ સવાલની ચર્ચા કરતી એક પ્રશ્નોત્તરી અત્રે અમે રજુ કરીએ છીએ. જેના ટૂંકાણમાં ને મુદ્દાસર જવા દરેક વાંચક ભાઇબહેનને કાર્યાલયને સરનામે મેલવા વિનંતી છે.—તત્રીએ. (૧) “બુદ્ધિ પ્રભા ?? તમને ગમ્યુ ? શાથી? (૨) બાર મહિનામાં “ બુદ્ધિપ્રભા ?? તે તમારી દ્રષ્ટિએ ક લેખ, વાર્તા, કાવ્ય ૧.
શ્રેષ્ઠ લાગ્યું ? (૩) “બુદ્ધિપ્રભા ?? ના કયા લેખક તમને વધુ વાંચવા ગમે છે ? (૪) સંપાદનમાં તમને વધુ શું ઉમેરવા જેવું લાગે છે ? (૫) શ્રીમદ્ બુદ્ધિસાગરજીના સાહિત્યના કેટલા પાના રાખીએ તો તમને ગમે? (૬) તંત્રી લેખ તમને જરૂરી લાગે છે ? | (૭) શાસન સમાચાર માટે આપને શેા અભિપ્રાય છે ? (૮) તમને વધુ શું ગમે ? વાર્તા, લેખ, કાવ્ય, પત્રો, વિવેચન છે (૯) દર અકે ચાલુ રહેતી વાર્તા તમને ગમશે ? (૧૦) વાંચકાના વિચાર રજુ કરતી કટાર શરૂ કરીએ તો તમે વધાવશે ? (૧૧) “જ્ઞાન ચર્ચા” જેવી કટાર શરૂ કરીએ તો તમને ગમશે ? તેમાં તમે કેટલો ભાગ લેશે ? (૧૨) સ્વતંત્ર વિભાગે શરૂ કરીએ તે તમને વાંચવામાં આનંદ આવશે ? એવા કયા
વિભાગે તમે વાંચવા માંગે છે ? | (૧૩) “ બુદ્ધિ પ્રભા ?? ના તમને કેટલા પાના રાખવા પસંદ છે ?' (૧૪) વાર્ષિક લખાણોમાંથી શ્રેષ્ઠ લેખાણાને ઇનામાની યોજના રાખીએ તો ? (૧૫) ** બુદ્ધિપ્રભા ?’ જાહેર ખબર લે છે તે માટે આપનું શું મંતવ્ય છે ? | (૧૬) “ બુદ્ધિપ્રભા ?? સમૃદ્ધ બને અને શ્રી મદજીનું સાહિત્ય વૃધુ ને વધુ વંચાતુ
થાય તે માટે આપની પાસે કેાઈ ચાજના છે ?
જૈન સાહિત્ય સિવાય ઇતર સાહિત્ય “ બુદ્ધિપ્રભા ” માં વાચવું" આપને ગમશે ? (૧૮) સળગ સચિત્ર નવલકથા શરૂ કરીએ તો ? (૧૯) પ્રથમ પાને શું હોય તે ગમે ? પ્રભુની વાણી, શ્રીમદ્જીનું ચિંતન, સૂત્રોની
વિલેણા કાવ્ય કે ચિંતન કણિકાઓ ? (૨૦) સુખપૃષ્ઠની પાછળની બન્ને બાજુએ માનદ પ્રચારકોના નામ તેમજ જાહેરાતના
ભાવ. મૂકીએ છીએ તે તમને પસંદૂ છે ? (૨૧) એ બન્ને બાજુએ તમે શું મૂકવા માંગો છે ? (૨૨) ઘર કે મહાપુરુષના સંક્ષિપ્ત પ્રસંગ ચિત્રો આપીએ તો તમને ગમશે ? ((૨૩) વિનતી વાર્તાલાપે, હાસ્ય ટુચકા, સુવાકા, નાના કાવ્યા, જાણવા જેવું , ખૂટતી
જગાઓમાં મૂકીએ તે તમને પસંદ આવશે ? (૨૪) વરસમાં કેટલા વિરીષાંક કાઢવા તમને યેાગ્ય લાગે છે ? કયા કયા ?, | (૨૫) આવતા એ કેમના સાહિત્યની જાહેરાત અગાઉથી કરીએ તો તુમને ગમશે ?
કો ,
|
Page #56
--------------------------------------------------------------------------
________________ - વાર્ષિક ગ્રાહકોને– માનદ્ પ્રચાર કોને આ દીવાળી અ કે " બુદ્ધિપ્રભા” નું એક વરસ પૂરું થાય છે. આપ સૌએ અમને જે સહકાર આપ્યો છે તે બદલ અમે આપને આભાર માનીએ છીએ. 61 બુદિધ પ્રભા ?" આપને ગમ્યુ' જ હશે. આ અં કે આપનું લવાજમ પૂરું થાય છે. આથી નવા વરસનું લવાજમ જલ્દીથી મોકલવા વિનંતી છે. ગ્રાહકેાના નવા નામ નોંધતાં જાય છે. આપ આપનું નામ સત્વરે નેધાવો. લવાજમ અને કાર્યાલયમાં મોકલવું અથવા માનદ્ પ્રચારકોને મોકલવું'. નવા વરસરની શરૂઆત પહેલાં ખબર કરવી ઘણી જરૂર છે જેથી નવા વરસને અંક નિયમિત મેકલી શકાય આ દીવાળી અંકે " બુધ્ધિમભા " નું એ છે વરસ પૂરું થશે. આપના સહકાર માટે આભ } માનીએ છીએ કે ભવિષ્યમાં આથી ય વધુ સહ}} : મળશે એવી શ્રદ્ધા સેવીએ છીએ. - બીજું નીચેની વિગત જહદીથી મોકલજા વિનંતી છે. 1. અત્યાર સુધીમાં આપે જે ગ્રાહક બનાવ્યા હોય તેની સરનામા સાથે સંપૂર્ણ યાદી. 2. જેમના લવાજમે બાકી હોય તેમનાં લવાજમે. મોકલવા. કે, વાર્ષિક ગ્રાહકે ચાલુ રાખવાના છે કે કેમ !. વિગત લખી 4. આપે બનાવેલા ગ્રાહકે કયા માસથી શરૂ થયા. ' છે. તે સ્પષ્ટ કરો અને તેમની પહોંચ જલ્દી પાવશો. - દરેકને વ્યકિતગત પત્ર લખ્યા છે છતાંય હજુય કાઇને બાકી રહી ગયા હોય તો ઉપરની વિગત અવશ્ય મોકલવા મે. કરો. -તંત્રી (નોંધઃ આ અગાઉ યાદી મોકલી હોય તો પણ | દરેકને તે ફરી મોકલવા આગ્રહ ભરી વિનતી છે, દરેકને પ્રાધક નંબર આપવાના છે આથી આ વાંચી તુરતજ વિગતા કાર્યાલયના સરનામે મોકલી આપી આભારી કરશે ) (ખાસ નોંધ-આપને " બુદ્ધિ પક્ષા " નિયમિત ન મળ્યું હોય તે આપનું સરનામું ફરી લખી જણાવવા વિનંતી છે. દરેક ગ્રાહકને વિનંતી કે તેઓ કયા માસથી ગ્રાહક બન્યા છે તે સત્વરે જણાવે.) ...તંત્રી.