Atmanand Prakash Pustak 027 Ank 03

Author(s): Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Publisher: Jain Atmanand Sabha Bhavnagar
Catalog link: https://jainqq.org/explore/531312/1

Page #1

www.kobatirth.org/
श्रीमद्विजयानन्दसूरि सद्गुरुभ्यो नमः શ્રી
નાનજી આકાશ
( દર માસની પૂર્ણિમાએ પ્રકટ થતું માસિપત્ર. )
॥ શાવિત્રીહિતવૃત્તમ્ |
कारुण्यान्न सुधारसोऽस्ति हृदयद्रोहान्न हालाहलं । वृत्तादस्ति न कल्पपादप इह क्रोधान्न दावानलः ॥ संतोषादपरोऽस्ति न प्रियसुहल्लोभान्न चान्यो रिपु । युक्तायुक्तमिदं मया निगदितं यद्रोचते तत्यज ॥
૧ શ્રી મહાવીરનાં મહાન કાર્યા. ૨. શ્રીમદ્ વિજયહીરસૂરિ ાષ્ટકમ્ ...
૩ નશીબની ઉત્પત્તિ કયાંથી છે ? ૪ શ્રી તીર્થંકર ચરિત્ર.
600
Reg. No. B. 431
પુ॰ ૨૭ ૩.
વીર સ, ૨૪૫૫. આશ્વિન.
આત્મ સ. ૩૪. આંક ૩ જો.
પ્રકાશક—શ્રી જૈન આત્માનંદ સભા–ભાવનગર.
વિષયાનુક્રમણિકા,
...
૫૭
૫ સૂક્ત વચને.....
પ ૬ કાય અને આશા.
૬૦
૬૭
...
૭ પુરૂષા.
૮ સ્વીકાર અને સમાલાચના.
.. ૭૧
७४ ... ૭૬ se
...
મુદ્રકઃ—શા. ગુલાબચંદ લલ્લુભાઇ. આનદ પ્રિ. પ્રેસ સ્ટેશન રોડ-ભાવનગર.
વાર્ષિક મૂલ્ય રૂ. ૧) ટપાલ ખર્ચ ૪ ગાના.

Page #2

કાયાનું કલ્યાણું કરવાના અવસર ખાવી પહોંચ્યા છે. “ આજના લાડવા લીજીયે હૈં, કાલ કાણે દીઠી છે. ”
પુસ્તકા ખરીદે ! ભાવમાં ગજાવર ઘટાડા ! ! પુસ્તકા ખરીદે ! ! !
શ્રીપાળ રાજાના રાય—અતિ રસિક સરલ ભાષા સાથે સુ ંદર ચિત્રા
મૂળ કીં. ઘટા... કીં.
31010
૨૪-૦
પાકું કલેાચ બાઇન્ડીંગ, પૃષ્ટ ૪૬૦ ધત્તાશાલીભદ્રના રાસ-જે વીર પુરૂષનુ નામ વ્યાપારીઓને વહી પુજનમાં શ્રો ધન્નાશાલીભદ્રની વૃદ્ધી હશે. એ લખ્યા વિના રૂદ્ધિની પ્રાપ્તિ સભવતી નથી. તેવા દ્રશાલીનાં રાસની દરેક શ્રાવક ભાઇએ ઘરમાં રાખવાની ખાસ વ્યવસ્યકતા છે. ૫૪ ૨૮૦, પાકું બાઇન્ડીંગ, ગ્લેઝકાગળા, ચાર. સુદર ચિાર ક્રમ પરિક્ષા-યાને દૈવી ચક્રને! ચમત્કાર-કમનશીબ રાન્ત દેવની સામે થવાની કાશીપ કરતાં તેને દુઃખ પડવામાં બાકી રહેતી નથી, કરેલા કર્મો ભાગગ્યા શિવાયુ જન્માંતરે પણ છુટકાજ નથી એ રહસ્ય સમજાવતી અતિ સિક ધાર્મીક નવલથા. દરેક ને વાંચવાની જરૂર છે. પાકું બાઇન્ડીંગ, ગ્લેઝ કાગળા, પૃષ્ઠ ૩૨૫ પૂજા સંગ્રહુશ્રી ત્રિરવીજયજી, રૂપવિજયજી, પદ્મવિજયજી, આત્મા રામજી, બુદ્ધિસાગરજી, ગંભીરવિજયજી, વાતિયજી, વિગેરે અનેક આચાર્યાં બનાવેલ વિધી સહિત પૂજામા, અભિષેક, ભાર તી, મગદીવા, જૈન નવ અંગ દોહા વિગેરે અનેક ખાતા છે. પાકું બાન્ડીંગ, પ્લેઝ કાગળા, પુષ્ટ ૬૫૦......
સજ્ઝાયમા ભાગ ૧ ૨ ૩ દુક ભાગના જૈન નિત્ય પાઠ સંગ્રહ-જેમાં ના મરા, છંદો સ્તોત્ર, રાસ, થાયા, રતવના, રાઝાયા, સ્તુતિ, ચૈત્યવંદને વિગત પુષ્ટ ૩૨૦, પાકું લાય ખાઇન્ડીંગ, ગ્લેઝ કાગળા રાજકુમારી મુદ્દેના-યાને સમા વિદ્યાર (ચીત્ર --જૈનઃ સા ત્યનાં મહાન ખજાનામાંથી ચુટી ક્ડાઢેલ ત ઉપદેશાદ અને આનંદજનક પ્રાકૃત કયાને આધારે તદન સરલ અને ભાષામાં એક નવલ કથાના રૂપમાં રજુ કરી છે. પૃ૪ ૬૦, પાંચ ચિત્રા, પાકું બાઇન્ડીંગ, રૂખા દર્શન-તમારા હાથ, પગ, કપાળ વિગેરે જગ્યાએ, એ નાના મોટા ચિન્હાની બધી બાબતોની વિગતવાર સમજણુ નસુરી હૈય તા રેખા દર્શન ખરીદ્ય
ક
...
9-610
૨-૦-૦
R--<
૨-૦
-1-c
Conne
-t-a
૧૨.
-૮-૦
૧-૮-૦
૧-૮-૦
41119
21113
-૧૨-૦
દૈવ વિòડદ-ચેપીરા તિથ કરાના સ્તયના, ગલી સત્ર અને આખાત્મિક પ। ધ્યાન ટ્રેસ કરવુ તે કાનુ' કરવું તે ઉપર નાની નાની શ્રાએ, એ સિવાય ચદ્ર, રાય નાડી સંબંધી જ્ઞાન તથા ઇ નાસિકામાંથી પવન નીકળે ત્યારે ય! કયા કાર્યો કરવા તેનો સમ૮, શુકન શાસ્ત્ર વિગેરે અનેક ખાતે વર્ધમાન એન્ડ રાસ, પાયધુની ટામ ́કશન,પુ ાઈ ન, 3
- sma
-૧૨-૦

Page #3

INKamakedneka
YOSCG श्री xsSONEDY આમાન પ્રકાશ. આ
॥ वंदे धीरम् ॥ यथा वा धौतपटो जलार्द्र एव संहतश्चिरेण शोषमुपयाति,
स एव च वितानितः सूर्यरश्मिवायुभिर्हतः क्षिप्रं शोषमुपयाति, . न च संहते तस्मिन्नभूत स्नेहागमोनापि वितानिते सति अकृत्स्न | शोषः, तद्वद्यथोक्त निमित्तापवर्तनैः कर्मणः क्षिप्रं फलोपभोगो भवति, न च कृतप्रणाशाकृताभ्यागमाफल्यानीति !!
तत्त्वार्थ सूत्र-भाष्य--द्वितीय अध्याय । TODoope@legaodeo पुस्तक २७ । वीर सं. २४५५ आश्विन आत्म सं. ३४. 3 अंक ३ जो.
SAIL
OOOOOOO 00
શ્રી મહાવીરનાં મહાન કાર્યો. હું
= = = = = = = પ્રભુ મહાવીરે –
मन त्यु हाभ भीड. वीर्य १२व्यु. રસ ત્યાગ કીધો. स्वाश्रयथा आर्य साध्यु. मीथ्यात्व सोभे ४२ ४सी.

Page #4

૫૮
શ્રી આત્માનંદ કાકા.
-
-
- --
-
-
-
-
-
-
जगतने यु. ચક્ષાદિ દેવતાઓના ઉપસર્ગો સહ્યા. वंश दीपायो. तपश्चर्याथी भेनि न्या. वस्तु मात्र ज्ञान प्राश्यु. રસાતળને પવિત્ર કીધી. તેત્રીશ ક્રોડ દેવતાઓને ચકિત કર્યા. छेवटे अक्षय५६ सीबु. भाट “ महावीर स्वामी यवत परते छ." શાહ. છગનલાલ નાનચંદ નાણાવટી.
Avy२-३न्य.
-
-
बनानासानालाबाजानाजानानासान श्रीमज्जगद्गुरु विजयहीरसूरि गुणाष्टकम् ॥ जत्राबालात्रालालानालाबालाजलालाबालाल
( शार्दूलविक्रीडितव्रतम् ) श्रीमद्भारतभूमिदीव्यतिलक संवेगरंगोत्सुकं, ___ सत्तत्त्वार्थविवेचकं विदलिताऽनङ्गप्रतापं क्षणात् । सिद्धान्तार्थसमूहरम्यसरितामेकं महापर्वतं,
सूरीन्द्रं गुरुवयहीरविजयं वन्देमुदाऽऽनन्ददम् ॥ १ ॥ भव्याम्भोज गणप्रबोधतरणिं कारुण्यवारिनिधि,
मित्राऽमित्रसमं समानहृदयं सर्वस्वधर्मिष्वपि । हिंसाहिंसनतत्परं गुणरतं पाखण्डसंभेदकं,
सूरीन्द्रं गुरुवर्यहीरविजयं वन्देमुदाऽहर्निशम् .. २ ।।

Page #5

શ્રીમદ્ વિજ્યહીરસૂરિ ગુણાષ્ટકમ.
५
।
श्रीमद्दीलिपतेरकब्बर धराधीशस्य सम्बोधकं, ___ ज्ञानेन प्रबलेन लोकविदिताऽमारिप्रवृत्त्युद्यतम् । सर्वोपद्रवदारणकविलसद्बुद्धिप्रभावं सदा,
सूरीन्द्रं गुरुवर्यहीरविजयं वन्दे मुदाऽऽनन्ददम् ॥ ३॥ दीनानाथ जनोपकारकरणेऽनिर्विएणमूर्वितले, __ तीर्थानां शिवदायिनां शुभवतां सत्कर्मणां रक्षकम् । सद्विद्याधनधारकं हतधियां मोहान्धतावारकं,
सूरीन्द्रं गुरुवर्यहीरविजयं वन्दे मुदाऽऽनन्ददम् ॥ ४॥ सम्यग्धमेमहालयस्य विधिना नित्यं समारम्भकं,
सच्चारित्रगरिष्टविष्टरगतं नित्यप्रमोदप्रियम् । पूजाधरणीभृतां भयहरं संसारभाजां नृणां, __सूरीन्द्रं गुरुवर्यहीरविजयं वन्देमुदाऽऽनन्ददम् ॥५॥ शान्ता शान्तमनल्पधैर्यमचलं चारित्र भारोद्वहे, ____ सङ्घ क्लेश निवारकं यमवतां धौरेयमुग्रौजसम् । श्रीमतीर्थकरानुशासनमिदं संदीपितं येन तं,
सूरीन्द्रं गुरुवर्य हीरविजयं वन्दे मुदाऽऽनन्ददम् ॥६॥ सर्वक्षमापतिमौलिलालितपदाम्भोज प्रभा भासुरं, __ स्वर्गङ्गोज्ज्वलकीर्तिदीपितजगद्धामानमापद्धरम् । भक्तानामभयप्रदं मुनिगणैरासेवना यत्सदा,
सूरीन्द्रं गुरुवर्यहीरविजयं वन्दे मुदाऽऽनन्ददम् ॥ ७॥ पूज्यानां प्रवरं प्रशस्तचरितं निर्मत्सराणां सतां,
नित्यं संस्मरणीयशीलविभवं सर्वोपकारक्षमम् । निर्वृत्तस्वपरार्थबुद्धिविषयं निर्मानमोहोदये,
सूरीन्द्रं गुरुवर्यहीरविजयं वन्दे मुदाऽऽनन्ददम् ॥ ८ ॥ प्रीतेनाऽजितसागरेण गुणतः श्रीसद्गुरूणां हृदि,
सूरीन्द्रेण विर्निमितां स्तुतिमिमां यः संस्मरेद्भावतः। सोरं मानवतां विधाय सफला स्वर्गापवर्गाद्भवां,
सम्पत्तिं लभते क्रमेण दलितासत्कर्मकोटिर्नरः ॥९॥ = = = = = === =
=

Page #6

શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ. QEDED=000|||
0OOO છે નવન સત્પત્તિ ક્યાંથી ? 0 000 000 000
( એક મુનિશ્રી ) ધ ન પ શીબની ઉત્પત્તિ સકામ કર્મોથી છે. નશીબને ઉત્પન્ન કરનાર આપણે 'ર જ પોતેજ છીએ. અગાઉના જન્મમાં આપણે જે કર્મો કરેલાં છે તેમાંથી આ છે આપણે પ્રારબ્ધ બનેલું છે, અને આ જીંદગીમાં જે કામ કરશું તેમાંથી કર ભવિષ્યનું નસીબ બંધાશે. યાદ રાખજો કે બીજાનાં કમોથી આપણું
* નસીબ બંધાતું નથી, આપણું હાલનું નસીબ તે આપણે અગાઉના કર્મોનું જ ફળ છે. અને એવી જ રીતે આપણાં હાલના કર્મો ભવિષ્યની જીદગીનું નસીબ રચશે. એ ઉપરથી સમજવાનું કે નસીબ સ્વતંત્ર નથી, નસીબ આપણું કર્મોને આધીન છે-એટલે દરજજે નસીબ સ્વતંત્ર છે કે નિર્માણ થઈ ચૂકેલાં પ્રારબ્ધને આપણે ફેરવી શકતાં નથી; પણ નિર્માણ થઈ ચૂકેલાં પ્રારબ્ધને તો ભગવ્યાથી ક્ષય થઈ જાય છે, એટલે તેની આપણે ફીકર કરવાની નથી. ખરી કર તે હાલ આપણે જે કર્મો કરીએ છીએ તેની કરવાની છે, કારણ કે એ ઉપર આપણાં સંચિત કર્મોનો અને ભવિષ્યની જીંદગીનાં સારાં અથવા માઠાં પ્રારબ્ધને આધાર છે; માટે આપણે આપણી ચાલુ જીંદગીના કર્મો સુધારવા જોઈએ અને તે સામર્થ્ય આપણુ આત્મામાં રહેલ છે. જે એ સામર્થ્ય આપણામાં ન હોય તો ઉન્નતિ મેળ વવાનો બીજો રસ્તો કર્યો? જે આપણે ક્રિયમાણ કર્મો નશીબથી જ થતાં હોય તો પુરૂષાર્થનો અવકાશ ક્યાં રહ્યો? જો એમ હોય તો શાસ્ત્રો જૂઠા થઈ પડે એટલુંજ નહી પણ શાસ્ત્રો ઉપયોગ વિનાના થઈ પડે-કારણ કે જેમ નશીબ હોય તેમ થાય તે શાસ્ત્રોને ઉપદેશ શું કામને–જે એમ આગળ વધવાનો રસ્તેજ બંધ હોય તો પછી મનુષ્યનું કર્તવ્ય શું રહ્યું-ધર્મની જરૂર ક્યાં રહી ? સંગતિ દેષથી માની લીધું છે તેવું ઈવરની દયા અને મનુષ્યનો પુરૂષાર્થ તેડી નાખનારું નશીબ નથી જે કે ભગ દેવા માટે નિર્માણ થઈ ચૂકેલા પ્રારબ્ધને આપણે ફેરવી શકતા નથી તો પણ સંચિત અને ક્રિયમાણ તો આપણા હાથમાં જ છે, અને એને બાળી મૂકવા એ કાંઈ જ્ઞાની-ભક્તોની આગળ કંઈ મોટી વાત નથી ગીતાજીમાં કહ્યું છે કે
यथैधांसि समिद्धोग्निभस्मसात्कुरूतेऽर्जुन । ज्ञानाग्निः सर्व कर्माणि भस्मसात्कुरूते तथा । अ. ४ श्लो. ३७

Page #7

૬
નશીબની ઉત્પત્તિ કયાંથી છે ? હે અર્જુન જેમ પ્રદિપ્ત અગ્નિ કાષ્ટાદિકને ભસિમભૂત કરે છે તેમ જ્ઞાન રૂપ અગ્નિ સર્વ કર્મને બાળીને ભસ્મ કરે છે. - ઘાસ અને સમિધની પેઠે કર્મોને અરે સર્વ કર્મોને જ્ઞાનથી બાળી નાખવાં એ શું જેવી તેવી વાત છે?
मूलं नास्ति कुतः शाखा જે જ્ઞાનથી કમેને સમિધની પેઠે સહેલાઇથી બાળી દેવાય છે
તે જ્ઞાન કેવું છે ? એ જ્ઞાન વ્યવહારમાં ડાહ્યા ગણાવાનું નથી, એ જ્ઞાન રાજ્યના માનીતા થઈ ખેતાબના પૂછડાં મેળવવામાં નથી, એ જ્ઞાન કોઈ પણ ધર્મોના બાહ્યાચારમાં નથી અને એ જ્ઞાન તીર્થોમાં કે મુસાફરીમાં નથી; આહા! શું તેનું રહસ્ય છે. દરેક અંતઃકરણ તેને ધારણ કરી શકે છે, અને તોપણ કરોડોમાં કેઈકજ તે ગ્રહણ કરી શકે છે. તે સ્વતંત્ર છે અને તે પણ અતિ દુર્લભ છે. પોતાની ખુશીથી ટુંકી દષ્ટિવાળા ચશ્મા પહેરી બેઠેલા લોકો તેને અમુકના ધર્મોમાં અમુક જ પુસ્તકમાં અમુકજ ક્રિયામાં માને છે અને તે પણ કોઈ ભાગ્યશાળીને જ તે મળે છે. કમેને બાળી નાખનારૂં એ જ્ઞાન બીજું કંઈ જ નહીં પણ–
અધ્યાત્મ જ્ઞાન છે ?? ઈશ્વરી જ્ઞાન છે. તું કોણ? તારી ઉત્પત્તિ કયાંથી ? તારે લય શેમાં ? તારું કર્તવ્ય શુ ? તારું અવલંબન શું ? એ બધું માત્ર કલ્પનાના ઘેરથી નહીં, ભેદબુદ્ધિથી નહીં, જડવાદની રીતિથી નહીં, પાંડિત્યની શબ્દજાળથી નહીં-વ્યવહારની પરંપરાથી નહીં–અનુમાનથી નહીં પણ હૃદયના શુદ્ધ ભાવથી પૂર્ણ શ્રદ્ધાથી પ્રત્યક્ષ રીતે તેના યથાર્થ રૂપમાં સમજવું અને અનુભવવું તેનું નામ “અધ્યાત્મજ્ઞાન” ઈશ્વરી જ્ઞાન–બ્રહ્મજ્ઞાન છે; એ જ્ઞાનથી જ કર્મોને બાળી શકાય છે. એ જ્ઞાનથી જ દુસ્તાર ગણાતા સંસારસાગરને સહેલાઈથી કરી શકાય છે. એ જ્ઞાનથી જન્મમરણના ફેરામાંથી છુટી શકાય છે- એ જ્ઞાનથી આત્મા પોતાના મૂળ સ્વરૂપ તરફ જઈ શકે છે અને એ જ્ઞાનથી જ ઈશ્વરની પાસે પહોંચી શકાય છે, સિદ્ધ થઈ શકાય છે.
મારામાં એટલું બધું સામર્થ્ય કયાં છે? એમ સમજવું એ પણ શું મનુષ્યની ભૂલ નથી ? શામાટે તારામાં સામર્થ્ય નથી. જે આપણી આન્નતિ કરવાનું સામર્થ્ય આપણામાં

Page #8

શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ. ન હોય તે પછી મનુષ્યપણું ઉત્તમ શા માટે–જે એમ ન હોય તે મનુષ્યપણું કામનું શું? જે મનુષ્યમાં સામર્થ્ય ન હોય તો શાસ્ત્રી અને મહાત્માએ કહે છે કે મનુષ્યદેહ સંસારસાગર તરવા માટે નકારૂપ છે તે હું થઈ પડે. જે મનુષ્યમાં આ ન્નતિ મેળવવાનું સામર્થ્ય ન હોય તે પછી તેનું કર્તવ્ય શું રહ્યું? જો એ સામર્થ્ય ન હોય તો પશુમાંપથ્થરમાં ને માણસમાં શું ફેર છે? એ સામર્થ્ય દરેક માણસમાં એક સરખી રીતે સ્વભાવથીજ રહેલું છે તેથી જ માણસ માત્ર આત્મોન્નતિના–મોક્ષના અધિકારી છે. માણસ માત્ર પછી ગમે તે જાત, ગમે તે દેશ ગમે તે કાળ અને ગમે તે ધર્મના હોય તો પણ મેક્ષના અધિકારી છે એ સત્ય વાત છે, તેમાં કાંઈ પણ સંદેહ નથી. જે કે અભ્યાસના બળથી, સત્સંગથી, જ્ઞાનથી, ભકિતથી, તપથી અને પૂર્વના સંસ્કાર ઇત્યાદિથી એ ઇચ્છા તથા એ સામર્થ્ય દરેક માણસમાં વધતુ ઓછું હોય છે એ સાચી વાત છે, પણ એ સામર્થ્ય આપણામાં નથી એમ માનવું એ તે અપરાધ છે. આત્મોન્નત્તિ મેળવવામાં બીજાનું સામર્થ્ય કામ લાગતું નથી. પોતામાં બળ જોઈએ, પોતાને જ તુંબડે તરવું જોઈએ, પિતાનાજ પગ ઉપર ખડું રહેવું જોઈએ, એમાં બીજાની મદદ કાંઈજ કામની નથી. શાસ્ત્રો તથા ગુરૂઓ માત્ર રસ્તો દેખાડનાર છે, શ્રદ્ધાપૂર્વક તેને માનવા અને ઉપદેશ ગ્રહણ કરો. પણ ચાલીને એ રસ્તો પૂરી કરો એમાં તો પિતાનાજ બળનું કામ છે. કોઈ પણ ઉપાડીને મેક્ષમાં પહોંચાડશે નહીં. એ રસ્તાને સાત્ત્વિક શ્રદ્ધાથી કબુલ રાખ–તેપર ચાલવું અને તત્વને પહોંચવું એ તે પોતાનું જ કામ છે. અન્ય દર્શનમાં પણ કહેલ છે કે વિવેકયુક્ત મને પોતે પોતાને ઉદ્ધારો. પિતાની અધોગતિ ન કરો. કેમકે પોતેજ પિતાને (વિવેક યુકત ) બંધુને પિતજ ( અહંકાર યુક્ત) પાતાને શત્રુ છે. આર્ય ધર્મને એજ સિદ્ધાંત છે કે આમાજ આત્માને બંધુ છે અને આત્માજ આત્માને શત્રુ છે એટલે પિતાનું સ્વરૂપ પોતેજ સમજવું, એજ આત્મોન્નતિ છે, અને પોતાનું સ્વરૂપ ન સમજવું એજ બંધન છે, એમાં વચ્ચે કઈ પણ દલાલનું કામ નથી. ઈચ્છા અને સામની વચ્ચે બહુ નજીકનો સંબંધ છે, એમ જ નહીં પણું ખરું જોતાં તે અંતે તે બંને એકજ છે. જેટલી આપણી ઈચછા મળી તેટલું આપણું બળ ઓછું હોય છે, અને જેટલી ઈચ્છા પ્રબળ તેટલું આપણામાં અધિક બળ હોય છે. માનસિક બળને આધાર ઈચ્છા શકિતની પ્રબળતા ઉપરજ છે અને ઈચ્છા શકિતને આપણે કેળવેલી હોતી નથી માટેજ આપણું સામર્થ્યને સમજી શકતાં નથી. આપણને કોઈ વખત એવો અનુભવ નથી થયે? કે કઈ અમુક ભલું કામ કરવા ધાયા છતાં પણ આપણે કરી શકતા નથી. કારણ એજ કે એ વખતે

Page #9

નશીમની ઉત્પત્તિ કયાંથી છે ?
૬૩
આપણી ઇચ્છા એ કામ કરવા માટે મેાળી હાય છે આનાકાની કરતી હાય છે, પણ જ્યારે એ પ્રાણી ઇચ્છાને પ્રમળ કરે છે—દૃઢ કરે છે ત્યારે જે કામ પ્રથમ તેને બહુ મુશ્કેલ લાગતું તે સહેલાઇથી બની શકે છે. જે કામમાં વિજ્ઞો દેખાતાં તેમાં વિઘ્નાને ઠેકાણે આનદ પથરાઇ જાય છે, જે કરવામાં આળસ આવતુ ત્યાં આળસને બદલે ઉત્સાહ ફેલાઇ જાય છે, જેને માટે સાધના મળતાં નહેાતાં તેને માટે જોઇયે તે કરતાં વધારે સાધના આવી પડે છે, જે કરવાથી ભય લાગતા તે કરવાથી હૃદય હર્ષ થી ભરાઇ જાય છે અને જે થઈ શકે તેવુ લાગતુ નહાતુ. તેને બદલે એટલી બધી સહેલાઇથી તે કેમ થઇ ગયું એજ અાયમી લાગે છે. આ ફેરફારનુ કારણ આપણી પેાતાની પ્રબળ ઈચ્છા શક્તિ છે.
આ પેાતાની ઇચ્છાને પ્રખળ કરી શકે તેમને કાંઇપણુ અડચણ નડી શકતી નથી, તેઓ હમેશાં આગળને આગળ વધ્યે જાય છે. આત્માન્નતિ, ચડતીને પડતી ઇચ્છાશક્તિના બળ ઉપર છે. જ્યારે આપણે આપણી ઇચ્છાને પ્રમળ કરી શકીએ છીએ ત્યારે બધી મુશ્કેલીઆ દૂર નાશી જાય છે. કારણ કે ઇશ્વરી રસ્તાની વચ્ચે આવતી મુશ્કેલીઓ ઇશ્વર કેટલે બધા આપણી નજીક છે એ માણસા સમજી શકતાં નથી, તેથીજ કસ્તુરીયા મૃગ જેમ પોતાની નાભીમાંની કસ્તુરી જાણતા નથી પણ તેની સુગ ધથી માહિત થઇ જગલે જંગલ ને પહાડે પહાડમાં રખડી ઘાસ-માટી–ઝાડ અને પથ્થરને સુઘતા ફરે છે–તેમ માણસા પણ પેાતાનાં હૃદયમાં પ્રકાશતા આત્માનું સ્વરૂપ નહીં જાણવાથી તે મૃગની પેઠે તત્ત્વનો શેાધમાં અહી તહીં રખડતા ક્રૂ છે, પણ જે છે તે પોતાના સ્વરૂપમાંજ છે; એમ સ્પષ્ટતાથી જાણી શકતા નથી; માટેજ તેએ ઉત્તમ લક્ષ રાખ્યા વિના વ્યવહારિક નાની નાની લાલચેામાં આસક્તિથી સાઈ રહે છે અને ભવાટવીમાં અટવાયા કરે છે. ઇશ્વરથી દૂર રહેવાથી આપણું જીવન ટકીજ કેમ શકે ? સર્વ ઠેકાણે સમદષ્ટિથી જોનારા ચેગી સર્વ પ્રાણીઓમાં રહેલા આત્માને સમાનભાવે જીવે છે અને આત્મામાં સ પ્રાણીઓને જીવે છે. એટલે કે સર્વત્ર આત્મદર્શન કરે છે. આવાં આવાં ઘણાએ પ્રમાણેા છે. જેએને અશ્રદ્ધા રૂપી મેાટી દિવાલ આડી છે અને તેથી તેઓ પેાતાનાસ્વરૂપને શેાધવા માટે બહાર ફાંફાં મારતાં બહારજ રહી જાય છે. એમ નહીં થવા માટે સર્વને માટે એકજ ઉપાય છે, અને તે ભક્તિ માર્ગ છે. ભક્તિ એજ ખરૂ રસાયન છે. ભક્તિ એજ સંસારનેા સત્ય કીમીયેા છે.
જ્ઞાની ભક્તો કહે છે કે-ઇશ્વરને પામવા માટે તમે ચેાગ્યતા મેળવા. એ ચેાગ્યતા માટેની પરીક્ષા પરમાત્માએ સહેલી રાખેલી છે, અને તેની ચાવી આપ ણાજ હાથમાં આપેલી છે, એ પરીક્ષાઆ એજ કે વ્યવહારી લાલચેામાં ન

Page #10

શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ. ફસાઓ, અને માત્ર દૂરથી દેખાતી અડચણથી નહીં ડરી જતાં દઢતાથી ઇશ્વરી રસ્તામાં આગળ વધો--આપણે ખ્યાલ-કયાસ–પ્રમાણુ બુદ્ધિ અને અનુભવથી ઈશ્વરને આપણું નજીકમાં નજીક ધારી શકીયે તે કરતાં પણ તે વધારેમાં વધારે નજીક-આપણુ પાસે–અરે આપણે તેનામાં જ છીએ, માટે વ્યવહારિક લાલચોમાં ન ફસાઓ અને માત્ર દેખાતી અડચણાથી નહીં ડરી જતાં દઢતાથી ઈશ્વરી રસ્તામાં આગળ વધ-જન્મમરણના ફેરામાંથી છૂટવું, અનંતકાળની અખંડ શાંતિમાં-અનંત જીવનમાં જવું, ઇશ્વરને પહોંચવું એ કેટલી બધી મેટી વાત છે, અને એ કરતાં બીજો અધિક લાભ કયો ?
ભક્તને ધર્મ, કોઈપણ પ્રાણુ ઉપર દ્વેષ નહીં કરનારો અને મૈત્રીવાળા-કરૂણાવાળે-- અને માધ્યસ્થવાળે, મમતા રહિત-અહંકાર (ઠેષ ) રહિત-ક્ષમાવાળે તથા સુખ દુ:ખ જેને સમાન છે તેવા ભકતો ખરેખરા ભક્તો છે.
અને જે હમેશાં–સંતોષી–ગી—શરીર તથા ઇંદ્રિયોને કાબુમાં રાખનાર ટઢ નિશ્ચયવાળા અને જેણે મન-બુદ્ધિ સત્યમાર્ગે પ્રવર્તાવી છે તે ભકત પ્રભુને હાલે છે.
એક સ્થળે જણાવેલ છે કે જે ઈચ્છા વિનાને, પવિત્ર, ચતુર, વૈરાગ્યવાળો, દુઃખવિનાને અને જે બધી જાતના આરંભને પુરેપુરો ત્યાગ કરનારો હોય તે ભક્ત છે અને પ્રભુને હાલે છે.
જેને હર્ષ નથી, શક નથી, અદેખાઈ નથી અને કાંઈ પણ ઈચ્છા જ નથી તથા સારૂંને માઠું બંનેનો ત્યાગ કરનાર હોય અને વળી ભકિતમાન હોય તે પ્રભુને હાલે છે.
શત્રુ અને મિત્ર જેને સરખા છે તથા જેને માન અને અપમાન સરખા છે, ટાઢ અને તડકો, સુખ અને દુઃખ સમાન છે અને જે સંગથી તદન છુટેલા છે તે પ્રભુને વ્હાલા હોય છે.
જેને નિંદા ત્થા સ્તુતિ સરખી છે જે સૈન છે, જે પ્રારબ્ધ એગથી જ જે કાંઈ આવી મળે તેમાં જે સંતોષિ છે. જે ઘરવિનાને છે જે સ્થિર બુદ્ધિવાળો છે અને જે ભકિતવાળે પુરૂષ છે તે પ્રભુને વહાલે છે. ૧૯
વળી જે શ્રદ્ધાવાળા થઈ પ્રભુમય થઈ, ઉપરના કહેલાં ધર્મરૂપી અમૃતને મેળવે છે તે ભકતો પ્રભુને બહુ વહાલા છે.

Page #11

નશીબની ઉત્પત્તિ ક્યાંથી છે ?
૬૫
ભેદમાંથી અભેદમાં લઈ જનાર ભકિત છે. પારસમણી તે માત્ર લેઢાનું સેનું બનાવી શકે છે, પણ ભકિત તો માણસને ઈશ્વરમય-- ઈશ્વર બનાવી દે છે. એટલે ઈશ્વરના સ્વરૂપમાં મેળવી દે છે. જગતને ખરી મદદ કરવા માટે અને ઈશ્વરને પામવા માટે ભકિત કરતાં બીજે કોઈપણ સહેલો રસ્તો નથી. ભક્તિના આનંદ જેવા બીજે કઈ આનંદ દુનિયામાં નથી અને ઇવરી જ્ઞાન માટે દુનિયાનાં સર્વે ધમાં ભકિત કરતાં સહેલો રસ્તો બીજે કઈ પણ નથી. વેદમાં કર્મ–ઉપાસના-અને જ્ઞાન એમ ત્રણ કાંડ છે પણ તે ત્રણેનો ભકિતમાં સમાવેશ થઈ જાય છે. કર્મ તો ભકિતની સાથે જ રહે છે અને જ્ઞાન ભકિતનો પુત્ર છે એટલે ત્રણે એકજ છે. જેમ ભેજનના દરેક કોળીયા–તુષ્ટિ પુષ્ટિને તૃપ્તિ છે તેમજ ભકિતનાં દરેક પગલાં દરેક પગથીયામાં કમ–જ્ઞાન અને ઉન્નતિ છે પણ એકડા વિનાના બધાં મીંડાં જેમ નકામાં છે તેમ શ્રદ્ધા-ભાવવિનાની ભકિત પણ નકામી છે. ભાવ એજ આંકડો છે અને બીજાં બધાં સાધનો તે મીંડા છે, પ્રથમ આંકડો હોય તે જ મીંડાં કામના છે. એકલા મીંડાની કીંમત મીંડું જ છે.
અજ્ઞાની, શ્રદ્ધા વિનાનો તથા સંશયવાળે નાશ પામે છે. આ સંશયવાળાનો આ લેક પણ સુધરતો નથી. અને તેને પરલોક પણ બગડે છે. અને તેને કાંઈપણું સુખ મળતું નથી. સંશયવાળાં સર્વ કર્મો એવાં છે. પૂર્ણ શ્રદ્ધાવિના ખરી ભકિત થઈ જ શકે જ નહીં. એટલું જ નહી પણ જ્યાં સુધી મનમાં પાપ હોય ત્યાં સુધી ખરી ભકિત હોઈ શકે જ નહીં.
તમેએ ભકિતની જરૂરીયાત-ભકતની મહત્તા-ભકિતનો આનંદ તથા ભતના લક્ષણ એ બધું જાણ્યું. હવે ભકિત કેવી રીતે કરવી એ તમારે સ્પષ્ટ રીતે જાણવું, કારણ કે એમાં ઘણા પ્રકારના ભેદ છે. પ્રથમ તો એ જાણવું જોઈએ કે, ભકિત કેની કરવી જોઈએ. સાત્વિક માણસો ઈવરને પૂજે છે. રજોગુણી લોકો યક્ષને પૂજે છે. અને તમોગુણ લોકો ભૂત-પ્રેત વગેરે પૂજે છે.
માટે સાત્વિક દેવની (અરિહંત પરમાત્માની) ભકિત કરવી જોઈએ. બીજી બધી ભકિત ઉતરતા પ્રકારની જ છે. આ બાબત બહુ સ્પષ્ટ છે, કારણ કે હું જોઉં છું કે શુદ્ધ ચિત્તવાળા નિષ્કામવાળા જ્ઞાની ભકતો સદેવ પરમ પવિત્ર એક મહાન ઈશ્વરને જ ભજે છે. ખરા ભકતને હૃદયમાં ઉતરતા પ્રકારના દેવનો ખ્યાલજ આવી શકતો નથી. બીજ દે મોટા મોટા ભાગે, અપવિત્ર બળીદાન અને દેહકટિ વગેરે પિતાના ભકતો પાસે માગે છે અને તે ન મળે તો કુપિત થઈ જાય છે, અને પ્રભુ ભકિતના બીજા સહેલા રસ્તા દેખાડે છે.
શાસ્ત્રીય નિયમો પિતાની સ્વાર્થવૃત્તિને લીધે વ્યવહારિક લોકો પાળી શકતા નથી, માટે તેઓ ભકિતને ખાંડાની ધાર જેવી કહે છે. ખરેખર સ્વાર્થવૃત્તિમાં

Page #12

શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ
ડ્મી ગએલાં, અહંભાવવાળા લેાકેા માટે ભકિત એવી કઠણુ છે, પણ જેએનાં અંત:કરણ શુદ્ધ છે અને જેએ વ્યવહાર કરતાં સત્યને તેમજ આત્મિક ઉન્નતિને વધારે ચાહે છે તેઓને માટે ભકિત જરાએ કઠણુ નથી. કલ્પવૃક્ષને છેડી કાંટાવાળા આવળીયામાં જેનું મન લેાભાઇ ગયું છે તેઓ દયાને પાત્ર છે. ઇન્દ્રિયસુખ આત્મિક સુખ પાસે કાંઇપણુ વિસાતમાં નથી—તેજ અખંડ આનંદ. એજ ખરા આનંદ છે. અને એજ સવ આનાના આનંદ છે, પણ તે પૂર્ણ ભકિતવિના પ્રાપ્ત થઈ શકતા નથી. માટે શુદ્ધ હૃદયથી પરમાત્માની એક ચિત્તે ધ્યાનપૂર્વક અખંડ ભકિત કરવી; એજ એ આનદને પ્રાપ્ત કરવાનેા સૌથી સહેલામાં સહેલે રસ્તા છે. ભક્ત ઉત્તમતાને જ-સત્યતાને જ–પ્રકાશને જ-ઈશ્વરને જ આસ્થાથી અને પ્રેમથી ચાહે છે અને લેાકેા અહુ ભાવને-અજ્ઞાનને અને પેાતાની સ્વાર્થવૃત્તિને જ ચાહે છે. વળી પરમાત્મા કહે છે કે જો તમારે મારા જેવુ થવુ હાય તે! નીચે પ્રમાણે અભ્યાસ કરે.
ઇશ્વરમાં જેવી સમષ્ટિ છે તેવી આપણી સમષ્ટિ થવી જોઇએ. ઇશ્વરમાં જેવા નિ:સ્વાર્થ પ્રેમ છે તેવાં આપણે નિ:સ્વાથી પ્રેમી થવું જોઇએ. ઇશ્વરમાં જે મહાન્ દયા છે તેવી દયાથી આપણું હૃદય પરિપૂર્ણ થવુ જોઇએ. ઈશ્વર જેમ નિષ્ઠામણે કર્મ કરે છે તેમ આપણે નિષ્કામપણે કર્મો કરવાં જોઇએ. ઇશ્વરમાં જેવી પવિત્રતા તેવી પવિત્રતા આપણામાં આવવી જોઇએ. ઇશ્વર જેમ સર્વેનુ કલ્યાણુ કરે છે તેમ આપણે સર્વનું કલ્યાણું ચાહવુ જોઇએ. ઇશ્વર જેવા શાંત છે તેવી આત્મિક શાન્તિ આપણે મેળવવી જોઇએ. નિર્વિકારી થવું જોઇએ અને ઈશ્વર જેવા પિરપૂણૅ છે તેવી પૂણુતા આપણામાં આવવી જોઇએ જો તમારે જીંદગીની સાર્થકતા કરવી હાય, પાતપાતાને આળખવું હાય, જન્મ મરણના ફેરામાંથી છુટવું હાય અને ઇશ્વરી આનદમાં રહેવું હોય તેા તમારે પરમાત્મમય બની જવું જોઇએ.
વર્તમાન સમાચાર.
આચાર્ય મહારાજશ્રી વિજયકમલસૂરીશ્વરજીની જયંતી.~~આસા સુદ ૧૦ ના રાજ આચાય મહારાજની સ્વવાસ તીથી હાવાથી શ્રી જૈન આત્માનંદ સમ્રા તરથી જયંતી ઉજવવામાં આવી હતી. સવારમાં મેટા જીનાલયમાં શ્રી નવપદજી મહારાજની પૂજા ભાવનાપૂર્વક ભણાવવામાં આવી હતી. સાથે પરમાત્માની આંગી રચવામાં આવી ઢતી. અપેારના સભાસદેનુ સ્વામીવાત્સલ્ય દરવર્ષે મુજબ કરવામાં આવ્યું હતું.

Page #13

શ્રી તીર્થંકર ચરિત્ર.
RRRRRR
અગીયાર અગેામાં નિરૂપણ કરેલ શ્રી તીર્થંકર ચરિત્ર.
FFFFFF
( ગતાંક પૃષ્ઠ ૩૧ થી શરૂ )
૩-૩-૧પ૦ શ્રીમહાવીર સ્વામીના શિષ્ય મંડિત ગણધર હતા.
૬૭
૫-૪-૧૮૬
ભગવાન-ડે ગીતમ, કેવળી ઇન્દ્રિયનાં વિષયમાં આવેલા ઈંદ્રિયનાં વિષયમાં નહીં આવેલા સર્વથા દૂર ઉત્પન્ન થએલા સર્વથા નિકટમાં થએલા કે દૂરનાં શબ્દને જાણે છે, દેખે છે.
ગૌતમ—કેવળી, ઇંદ્રિયગાચર કે ઇંદ્રિયને અગાચરને યાવત...દુખે છે. તે શા કારણે ?
ભગવાન્—ગાતમ, કેવળી પૂર્વદિશામાં મર્યાદિત પણું ( ગર્ભજ મનુષ્ય જીવદ્રબ્યાદિ જાણે છે. અમર્યાદિત ( વનસ્પતિ પૃથ્વી જીવદ્રબ્યાદિ, અનન્ત વસ્તુ અસંખ્યેય વસ્તુ)ને પણ જાણે છે. એજ રીતે દક્ષિણમાં પશ્ચિમમાં ઉત્તરમાં ઊંચે અને નીચે મર્યાદિત પશુ જાણે છે, અમર્યાદિત પણ જાણે છે. કેવની સર્વને જાણે છે. કેવળી સવને જુએ છે. કેવળી ચારે તરફથી સર્વ કાળને જાણે છે. સર્વ ભાવાને જાણે છે. જુએ છે. કેવળીને અનંત જ્ઞાન છે. કેવળીને અનંતદન ( ષ્ટિ ) છે, કેવળીનુ જ્ઞાન આવરણુ રહિત છે, કેવળીનુ દન નિરાવરણ છે. ( કેવળીનાં જ્ઞાન દશન વસત્તામાં રહેલ નિરાવરણ અને વિશુદ્ધ છે–ટીકા) આ કારણથી યાવત્....જુએ છે. ગાતમ—હે ભગવાન, જેમ છદ્મસ્થ મનુષ્યા હસે છે, ઉત્સુક બને છે, તેમ કેવળી પણ હસે છે, ઉત્સુક અને છે ?
ભગવાન્ એ પ્રમાણે અનતુ નથી + + + કારણ કે જીવા ચારિત્ર માહનીયના કર્માંથી હસે છે. ઉત્સુક અને છે તે ( કર્મ ) કેવળીને નથી + +
ભગવાન્—નિદ્રા પ્રચલા–(નિદ્રાલેદ્ય ) માટે હુસયાની જેમ સમજવું. વિશે ષતા એટલીજ કે–જીવા દર્શનાવરણી કર્મના ઉદયથી નિદ્રા લે છે. પ્રચલા ( ઉભા ઉભા ઉંઘવું તે ) જે ( કર્મ ) કેવળીને નથી * ૧
૫-૪-૧૮૭-ઇંદ્રભૂતિ હે ભગવાન, ઇંદ્રના હરિણુગમેષિ શક્રુત સ્ત્રી ગર્ભ નુ હરણ કરે છે. ત્યારે શુ ૧—ગર્ભાશયથી લઇ ગર્ભાશયમાં મુકે છે ?
* ૧ કેવળી ઇંદ્રિય દ્વારા જાણે જુએ નહીં સૂત્ર ૨૫૯, કેવળી લાકસ્થિતિને જાણે સૂત્ર-૨૬૧ ત્રણ પરિગ્રહાસૂત્ર ૬૩૩ ચારવ્રત આગમાઅે તી સંધ, ઉગ્રપુલાદિ અધિકાર
૫૦-૨-ઉ૦૮ સૂત્ર ૬૭૮ પાંચ પ્રકારનાં નિમ્રથા શ॰ ૨૫ ઉ પ સૂત્ર...ચૈત્ય શ॰ ૨૦૦૯ સૂત્ર ૬૮૩, ૬૮૪.

Page #14

શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ. ૨ ગર્ભાશયથી લઈ યોનિમાં મુકે છે? ૩-નિથી લઈ ગર્ભમાં મુકે છે ? ૪ યોનિથી લઈ નિમાં મુકે છે?
ભગવાન–ગૌતમ, ગર્ભાશયથી લઈ ગર્ભાશયમાં મુકતો નથી. ગર્ભાશયથી લઈ યાનીમાં મુક્ત નથી, યોનિથી લઈ નિમાં મુકતો નથી. પણ પ્રવૃત્તિ પૂર્વક ગર્ભને પીડા ન થાય તેમ સુખ પૂર્વક નિમાંથી લઈ ગર્ભાશયમાં મૂકે છે. (અર્થી ત-ગર્ભ પીંડને એક ગર્ભવતી સ્ત્રીનાં જન્મસ્થાન દ્વારા બહાર કાઢે છે અને બીજી ગર્ભવતી સ્ત્રીનાં ઉદરમાં સ્થાપે છે. ગર્ભાપહરણ આ રીતે જ થાય છે. )
ઇંદ્રભૂતિ–હે ભગવન , શક્રદૂત હરિણગમેષિ સ્ત્રી ગર્ભને (ઉદરમાં રહેલ ગભ પીંડને) નખનાં અગ્રભાગ વડે કે રૂંવાડાનાં છિદ્ર વડે બહાર કાઢવા કે પ્રવેશ કરાવવાને સમર્થ છે?
ભગવાન -હા, સમર્થ છે. પરંતુ તે તે ગર્ભને કોઈપણ પ્રકારની પીડાસંતાપ થવા દેતા નથી, પણ માત્ર ત્વક છેદન કરે છે. - ૨
પ-૪-૧૮૮ તે કાળ અને તે સમયને વિષે શ્રમણ ભગવાન મહાવીરનો શિષ્ય અતિ મુકતક નામના બાળ મુનિ સરલ પ્રકૃતિવાળા યાવત...વિનીન હતા, ત્યારે તે અતિમુકતક બાળ મુનિ એક દિવસે કયારેક ધોધમાર વરસાદ વરસી રહ્યા પછી પાત્ર અને રજોહરણ (ઘી) ને કાખમાં રાખીને બહાર જવા માટે નીકળ્યા, શુદ્ધભૂમિ તરફ ચાલ્યા ત્યારે તે અતિસુકતક કુમારશ્રમણ વહેતા પાણીના પ્રવાહને જુએ છે જેને માટીની પાળ બાંધે છે, બાંધીને “આ મારી નાવિકા છે આ મારી હોડી છે” નાવિકાની પેઠે આ પાત્ર રૂપી નાવડાને પાણીમાં ચલાવતા થકે રમે છે. સ્થવિરોએ તેને આ પ્રમાણે રમતો જોયો અને શ્રમણ ભગવાન મહાવીર જ્યાં છે ત્યાં આવ્યા. આવીને આ પ્રમાણે બોલ્યા “હે દેવાનુપ્રિય, નિચે આપનો શિષ્ય અતિમુકતક નામનો બાળ મુનિ છે. હે ભગવન, તે અતિમુકતક બાળમુનિ કેટલા ભવ કરીને સિદ્ધિ પદને પામશે? યાવત...સર્વ દુ:ખોનો અંત કરશે ! હે આર્યો, એ સંબોધન કરી શ્રમણ ભગવાન મહાવીરે તે સ્થવીરોને આ પ્રમાણે કહ્યું, હે આર્યો, નિશ્ચયે મારે શિષ્ય અતિ મુકતક નામને બાળમુનિ પ્રકૃતિભદ્ર યાવત્...વિનિત છે, તે અતિમુકતક કુમાર શ્રમણ આજ ભવ કરીને સિદ્ધ થશે યાવત....અંત કરશે તે માટે હું આર્યો, તમે બાળમુનિ અતિમુક્તકને ઉઘાડે ન પડે, મનથી નનિન્દ, જન સમક્ષ નીન્દ નહી, તેની સન્મુખ નિન્દા ન કરો અને તેની અવજ્ઞા ન કરો, ( તેનો પરાભવ ન કરો ) હે દેવાનુપ્રિયે, તમે અતિમુકતક કુમાર શ્રમણને અખેદભાવે સ્વીકારે, અગ્લાન ભાવે સહાયક બને. અશ્કાનપણે ભાત પાણી અને વિજ્ય વડે ભકિત કરો, અતિમુકતક કુમાર શ્રમણ
* ૨ ગર્ભશાસ્ત્ર સૂત્રો ૬૧, ૬૨, ૧૦૧, ૧૦૨, ૧૦૩, ૧૦૪, ૧૫, ૧૦૬ ત્રણ પ્રકારની ચોની સત્ર-૨૮૨. ૩૯૬

Page #15

શ્રી તીર્થંકર ત્રિ.
ભવના અંત કરનાર છે. અંતિમ શરીર ધારી છે. ત્યારે તે થવીર મહાત્મા શ્રમણ ભગવાન મહાવીર આ પ્રમાણે કહ્યા થકા શ્રમણ ભગવાન મહાવીરને વદન કરે છે. વાંઢીને અગ્યાનપણે અતિમુક્તક કુમાર શ્રમણને સ્વીકાર કરે છે, યાવત ભાકત કરે છે.
૫-૪-૧૮૯
એ દેવા —હ દેવાનુપ્રિય, આપનાં કેટલા શિષ્ય
( સર્વ દુ:ખાના ) અંત કરશે ?
સિદ્ધ થશે ? યાવત....
ત્યારે શ્રમણ ભગવાન મહાવીર તે દેવા એ મન વડે પૂછાયા થકા તે દેવા પ્રત્યે મનવડે કરીનેજ આ પ્રમાણે ઉત્તર આપે છે,
ભગવાન—હૈ દેવાનુપ્રિય, એ રીતે ખરેખર મારા સાતસે શિષ્યા સિદ્ધ થશે યાવત....અંત કરશે + + +
એ દેવેશ—— ભગવાન ગાતમને આવતા જોઇ હર્ષિત બની એકદમ ઉઠે છે, તુરત સામા જાય છે. ભગવાન ગૌતમ પાસે આવે છે અને વંદન કરીને કહે છે. ) હું ભગવાન ! નિશ્ચે મહા શુક્ર કલ્પથી ( સાતમા દેવલેાકથી મહા સ્વર્ગ નામના વિમાનથી અમે એ મહર્ષિ ક યાવત........પ્રાદુર્ભુત દેવા આવ્યા છીએ, ત્યારે અમે શ્રમણ ભગવાન મહાવીરને વાંદ્યા, નમન કર્યું અને નમીને મનવડે આ પ્રસ્તુત સ્વરૂપવાળા પ્રશ્નો પૂછ્યા કે—હે ભગવાન, તમારા કેટલા શિષ્યેા સિદ્ધ થશે યાવત... અંત કરશે ? ત્યારે અમાએ મનથી પૂછાએલા શ્રમણ ભગવાન મહાવીરે અમેને મન વડે કરીનેજ આ પ્રમાણે ઉત્તર આપ્યા કે–હે દેવાનુપ્રિયે ! ખરેખર મારા સાતસા શિષ્ય સિદ્ધ થશે યાવત્....અ ંત કરશે,
ત્યારે અમે મનથી પુછાયેલ શ્રમણ ભગવાન મહાવીર વડેના મનથી આપેલ આ પ્રમાણેને ઉત્તર પ્રાપ્ત કરીને ( સાંભળીને ) શ્રમણ ભગવાન મહાવીરને વાંદ્યા નમસ્કાર કર્યો, યાવત પર્યું પાસના કરી.
આ પ્રમાણે કહીને તે દેવા ભગવાન ગાતમને વંદન કરે છે, નમસ્કાર કરે છે. ( નમીને ) જે દિશામાંથી આવ્યા હતા તે દિશામાં ચાલ્યા ગયા.
૫-૪-૧૯૧ ભગવાન, દેવા કઇ ભાષાએ ખેલે છે ! અને કઇ ભાષા માલાતી થકી વિશિષ્ટપણે પરિણમે છે.
* સાધુના ઉપકરણો સૂત્ર-૨૬૭-૨૮૯ ૭ કાટી સામિયક સુત્ર ૩૨૮ ૩૨૯ પાંચ પ્રકારના નિયથાશ૦૨૫-ઉ૦પ-સૂત્ર...
આહારના ચાર અતિક્રમેા ૨૬૯ અનેષણીય પ્રાપ્તિમાં લાભાલાભ સૂત્ર ૩૩૨
પાંચ શય્યાતરા સૂત્ર ૫૬૭ પાંચમૂળગુણુ દશ ઉત્તર ગુણુ, બાર શ્રાવકનતસૂત્ર ૨૭૨ ચાર વ્રત આગમાચ્છેદ તીર્થ સંધ ઉપ્રફુલાદિ શ॰ ૨૦–૩૦૮ સૂત્ર ૦૬૭૮ ત્રણુ રિહા સત્ર ૬૩૩

Page #16

ર
શ્રી આત્માનઃ પ્રકાશ.
ભગવાન --ગાતમ, દેવા અધમાગધી ભાષાએ ખેલે છે અને તે અધ માગધી ભાષા પણ ખેાલાતી થકી વિશિષ્ટપણે પરિણમે છે.
૫–૫-૨૦૩ ઇંદ્રભૂતિ-હે ભગવન્ ! જાંબુદ્વીપના આ ભરતક્ષેત્રના આ ઉત્સર્પિણીકાળમાં કેટલા કુલકા થયા ? ભગવાન ગૌતમ, સાત. એ પ્રમાણે તીર્થંકર માતાપિતાં પ્રથમ શિષ્યાઆ ચક્રવતી માતા સ્ત્રીરત્વ, મળદેવ વાસુદેવ. માતા પિતા પ્રતિવાસુદેવ વિગેરે જેમ સમવાયાંગમાં નામ પરિપાટી છે તેમ જાણવુ. ૫૯-૨૨૧ પ્રભુમહાવીર સ્વામીના પ્રકૃતિભદ્ર શિષ્ય નારદપુત્ર તથા નિગ્રંથી પુત્ર હતા.
૫-૯-૨૨૬-૨૨૭ ભગવાન્ હું આય ! એ નક્કી છે કે પુરૂષાદાનીય પાર્શ્વનાથ ભગવાને લેાકને શાશ્વત કહ્યો છે + + પાોપત્ય સ્થવીરાએ ભગવાન મહાવીર પાસે પ્રતિક્રમણ સહિત પાંચ મહાવ્રતાના સ્વીકાર કર્યો + + દેવલેાકમાં ઉત્પન્ન થયા ૧ ૭–૯–૩૦૦ મહાશિલા કટક સગ્રામ. મગધરાજ અને વિશાલાપતિનું યુદ્ધ, જેમાં ચેારાશીલાખ મનુષ્યેાના નાશ થયા હતા. વિગેરે.
૭-૯-૩૦૧–૨. થમુશલ સંગ્રામ મગધરાજ કાણીક અને ગણુ સત્તાક વિશાલાપતિ ચેટકનું યુદ્ધ, જેમાં છન્નુ લાખના નાશ થયા હતા. વિગેરે.
૭-૯-૩૦૩-૩૪-નાગનતૃક વરૂણૢ શ્રાવક તથા તેનાં પ્રિય ખાલવયસ્યનાં યુદ્ધો દીક્ષા-અનશન-સ્વર્ગ પ્રાપ્તિ ચાદ્ધાની કહેવત અને ભવિષ્ય અધિકાર વિગેરે, ૭-૧૦-૩૦૫ થી ૩૦૮–કાલેાદાયી વિગેરે સાત તાપસેા, કાલેાદાયીનાં જ્ઞાનસ્પર્શી પ્રશ્નો પ્રભુ મહાવીર પાસે દીક્ષા અને મેાક્ષ ગમન વિગેરે.
૮-૨-૩૧૭-છદ્મસ્થ જીવા—દશ વસ્તુને સભાવે જાણતા નથી, જોતા નથી, તેઓ ધર્માસ્તિકાય, અધર્માસ્તિકાય, આકાશાસ્તિકાય, શરીર બંધન મુકત જીવ, પરમાણુ પુદ્ગલ, શબ્દ, ગ ંધ, વાયુ, આજીન થશે કે નહીં થાય ? આ સર્વ દુ:ખેના અંત કરશે કે નહીં કરે ? અને ઉત્પન્નજ્ઞાન-દર્શનને ધારણ કરનાર ! અરિહંત જીન કેવળી એજ વસ્તુઓને પણ સર્વ ભાવવડે જાણે છે-જુએ છે. તે આધર્મોસ્તિકાય યાવત્.......કરશે કે નહીં કરે ? * ૧
૮-૫૩૩૦ ગેાશાળાનાં મતના ગૃહસ્થાના અધિકાર * ૨
૯–૩૨–૩૭૨ થી ૩૭૯ પાર્સ્થાપત્ય ગાંગેય મુનિના પ્રશ્નો અને પ્રભુ મહાવીર પાસે પાંચ મહાવ્રતના સ્વીકાર. વિગેરે.
૧ લેાકના આદિ અંત સૂત્ર-૫૧-૫૩-૩૮૦
લાકસ્થિતિ ૫૪, ૧૧૫ ની ટીકા, ૨૨૬, ૨૬૧ ધનવાયુ-૭૩ એટપાણી તડકા છાંયા-૫૧ વિપુલંગરી પર્વત-૯૬ તુગિકાનગરી શ્રાવકો સૂ॰ ૧૦૭, ૧૧૨. ઉના પાણીનાં કુંડ સુત્ર ૧૧૩ ( ૨-૫-૧૧૩ ) ભરતીઓનું કારણ સૂત્ર ૧૫૫ દેવલાકસૂત્ર ૨૨૭ યેાજનસત્ર ૨૪૭ સેાળદેશ. ૫૫૪ ગ્રામ, આકર, વૃક્ષ, ધર, ઝુંપડા, લાડુ, કઢાઈ વિગેરે સૂત્ર ૧૯-૨૧૯

Page #17

સૂક્ત-વચના.
G
૦૪
સૂકત–વચનો
૬
8000000008 ( સગુણાનુરાગી મુનિરાજ શ્રી કપૂરવિજયજી મહારાજ.) ૧ કરત કરત અભ્યાસસે જડમતિ હત પ્રવીણ ૨ ઉપકારને બદલે દેવાની ભાવના રાખવી. ૩ જ્ઞાન અને અભ્યાસથી નિર્ભયતા અને સ્વતંત્રતા પ્રાપ્ત થવા ચગ્ય છે,
આત્મન ! તું તારો વારસો સંભાળવા તત્પર થા! અને જલદી પ્રયાણ કર. ૪ માણસ જેવા વિચાર કરે છે તે તે બને છે. પ છે જેનું ચિન્તન કરે તે તેમય થઈ જાય છે. ૬ ધેય અને દઢતાથી પ્રત્યેક કાર્યમાં પડવું જરૂરનું છે એમ ન થાય તે - નિરાશાજ નિર્માયેલી છે. ૭ અનિયમિતતા એ મનુષ્યને આગળ વધવા દે નહીં. ૮ નિયમિતપણું એ અભ્યાસના ફળનું એક અત્યંત આવશ્યક અંગ છે. ૯ વિચાર ચારિત્રનું નિયામક ખાસ પ્રેરક છે. ૧૦ કેવાં બનવું એ આત્માના પિતાના જ હાથમાં છે. ૧૧ સર્વ સંસ્કૃતિનું ફળ ચારિત્રને ઉન્નત બનાવવામાં જ હોવું ઘટે. ૧૨ પ્રભુને–પરમગુરૂને ગમે તેવું આચરણ કરવા લક્ષ રાખવું. ૧૩ બીજાના ઉપર ઉપકાર કરવાનું અભિમાન કરતા નહીં. ૧૪ શરીરના રોગે આળસથી થાય છે. જેટલા આળસુ–પૈસાદાર રોગી હોય
છે એટલા બધા ઉદ્યમવાળા રોગી હોતા નથી. ૧૫ પૈસાથી સારા કામ પણ થાય છે અને નબળા પણ થાય છે. ૧૬ નિરૂદ્યમીપણાથી રોગે ઉત્પન્ન થાય છે. ૧૭ રોગનું કારણ અજ્ઞાન છે. અજ્ઞાનતાથી અન્યને દુ:ખ આપવાથી :ખ
રોગ પેદા થાય છે. મનની શુદ્ધિ પવિત્રતાથી તે દુઃખ મટી શકે છે. ૧૮ દષ્ટિ સુધરે તો સર્વે ઠેકાણે ગુણ મળી શકે છે. ૧૯ સહુનો આત્મા સમાન લેખે, કેઈને દુઃખ ન ઉપજાવ. ૨૦ જેને મૃત્યુ સાથે ભાઈબંધાઈ હોય, મૃત્યુથી નાશી છૂટવાની શક્તિ હોય
અથવા હું મરીશ નહિ એવી ખાત્રી થઈ હોય તે ધર્મસાધન આવતા દિવસ ઉપર કરવાનું ભલે પસંદ કરે !

Page #18

R
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ.
૨૧ તેમ નહીં તો જેમ બને તેમ ત્વરાથી આત્મસાધન કરવું. ૨૨ કારણ કે શ્રેય કામ કરતાં સો વિઘો આવી પડવા સંભવ છે. ૨૩ ઇર્યા, ભાષાદિક પાંચ સમિતિએ ચારિત્ર ધર્મમાં પ્રવર્તવા કહી છે અને
મનગુપ્તિ વિગેરે ત્રણ ગુપ્તિએ અશુભ વિષયેથી સર્વથા નિવતવા માટે
મહા પુરૂએ કહી છે-પ્રરૂપી છે. ૨૪ એ આઠે પ્રવચન માતાનું જે સારી રીતે સેવન કરે તે વિદ્વાન મુમુક્ષુ
મુનિ શીધ્ર સર્વ સંસાર બંધનથી સર્વથા મુક્ત થઈ મોક્ષપદને પ્રાપ્ત કરી શકે છે.
ઈતિશમ્ સંયમ માર્ગમાં સુસ્થિત-સુસમાહિત રહેવા માટે. ૧ મુનિએ સઘળી સાંસારિક જજાળ છોડી, ઉપશમ પૂર્વક, શરીરને અનુક્રમે વધતા
જતા તપથી, દમતા રહેવું. ૨ એટલા માટે પરાક્રમી મુનિએ શાન્ત મનથી સંયમમાં રાગ ધરી, સમિતિ | ગુપ્તિ સાથે રાખી, સદા પ્રયત્નવંત રહેવું. ૩ મુક્તિ મેળવનાર વીરપુરૂષોને માર્ગ ઘણે વિક્ટ છે. ૪ જે પુરુષ બ્રહ્મચર્યમાં હમેશાં રહીને શરીરને તપથી દમે છે તેજ વીર પુરૂષ | મુકિત મેળવનાર હોવાથી માનનીય ગણાય છે. ૫ જે પુરૂષ શરૂઆતમાં કદાચ ઈન્દ્રિયોને વશ કરી વન્ય હાય પણ પાછો મોહના
સધી વિષયમાં આસક્ત થાય છે તે બાળ પુરૂષ કશા પણ બંધનથી છુટ થએલે નથી, તથા કશા પણ પ્રપંચથી રહિત થયેલ નથી. ૬ જ્ઞાનવત અને પરમાર્થદશી પુરૂષ આરંભથી દૂર રહે છે, તેમની આ વર્તણુક ઘણું પ્રશંસનીય છે. કેમકે આરંભથી જીવને વધબંધનાદિક ભયંકર દુખે
તથા અસહ્ય પીડાઓ ભોગવવી પડે છે. ૭ માટે બહારના પ્રતિબંધ કાપીને મુનિજનોએ મેક્ષ તરફ લક્ષ રાખી, આ
દુનિયામાં આરંભનો ત્યાગ કરી વતવું. ૮ કરેલાં કર્મનાં ફળ થવાનાં જ એમ જેઈને આગમ-તત્વના જાણનાર મુનિ
એએ કર્મ બંધનના હેતુથી દૂર રહેવું. ૯ જે પુરૂષ ખરેખરા પરાક્રમી, સમ્પ્રવૃત્તિની રીતિઓથી વર્તનારા, જ્ઞાનાદિ
ગુણેમાં રમનારા, હમેશાં ઉદ્યમવંત, કયાણ તરફ દઢ લક્ષ ધરનારા, પાપથી નિવર્સેલા, અને યથાર્થ પણે લોકને જેનારા હતા, તેઓ ગમે ત્યાં રહેતા છતા
સત્યને જ વળગી રહ્યા હતા. ૧૦ તેવા તત્ત્વાદશી પુરૂષોને ઉપાધિઓ નથી રહેતી.
ઈતિશમ્

Page #19

સૂકત-વચને.
સુખદુઃખના વિચાર ઉપર બેધદાયક ચભંગી. છે ને છે–પુન્યાનુબંધિ પુન્યકારકની પરે. છે ને નથી–પાપાનુંબંધિ સુખભેગી વેશ્યાની પેરે.
નથી ને છે–અકિંચન (નિર્ગથ) અણગારની પેરે. (છતી દ્ધિ તજી તપ, જપ, સંયમમાં સાવધાન રહેનાર સાધુની પેરે.)
નથી ને નથી-મહાપાપ કર્મથી નીચ અવતાર પામી પાછાં નીચે કર્મ કરનાર કસાઈ, વાઘરી વિગેરેની પેરે.
સાર–આ લોકમાં સત્કર્મ કરીને જીવવું અથવા મરવું સારૂં. એથી અન્યથા વિપરીત આચરણ કરવું સારૂ નથી.
ઇતિમ દાન-ધર્મનું આરાધન. ૧ દાતૃશુદ્ધ, ૨ દેશુદ્ધ અને ૩ ગ્રાહકશુદ્ધ દાન કરાય તો તે સર્વ શુભ
અર્થની સિદ્ધિને કરનારું થાય છે. જેના ચિત્તમાં ઈષ્યો અને પશ્ચાત્તાપાદિ દેશે ન હોય તથા હર્ષજનિત રોમાંચવડે જેનું શરીર દેદીપ્યમાન હોય એવો વિ
વેકી આમા ફળની ઈછા વગર જે દાન આપે તે દાન દાતૃશુદ્ધ કહેવાય. ૨ ન્યાય-નીતિથી ઉપાર્જન કરેલું, નિદોષ અને પોતાની માલીકીનું ઉત્તમ દ્રવ્ય
સત્પાત્રને વિષે વિધિપૂર્વક દેવામાં આવે તે દાન દેવશુદ્ધ કહેવાય. ૩ આગમમાં કહેલા ઉત્તમ ક્ષેત્ર (પાત્ર) માં દીધેલા દાનને યથાવિધ ઉપયોગ થાય તે દાન ગ્રાહક શુદ્ધ કહેવાય છે. તેમજ વળી દાનમાં ૧ ચિત્ત, ૨ વિત્ત ને ૩ પાત્રની શુદ્ધિથી યથેષ્ટ લાભ થાય. તે ચિત્તની પ્રસન્નતા, ભાવની વૃદ્ધિ, ઉલ્લાસપૂર્વક નિઃસ્વાર્થ પણે દેવામાં આવતું દાન તે ચિત્તશુદ્ધ ૨ ન્યાયપાર્જિત, નિર્દોષ એવું સ્વકીય દ્રવ્ય તે વિત્તશુદ્ધ. ૩ શાસ્ત્રોક્ત યથાયોગ્ય પાત્રનો વેગ પામીને સંયમની રક્ષાને વૃદ્ધિ માટે દેવાતું દાન તે પાત્રશુદ્ધ ફ્લેખાય. ---- -
* ત્રણ પ્રકારના સાધુ” હંસ, કાગ અને મગ ની જેવા તેમના આચરણ ઉપરથી સાધુ ત્રણ પ્રકારના કહ્યા છે. ૧ બાહ્ય ને અભ્યન્તર શુદ્ધ આચરણવાળા સાધુ હંસ જેવા જાણવા. ૨ બંને પ્રકારે મલીન આચરણવાળા સાધુ કાગ જેવા જાણવા. ૩ બહારથી ઉજળા પણ અંદરથી મેલા આચરણવાળા સાધુ બગ જેવા કહ્યા છે.
ભાગ્યને સદાચરણ સેવવાની (સારાં કામ કરવાની તક હાથ લાગી હોય તે તેને સાર્થક કરવી. નકામી ગુમાવી દેવી નહીં.
ઈતિશમ્

Page #20

૭૪
શ્રી આત્માનદ પ્રકાશ
કાર્ય અને આશા.
( ૩ )
વિઠ્ઠલદાસ, મૂ. શાહુ બી. એ.
( ગતાંક પૃષ્ઠ ૪૩ થી શરૂ )
કા
ઇ પણ પદામાં એવી શકિત નથી કે જે પોતાથી વિપરીત ગુણ વાળા પદાર્થને ખેંચી શકે, દરેક પદાર્થ પેાતાના જ ગુણ્ણા પ્રકાશિત કરે છે અને તેજ પદાર્થને પેાતાના તરફ ખેંચી શકે છે કે જે પેાતાના સમાન ગુણધર્માવાળા હાય છે. કેઇ માણસ એમ ઇચ્છતો હાય કે હું સુખી અને સમૃદ્ધિવાન અનુ તે તેણે એ સુખ સમ્મુદ્ધિના જ વિચારો કર્યા કરવા જોઇએ, એ વિચારથી જ પોતાના મનને ભરી દેવુ જોઇએ અને પેાતાના આત્માને ઉદાર બનાવવેા જોઇએ. જેને ગરીમાઇના ભય હાય છે તેની પાછળ ગરીમાઇ દોડતી આવે છે.
તમારે સુખ પ્રાપ્ત કરવાની ઇચ્છા હોય તા દુ:ખના વિચારાને દૂર કરી દે. તમે ધન પ્રાપ્ત કરવા ઇચ્છતા હૈઃ તેા ગરીમાઇના વિચારાને તિલાંજલી આપે. જે જે વસ્તુના તમને ભય રહેતા હાય તેની સાથે કોઇ પણ પ્રકારના સબંધ ન રાખો; તે તમારી ઉન્નતિમાં-તમારા વિકાસમાં અડચણ કર્તા છે, માટે તેના તે સમૂળ નાશ કરે. તમારા મનમાંથી એને હાંકી કાઢે. અને સદતર ભૂલી જાઓ. જે પદાર્થોને તમે ઇચ્છતા હા તે પદાર્થોના જ વિચારાને તમારા મનેાદિરમાં સ્થાન આપેા. જેની પ્રાપ્તિથી તમારા આત્મા સતુષ્ટ અને આન ંદિત ખને છે તેના જ વિચારાને મનેામ દિરમાં સ્થાન આપે. પછી જે વસ્તુની તમે રાહ જોઇ રહ્યા હતા તે તમારી તરફ ખેંચાઇ આવી છે એ જોઇને તમારા આશ્ચયના પાર નહિ રહે.
આપણે આપણાં કાર્ય અથવા ઉદ્દેશને માટે જેવા મનાભાવ ઘડીએ છીએ તેના તે કાર્ય અથવા ઉદ્દેશની સાથે ગાઢ સબંધ ઞધાય છે. જો તમે કાઇ પણ કાર્ય કરતી વેળા એવું જ વિચાર્યા કરતા હશે કે શું કરૂ ભાઇ, મારે આવુ ક્ષુદ્ર કામ કરવું પડે છે તેમાં ઉન્નતિની આશા કયાંથી રાખી શકું ? શું જીંદગીભર આવું હલકું કામ કરીને પેટ ભરવાનું મારે નશીએ લખાયલુ છે ? શું મારે હમેશાં આ રીતે સખત તડકામાં કામ કરવુ પડશે ? મને કદ પણ આરામ નહિ મળે ? શું હું હંમેશાં ગરીબાઇમાં જ સડયા કરીશ ? તો જરૂર સમજી લ્યે કે એ જાતના હલકા વિચારા તમને ઉન્નતિના દ્વારથી ઘણા દૂર રાખશે. તમે એવી જ ક્ષુદ્ર સ્થિતિમાં સડયા કરવાના.

Page #21

કા અને આશા.
૭૫
એથી ઉલ્ટુ જો તમે તમારા ભવિષ્યને ઉજવળ જોતા રહેશે, જો તમે એવે નિશ્ચય કર લેશેા કે હું સત્વર આ ક્ષુદ્ર સ્થિતિમાંથી નીકળીને ઉન્નતિના શિખર ઉપર પહોંચી જઇશ, હું મારા ક્ષુદ્ર જીવનમાંથી નીકળીને એ ઉન્નત જીવન તરફ પ્રયાણ કરી રહ્યો છું કે જ્યાં સૈાન્ત, શાંતિ અને આનંદ રહેલા છે, અને જો તમારી અભિલાષાએ નિર્દોષ હશે. અને તમારી આંખાને એ ચરમ ઉદ્દેશ તરફ લગાડી રાખી હશે અને તે ઉદ્દેશ સફળ કરવાની તમારામાં યેાગ્યતા રહેલી છે એવા તમને દૃઢ વિશ્વાસ હશે તેા તમને જરૂર સફળતા પ્રાપ્ત થશે જ.
જો આપણે આપણા મનમાં એવા નિશ્ચય કરી લઇએ કે એક દિવસમાં હું અમુક કાર્ય પુરૂ કરી શકીશ જ, આપણે આપણા ઉદ્દેશને દઢતા પૂર્વક વળગી રહીએ અને એવા અડગ વિશ્વાસ થઇ જાય કે હું કોઈ પણ રીતે એ ઉદ્દેશ સફ ળતા પૂર્વક સિદ્ધ કરી શકીશ જ તે આપણા મનમાં એક એવી ઉત્પાદક શક્તિ આવી જશે કે જે આપણાં મનાવાંચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત કરવામાં અત્યંત સહાયભૂત થશે.
મે એવા એક પણ મનુષ્ય નથી જોયે કે જેને પેાતાના આત્મામાં વિશ્વાસ હાવા છતાં, હાથમાં લીધેલું કાર્ય પૂરું કરવાની ચાગ્યતામાં સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા હાવા છતાં, પોતાના ઉદ્દેશ તરફ જ નિર ંતર દૃષ્ટિ રાખ્યા છતાં તથા તેની પ્રાપ્તિ માટે ચેાગ્ય પ્રયત્ન કરવા છતાં પણ વિજયપ્રાપ્તિ નથી થઇ. ઉચ્ચ અભિલાષા પહેલાં તે આત્મ-પ્રેરણાના રૂપમાં અને પછી સિદ્ધિના રૂપમાં પરિણમે છે.
હુમેશાં તમારા વિચારે ઉચ્ચ અને મહાન બની રહે એવા જ પ્રયત્ના કરતા રહેા. જે કાંઇ કાર્ય તમે કરવા ધારતા હા તેને માટે દ્દેિ પણ શંકા ન રાખે. કેમકે એ શ ંકા મહાન ઘાતક છે. એ આપણી ઉત્પાદક શિતના ધ્વંસ કરે છે, આપણી અભિલાષાઓને ૫શુ અને શિકત હીન મનાવી મુકે છે. તમે હૃદયપર હાથ મુકીને એવું જ સૂચન તમારી જાતને કર્યાં કરો કે જે વસ્તુની મને જરૂરીયાત છે તે મને જરૂર મળવાની છે, એ મારો અધિકાર છે અને એની પ્રાપ્તિને પંથે હું પ્રગતિ કરી રહ્યો છું.
હમેશાં તમારા મનમાં એ જ વિચાર કરતા રહે કે હું સફળતા માટે, વિજય માટે, સુસ્વાસ્થ્ય અને સુખને માટે, તેમજ ઉપયાગીપણા માટે જ સર્જા એલેા છું અને મને એનાથી વંચિત કોઇ રાખી શકે એમ નથી. એ જાતના આશામય ઉર્દુગારો વાર વાર કાઢવાની ટેવ પાડો. તમારા અ ંતિમ વિજયપર નિશ્ચયાત્મક વિચાર પ્રકટ કરવાની તમારી શકિત કેળવે અને તમે તેનુ ચમત્કારિક ફળ જશે કે તમા રી મનાવાંછિત વસ્તુ કેવી રીતે તમારી તરફ ખેંચાઇ આવે છે. અહિં આ એક વાત ખાસ સ્મરણમાં રાખો કે તમારા ઉદ્ગારોમાં કે તમારા વિચારમાં જરા પણ પાસ શયના પ્રવેશ ન થવા જોઇએ.

Page #22

શ્રી આત્માનદ પ્રકારો. શકિતસાગર પરમાત્માની એવી ઈચ્છા નથી કે મનુષ્ય પોતાની પરિસ્થિતિના હાથમાં એક પુતળા માફક નાગ્યા કરે, કે પિતાની આસપાસની દશાને ગુલામ બની રહે, પરંતુ તેની તો એવી ઈચ્છા છે કે મનુષ્ય પોતાની પરિસ્થિતિને પોતે જ બનાવે, પિતાના સંજોગો પોતે જ ઉત્પન્ન કરે.
આપણી માનસિક શકિતઓ આપણી સેવિકા સમાન છે. આપણે જે કાંઈ તેની પાસેથી ઈચ્છીએ છીએ તે આપણને આપે છે. જે આપણે તેના પર વિશ્વાસ રાખીએ, તેના પર જ અવલંબિત રહીએ તે તેઓ આપણને સારામાં સારી વસ્તુઓ આપશે.
જે લોકોની પ્રકૃતિ નિષેધાત્મક હોય છે તેઓ તો શું બને છે એની રાહ જોયા કરે છે. તેમાં દરેક પદાર્થને પિતાને અનુકૂળ બનાવી લેવાની શકિત નથી હતી. નિશ્ચયાત્મક પ્રકૃતિથી જ દુનિયાના મહાન કાર્યો થયા છે. તેનાથી જ મનુષ્ય પિતાનું ધાર્યું કામ કરી શકે છે.
(ચાલુ) (DD/Dsymptom
પુરૂષાર્થ. DIMDS MD COMM
– – (કી મેના નિયમોને સમજણ પૂર્વક ગતિમાં મૂકવાથી ધારેલું પરિણામ આ પુ લાવી શકાય છે. વિચાર પ્રમાણે ચારિત્ર-વર્તન ઘડાય છે. કઈ વસ્તુ , કે સ્થિતિ મેળવવાની પ્રબળ ઈચ્છા આત્માને તે વસ્તુ કે સ્થિતિ મેળ
વવાની તક મેળવી આપે છે. પૂર્વ કમ એ આપણી ઈચછાવડે પૂર્વકાળે ગતિમાં મૂકેલું આપણું બળ છે. તેની સામે તેની ગતિને વિરોધી પ્રવાહ મૂકવાથી તે બન્નેની અથડામણ થઈ વધારે બળવાન પ્રવાહ ઓછા બળવાન પ્રવાહને પિતાની દિશા તરફ ખેંચે છે. આમ હે. વાથી પુરૂષાર્થ કરવાવડે એક કર્મને અનુકૂળ બનાવવા પ્રયત્ન કરે જોઈએ.
પૂર્વકમ જે ખરાબ હોય તો તેની વિરૂદ્ધ ગતિ ઉત્પન્ન કરવાને પુરૂષાર્થ કરે. કમરની બનાવટ એ નિયમોની બનાવટ છે. એક નિયમ સામે બીજા નિયમને પ્રેરવાથી–જેમકે ક્રોધ સામે ક્ષમાને મેળવવાથી બને ગતિઓ બંધ પડી તેનું શુભાશુભ ફળ પ્રગટ થતું અટકી પડે છે.
છે

Page #23

પુરૂષા.
ઘણા વખત સુધી એકનાએક વિષયના ચિતવવાના પરિણામે જીવે નિવારી ન શકાય તેવું પ્રચંડ અળ તૈયાર કર્યું ... હાય છે તેના પ્રબળ પ્રવાહને અટકાવવાનુ અત્યારે લગભગ અશકય જેવું બન્યુ હાય છે. કેમકે આત્મા અત્યારે ગમે તેટલે પ્રબળ પુરૂષાર્થ કરે તે પણ એકજ વખત આગળની મજબુત થયેલી રાક્ષસ જેવી વાસનાને તે કાબુમાં લાવી શકે એ બનવું અશકય જેવુ છે.
ون
ન
આવા પ્રકારના કને નિકાચિત ( ભાગબ્યા સિવાય ન છૂટે તેવું ) કર્મ કહે છે. આવુ ક` એક જ વખતના પુરૂષાર્થથી કાબુમાં લઇ શકાતુ નથી, પણ પુરૂષા અને ભાગદ્વારા ધીમે ધીમે તેના નાશ કરી શકાય છે. તેની વિરાધી દિશામાં પ્રયત્ન કરવાથી શિથિલ અથવા પુરૂષાર્થ સાધ્ય બને છે. પુરૂષા પણુ એક જાતના ભાગ જ છે.
પુરૂષાર્થ કરીને કર્મનો ક્ષય કરવા એ ભાગવીને ક્ષય કરવા સરખું છે. ભાગવવામાં કટ અને મહેનત છે, પુરૂષાર્થ માં પણ તેટલી જ સહનશીલતા, ધૈર્ય, ઉદ્યોગ અને ખંતની જરૂર રહે છે. નબળાઈવાળા જીવા ભાગદ્વારા અને વીરપુરૂષા પુરૂ ષા દ્વારા કાઈપણ નિયમને લાગુ પાડીને પૂર્વનુ ક ક્ષય કરે છે.
પૂર્વ કર્મ કરતાં પુરૂષાર્થ હમેશાં પ્રમળ છે. કેટલાએક પુરૂષા કેટલીક માત્રતમાં વિવેકી અને સંયમી હાવા છતાં તેમને પૂર્વભવની વાસના અમુક બાબતમાં તદ્દન નિર્મૂળ બનાવી મૂકે છે. આવા પ્રસંગે પૂર્ણાંકના સ્વરૂપ તથા મળને સમજનાર ડાહ્યા માણુસા તેમના તરફ્ તિરસ્કારના ભાવથી ન જોતાં ક્ષમાની નજરથી જુવે છે અને તેને એટલી સલાહ આપે છે કે એ પૂર્વના સંસ્કાર સામે તમારા સામર્થ્યને યેાજીને તમારે તેના પરાભવ કરવા જોઇએ.
છતાં તેના પુરૂષાર્થી તરતમાં કામ ન લાગે તેા જાણવુ જોઇએ કે તેમણે એ વાસનાવાળા સંસ્કારને પૂર્વકાળે એવી પ્રીતિપૂર્વક સેવેલા હાય છે અને તેના હૃદયમાં તે સ ંસ્કાર એવા સજ્જડ પેઠેલા હોય છે કે તેમની હાલની સમજણુ કે વિવેકની શક્તિ તે સંસ્કારને પરાભવ કરવા વિજયી અની શક્તી નથી.
તેમના વર્તમાન કાળના વિવેક એ પત્રન વેગથી એક દિશામાં ગતિ કરે છે ત્યારે તેમની પૂર્વકાળની વાસનાની વરાળ કે વિજળી તેની વિરાધી દિશામાં ઘણી ઝડપથી કામ કરતી હાય છે, તેને લઇને તે જીવના ચાલુ જ્ઞાન કે વિવેક બુદ્ધિને ઉદય તેમના પ્રબળ સંસ્કારાને દાખી કે રોકી શકતા નથી.
પેાતાની આબરૂને સમાજમાં ગમે તેવા ધેાકેા પહોંચે તેની પણ પરવા ન કરતાં પેાતાની ફીલેાસેાપી અને તત્ત્વજ્ઞાનની પણ અવગણના કરે છે, અને એ વાસનાના સંબંધે એક બાળક જેટલી ધીરજ કે સંયમ રાખી શકતા નથી.
આવા પ્રસંગે આપણે આપણી ઉદારતા અને તેના વનના અંગે ક્ષમા

Page #24

૭૮
શ્રી આત્માનંદ પ્રકાશ. દષ્ટિ ગુમાવવી એ ઠીક નથી. તેના એકાદ નિબળ ભાગને દેખી તેના આખા ચારિ. ત્રનું માપ કાઢવું તે એગ્ય નથી. વિશ્વમાં કોઈ જીવમાં સર્વાગ સંપૂર્ણતા નથી. તે અપૂર્ણ છે, પોતાના વિકાસના માર્ગ ઉપર છે, તેવા નિર્બળ મનુષ્યમાં ચારિ. ત્રની પૂર્ણતાની આશા રાખી કયાંથી રખાય ?
દેષ જોઇ નિરાશ ન થાઓ. હજી તેને સુધરવાને અવકાશ છે એ દષ્ટિ રાખો. સમાન દષ્ટિથી પ્રત્યેક પ્રસંગને જુઓ. આપણને બુરાઈની તક મળી નથી
ત્યાં સુધી જ પવિત્ર છીએ. તક અને અનુકુળતા એ દેવને મનુષ્ય અને મનુષ્યને રાક્ષસ બનાવે છે.
પ્રાચીન શાસ્ત્રોમાં એવાં ઘણું દષ્ટાતે મળી આવે છે કે ચદ પૂર્વધર જેવા જ્ઞાની પુરૂષે પણ કોઈને કોઈ પ્રલેભનને વશ થઈ ઘણુ કાળ સુધી ભ્રષ્ટ બન્યા છે અને ઠોકર લાગ્યા પછી ઠેકાણે આવી પોતાની ભૂલ સુધારી લીધી છે.
ભૂલને વશ બનેલાને તિરસ્કાર કરવો તે યોગ્ય નથી, કેમકે ત્યાં તેમનો દેષ નથી, પૂર્વ પ્રબળ સંસ્કાર આવેશની દિશામાં ઝડપથી ગતિ કરતા હોવાથી તેની સામે ટક્કર ઝીલી ઉભા રહેવું એ ગમે તેવા પુરૂષાથી આત્માઓ માટે અશક્ય, અસંભવિત છે.
બીજી રીતે વિચાર કરતાં કેટલાએક જીવ પૂર્વ કર્મના પ્રબળ સંસારના હાના નીચે ગમે તે પ્રકારના સ્વચ્છ દે આધિન થઈ સ્વપરને ઠગે છે, તેના જેવું બીજું કોઈ ઘોર પાપ નથી પુરૂષાર્થને ગેપવી પૂર્વ કર્મના સંસ્કારને આગળ ધરે છે. પિતાના દેષને બોજો ગયા કાળની વાસનાને માથે મૂકે છે. પણ તેના આ પુરૂષાર્થ ગોપવવાને વાંક માટે તે ઘટત બદલે તેને મળ્યા વિના રહેતો નથી.
મનુષ્યએ મોહની કર્મની પ્રકૃતિ સાથે સર્વ સામર્થ્યથી લડવું જોઈએ. કદાચ તેમાં પરાભવ પામીએ તે આપણી નિર્બળતા માટે આપણે દોષિત નથી, પણુ એ લડાઈમાં પિતાના વીર્યને ગોપવી વાસનાને વશ થવું એ અધમતા તરફ દેરી જનાર છે.
કર્મને પાઠ આટલું તો જરૂર શીખવે છે કે ગમે તેવું પ્રબળ પ્રલોભન હોય છતાં તેની સામે એકવાર વીરતાથી લડવાથી તે ઢીલું બની જાય છે. પહેલી વારની હાર એ અરધી જીત છે, કેમકે તે હાર આગળ પ્રાપ્ત થવાની જીતની સામગ્રીરૂપ છે. આપણું શકિતની કસોટી જીતમાં નથી પણ પ્રભન સામે ટકકર ઝોલવામાં છે.
નીતિની કોટી પ્રલોભનો સામે પ્રમાણિકપણું જાળવી રાખવામાં છે. પવિત્ર તાની કોટી વાસનાઓમાં નિમિત્તોની મધ્યમાં ટકી રહેવામાં છે. તક, અનુકૂળતા અને એકાંતમાં પોતાની સારી દાનત ટકાવી રાખનારજ વીર પુરૂષ છે. ખરો યોગી

Page #25

સ્વીકાર અને સમાલોચના. વસ્તીમાં રહીને વનવાસની પવિત્રતા ટકાવી રાખે છે તે જ છે. પરાક્રમની કસોટી રાગદ્વેષાદિ આંતર શત્રુને હણવામાં છે.
આ ઉપરથી એ નિર્ણય થયો છે કે જ્યાં ભ્રષ્ટતા દેખાય ત્યાં એકદમ ન્યાય આપી દેવો વ્યાજબી નથી, તેમજ પરાજય ઉપર પરાજય પામનારના બળનો નિર્ણય બાંધવે એ ડહાપણ નથી. ગમે તેવા અધમ આત્મા પ્રત્યે આપણું ફરજ છે કે તેનું કલ્યાણ ઈચ્છવું, અને તેઓ એગ્ય માર્ગ ઉપર આવે તે બનતો પ્રયત્ન કરવો.
આપણું હૃદયમાં સહાનુભૂતિ, અનુકંપાવૃત્તિ, વિવપ્રેમ આદિ ઉત્તમ વૃત્તિઓ કેળવવી અને જ્યાં એ વૃત્તિઓને કાર્યરૂપ થવાના પ્રસંગે આવે ત્યાં તેને કર્તવ્ય રૂપે પરિણુમાવવી. કેમકે આત્માની ઉન્નતિ હૃદયની ઉચ્ચવૃત્તિઓના પ્રવર્તાવવામાંથી જ સાધી શકાય છે.
વૃત્તિઓને જ્યાં કર્તવ્યાકાર થવાના પ્રસંગે આવે ત્યાં સ સેનાં કર્મભેગવી લેશે, એવી નાદાની ભરેલી તત્ત્વ નીતિનું અવલંબન લઈ કર્તવ્ય હીન બનવું તે વ્યાજબી નથી.
સેવા, સ્વાર્પણ, ત્યાગ અને બંધુતામાંથી જ આત્માની ઉર્ધ્વ ગતિનો માર્ગ ખુલે છે. કુદરત ગમે તે પ્રકારે કામ કરતી હોય છતાં આપણે ધર્મ તે પારકા દુ:ખ બને તેટલાં ઓછાં કરવામાંજ છે.
આચાર્ય શ્રી વિજયકેશરસૂરિ મહારાજ.
સ્વીકાર અને સમાલોચના.
૧ શ્રી રૂપાસેન ચારત્ર–અનુવાદક: પન્નાલાલ શર્મા-પ્રકટકર્તા શ્રી આત્માનંદ જૈન ટ્રેકટ સોસાયટી અંબાલા-પંજાબ. હિંદી, મૂલ્ય બે આના. આ સંસ્થાએ પ્રકટ કરેલ ૧૦૩ નંબરની આ બુક છે. નાના નાના રસિક ચરિત્રો સરલ હિંદિ ભાષામાં પ્રકટ કરી હિંદિ સાહિત્યનો પ્રચાર ઉત્તમ રીતે આ સોસાઈટી કરે છે. દરેક ચરિત્ર વાંચવા લાયક છે.
૨ નિત્ય પાઠાવલી-શ્રી અમિતરિ રચિત શ્રી પરમાત્મ કાત્રિશિતિકા તથા રત્નાકરપચ્ચીશી બંને હિદિ પદ્યાનુવાદ સહિત આ ગ્રંથમાં આપવામાં આવેલ છે. સંપાદક મુનિશ્રી તિલકવિજયજી, પ્રકાશક-શાહ ચિમનલાલ લક્ષ્મીચંદ મેનેજર આમંતિલક ગ્રંથ સોસાઈટી, ૯૫ રવિવારપેક, પુના છે. કિંમત બે આના.
૪ અંત સમય આસપાસ–લેખક કાપડીયા પરમાનંદદાસ કુંવરજી, પ્રકાશક-શાહ નરોત્તમદાસ હરજીવન. પ્રકાશ કે પિતાની એકની એક પુત્રીની માંદગીમાં અને પછી તેના સ્વર્ગવાસથી રડવા-કુટવા જેવા હાનિકારક રિવાજોના ગેરલાભનો અનુભવ થતાં પિતાના પ્રિયજનોની માંદગીમાં અને મૃત્યુ પછી કેમ વર્તવું અને શું કરવું ઇષ્ટ છે તે જણાવનાર પાઠ આ વધુ બુકમાં પ્રકટ કરેલ છે. કિંમત ભેટ.

Page #26

શ્રી આ માનદ પ્રકાશ. ૪ શ્રી જૈન શ્વેતાંબર મૂર્તિપૂજક બેડીંગ અમદાવાદને સને ૧૯૨૮ ને રીપોર્ટ આ રીપોર્ટ તેવીસમાં વર્ષને છે. આ વર્ષે બેડરની સંખ્યા ૩૭ ની છે અને તેની સહાય વડે વિદ્યાર્થીઓ કેળવણી પ્રાપ્ત કરે છે–સાથે લાઈબ્રેરી અને વિદ્યાર્થીઓને સંસ્કૃત-ધાર્મિક શિક્ષણ પણ અપાય છે. તેની કાર્યવાહક કમીટી અને કાર્યવાહકે આબરૂ દાર ગૃહસ્થો અને લાગણુવાળા છે. વહીવટ સુવ્યવસ્થિત અને કાર્યવાહી યોગ્ય છે, અમે તેની આબાદી ઇચ્છીએ છીએ.
૫ શ્રી સુરત જેન વિદ્યાર્થી આશ્રમનો દશમા વર્ષનો રીપોર્ટ-કેળવણુને ઉત્તેજન આપતી-સહાય કરતી આ સંસ્થા કે જેમાં ધાર્મિક શિક્ષણ સાથે અપાય છે, પુસ્તકાલય પણ પોષાય છે, વ્યાયામને પણ વિદ્યાર્થીઓ લાભ લે છે, હસ્તલિખીત માસિક પ્રભાત પ્રકટ કરી વિદ્યાથીને મગજ અને કંદર્યાવકાસ પણ સાધવામાં આવે છે. આ સંસ્થાની કાર્યવાહી વ્યવસ્થાપૂર્વક અને કાર્યવાહકે ઉત્સાહવાળા છે. અમે તેમની આબાદી ઇરછીયે છીએ. - ૬ શ્રી આત્માનંદ જેન ટ્રેકટ સોસાઇટી અંબાલાને સને ૧૯૨૮ નો વાર્ષિક રીપેર્ટ–હિંદના જુદા જુદા શહેરના સભાસદોથી બનેલી આ સંસ્થાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ હિદિ ભાષામાં સરલ નાના નાના ગ્રંથો પ્રકટ કરી બહોળો પ્રચાર કરી હિદિ સાહિત્યની વૃદ્ધિ કરવાનો છે. પોતાના ઉદ્દેશ પ્રમાણે તેવી બુક પ્રકટ કરી સાહિત્ય સેવા કર્યું જાય છે. તેનો વહિવટ ચેખો અને કાર્યવાહી પ્રમાણિક છે અમો તેની વૃદ્ધિ ઈચ્છીયે છીયે.
૭ શ્રી અહિંસા તત્વ પ્રસારક મંડળ પૂના--આઠમા વર્ષનો રીપોર્ટ પોતાના ઉદ્દેશ પ્રમાણે દક્ષીણ મહારાષ્ટ્રમાં થતી હિંસા અટકાવવા માટે બનતા પ્રયત્ન આ સંસ્થા સેવી રહી છે. ખાનગુણુ-જેજુરી, કાંઢણુપુર, આળંદી, દેઉ, કુમઠે, બારામતી, સીરસુફળ, પંદાર, માવેગામ, જુનું માલેગામ, ખેડકાંજલ વગેરે ગામોમાં થોડી ઘણી રીતે હિંસા અટકાવવાના પ્રયત્નો કર્યા છે, ૩૫૦ ગામમાં અહિંસાનો ઉપદેશ અપાયા છે. સંસ્થા વહીવટ યોગ્ય છે, તેમના આ કાર્યમાં અમે તેની પ્રગતિ ઇચ્છીએ છીએ.
૮ વિકાસ–હસ્તલેખીત પાણીક સમાચાર–પ્રકાશક શ્રી જૈન વિદ્યાભવન રાધનપુર વ્યવસ્થા વિભાગ તરફથી પ્રકટ થાય છે. તેના વ્યવસ્થાપક સેવાભાવી બંધુ પરભુદાસ બેચરદાસ છે. જેને પ્રથમ વર્ષનો બીજો અંક મળ્યા છે. જેમાં મુખ્ય વિષય આરોગ્ય ઉપર છે. તેમાંના બધા ટુંકા છતાં સરલ અને મનન કરવા જેવા છે. વિદ્યાર્થીઓને ખાસ ઉપયોગી છે. ભાઈ પરભુદાસના હાદિક વિચારે તથા અભ્યાનું આમાં દિગદર્શન છે. અમે તેની ઉન્નતિ ઈચ્છીએ છીએ. નીચેના ગ્રંથે ભેટ મળ્યા છે જે ઉપકાર સાથે સ્વીકારીએ છીએ.
ધાતુરનાકર પ્રથમ ભાગ-પ્રણેતા વિતરત્ન મુનિરાજશ્રી લાવણ્યવિજયજી મહારાજ પ્રકાશક શ્રી જૈન ગ્રંથ પ્રકાશક સભા અમદાવાદ કિંમત રૂ. ૩-૦-૦
૨ આદર્શ કુમારિકા –-લેખક માવજી દામજી પ્રકાશક શ્રી જૈન સસ્તું સાહિત્ય પ્રચાર કાર્યાલય કલોલ.
૩ ધી યંગમેન્સ જૈન સોસાયટી સાહિત્ય અંક પ્રકટ કર્તા શ્રી યંગમેન્સ જૈન સેસીઈટી અમદાવાદ. કિંમત રૂા. ૧-૮-૦

Page #27

UITM163927MMATYCKETM011 ECLER
આચાર્યશ્રી અજિતસાગરસૂરિ મહારાજનો સ્વર્ગવાસ
પ્રસિદ્ધવક્તા જૈનાચાર્ય શ્રી અજિતસાગર સૂરિ મહારાજ આ માસની શુદ ક શ દીવાના ? રાજ વિજાપુર (ગુજરાત ) શહેરમાં શુમારે ત્રીશ વર્ષ દીક્ષાપર્યાય પાળા એકાએ ક હૃદય છે મ ધ પડી જવાથી સ્વર્ગવાસ પામ્યા છે. આ સ્વર્ગવાસી મહાત્મા સરલ હૃદયી, મયુરભાષી, $ ચારિત્રપાત્ર, પ્રસિદ્ધવજી, ઉપદેષ્ટા, હતા. તેઓ%ી સંસ્કૃત, આગધી, હિંદીસંસ્કૃત, ગુજરાતી
ભાષાના સારા અભ્યાસી હતા, જેને લઈને અનેક ગદા, પદા, બ્રાષાંતર વિગેરેના જૈન અને I !ઢાઓ!જ કે સાદિચના અનેક્ટ પ્રથા લખી જનસમાજ ઉપર ઉપકાર કરેલ છે. સાથે સાહિત્ય
(ર પન્ન કરે જ છે. જોન અને નેતર સત્ર ન તેમના ઉપદેશથી માનદ પામતા હતા. આ ૧૨ ને તેથી સારો પ્રેમ સંપાદૃન કર્યો હતો. સવગ વારસી આચાર્ય મહારાજશ્રી બુદ્ધિસાગરજી
Eાર (જની પરપરા પાટને સારી રીતે દીપાવી હતી. આ સભા ઉપર તેઓશ્રીના મેરુનેહ બહૈ!! તા. તેની કાર્યવાહીથી આનંદ પામી શ્રી સુપાર્શ્વનાથ ચરિત્રનું ભાષાંતર તેમજ કાબ રાધાકર ગ્રંથ ધાજ ઢામ દાઈ તૈયાર કરી આપી આ સભા ઉપર મહદ્ ઉપકાર કર્યો છે છે. ગ્રીન સાહિત્ય ક્ષેત્રમાં પશુ સંસ્કૃત, ગુજરાતી, ભાષાંતર, ગળ પવમાં અનેક ગ્રંથો રચી સારા ફાળેા આપી જનસમાજ ઉપર આભારે દરસાવ્યા છે. આવા એકે વિઠનયં, સાક્ષર, છે ચારિત્રશ્ચારી Jાચાર્ય ગનેના ગવામથી ન સમાજમાં એક માિરાની ખરેખા ખેટ 1 પડી છે. આ સલાને તેથી પારાવાર áલગીરી થઈ છે. તેઓશ્રીના પવિત્ર આત્માને અખંડ ખનત શાંતિ પ્રાપ્ત થાઓ અને તેઓશ્રીનાં શિષ્ય સમુઠ્ઠાય તેઓશ્રીના પગલે ચાલી તેઓશ્રોના સમુદાયની ઉં, નદી કાતિ માં વધારૅ કરે એમ પરમાત્માની પ્રાર્થના કરીયે છીયે.
શ્રીચુત મણિલાલ સુરજમલ ઝવેરીનો સ્વર્ગવાસ.
'પાલનપુર નિરાસ બંધુશ્રી મjલાલ ઝવેરી માત્ર થોડા દિવાના તાવની બિમારી ભાગથી અકસ્માત મુંબઈ શહેરમાં રતtળું વાસ પામ્યા છે. ભાઈ મણિલાલ, દેવ, ગુરૂ ધર્મના { ઉપારાક, ધમ પરાય, તો ન જ્યોતિષ વિદ્યાના જાશુ અને ઝવેરાતના વ્યાપારી હતા. તેમનું ! વ્યાપારી અને વ્યવહારી જીવન પણ ઉતમ હતું. જૈન એસોસીએશન ઓફ ઇન્ડીયાના સેક્રેન ટરી, શ્રી પાલીતાણા જૈન ગુરૂ કુળના ખજાનચી, શ્રી મહાવીર જિન વિદ્યાલયના અગ્રેસર સભાસદ અને ગોત્રી એવી ધામિ' કે સંસ્થામાં ભાગ ક્ષપ્ત તેની સેવા કરનાર નરરત્ન હતા. સ્વભાવ સર૫, ઉદય માયાળુ અને મિલનસાર પ્રકૃતિના હતા. આ સભા ઉપર તેઓ પ્રેમ
ધરાવતા હોવાથી ઘણુા વર્ષોથી તેઓ સમાસ થયા હતા. આવા એક તીન નરરત્નના li|| -૬૦ વાળી આ સભાને? એક લાયક રહ્યાાસની ખેટ પડી છે જે માટે આ સભાને પણ દીલગીરી થાય છે. તેઓના પવિત્ર આત્માને અનંત શાંતિ પ્રાપ્ત થએ તે અને તેમના લધુ
બધુ 1ત $10ાભાઈ તથા કુંટુંબને હૃદયપુત્ર કે દિલાસા આપીયે છીએ. Λουκι ΑκετυχιααΙΣΑΙ ΑΙΣΙΣΑ ΣΑΣΣΣΣΣΣΣΣΣΣΣΣχχεεταλικαπιτυγκχιΕκχιτετειευιιτιπειιατεΣΕ
For Fivale And Personal Use Only

Page #28
DO ©સ્થિSિO/>JOGIO SOMIOLOMODOROSOISO-2 વિવેકબુદ્ધિનો ઉત્કર્ષ. 6i2|OIGPOSSIO/C OS OSO > 이이이이이이이이지NOON OSISO SOS OSCO SO'SG2|OSO SO O $ 2 " કળા, કૌશલ્ય, પાંડિત્ય, સૌદર્ય, બલ કે કેવળ ભક્તિ, કેવળ કર્મપરાયણતા, વી 6 કેવળ તપ, કેવળ જ્ઞાન (માહિતી અને તર્ક શક્તિ છે કે કેવળ ધ્યાનની પૂર્ણતાથી થી એ જીવનની પૂર્ણતા પ્રાપ્ત થઈ શકતી નથી, પણ વિવેકની પૂર્ણતા અને જીવનની છા પૂર્ણતા એ બે વસ્તુ એક જ છે એમ કહીએ તો ખોટું નથી. જેમ પ્રાણુ વિનાનું આ છે શરીર એટલે જ શબ, તેમ વિવેક વિનાનું જીવન એટલે જ અમાનવ્ય એમ શું મને લાગે છે. કેવળ વિવેકબુદ્ધિની મદદથી આપણે ભક્તિમાર્ગ, તપમાર્ગ, આ આ કર્મ માર્ગ કે ધ્યાનમાર્ગનું ફળ પ્રાપ્ત કરી શકીએ, પણ કેવળ વિવેક-વિચાર કરી O ઉપર રહેવું કઠણ હોય છે અને તેથી ભક્તિ આદિક માર્ગોનું અવલંબન હોવુ 0 આ ચાગ્ય છે, પણ વિચાર કરતાં જણાશે કે મનુષ્યની ઉન્નતિ માટે એવું એક પણ રિો સાધન નથી કે જેમાં વિવેક-વિચારની અપેક્ષા ન રહેતી હોય અને જેટલા આ - જ્ઞાની કે સંતપુરુષે ભૂતકાળમાં થઇ ગયા છે કે વર્તમાનકાળમાં હાય; તેમનાં oi જીવનમાં વિવેકબુદ્ધિની સતત જાગૃતિ એ જ ગુરૂતમ સાધારણ ધર્મ જણાશે. (c) વિવેકની પૂર્ણતાના પ્રમાણમાં એનાં જીવનની ખરેખરી મહત્તા. બીજી બધી O સામગ્રીએ એનાં આભૂષણે જ. - 98 વિવેકના ઉત્કર્ષ વિના ઈષ્ટ દેવનું દર્શન થયું હોય, સમાધિલાભ થયો 8i) હોય, તપ સિદ્ધ થયું હોય, અનેક પ્રકારની વિદ્યામાં પારંગતતા પ્રાપ્ત થઈ છે એ હોય કે વૈરાગ્યવૃત્તિ હોય તો તેમને પણ મનુષ્ય જીરવી શકતા નથી અને છે (c) કદાચિત એથી ચે અધોગતિને પામી શકે છે અને એથી ઉલટુ જે કેવળ વિવેક rs >> વિચારપર જાગૃત રહેવાની શક્તિ પ્રાપ્ત કરી શકાય તો પણ તે અટલ શાંતિ | કો મેળવી શકે છે. અણીશુદ્ધ વિવેકી જીવન એ જ મારા વિચારથી જીવનમુક્તિનું જ (c) બાહા લક્ષણ છે. વિવેકના ઉત્કર્ષને હુ જીવનનું અને તેથી કેળવણીનું અંતિમ | આ ધ્યેય. માનું છું અને અવલોકન—શાધનની જિજ્ઞાસા અને ઝીણવટ-પ્રજ્ઞાની ડિવો તીવ્રતા, ચોગ્ય ભાવના પોષણને પરિણામે ભાવના વિકાસ અને સભ્યો (c)) જાગૃતિનો અભ્યાસ એવા કેળવણીના વિભાગો પાડુ છુ'.: ?? * કેળવણીના પાયા' માંથી. >i (c)SiOISO2O5OGSPOR>